KASET TURBOLARI

• Makine dili / Assembler
• Programlama teknikleri
• Disket ve kaset
• Program dökümü

Burada verilen program dökümü bilgisayarınızdaki ile aynı olmayabilir. Dizgi hataları olabileceğinden, siz monitör programıyla incelediğiniz döküme göre fikir yürütünüz.

Uzun zamandır dataset kullanan C-64 sahibi arkadaşlar kendileriyle ilgilenmediğimizi söylüyorlardı. Biz de bu şikayetleri göz önüne alarak, her kaset kullanıcısının hoşuna gidecek, bu arada programcıların ise sevinçten tavana çıkmasını sağlayacak bir program çeşidi bulduk. Bu yazıda, bir kaset turbosunun ne olduğunu, niye ve nasıl daha hızlı yükleme yaptığını, kasede çekilen programların nasıl korunduğunu sistematik olarak öğreneceğiz. Fakat yazının en önemli kısmı, MDE çıktısını Program Döküm Eki'nde bulabileceğiniz açık ekranla yükleme yapabilen IRO Turbo. Adından da anlaşılacağı gibi bu turbo, yükleme yaparken IRQ interruptları kullanıyor ve bir yandan da sizin programınızın çalışmasına fırsat tanıyor. Bu turbo, ekranı kapatmadan yükleme yapabildiği için bir grafik gösterebilir, yükleme yaparken bir programın çalışmasına izin verdiği için de bu grafiğe eşlik edecek bir müzik çaldırabilirsiniz. Tabi ki sadece müzikle yetinmeyenler ekranın altına bir kayan yazı ekleyebilir veya değişik programlar yardımıyla yüklemeyi daha zevkli hale getirebilir. Elinizin altında böyle bir turbo bulunduktan sonra, yapabilecekleriniz yalnızca kendinizle sınırlı kalacaktır. Aslında kaset turbolarının yaratılması, C-64'ün kaset rutinlerinin güvenliğe fazla önem vermesi, bu sebeple de çok yavaş program yüklemesi yüzünden olmuş. Daha hızlı yükleme yapabilen bir disk ünitesi almak çoğu kişinin bütçesini aştığı için, iyi programcılar, kaset yüklemesini yaklaşık 10 kat hızlandırmışlar ve neredeyse bir disk ünitesinin yükleme hızına eşit hale getirmişler. Genel olarak bir bilgisayar satıcısından aldığınız oyunlar normal olarak kaydedilmezler kasetlere. Hiç kimse saatlerce program yüklemek istemez çünkü. Onun yerine, herkes en çok hoşuna giden turboyu kullanır. Bu turboların bazıları aşırı hızlı, bazıları çok iyi korunmuş, bazıları da hızdan fedakarlık ederek göze ve kulağa hitap ederek yükleme olayını zevkli bir hale getirir. Dergimizin beş yıl önce çıkan ilk sayısında da ESRA TURBO adıyla oldukça hızlı bir turbo programı yayınlamıştık. Daha sonra ortaya çıkan turbolardan bazıları, hemen herkes tarafından bilinir: LOCKY JR I-II. Gördüğünüz gibi

bu turboların nasıl çalıştığını öğrenen herkes bir turbo yapmış. İyi de nasıl oluyor da bu turbolar program yükleme hızını değiştiriyor? Oldukça basit bir mantığı var aslında. Yalnızca bilgisayar kendi rutinleriyle kısa bir programcık yükledikten sonra -ki biz bu programcığa LOADER (yükleyici) diyoruz- bu programcık bilgisayar kontrolünü üzerine alır ve kasede daha değişik bir şekilde yazılan sinyalleri okur. Tabii ki bu sinyaller normal kayıt sırasında yazılan sinyallerden kat kat kısadır (Frekansları çok daha yüksektir).

