THE BATTLE OF BRITAIN
Retro bilgisayar
Tüm uçuş simülasyonu hastaları, merhaba. Bu ayki oyunumuz hem çok yeni değil, hem de daha önce dergimizde açıklanan bir oyun. Ancak oyunun detay ve taktik zenginliğini göz önüne alarak kapsamlı ve yeni bir açıklama yapmayı uygun gördük.
Lucasfilm, Star Wars filmlerinin yapımcısı George Lucas'ın şirketlerinden biri. Çok geniş bir program paleti olmamasına rağmen, yaptığı kaliteli programlarla dikkati çeken bir şirket. Battlehawks 1942, bu şirketin uçuş simülasyonlarına ilk girişi oldu. Bu oyunda en önemli özellik, uçakların vektörlerden değil de normal Sprite'lardan oluşmasıydı. Daha sonra ise Battle of Britain çıktı. 1942'de gözüken tüm aksaklıkların giderildiği, bugün piyasada bulunan oyunlardan hava savaşı atmosferini en iyi veren, en çok taktik gerektiren, en sürükleyici oyun. Evet sıkı durun başlıyoruz.
Hitler'in yönetiminde Almanya, 1939 Eylülünde Fransa ve İngiltere tarafından desteklenen Polonya'yı Luftwaffe adı verilen hava kuvvetlerinin ezici üstünlüğü ile bir ayda ele geçirdi. Hitler Almanya'sı bir süre oyalandıktan, tam 9 defa saldırısını erteledikten sonra Belçika ve Hollanda üzerinden Fransa'ya girdi. 1940 baharı sonlarında Almanlar İngiltere hariç tüm Avrupa kıtasına üstünlüğünü kabul ettirmişti. Hitler'in kafasında öteden beri Rusya'yı dize getirmek vardı. Ancak İngiltere'ye son bir darbe vuracak zamanı olduğuna inanıyordu. İngiltere çıkarması (kod adı Operation Sea Lion, Deniz Aslanı Harekatı) için temel şart, hava üstünlüğünün ele geçirilmesi idi. Hitler Hava kuvvetleri komutanı Göring'e Eylül ortasına kadar zaman tanıdı. Zira bu zamandan sonra hava kapsamlı bir deniz çıkarması için uygun olmayacaktı. İngiltere savaşı veya Battle of Britain, iki hava kuvvetinin yani Luftwaffe ve RAF'ın havada üstünlük mücadelesi idi. Savaşın kaderi, bir avuç denebilecek kişinin elinde idi. O adamlar için Winston Churchill şunları söylemiştir: "Tarihte hiçbir zaman bu kadar çok insan, bu kadar az insana borçlu olmamıştır."
Oyunumuz Battle of Britain iki diskette geliyor, bir disketi ise kendiniz data disketi olarak kullanıyorsunuz. Oyunu ilk disketten çalıştırınca, doğrudan oyuna giriyorsunuz. İkinci disketten çalıştırınca ise oyunun görev hazırlama programı olan Mission Builder'e giriliyor. Oyun 512 Kb ile de çalışmasına rağmen, tadına varmak için 1 Mb gerekiyor (512 Kb'ta ses çıkmıyor).
Oyunu birinci disketten yüklüyoruz. Bir süre sonra ana menü ile karşılaşıyoruz. Buradaki seçenekleri kısaca görelim: - Fly Training Flight: Bu seçenekle oyunda bulunan her uçak ile tecrübe kazanabileceğiniz temel görevlerde uçabilirsiniz. Burada amaç, sizi Battle of Britain'de bulunan temel görevlere alıştırmaktır.
- Fly Combat Flight: Oyunun içinde, tarihsel bir olaya az çok dayanan çeşitli görevler mevcut. Çok değişik karşılaşmaların bulunduğu bu görevleri uçarak, adamlarınızı geliştirmeniz şart.
- Fly Custom Mission: Çoğu oyunun görevleri bittiği zaman yeni mission disketleri beklemekten başka çareniz kalmaz. Battle of Britain Mission Builder programı ile, her türlü görevi kendiniz dizayn edebilirsiniz. Bu görevlerde uçabilmek için bu seçeneği kullanmanız gerekecek.
- Play Campaign: Oyunda belli bir tecrübe kazandıktan sonra, asıl hedefiniz bir Campaign yöneterek zafere ulaşmak olacaktır. Bu sayede herhangi bir tarafın hava kuvvetlerini yöneterek oyuna başlıyorsunuz, saldırıları ve savunmaları organize ediyorsunuz ve üstüne üstlük hazırladığınız savunma veya hücumda bir uçağı kullanıyorsunuz.
- Review Combat Records: Adamlarınızın durumlarını incelemek için kullanılan bir seçenek.
- Review Combat Film: Oyun sırasında kaydedeceğiniz ve saklayacağınız görüntüleri buradan izleyebilirsiniz. Bir filme, en fazla 100 saniyelik görüntü kaydedebiliyor.
- Exit From Program: Oyundan çıkış. Gelelim oyunumuza... Oyunda 3 ayrı türde 8 değişik uçağın, toplam 13 değişik versiyonu mevcut. Bu uçakları tanıyabilmek için önce ana türler hakkında bilgi sahibi olmamız gerekir.