Bir hızlı yükleyici yaratmak için iki programa ihtiyacınız vardır: Birincisi, demin de bahsettiğim, programların en başında yükleyip otomatik olarak çalışan ve bilgisayarın kontrolünü ele alan LOADER programı (bu program çabuk yüklenebilmesi için çok kısa olmak zorundadır), ikincisi ise bu loader'ı normal olarak kaydettikten sonra asıl programı hızlandırılmış sinyallerle kaydedecek olan FAST SAVE ya da HIZLI KAYDEDİCİ programdır. Bir turbo dizaynı sırasında başa çıkarılması gereken ilk problem, bitlerin kaset bantına nasıl yerleşecekleridir. Bant yüzeyindeki her bit, Şekil 1'de de görebileceğiniz şekilde yükselip alçalan bir dalga olarak yer alır. Dalganın iki ucu arasındaki uzaklık bize bu dalganın 0 mı yoksa 1 mi olduğunu açıklar. Uzun bir dalga 1'i, kısaları ise 0'ı temsil eder. (Bu tamamen size kalmış bir karardır. Canınız isterse kısaların 1'i, uzunların ise 0'ı temsil etmesini sağlayabilirsiniz.) Dalganın aşağı inen kısmında, interrupt registerlerinden birinin değeri değiştirilir ve siz de bu değerinden ve interrupt timer'larından (zamanlayıcılarından) aldığınız bilgisayara göre bu bitin değerini anlayabilirsiniz. Yükleyici, genelde interruptları kapatarak çalışan bir makine dili programıdır. İlk olarak CIA1 timer'larına gereken değeri verir ve onları çalıştırır. Bu zamanlayıcılar 0'landığı zaman da teypten sinyal gelmiş olup olmadığına bakar. Eğer zamanlayıcı 0'lanmadan önce bir teyp sinyali fark edilmişse, bu bitin değeri 0 olur. Aksi takdirde değer 1'dir. Daha sonra bu bitler bir bayta alınır ve 8 bit okunduktan sonra bellekte gereken yere yazılırlar. Tabii ki demin bahsettiğim normal hızın yükleme programları için geçerli olan mantıktır. Bizim loader'imiz ise daha değişik bir şekilde çalışır. İlk olarak bunda da timer'lar ayarlanır. Fakat teypten sinyal alınınca (dalganın aşağı inen kısmına gelinince) bir interrupt yaratılır. Bu interrupt'a girer girmez timerların değeri okunur ve yeniden çalıştırılır. Eğer okunan değer 0'dan farklıysa, kısa bir sinyal okunmuş demektir, yani bitin değeri 0'dır. Fakat asıl program, baytların okunmasından önce loader'ı sinyallerle senkronizasyona sokmaktır. Yani gelen bitin tam yerini saptamasını sağlamaktır. Bunu yapmak için, her baytta yalnızca bir bitin değeri 1 olan bir seri sıfır yazılır teybe. Loader rutini daha sonra bu bitin doğru yere gelmesini sağlamaya çalışarak kendini yazılı bitlere uydurur. Daha sonra güvenlik için yazılan bir baytlık bir değer de olması gerekenle aynı olarak saptanırsa, yüklemeye geçilir. Eğer bu baytın değeri tutmazsa, veya bitin yeri ayarlanamazsa, rutinin başına dönülür ve senkronize etme çalışmaları sürdürülür. Dergide yayınlanan ESRA TURBO ise bu konuda değişik bir yöntem uyguluyordu. Baştaki bir seri baytın değeri ayarlandıktan sonra dokuzdan sıfıra kadar olan tüm baytların orada bulunup bulunmadığı kontrol ediliyordu. Bu sayede ekstra güvenilirlik sağlanmıştı. Siz de kendi turbolarınızda güvenlik sağlamak için veya standartlara aykırılık olsun diye değişik bir giriş yapabilirsiniz. Demin bahsettiğim senkronizasyon baytının değeri 0/9 01000000 — $4A — 64 olabilir mesela (bizim turbomuzda da bu değer veriliyor). Bu değer birkaç kere ard arda (bizde 64 defa) yazılarak turbonun kendini bu bayta adapte etmesi sağlanır. Bu bayt ve güvenlik baytının değerleri olması gerekenle aynı olduğu zaman rahatlıkla programın datalarını yüklemeye girişebiliriz. Programın nasıl kaydedileceği tamamen size kalmıştır. Bizde, ilk olarak başlangıç ve bitiş adreslerini belirten dört bayt yazılır ve bu baytlardan alınan bilgiye dayanarak yükleme yapılır. Daha sonra, kaydedici rutin tarafından hesaplanan kontrol toplamı baytı alınır. Yükleme sırasında da yapılan kontrol toplamı baytıyla bu bayt karşılaştırılır. Eğer ikisi de aynıysa, yükleme başarıyla gerçekleşmiş demektir. Farklılarsa, istediğiniz şekilde yükleme hatası bildirebilirsiniz. Programın kaydedilmesi sırasında çok değişik bilgiler kaydedebilirsiniz. Mesela NOVALOAD'ların yaptığı gibi her parçanın ismi başa yazılabilir veya güvenlik için bir anahtar kelime sistemi kurup yüklenen kelimeyle verilenin aynı olup olmadığını karşılaştırabilirsiniz. İsterseniz programı sondan başa yükleyebilirsiniz veya belirlediğiniz bir düzenle yükleme yapabilirsiniz. Yani bir kere senkronizasyon baytını bulup da güvenlik baytıyla aynı değeri okuduysanız, yapacaklarınız tamamen sizin hayal gücünüze kalıyor. Teoride her şey çok kolay geliyor değil mi? Peki nasıl olacak da her şeyin çalışır hale gelmesini sağlayacağız? Aslında bu iş pek de zor değildir. C-64'ün ekran açıkken fark edebileceği sinyal uzunluğu herhangi bir formülle değil, deneme-yanılma metoduyla bulunmuştur. Elimizde bulunan tek şey, kısa olan dalganın boyunun uzun olan dalga boyunun yarısından biraz fazla olması gerektiğidir. Teyp donanımı sayesinde bu ufak fark hemen hemen sıfıra iner. Programımız 49152 adresinde yer alıyor ve SYS 49152 komutuyla aktif hale geçiyor. Turbo formatında kayıt yapabilmek için SAVE “isim”, 7 komutuyla kayıt yapmanız gereklidir. Yani 7. üniteyi hızlı teyp olarak tanımlıyor programımız. Hızları karşılaştırabilmeniz için 26,3K'lık bir BASIC programı değişik şekillerde kaydettik ve yükleme sürelerini ölçtük, hangisini kullanacağınıza siz karar verin:

Disk 1: 1 dakika 10 saniye TURBOLU: 1 dakika 25 saniye Turbosuz: 8 dakika 40 saniye

Eh artık gelenekleşmiş şekilde programın açıklamasına girişebiliriz:

Lda # < Savevec
Sta $0332
Lda — # >Savevec
Rts

Bu komutlarla SAVE komutu işleme sokulmadan önce bizim rutinimize sıçrama yapılmasını sağlıyoruz.

Savevec Pha
Lda $BA
Cmp — #507
Beg Tsave
Pla
Jmp —$FSED

Eğer ünite no'su ($B5'de tutulur) 7 değilse normal SAVE işlemine geçmesi sağlanır.

Tsave Ldy — # $8E
Lda # $20
Loop | Sta Flnamet 4 1,Y
Dey
Bne Loop İ

dosya adı temizleniyor.

Birinci üniteye kayıt yapılacağı ve dosyanın detayları bilgisayara bildiriliyor.

Ldy $B7
#$0F Lda # $BB
Bec Loop 2 Ldx #< Flname
Ldy $OE Ldy # > Flname
Loor 2 Dey IJsr $FFBD
Bmı Tsavel
Lda ($BB),Y Burada ufak bir bile kullanılıyor. Yani programın adiy-
Sta Flname 4 2,Y la birlikte uzunca bir de program parçası ($BB bayt) kay-
Jmp — Loop2 dediliyor kasede,
Bu kadar satır yalnızca $B7 adresinden dosya adı uzun- Lda # $80
luğunu alıp. $BB'nin gösterdiği adreste bulunan dosya Sta $9D
ismini gereken adrese taşımaya yarıyor. Lda # $02 ; Kayıt başlan-
Tsavel Ldy — # $50 Sta
Tsave 2 Lda — Loader,Y Lda ;
Sta $O2AB,Y Sta $EB ;
Dey Ldx ; Bitiş
Bpl - Tsave 2 Ldy ; adres
İsr $FFDO

Hızlı yükleyicinin (LOADER) bir parçası gerekli yere

taşınıyor. Loader kısmı kasede normal ve Autostart olarak kay-
dediliyor.
Lda #$01
Tax Lda — #$03
Tay Sta $0302
Jsr $FEFBA Lda  #$A4
Sta $0303
Lda
Sta $9D
Ldx — #$00
Ldy # $00

Autostart yapmak için bozduğumuz değerleri normale çeviriyoruz.