Avcı uçakları: Bu uçaklar, Messerschmitt Bf-110 dışında tek kişilik ve tek motorlu sadece öne ateş edebilen hızlı uçaklardır. Savaştıkları yere göre bu uçaklar düşman uçaklarını karşılama, bombardıman uçaklarını koruma ve serbest av devriyelerini gerçekleştirirler. Savaşın ilerlemesi ile Alman avcı uçaklarından bazıları bomba taşıyabilecek hale getirildiler ve bombardı-
F. Kağan GÜRKAYNAK man görevlerinde bulundular. Ağır bombalar bu uçakların performansını hücum öncesi kesmesine rağmen, bombalarını bıraktıktan sonra asıl görevleri olan avcı rolünü üstlenebilecek hale gelirler. Bunlara Almanca av bombardıman isminden kısaltılarak Jabo ismi verilmiştir. Bu sınıfta yer alan uçaklar şunlardır:
1. Supermarine Spitfire: RAF'ın ilk tüm metal avcı uçağı, aynı zamanda bu savaşın en hızlı uçağı. Birçok bakımdan Alman rakibi Bf-109'a benzer özellikler göstermesine rağmen bu iki uçağın değişik alanlarda birbirlerine üstünlükleri vardı. Spitfire daha hızlı olmasına rağmen, Bf-109 daha kıvrak bir uçaktı. İngiltere halkı bu uçağı yapılan yaygın propagandada ön plana çıkarıldığı için daha çok sevmiş, hatta İngiltere savaşı ile özdeşleştirmişti. Spitfire'ın metal gövdesi, yara alan bir uçağın yerde tamirini olumsuz yönde etkilemişti. Bu uçağın silahı 8 adet .303 inch'lik Browning Makinalı tüfeğidir. Uçağın kokpitinde gösterilen kalan mermi sayısı, İngiliz uçaklarında mermi sayısını değil 8'li atış sayısını göstermektedir, dolayısıyla attığınız tek atış sekiz merminin birden gitmesi demektir. Bu makinalılar belirli bir mesafede kesişecek şekilde ateş ederler. Bu kesişme mesafesi yakındır. Ateş ederken düşman avcı uçağını tam arkadan gördüğünüzde düşman uçağının kanatları, nişan almak için kullandığınız vizörden taşmaya başlamış, hatta kuyruk kanadı vizör kenarına erişmiş olmalıdır. Bombardıman uçaklarında ise kesişme noktası, düşmanın size ateş etmeye başladığı mesafenin 2/3'ü kadardır. Söylediklerim sizi yanıltmasın; bu menzilin dışından da pekala isabet ettirilebilir. Deneyince göreceksiniz; bu isabetlerin etkisi, tam menzil isabetlerinin yanında komik kalacaktır. Her ne olursa olsun, kanatlar vizürü doldurmadan hiçbir şekilde isabet kaydedemezsiniz.
Spitfire'ı, mümkünse avcı uçaklarına karşı kullanın ve klasik olarak Bf-109'larla kapıştırın. Zira bu uçaklar Bf-109'dan sonra, en az hasar kaldırabilen avcı uçağıdır. Bu yüzden bombardıman uçaklarına saldırmak için Hurricane'i tercih edin. Spitfire'ın iki modeli olan Mk I ile Mk II arasında özel bir fark yok. Sadece Mk II'nin motoru farklı olduğundan biraz daha hızlıdır.
2. Hawker Hurricane: RAF'ın gerçek yükünü çeken uçaktır. Spitfire'a göre performansını her bakımdan daha düşüktür. Ancak hem uçuşu ve bakımı daha kolay hem de daha dayanıklı bir uçaktır. Bunun temel sebebi gövdesinin tahta olmasıdır. Bu uçağın silahları Spitfire ile aynıdır. Ancak Hurricane uçanlar, biraz daha fazla cephaneye sahip olacaklardır. Bu uçağın temel kullanım alanı düşman bombardıman uçaklarını durdurmaktır. Bir Bf-109'a karşı kullanılmaları durumunda hem daha yavaş kalacak (arkadan bir uçağa yetişemeyecek), hem de tırmanış ve yatış manevralarını takip edemeyecektir. Buna rağmen belirtmek gerekir ki, maharet uçakta değil pilotta. Oyundaki iç görünüşü Spitfire ile aynıdır.
3. Messerschmitt Bf-109 E: Kalite bir uçak. Hızlı, kıvrak ve silah bütünlüğü ele alındığında en iyi uçak. Alman hava kuvvetlerinin ileride Focke Wulf 190 çıkarana dek belkemiği olan, ilk yapıldığında seri modelleriyle bile hız rekorları kıran ve cephede kullanılan birçok uçaktan daha önce savaşta (İspanya iç savaşı) kullanılarak kendini ispatlamış ve açıkları bulunarak giderilmiş bir uçak. Savaşın en iyi asları bu uçakla uçmuşlardır. Hemen sevinmeyin, Bf-109 avcılar içinde en az yakıta sahip ve de en dayanıksız uçak olarak meşhurdur. Düşman ateşinden ne olursa olsun kaçınmanız gerekir. Düşman içinde düz uçmak, yapacağınız son hata olacaktır. Bir uçağı takip ederken arkanızdan mermi izi veya sesi duyar duymaz takibi bırakıp kaçmanız gerekir.
Uçağınızı kovalayan olduğunda, 2 adet 7.92 mm'lik makinalı tüfeğinizin yanında 20 mm'lik topunuz size bir miktar (?!) yardımcı olacaktır. Toplam 1000 adet 7.92 mm'lik ve 60 adet 20 mm'lik top merminiz mevcut. Makinalı tüfekleriniz dörder dörder ateş ediyor. Makinalı tüfek sol Mouse tuşu ile veya joystick'in ateş tuşu ile kullanılıyor. Top kullanmak için ise, sağ Mouse tuşu veya X tuşuna basarak yine joystick'in ateş tuşu (joystick'e alternatif olarak klavyede Space tuşu) kullanılır. X tuşu, joystick'in makinalı veya top ateşi kullanmasını sağlıyor. Top benzersiz bir silah. Ancak sayısının azlığını düşününce, bu silahı kullanmak için çok iyi nişan almanız gerekecek. Burada da ateş edeceğiniz hedefin vizörü doldurmasını, hatta taşmasını bekleyin (Baba pilotlar Spit'in kuyruk tekerini görene dek ateş etmez!!, Pilotlar kahvesi: Mutlaka uğrayın).
Bu uçağın, bomba taşıyan bir versiyonu da mevcut. 250 kg'lık bir adet bomba taşıyan Bf-109 E/4 modeli ile ufak tefek saldırılar düzenlemek mümkün. Bombanızı Return tuşu atıyor.
4. Messerschmitt Bf-110: Aslında Bf-110 bir avcı uçağı değil, tahrip edici. Almanların Zerstörer tipi dedikleri bu uçak, iki motorlu, iki kişilik, çift dikey stabilizörlü, iki 20 mm'lik top taşıyan duble bir katil. Allahtan hızı ve manevrası normal bir avcının iki katı değil.
Bf-110, burnunda iki 20 mm'lik top ve dört 7.92 mm'lik makinalıdan oluşan silahlara ve arka tarafını koruyan 7.92 mm'lik hareketli ve telsizci tarafından kullanılan bir diğer makinalı tüfeğe sahip. Temel yapılış amacı uzun menzilli eskort uçağı idi. Ne var ki uçakların düşük hızı ve ağır olmaları nedeniyle, ufak uçaklara göre düşük manevra kabiliyetleri bu uçakların başka uçakları savunamayıp ancak kendi kendilerini koruyabilmelerine neden olmuştur. Gerçek şu ki, tek bir 7.92 mm'lik arka makinalı tüfeği ağır manevra yapan Bf-110'un kolay takip edilebilen arka tarafını yeterince koruyamamaktadır. Oyunda, iyi kullanılırsa Bf-110 ile yapamayacağınız şey yok gibi. 180 adet 20 mm'lik top mermisini ve 1000 adet burun + 900 adet arka makinalı tüfek mermisi Bf-109'un mermilerini hemen bitiren pilotlar için bile yeterli olacaktır. En iyi yanıysa bu uçağın diğer avcı uçaklarına göre korkunç dayanıklı olması. Gerçekten bir Spit'i takip edemeyecek kadar yavaştır. Ancak eninde sonunda rakipleri Bf-110'u durdurmak için üzerine geleceğinden takip edebilmeniz o kadar da önemli değil. Bir önemli not: yetiştirdiğiniz pilotlarınızın bu uçağı çok verimli kullanamamalarına karşın, rakip olarak karşınıza çıktıklarında çok tehlikeli olmaları. Bir Bf-110'u avlamanın en tatlı yolu uçağı arkadan ve alttan takip etmek, iyice yaklaşmak, sonra burnunuzu dikerek uçağın altını balık karnı yarar gibi deşmek olacak. Uçağın seviyesinin altında kalmanız, arka makinalının size ateş edememesine neden olur. Çoğu Bf-110'un görevlerde 1000 ft'den uçtuğunu söylemeyi unutmayayım (Her nedense!?). Bf-110'un kumandası ele alınca, ilk işiniz arka tarafa geçmek (Numaratör klavyede 2) ve bu makinalıyı otomatiğe almak olsun (A tuşu). Bf-110'un iki adet 250 kg'lık bomba taşıyan versiyonu var. Dikkat ederseniz, bu bomba miktarının pike bombardıman uçağı Junkers Ju 87 Stuka ile neredeyse eşit olması.
Pike bombardıman uçakları: Pike bombardıman uçağı, yüksek irtifadan hedefine yaklaşır, hedefinin üzerindeyken hedefe doğru dalışa geçer ve dalışının en son anında (200-1000 ft arasında) bombalarını bırakır. Dalışta aşırı hızlanmamak için hava frenleri kullanması yüzünden, dalışı bitince yükseklik kazanamaz ve çok yavaş kalır. Bu uçak tarzının neredeyse tek aksayan yönü budur. Hitler, ilk pike bombardıman uçağının ardından tüm bombardıman uçaklarında aynı özelliklerin olmasını ısrarla istemiş ve yanlış bir strateji geliştirmiştir. Pike bombardıman uçakları çok hassas saldırılar yapma özelliklerine sahiptirler. Düşman üzerinde psikolojik etki yapan bu uçaklardan Ju 87, bu etkiyi daha da arttırmak amacıyla tekerlerine bağlı rüzgarla çalışan sirenlerle donatılmıştır.
Bu sınıfta yer alan uçaklar: 1. Junkers Ju-87 Stuka: Stuka Polonya savaşında çok önemli rol oynamış ve Luftwaffe'nin korkulu ismine sahip olmasını sağlamıştır. Stuka belki oyundaki en zavallı uçaktır. Uçan tabut bile denebilecek derecede düşman ateşinden etkilenir. Bu uçakla uçmaktan daha zor tek iş bu uçakları korumaya çalışmaktır. Stuka tüm uçaklardan daha yavaştır. Son güç ile dahi yükseklik kazanması bir olay. 1000 adedi ön tarafta, 900 adedi arka hareketli makinalıda olmak üzere 7.92 mm'lik silahlarla kendini korumaya çalışır. Bir adet 500 kg'lık ve 4 adet kanat altı 50 kg'lık bombayı hedefine ulaştırmak bu uçağın temel görevidir. Hedefe dümdüz gitmek yerine sık sık koruma uçaklarına doğru kaçmak zorunda kalır. Bu uçağı kullanmak maharet istiyor. Sonuca çabuk ulaşmak isteyenlerin iğreneceği bir uçak olmasına rağmen, üstün tarafı oynamaktan sıkılanlar için bir değişiklik teşkil edecektir. Ayrıca Campaign oynarken uzun bir süre Stukalarla idare etmek zorunda kalacaksınız.
2. Junkers Ju-88: Aslında daha çok bir bombardıman uçağına benzemesine rağmen, pike bombardıman rolünü üstlenen bir uçak. Dayanıklı, hızlı, uzun menzilli ve nispeten çok bomba taşıyabilen bir bombacı. Göreve göre hem bir bombardıman uçağı hem de pike bombardıman uçağı olarak kullanılabilir. Burun, orta üst ve orta alt tarafında kendini koruyabilecek 750'şer mermili 7.92 mm'lik makineli tüfeklerle donanmışlardır. Altı adet 250 kg'lık bombayı hedefe götürmek, bu uçağın görevidir. Bombardıman uçakları içinde en iyisi olarak göze çarpmaktadır. Heinkel 111'den daha az silahı olmasına rağmen, hem daha uzun menzilli hem de oldukça daha hızlıdır. Tüm uçakların en dayanıklısının Ju-88 olduğunu söyleyebilirim. Gerçek savaşta Ju-88 Alman hava kuvvetleri içinde torpil taşıyıcılığından gece avcılığına kadar her görevi üstlenmiş, avcı olarak 1000'in üzerinde ağır bombardıman uçağı düşürmüş yetenekli bir uçak olarak göze çarpar. Oyunda bombardıman görevlerinde öncelikle elinizde mevcut ise bu uçakları kullanmanızı tavsiye ederim. Uçağın zayıf yanı, yan taraflarında koruma olmamasıdır. Yan taraftan yaklaşırken Ju-88 size ateş açamaz.