Seveil Jsr WrtHdr

İlk olarak senkronizasyon ve güvenlik baytlarını yaz.

Lda — $2B
PHa
İsr WrtByt
Lda — $2C
Pha
Jsr WrtByt
Lda — $2D
Jsr WrtByt
Lda — $2E
Jsr WrtByt

Değeriyle oynanacak değişkenleri stack'e atarken, başlangıç ve bitiş adreslerini kasede yaz. Sty $FB

Kontrol toplamını sıfırla

Ldy  $2B.
Lda # $00
Sta $2B
Tsavloop Lda  ($2B),Y

Jrs WrtByt

Iny
Bne Tsave 3
Inc SAÇ
Tsave 3 $2D
Lda $2C
Sbe $2E
Bec Tsavloop

Programın tamamının kaydedilmesi burada yapılıyor.

Lda $FB
İsr WrtByt
WirtByt

Kontrol toplamını da yazalım ve son biti de kapatalım.

Lda —#$1B
Sta $D811
Lda —#$37
Sta $01
Ch
Pla
Sta $2C
Pla
Sta $2B
Jsr $FF84 ; V/D'u toparla
Jmp SA474

bozduğumuz her şeyi toparlayıp, teybi durdurup BASIC'e dönüyoruz.

WrtHdr Lda # $06 ; Basic ROM'u
kaldır
Sta $01 ; ve teybi çalış-
tır
Lda #$0B ; ekranı kapat
sta
Headri Dex ; Teyp tam
Bne Headrl ; hızına
Dey ; ulaşana kadar
Sel
Lda ; Bekleme için
Sta $DDO4 ; başlangıç
Lda  #$0A ; timer
Sta $DDOS ; değerleri
Lda #$19
Sta $DDOE ; Timer'i başlat

Buraya kadar teype yazabilmek için gerekli olan adreslerin değerlerini ayarladık.

Ldy #$40 ; Tekrar sayısı
Headr2 Lda ; Senkronizas-
yonbaytı
İsr WrtByt ;01000000'u yaz
Dey
Bne Headr 2

teybe 64 defa $40 yaz.

Lda
İsr

#$SA
HrtByt

; Güvenlik baytı

Güvenlik baytını unutma.

WriByt Sta

Sta
Lda

Sta
Rol
İsr
Deo
Bne
Rts

Wbyte |

$BD ; baytı sakla
$EB ; kontro! tepla-
mini
: hesapla ve
sakla
# $00 ; yazılacak bit
sayısı
$A3
$BD
WrtBit
SA3
Whytel

Teybe bir bayt yazmanın yolu budur işte.

WrtBit Lda
Ldx
Stx
Lda
Lta
Bit

Wbit 1

Wbit

Beg
Lda
Bor
Sta
Inc

Lda
Sta
Lda
Bit
Beg
Lda
EOR -
Sta
Lda
Sta
Rts

Wbit 2

#$70 ; bit değeri O
kabul et
Wbit 1 ; gerçekten de 0
# $FF ; değer 1'miş
$DD84 ; Timer'ı ayarla
$DDO5S
#$01
$DDOD ; Timer'ın bit- 2
mesini
Wbit 2 ; bekle
$01 ; teybe yazılan
# $08 ; voltajı ters
$01 ; çevir
$DO20 ; Çalıştığını gös-
ter
#S$DI9 ; Timer'ı gene
$DDOE ; çalıştır
#$01
$DDOD
3
$01
# $00
$01
#$19
$DDOE