Bombardıman uçakları: Çok sayıda bombayı ağır hava savunmasına rağmen hedeflere uçurmak için, Alman hava kuvvetlerinde bir dizi orta menzilli bombardıman uçakları mevcuttu. Bunlar her açıdan iyi korunmuş, çift motorlu ancak ağır uçaklardır.
1. Heinkel He-111 Spate: Aslen bir yolcu uçağı olarak tasarlanmış olan bu uçak oyunda iki ton bomba (8 adet 250 kg'lık) taşıyabilen ve bu bombalarla bir havaalanı yerle bir edebilecek olan yetenekli bir uçak. Bu uçağın en büyük dezavantajı, hızı ve düşük manevra kabiliyeti.
2. Dornier Do 17: 2.Dünya savaşı öncesi geliştirilen uçak, önce yolcu, daha sonra keşif uçağı yapılmış, en son olarak bari bomba taşısın denilmiş. Heinkel kadar iyi korunan bu uçak, tüm bombardıman uçaklarının en vasatlarından biri. Yine de 4 adet 250 kg'lık bombasının yerle bir ettiği birçok hedef var.
Uçaklarımız hakkında az çok bilgi sahibi olduk; gelelim bu uçakların iç kısımlarına. Oyunda bazı standart göstergeler mevcut. Bu göstergeler, uçağın tipine göre orijinal gösterge dağılımına yakın şekilde yerleştirilmiş. Uçaklara göre üç aşağı beş yukarı aynı olduklarından sadece Spitfire ve Hurricane uçağındaki yerleri belirterek göstergeleri tanıtacağım.
1. Flap Levyesi: Sol üst köşede bulunan bu levye yukarıdayken, flapların yukarıda olduğunu belirtir. Normal uçuşlarda flaplar yukarıda tutulur. İniş ve kalkışlarda uçağın düşük hızlara ulaşabilmesini sağlar ve uçağın bu düşük hızlarda hava tarafından daha çok kaldırılmasını sağlar. Flapları kullanarak, az da olsa savaş esnasında uçağınızı yavaşlatmak mümkündür. Yavaşlayan uçağınızın daha dar virajlara yatabileceğini hatırlatalım. Bu gösterge şu veya bu şekilde tüm uçaklarda bulunur. Konumu F tuşu ile değiştirilir, bu değişiklik ekranın altında yazı ile belirtilir. Retracted yukarıda, extracted aşağıda anlamını taşır.
2. Kalan Mermi Sayısı: Sadece avcılarda ve Stuka'da kokpittedir. Silahınızla kaç adet atış yapabileceğinizi gösterir. Bf-109 ve Bf-110'larda, burada iki adet sayı bulunur; bunlardan üstteki makinalı tüfek mermisi sayısını (Dörder dörder azalır), alttaki ise 20 mm'lik top sayısını belirtir (teker teker azalır). Spit ve Hurricane'de flap levyesinin sağındadır.
3. Hava hızı göstergesi: Daha sağda 0, 10, 20, 30, 40 sayıları ile derecelendirilmiş yuvarlak göstergedir. Bu sayılar on ile çarpılırsa, mil cinsinden hava hızımız belirlenir (1 mil=1.695 km). Neredeyse her uçak yaklaşık 100 mil'in altında kalan hızlarda uçuş kabiliyetini yitirir. Kısaca uçağın hızı uçağı havada tutabilecek hava akımını sağlayamaz. Bu, uçağın kısa süre kontrolünü yitirmeniz demektir. Stall adı verilen bu durumdan burnunuzu (Söz konusu burun uçağın burnudur) aşağı çevirerek, uçağın hızının 100 mili geçmesini beklemeniz, daha sonra hızlanan uçağı yeniden düzeltmeniz gerekir (300 ft'ten bu işi nasıl mı becereceksiniz ???).
4. Yapay ufuk: Daha sağda yuvarlak göstergenin içinde uçak simgesi bulunan gösterge. Buradan uçağınızın yatay ufuğa göre duruşunu görebilirsiniz. Ufku göremediğiniz dalış anlarında, bu gösterge size çok yardımcı olur.
5. Tırmanış hızı: Yapay ufuğun sağında, sol ortasında 0 ve yanlarda 4'e kadar sayılar bulunan gösterge, dakikada kaç bin feet (1 feet=1/3m) tırmandığınızı veya daldığınızı gösterir. Eğer ibre sıfırın üzerinde ise tırmanıyor, altında ise dalıyorsunuzdur.
6. Kalan Film süresi: Üst sıranın en sağında bulunuyor. Uçağınızda bulunan kameranın, 100 saniyelik filmi mevcuttur. Kamera çalıştırıldıktan sonra, burada ne kadar saniyelik film kaldığını görebilirsiniz. Kamerayı açıp kapamak için C tuşunu kullanmanız yetecektir. Bir filmin kaydını C ile başlatıp, yeniden C'ye basınca kayıt duracaktır. Bir daha C tuşuna basarsanız, önceki filmin arkasına değil, üstüne kaydetmektedir. Bu sayının yakınlarında bulunan kırmızı ışık, kameranın çalışıp çalışmadığını gösterecektir.
7. Yakıt Göstergesi: Alt sıradaki göstergelerin en solda bulunanı. Sol tarafında kırmızı E, sağ taraf yeşil F bulunan gösterge kalan yakıtınızı gösteriyor. Eğer göreve havada başlarsanız, bulunduğunuz konuma göre ideal şartlarda harcanmış yakıt eksiğiniz olacaktır.
8. Hücum açısı göstergesi: Yakıt göstergesinin sağında bulunuyor ve uçağınızın burnunun yaptığı açıyı buradan öğrenebiliyorsunuz. Belki de en az kullanılan gösterge.
9. Altimetre: Ortasında iki basamaklı bir sayı ve iki ibresi bulunan bir gösterge. Ortadaki sayı yüksekliğinizin 1000 ft'ler katını, kısa ibre karşısındaki sayının 100 ft'ler katı ve uzun ibre ise 10 ft'ler katını göstermektedir. 5420 feet'te uçarken, bu göstergenin ortasında 05 sayısı yazacak, kısa ibre 4, uzun ibre 2 üzerinde olacaktır. Bu gösterge, yüksekliğinizi anlamak için neredeyse tek yol. Özellikle hava savaşlarında gözünüzü bu ibreye alıştırın. Bazı düşman uçakları sizi farkettirmeden çok aşağılara çekeceklerdir.
10. Pusula: Spit ve Hurricane'in ortasında pusula bulunur. Uçağınızın yönünü bulmak için kullanılır. Almanya, güney ve doğu nadiren batı yönünde kalırken İngiltere kuzey ve batı tarafına doğru kalacaktır. Bu genelleme ile haritaya bakmadan yolu bulma şansınız var.
11. Devir göstergesi: 10 ila 50 arası numaralanmış, sağ alt tarafında bir sayı bulunan bu göstergeden, verdiğiniz motor gücünü yüzde olarak sayıdan veya 0-50 arası sayı olarak ibreden okuyabilirsiniz. Kırmızı bölgeye girince (%79'dan fazla) yakıt sarfiyatınız artacaktır. Eğer motorunuz hasar alırsa maksimum devir düşecek ve sayı %100 olmasına rağmen devir son sayıya ulaşamayacaktır.
12. Motor hasar göstergesi: En alt sağ tarafa doğru kalan ufak tek ibreli bir kısmı kırmızı taralı gösterge, sıfırından kımıldadığında motorunuz hasar almaya başlamıştır. Şu uçuş performansınızı çok etkileyecektir. Kalan gücünüzü motor devir göstergesinden okumanız gerekecektir (Çift motorlu uçaklarda devir ve hasar göstergeleri çifttir; ancak ayrı kumanda edilemezler). Motora hasar gelmesi, tümüyle aldığınız isabete bağlıdır; yani belirli bir isabet sayısının ardından motorunuz bozulmuyor. Aynı durum sizin düşmana olan saldırılarınızda da geçerli.
13. Uçak hasar göstergesi: Yatay uzun bir çubuk şeklinde olup sağ tarafa doğru kırmızı renk alan ve ortasında sarı bir ibre bulunan gösterge. Ne kadar sağ tarafa yaklaşırsa o denli hasar aldığınızı belirtir. Az önce belirtildiği üzere, uçağın aldığı hasar tümüyle isabete bağlıdır. Mesela uçak delik deşik olmasına rağmen motor hiç veya çok az isabet almış olabilir. Uçağınızın aldığı hasarın uçuşunuza etkisi yok (Motora olan hasarlar hariç). Buradan anlayacağınız gibi, avlanırken uçağın gövdesinden çok motor ve pilotları hedef almanız sizi daha çabuk sonuca götürür. Oyunda, uçtuğunuz adam dışında herkes vurularak ölebiliyor. Uçağı patlamadan ölen pilotlara, makinalı tüfeği kullanan adamı ölen uçaklara rastlamak mümkün.
14. Tekerlekler: Uçaklarda en değişik levye bu. Bazıları basit bir ok işareti kullanırken, bazıları enteresan levye şekilleri kullanmıştır. L tuşu ile kumanda edilen tekerlekler (çoğu oyundaki G ve U'nun üstünlüğüne son vererek) frenlemek amacıyla da kullanılabilir.
Tekrar belirteyim, yukarıda verdiğim göstergelerin sıraları Spitfire ve Hurricane kokpitleri göz önüne alınarak verilmiştir. Değişik uçaklarda değişik dizilişler gösterirler. Bunlara ek olarak bomba bırakan uçaklarda, bomba atış kontrolünü sağlayan kol vardır. Bu kolun bombardıman uçaklarında iki, Stuka'da üç değişik konumu vardır. Bombaları atma şeklini belirler. Klasik bombardıman uçaklarında mevcut bomba bir sayı ile gösterilir ve S tuşu ile tek veya salvo atış arasında seçim yapılır. Oyun hakkında son bilmemiz gereken tuşlar olacak: Oyun kontrolü: Alt P: Pause Alt S: Sesleri açıp kapamaya yarıyor. Alt E: Motor sesini açıp kapatıyor. Alt V: Oyunun versiyonunu veriyor. Alt G: Yer grafiklerinin detayını değiştiriyor. Oyun normalde orta detay ile oynanıyor. Eğer düşük detay seçerseniz biraz daha hızlı oynamanız mümkün. Turbo kartı sahipleri High Detail Level'da zevkle oynayabilecekler. Turbo kartı sahipleri ayrıca oyunu çalıştırmadan cache özelliğini kapatırlarsa, oyunun kontrolü normale döner (bunun için setcpu nocache kullanın). Esc: Oyundan çıkmanın kısa yolu. Bu seçenekle görevi değil oyunu bitirip gidiyorsunuz. Silah kontrolleri:
Makineli tüfek ateşi. Eğer herhangi bir otomatikte olmayan yan topçunun yerinde iseniz de o makineliyi kullanabilirsiniz. Bf-
109'ye Bf-110'da 20 mm'lik topu ateşler Return: Bomba atabilmek için. X: Joystick'in ateşini makinalı ve top arasında değiştirmek için.
A: Silahları otomatiğe almak için. Ön makinalılar hariç.
Kokpit kontrolleri : +: Hız arttırır. -: Hız azaltır. L: İniş takımlarını toplar, indirir (Stuka'nın tekerlekleri sabit). F: Flapları indirir, kaldırır. D: Pike bombardıman uçaklarının hava frenleri. C: Kamerayı açar/kapatır. R: Kaydettiğiniz görüntüyü izleme ve kaydetme bölümüne gidersiniz. M: Harita ve radyo (kod girme bölümüne) geçiş A: Otomatik pilot, uçağınızı seviyede ve düz tutmaya çalışır. T: Normal ve hızlı zaman arasında değiştirir. Hızlı zamanı düşman olmadığı anlarda kullanmanız tavsiye olunur. Sabırsızlığınız daha T tuşuna basamadan atlamanızı gerektirebilir.
Sol Mouse tuşu Joystick ateş tuş Space tuşu
W: Uçağınızın kanal üzerinde, düşman veya dost bölgede olduğunu belirtir. J: Paraşütle atlama. Q: Görevi bitirme. İniş için alternatif olarak kullanılır. G: Koruyucu makinalılara geçme. P: Kokpite geçme. B: Bombacının yerine geçme 7: Pilot ile topçu arasında gidip gelme. 8,4,6,2: Öne sola sağa ve arkaya bakış. Eğer bombardıman uçağında iseniz, 2 görüntüsü yoktur. Diğer uçaklarda 2 ile arka topçuya (tabii varsa) geçilebilir. 5: Tam aşağı bakış 9: Serbest bakış, Mouse veya joystick yardımıyla tüm gökyüzünü taramanıza imkan
Sağ mouse tuşu .tuşu veren bir seçenek.