İşte teybe kayıt yapmanın can alıcı kısmı. Eğer yazılacak olan bit 1 ise $FF'den, 0 ise $70'den geriye sayıyoruz (iki kere) ve her sıfırlanışta teybe yollanan voltajın yönünü değiştiriyoruz. Bu sayede değişik boylarda dalgalar yaratabiliyoruz. Rutini terk etmeden hemen önce Timer'ı tekrar çalıştırıyoruz ki arada beklemeden dolayı zaman kaybımız olmasın. Loader de buradan başlıyor. Size önerim, $C13F'de bulunan bu programı incelemeden önce $02AB'ye taşımanızdır, çünkü bu program orada çalışmak üzere tasarlanmış:

Ldy
Lda
Sta

Loader
Biloop

Dey
Sel
Lda

# $05
# $02
$0450,Y ; Ekranda artan
READY'ı
; siliyoruz
Biloop
$01 ; teyp de çalış-

Sta
Lda

Sta
Sta
Lda

Lda

Lda
Sta
LDa
Sta
Lda
Sta
Lda
Sta
Lda
Sta
Lda
Sta
Lda

Sta
Lda
Sta
Cli
Jmp

$01 ; teyp de çalış-
sın
#$1F ; oluşacak inter-
rupt türü
$DCOD
$DDOD
$DDCOD ; Bu registerleri
okuyarak
$DDOD ; aktif hale ge-
tiriyoruz
# $68 ;
$DCO4 ; Timer'ları
# ; ayarla
$DCOS ;
# $90 ; Tape IRO'nun
$DCOD ; aktif hale getir
$FFFE ; IRO başlangıç
; adresi
#$7B
$FEFFA ; NMI'ı Bir BTI
# $03 ; gösterecek şe-
kilde
$FFFB ; ayarla
$00 ; sinyali
$02 ; sıfırla
$03DD

Yüklemeye giriş için gerekli tüm adresler ayarlandı.

02F3 Lda
Sta
Lda
Sta
Lmp
0300 word

# $03
$0302
# S$A4
$0303
$FF84
$E300,$02AB ; autostart adre-
si

Burası sadece yüklemenin sonunda gelinen etrafı toparlama rutini.

Flame
0351

$0364

— “*isim
Pha

Tya
Pha
Lda $DCOS
Lday #$19
Sty $DCO3
Eor # $02
Lsr
Lsr
Rol
Lda — $A9
Becc Hitgot
Bes Exit

;Kullanılacak
; registerleri
; Stack'e at
; Timer'ı al
; Timer'ı yeni-
den
; başlat

; Bit'in değerini
; CARRY'ye al
; Bayt'ı bayta al
; Bayt'ı al
; bayt tamam-
landı
bayt tamamlan-
madı

Interrupt'ın girişinde, bit'i alıp, gerekli bayta ekliyoruz. Bayt tamamlanmadıysa, interrupt'tan çıkıyoruz. Tamamlandıysa:

Bitgot

Cmp #
Bne Exit
Lda #$16
Sta $0365

; Senkronizas-
yon?
; hayır
; evet
; rutin 1'i göster

Burada oldukça etkili bir hile kullanılmış. $0364'teki Bcc'nin ikinci baytının değeriyle oynanarak, teypten bayt okunduğunda yapılan işlemler değiştiriliyor.

Ex 1

Exit

Lda — #$FE

Sta $A9
Lda $DCOD

Pla
Tay
Pla
Rti

; Gelecek baytın
bitişini
; anlamak için
; İnterrupt'ı te-
mizle

Ve interrupt'ı terk edip asıl programa dönüyoruz.

rutin | Cmp
Beg
Cmp

Beg
Lda

Lda

Bne
Bitgt 2 Lda

Sta
Lda

Sta
Beg

# $40
Ex |
# $SA

Bitgt 3
# $02

$0365

Ex İ
# $30

$0365
# $00

$CI

; hâlâ senk. baytı mı? ; evet, öyleyse bekle ; güvenlik baytı? ; hayır, öyleyse senk. ; baytı aramaya devam.