Bombardıman uçaklarında G ile topçuya geçildikten sonra: 2 : ön topçu 5 : üst topçu 8 : alt topçu 4,6 : sol sağ topçular (Ju-88 hariç).
Artık kumandalar hakkında çok şey biliyoruz ve oyunu oynamaya başlıyabiliriz. Yazımızın bundan sonra gelen kısmı bu oyunun oynanışı, oyunun çeşitli bölümlerinin kumandası ve taktikler ile ilgili olacak ve şu ana bölümlerden oluşacak. A. Görev haritası B. Pilotlar C. Telsiz, uçuş haritası ve kod bölümü. Ç. Temel uçuş manevraları, iniş ve kalkışlar D. Görevler E. Hava Savaşı F. Bombardıman G. Campaign oynamak G. Görev yaratmak ve tasarlamak, Mission Builder H. Replay kaydetmek, izlemek ve kullanmak
A. Görev Haritası: Oyunda gerek Training Flight, gerek Combat Flight, gerekse Combat Mission uçalım, ilk olarak kendimizi Görev haritası bölümünde buluruz. Bu ekranın büyük kısmını İngiltere'nin güney kıyıları ile Kuzey Fransa'nın haritası kaplamaktadır. Bu harita üzerinde kabaca görevin başında mevcut olan hava birlikleri ve sabit yer hedefleri belirtilecektir. Harita'nın sağında harita içindeki şekillerin ne anlamlara geldikleri açıklanmaktadır. Ancak hedefler hakkında ayrıntılı bilgiyi buradan elde etmeniz mümkün değildir. Hemen hatırlatayım, haritada bulunan tek uçak şekli her zaman bir uçağa karşı gelmeyebilir. En sağ üst köşede ise görevin adı, kullanacağınız uçağın resmi ve bu uçağın kullanacak olan pilotun ismi yazılacaktır. Bu isim sizin hangi pilotun yerine uçtuğunuzu gösterir. Görevde sağladığınız başarı, bu pilotun kayıtlarına geçirilecektir. Burada son belirtilen filonun lideri (Leader FG 1) mi, yoksa birden fazla uçak varsa filodan bir uçak mı (Wingman FG 1) olduğunuzu belirten yazı olacaktır. Eğer Lider olarak uçuyor ve filonuzda sizden başka uçak uçuyorsa, bu uçaklar önceden belirlenen plana uymaktan çok sizi takip edeceklerdir. Ancak karışık manevraları takip edemezlerse, mümkün olan en kısa zamanda size erişmeye çalışacaklardır. Oyunda düşmanlar ilk olarak lider uçağa saldırmaya başlayacaklardır. Eğer lider uçağınızı kaybetmek istemiyorsanız, bu uçağı gözden kaybetmemelisiniz. Yine de bu durumdan faydalanarak, lideri kaderi ile başbaşa bırakıp avcılardan kurtulmak var.
Bu ekranın alt tarafında dört adet seçenek var bunlar:
- Briefing: Training ve combat flight'larda en üstte, olayın tarihi gelişimini ortada başlama yüksekliğini ve alta doğru görevde isteneni anlatan bir yazı mevcuttur. En üst sağ köşedeki Exit tuşu ile buradan çıkabiliyorsunuz. Tarihsel gelişim, her zaman tam olarak görevi anlatmayacaktır, ancak görevi başarı ile bitirmek için görevde ne istendiğini anlamanız gerekecektir. Bu oyun kesinlikle bir vur dağıt parçala oyunu değildir. Her görevde amaçlanan belirli bir hedef vardır. Başarı bu hedefe ulaşma oranına göre belirlenir.
Örneğin Spitfire'ın ilk Combat Flight'ını ele alalım. Bu görevi seçebilmek için, ana menüden Fly Combat Flight seçeneğine girip en üstte bulunan uçağı seçiyorsunuz. Bu uçağa ait sekiz görev vardır. Bunlardan ilk dördü, hemen karşınıza görevlere ait kısa bir açıklama ile birlikte çıkacaktır. Diğer dört görevi görebilmek için Forward tuşuna basmanız gerek. Seçtiğiniz ilk görevin ardından haritamızı göreceksiniz. Deniz üzerinden gelen mavi uçaklar Alman uçakları. Kırmızı uçak RAF'a bağlı uçaklar. Sizin konumunuz ise sarı uçakla belirleniyor. Dikkat ederseniz, burada düşman uçaklarının neler olduklarını ve yüksekliklerini göremiyorsunuz. Briefing'e giriyoruz. Görevi seçtiğiniz yerde bulunan kısa açıklamada, He-111'lere karşı uçacağınız yazıyordu. Oysa Briefing'de sizin göreviniz He-111'i koruyan avcıları düşürerek, diğer Spitfire'ın Heinkel'leri düşürmesine yardım etmek. Genel amaç saldırıyı engellemek olduğundan, eğer bombardıman uçakları bombalarını atarlarsa siz de az başarılı olmuş sayılacaksınız. Yapmanız gereken önce avcıları indirmek, daha sonra ise arkadaşınıza yardım etmektir. Avcıları indirirken dikkat etmeniz gereken, kendi Spitfire'ınızı avcılardan korumak olmalı. Yani avcıları bilinçsizce kovalamamalısınız. Bu anlattığım oldukça zor görünecektir, gerçekten de bu görevin hakkını vermek yeterli tecrübe ve iyi bir yardımcı pilot istiyor.
- Roster: Oyun içinde yapmanız gereken en önemli işlerin başında, pilot yetiştirmek geliyor. Yetiştirdiğiniz pilotları daha sonra yanınızda uçan uçaklara vererek o uçakların performansını arttırabilirsiniz. Burayı seçince üst tarafta göreve katılan uçaklarınızdan ilk altı adedini göreceksiniz (tüm uçakları görememeniz bir program hatası). Bunlardan her türün ilk uçağı, filo lideridir. Sarı ile belirtilmiş olan uçak ise, sizin kullanacağınız uçak. Ortaya doğru soldan sıraya RAF, Bf-109, Bf-110, Stuka, Bombers, Create Crew yazılarını göreceksiniz, ilk olarak uçağınıza uygun türü seçmelisiniz. Bizim örneğimizde (hala ilk Spitfire Combat görevinde olduğumuzu varsayalım) burada iki adet Spitfire resmi çıkacaktır. RAF tuşuna basarak, pilotlarımızı seçelim. İlk defa oynayan biri olarak pilotlarınız tabii ki yok. Bilgisayar da sizden, ısrarla data disketi isteyecek. Bu oyun data disketi olarak normal DOS formatında BOBDATA isimli bir disket kullanır, (bu disketi oluşturmak için, XCOPY ile formatlayabilir; CLI'dan "format df0: name BOBDATA" komutunu, şayet Format emri erişilebilir bir yerde ise kullanabilirsiniz). Bu disketi formatladıktan sonra RAF seçeneğine girdik. Yine pilotlarımız yok. Hemen Create Crew seçeneğine girelim ve istediğimiz pilotları oluşturalım. İsmini girdiğiniz pilotlar 0 puan, 0 uçuş ve en düşük rütbe ile oyuna başlayacaklardır. Active yazısı bulunan her pilotu buradan seçebilirsiniz. Bunun için Mouse ile adamı seçerek, istediğiniz uçağı yine Mouse yardımıyla kliklemeniz yetecektir (Pilotları daha sonra ayrıntılı olarak anlatacağım).
- Cancel: Görevi uçmaktan vazgeçtiğiniz zaman kullanacağınız seçenek. Ana menüye çıkarsınız.
- Go Flight: Ekibiniz hazır mı? O zaman gidebilirsiniz. Görev haritasının sol alt tarafında oyun seçenekleri bulunur. Bu seçenekleri değiştirmeniz mümkün. Ancak değiştirdikten sonra niye puan alamıyorum diye sormayın. Ammo, Damage ve Fuel, sırasıyla Cephane, Hasar ve yakıt anlamına gelip, sınırsız (Unlimited) veya normal (Standart) olabilir. Daha aşağıda Enemy, düşmanın kalitesini belirler. Novice (çaylak) ve Top Ace (çok iyi) arasında seviyelerden dişinize göre olanını seçebilirsiniz. Reset, orijinal değerlere döndürür. B. Pilotlar:
Oyunun en can alıcı kısmı burasıdır. Görevlerde, özellikle Campaign'lerde görevleri bitirmek istiyorsanız, yanınızda uçan iyi pilotlara ihtiyaç duyacaksınız. Bu pilotları siz kendiniz uçarak yetiştireceksiniz. Her oyun sonunda görevle ilgili belirli bir puan alacaksınız. Bu puan sizin o görevde uçtuğunuz adama yazılacak. Bu adamın (Adı İSFAN olsun) puanı belirli bir seviyeye ulaştıktan sonra siz başka bir pilot yaratıp (mesela SİNAN) uçmaya başladığınızda, yanınızda uçarak size sıfır bir pilottan daha çok yardımcı olacaktır. Sıfır bir pilotun avcı olarak bir uçak düşürmesi çok ama çok düşük bir ihtimal. Ancak 2000 puanın üzerinde bir pilot, en az sizin kadar çok düşman indirebilir. Pilotun uçuş kabiliyetini puanı, dolayısı ile rütbesi belirler. Pilot ne kadar iyi olursa olsun, her zaman düşürülme tehlikesi vardır. Yine de 2000 puanın üzerinde bir pilotun düşen bir uçaktan kurtulma şansı, sıfır puanlı bir pilota göre daha fazladır. Pilotunuzun tecrübeli olmasının etkisini 2000 puana varmadan çok önce de, mesela 200-300 puandan sonra da fark edebileceksiniz. Pilot yanınızda uçmasına rağmen görevden az da olsa puan alarak dönecektir. Sıfır bir pilot, yüz görevde bir puan bile alamazken, iyi pilotlar 50-100 arası puanla dönebilirler. Başarılı görevler, pilotlara ayrıca madalyalar da kazandıracaktır. İngiliz ve Alman madalya ve rütbeleri sırasıyla şunlardır:
Alman İngiliz MADALYALAR Iron Cross Second Class Distinguished Flying Cross Iron Cross First Class Distinguished Service Order Knight's Cross of the I.C. George Cross Oak Leaves to K.C. Viktoria Cross Swords to K.C. Diamonds to K.C. RÜTBELER
Leutnant Pilot Officer Oberstleutnant Flying Officer Hauptmann Flying Lieutenant Majör Squadron Leader Oberstleutnant Wing Commander Oberst Group Captain En üzücü olan, çok emek harcayarak yarattığınız pilotların ölmeleri. Pilotların ve dolayısı ile sizin başınıza şunlar gelebiliyor.
- Kara veya denize hızla çarpma sonucu parçalanma; sonuç: ölüm.
- Karaya zorunlu iniş veya paraşütle atlama yapma; eğer düşman toprağında değilseniz sadece uçağı kaybediyorsunuz, ancak düşman toprağında iseniz savaş esiri oluyorsunuz.
- Denize zorunlu iniş veya paraşütle atlama; ekip kurtuluyor.
- Düşmekte olan uçakta Q tuşuna basmak; ölüyorsunuz (Doğru hareket önce atlayarak J tuşu, sonra Q'ya basmak olacak).
- Dost hava sahasında inerek veya havada Q'ya basmak; başarılı görev sonu.
- Kanal üzerinde Q tuşuna basmak; pilot kurtulur, uçak gider.
Anlaşılacağı üzere, İngiltere'nin içlerine yapılan hücumlarda pilotlarınızı kaybetme olasılığınız daha fazla. Kanal üzerinde atlayarak her zaman pilotlarınızı kurtarabilirsiniz.
Bombardıman uçaklarında topçuların performansı ve bomba atış isabeti de tümüyle ekibin tecrübesine bağlı. Pilotlar özellikle avcı uçaklarını çok iyi kullanabiliyorlar. Ne var ki Stuka ve BF-110, pilotlarca en kötü kullanılan uçaklar arasında geliyor. Bu uçakları Campaign'lerde kendiniz kullanırsanız çok daha başarılı olacaksınız. Ancak Bf-109, Spit ve Hurricane pilotları harikalar yaratıyorlar.