; Rutin 3'ü göster

; kontrol toplamını ; sıfırla ; interrupt'tan çık

Burada da güvenlik baytı aranıyor. Eğer bayt ne senk. baytı ne de güvenlik baytıysa senkronizasyon yapılmamış demektir, başa dönüyoruz. Güvenlik baytıysa rutin

3'e geliyoruz. Rutin 3 Sta

Inc
Lda

Cmp
Bne
Lda

Sta
Bne
Rutin 4 Ldy

Sta
Eor
Sta

Sta
Inc

Inc
Bne
Inc
Bitgt 5 Lda
Cmp
Lda

SBC
Becc
Lda

Sta
Bne
Rutin 5 Sta

Lda
Sta
Lda

$FB

Rutin 341
Rutin 34 1

$FF
Exi
# $43

$0365
Exİ
# $00

($FB),Y
$C1
$CI

$CI
$DO20

$FB
Bitgt 5
$FC
$FB
$FD

$FE
Ex 1
# $65

$0365
$C2

# $FF
$02
# $03

; Başlangıç, bitişi al. ; adresi bir artır ; $FB, $FC, $FD, $FE'ye ; değer yaz

; dört bayt da alınınca ; rutin 4'e geç

; baytı belleğe yaz ; kontrol toplamı ; kontrol toplamı ; hesapla ; çalıştığını göster

; yüklemenin sonuna ; geldik mi? : HAYIR! ; Rutin 5'e geldik

; kontrol toplamı oku ; Bitiş sinyali ; ver! ; Gene Bitgot'a

Sta $0365 ; Çevir
Lda ; Bir daha kul-
lanılâbilir
Sta Rutin 341 ; hale gelir

Bne Exl

Yükleme kısmı bu kadarıyla ilgileniyor. Bu arada bütün yükleme boyunca çalışan bir de programımız vardı:

; Sinyal geldi
mi?
; HAYIR! bek-
le.

$03DD Lda $02
Beg $03DD
İlk seferde bir şey yapmak istemediğimiz için normal

program olarak hiçbir şey koymadık. Yalnızca yüklemenin bilinmesini bekliyoruz.

Lda  $00
Sta $01 ; sinyali temizle
Ldoa # $07 ; ROM'lar içeri
Sta $01
$03F3 ; Etrafı toparla!
İsr $A663 ; CRL komutu
Lda  $CI ; kontrol top-
lamarını
Cmp $C2 ; karşılaştır
Bne ERROR ; FARKLI!!!
Jmp — A474 ; 'REDY.' yaz
ERROR Ldx # $1D ; ?LOAD
EROR'
İmp — $A437 ; Mesajı yolla

Fark ettiğiniz gibi rutin AUTORUN için ayarlanmamış. Fakat bu işi yapmak çok kolay.

Jmp — $SA474
# yerine
İsr $A659
Jmp —$A7AE

yazın. Dosya adı uzunluğunu üç artırın. Programınız artık AUTORUN da yapacaktır. $A7AE adresinde RUN komutu bulunmaktadır çünkü.

Scanner

Bir arkadaşımdan tarayıcı (Scanner) adlı bir aygıt olduğunu ve bu aygıtın belli bir genişlikteki resim ve yazıları, bilgisayar ekranına olduğu gibi geçirebildiğini duydum. Acaba bu doğru mu? Doğru ise bu aygıtı nereden temin edebilirim? Bu aygıt C64'te kullanılabilir mi?

Uğur Becerik >

SAYIN Uğur Becerik, Scanner'la ilgili mektubunuz tam zamanında elimize ulaştı. Bu sayıda (sizin de fark ettiğiniz gibi) Scanner'lar hakkında bilmek istediğiniz her şeyi öğrenebileceğiniz bir yazı bulunuyor. Yine de sorularınızı kısaca yanıtlayayım: Bir yazıyı ya da resmi olduğu gibi ekrana geçirmenize yarayan aygıtlar gerçekten de bulunuyor. Bu scanner'lar sayesinde kağıttaki bir resmi, bilgisayarın hafızasına aktarabilir ve daha sonra kullanabilmek için diskete kaydedebilirsiniz. Commodore 64 için kağıttan ekrana resim aktaran aygıtlar ne yazık ki bulunmuyor. Fakat bunun yerine geçebilecek Digitizer'ler, video ekranındaki görüntüleri bilgisayarınızın hafızasına aktarmakta size yardımcı olabilirler. C64'ün siyah-beyaz ve dört renkli olmak üzere iki ayrı digitizer'ı var. Fakat, ne yazık ki bu cihazları Türkiye piyasasında bulmanız mümkün değil.