KODLAR:
Oyundan zevk almak istiyorsanız, mutlaka kaliteli pilotlar yetiştirmelisiniz. Bu pilotları yetiştirebilmek için ise bol bol uçmalısınız. Eğer görevler zor geliyorsa Mission Builder ile adam yetiştirebilmek için basit görevler ayarlayın ve bunlarla uçun. C. Telsiz, Uçuş Haritası ve Kod Bölümü:
Oyuna girer girmez, 'Press M to tune Radio' içerikli bir yazı çıkacaktır. Bir süre bu yazı ile ilgilenmez ve M tuşuna basmazsak, kendimizi zoraki olarak Uçuş haritasının orada bulacağız. Burada Görev haritasından tanıdığımız harita var. Alt tarafta yine dört seçenek var. Bilgisayarı daha fazla bekletmeden soldan üçüncü seçeneğe (Tune Radio) girelim. Ekranın sağ tarafı değişecek ve oyun bizden kod soracaktır. Kodu girmek için yayınladığımız kod kartını kullanacağız. Ortada gördüğünüz şekil, bir Alman filosunun amblemidir. Onun altında yazan isim ise büyük İngiliz havaalanlarından birinin adıdır. Yatay satırlardan amblem ile dikey sütunlardan havaalanının kesiştiği numarayı bulun. Bu sayıyı okları kullanarak yazın. Daha sonra ise renk kodlarını (B:Beyaz, K:Kırmızı, M:Mavi) mouse ile klikleyerek girin. Her şey tamamlanınca Done tuşuna basın. Eğer doğru yazarsanız, haritada şekiller belirecektir. Şekilleri benzetemezseniz, şekillerin hepsinin kenarlarının farklı olduğunu belirteyim.
Kod derdinden kurtulduk. Artık haritayı inceleyebiliriz. Harita, görev haritasına çok benziyor. En önemli fark, hava ve kara hedeflerinin adını, türünü ve konumlarını göstermesi. Şu haliyle mouse'u hedeflerin üzerine getirerek kara hedeflerin adını ve durumunu öğrenebiliriz. Altta soldan ikinci tuşa basarak (AIR-SEA ID) hava ve deniz hedeflerimiz hakkında da ayrıntılı bilgi edinebiliriz. Bu tuşa basınca, ekranın sağ üst tarafına doğru uçak gruplarının konumu ve tipleri hakkında bilgi veren bir bölüm açılacaktır. Burada Heading uçak gruplarının hareket ettikleri doğrultu, Bearing size göre olan açıları, Distance hedefe olan uzaklığınız. Hedefin yüksekliği bin feet anlamına gelen Angels ile belirtiliyor (Do you feel it Angels!!!!). Angels 5, Beşbin feet anlamında kullanılıyor. Haritanın özelliği, uçakların konumunu her an göstermemesi. Haritada uçak gruplarının yerleri belirli aralıklarla son durumuna getiriliyor. Bu tazeleme işinden, "Aircraft positions updated on Inflight Map" yazısı ile haberdar ediliyorsunuz. Haritaya baktığınız zaman, uçak gruplarının yerleri belirtilirken uçakların o konumda bulundukları zaman da belirtilecektir. Current, uçakların konumunun taze olduğunu, 5 min. ago ise konumun 5 dakika öncesine ait olduğunu göstermekte.
Mission'larda, düşmanın konumuna kısa süre içinde alışacak ve bir süre sonra Map'e bakmaya gerek görmeyeceksiniz. Ancak Campaign'lerde durumu kavramak için sık sık haritaya bakacaksınız. Sinir bozucu olan, haritaya her baktığınızda oyunun haritayı yeniden yüklemesi.
Bu ay, Battle Of Britain oyunumuzun genel tanımlamaları ve hepinizin ortak sorunu olan radyo ekranı ve burada kullanılacak kodları vererek bitiriyoruz. Gelecek ay, Temel uçuş manevraları ile iniş ve kalkışlar ile tekrar görüşeceğiz. Hoşçakalın ........
BIGGIN
TANGMERE
KENLEY
NORTHHOLT DEBDEN NORTH VVEALD HORN CHURCHBLITZ KG 3
479
MBM3 29
KBB461
MBB1 56
MBB31 2
BM K2 37
KMB352
KBBPICKASJG53
278
BKM2 23
MBM36 9
BKB451
KKB1 64
BKB428
BMB1 26
BBBSTKG 37
1 47
KBM4 22
KKK1 31
KKM376
KBB2 43
MKK3 6 8
BMK4 35
MMKSCHLAGETER JG 26
321
MKM3 59
BKK269
MKM4 3 7
MMK335
BBK2 27
BKB1 28
KKMKG 76
248
MKB1 25
BKB442
KBB347
BBM21 3
BKM4 76
KBM1 1 5
MMMUDETJG3
4 57
MMB31 4
BKK1 1 2
BKK273
KBK4 6 7
MMB1 35
BKM261
MKBBOELCKE KG 27
342
BBB41 7
MMB241
MMM371
MKK1 42
MBK4 39
MMM1 32
KBBMÖLDERSJG51
421
BMB271
MKB1 53
BMM4 65
KKM354
KMK2 64
MBB21 6
KMBHORSTVVESSELZG26
365
BMB341
KBK4 32
BBB1 74
MMM225
MBB1 62
KKB441
BKBJG54
638
BKB258
BKB1 65
KMB267
KKB4 72
MKK31 7
BBB1 79
MKBSTKG 1
379
MMB4 58
KMK21 1
KMB327
BBK1 1 3
BKM27 6
KBB1 54
BBMJG52
254
BKK374
MMM1 49
KBB4 26
BKB4 47
BKB1 38
KBM41 1
KKKERP210
331
BKK4 45
BBB3 57
KKK2 35
MKB1 23
MMB462
KBB24 6
KBMIMMELMAN STKG 2
2 29
KMK3 62
BBB4 75
KMB3 32
MBB1 58
BMK347
KKM45 4
KKBRICHTHOFEN JG 21 1 8
MBK1 72
MBK31 8
MMM2 57
KKM4 1 9
MKK1 45
MMK251
MMMK - Kırmızı B - Beyaz M - Mavi