Kafa Ayarı

“Sizden öğrenmek istediğim üç şey var: Kafa ayarı belasından nasıl kurtulabilirim? Commodore 64'ümü nasıl makine diline geçirebilirim? Commodore 64'üme 3.5'luk disket sistemi monte ettirebilir miyim? Özgür Devran

SAYIN Özgür Devran, Commodore 64 kullanıcılarının çoğunun ortak sorunu olan kafa ayarı belasından kurtulmanın ne yazık ki yolu yok. Yapabileceğiniz en iyi şey, bir disk drive alarak bu beladan temelli olarak kurtulmaktır. Eğer bir disk drive almanız mümkün değilse, kafa ayarı yapmayı bir an önce öğrenirseniz iyi olur. Ya da her kaset için kafa vidasının konumunu ezberlemek gibi bir yol da kullanabilirsiniz. Teybinizin kafa ayarını önceden saptanmış bir standarda getirmek için kullanılan DATASET DOCTOR programı, piyasada belli bir standarda kullanılmadığı için pek işinize yaramaz. Bu konuda kullanmanızı önerebileceğim program, teyp sinyallerinin frekans dağılımını ekranda noktalarla gösteren İLK Datasette Doctor programıdır. İkinci sorunuza gelince; Commodore 64'ünüzü makine diline geçirmek diye bir şey söz konusu olamaz, çünkü bilgisayarınız zaten makine dilini her an kullanabilir. Belli bir adreste bulunan makine dili programlarını istediğiniz an “SYS adres?” komutuyla çalıştırabilirsiniz. Fakat bu programların listelerini almak için DİSASSEMBLER, kendi programlarınızı yazmak için de bir ASSEMBLER programına ihtiyacınız vardır. Her iki programı da kendi içinde bulunduran MONİTÖR programları da kısa programlar için işinizi görür. Eğer bulabilirsiniz, rastladığım en iyi monitör programı olan HES-MON'u size önerebilirim. Son sorunuza gelince: 3.5 inch'lik disket sürücüsü olan 1581'i Teleteknik bayilerinden soruşturmanızı öneririm.

Nazi Almanya'sının Avrupa'yı kıskaca aldığı yıllarda henüz savaşa aktif olarak katılmamış olan Amerika Birleşik Devletleri dostlarına yardımcı olabilmek için onların ihtiyaç duydukları malzeme ve silahları Kuzey Atlantik yoluyla gönderme yolunu seçti. Zaman zaman sayıları yüzleri bulan ticaret gemileri destroyerlerin koruması altında bu yolu takip ederek zor durumdaki Avrupalılara malzeme taşıdı. Buna karşılık Almanlar da U-BOAT denen denizaltıları geliştirdiler. Bu denizaltılar genelde üslendikleri İskandinav ülkelerinden Amerikan konvoylarına karşı ölümcül saldırılara giriştiler. Eğer II. Dünya Savaşı'nın hava kuvvetleri açısından en önemli bölümü Battle of Britain'se, denizlerdeki şüphesiz bu konvoy-U BOAT karşılaşmasıdır. Bu konuyla ilgilenenler bilirler, bir Alman tarafından yazılan DAS BOOT, savaşı bir denizaltı mürettebatının gözünden anlatan bir romandır. Bu romanda yazar savaşın başlarındaki tartışılmaz U-Boat üstünlüğünden 1943'e doğru başlayan U-Boat katliamına kadar bir denizaltı kaptanının başından geçenleri anlatır. İşte oyunumuz da tam olarak olmasa bile konusunu bu kitaptan alıyor ve sizi bir kaptanın yerine koyuyor. Oyunu son günlerde simülasyon piyasasına yeni giren

Three-Sixty firması hazırlamış. Genelde kitaptaki olaylara dayanarak hazırlanan görevler, kapsamlı bir practice bölümü ve yüksek gerçekçilik oranı bu oyunu Silent Service'den beri doğru dürüst bir II. Dünya Savaşı Denizaltı simülasyonu bulamayanlar için mutlaka alınmalı sınıfına sokuyor. Oyun yüklendiğinde karşınızda Ana Menüyü bulacaksınız. Oyundan daha fazla zevk alabilmeniz için size bu menüleri açıklıyorum: PREFERANCES: Buradan oyun ile ilgili bazı parametreleri ayarlayabiliyorsunuz.

Graphic Detail: Three-Sixty firması oyunun belirli yerlerinde (patlamalar, uçaksavar topu vs.) digitize grafikler kullanmış. Bunlar mükemmel görünüyorlar, ama oyunun hızını büyük ölçüde düşürüyorlar. Size tavsiyem Basic Graphics seçeneğiyle bunları kapatmanız. World Object Detail: Bu seçenek oyunda karşılaşacağınız diğer gemiler veya kara hedeflerinin detay miktarını seçmek için. Eğer yavaşlığa dayanabilirseniz, mümkünse Detailed'ı seçerek bunları maksimuma getirin. Böylece etrafınızda olanları daha iyi anlarsınız. Sound Control: Oyundaki ses efektlerini ayarlıyor. Bunlar bayağı iyi olduğundan Full Sound ile hepsini açın. Eğer bir süre sonra motor sesi sinirinizi bozarsa All Sound Except Engine'le onu kapatabilirsiniz. Time Compression: Oldukça yararlı bir seçenek olan Compression oyunda zamanın daha hızlı geçmesini sağlıyor. Buradaki seçimle hızlı zamanın otomatik mi (çevrenizde bir olay olur olmaz), yoksa sizin tarafınızdan mı (manual) kapatılacağını belirliyorsunuz. Gun Control: Oyunda kullanacağınız iki topun (uçaksavar ve güverte topları) kontrol metodunu belirliyorsunuz. Eğer birinci seçeneği seçerseniz topu kaldırmak için ileriye, indirmek için geriye basmanız gerekir. Bunun tam tersi olan ikinci seçenek kesinlikle daha gerçekçi. Message Removal: Oyunda mürettebatınızdan gelen mesajlar küçük kutular halinde (ve üst üste) beliriyor. Bu seçenek mesajların ne kadar ekranda kalacağını belirliyor. İşi garantiye almak için 5 saniye ideal. WAR DİARY: Bu seçenekle her görevde yapılan en fazla skoru görebilirsiniz. Oyunun çeşitli bölümleriyle ilgili kısa örnekler gösterin. ACTION: Bütün parametreleri zevkinize göre ayarladığınıza buradan oyuna giriyorsunuz. Bu bölümde karşılaşacağınız seçenekler ise şöyle: Baltic Training: Almanlar süratle azalan U-Boat mürettebatlarını Baltık Denizi kıyılarında kurdukları üslerde eğitirlerdi. Siz de bir U-Boat kaptanı olarak birkaç dakikadan fazla yaşayabilmek istiyorsanız bu bölümdeki her alıştırmayı iyice becerebilene kadar oynamanızı tavsiye ederim. Buradaki alt seçenekler oyunda karşılaşacağınız zorlukları temsil ediyor. ;

Missions: Oyunun ana bölümü. Buradan istediğiniz görevi ve bazı seçenekleri ayarlayıp denize açılıyorsunuz. Seçmeniz gereken şeyler şunlar: Mission Level: Görevinizin gerçekçilik derecesi. Introductory seçeneğini yeni başlayanlara kesinlikle tavsiye ederim, Realistic'i seçerseniz üstten görünüş gibi hayatınızı büyük ölçüde rahatlatacak şeyleri kullanamazsınız. U-Boat Type: Denizaltınızın türü. Bunların arasındaki temel fark hız, New 12 knot'a çıkabiliyorken sadece 8 knot hız yapabiliyor. Historical Accuracy: Bu da bir bakıma gerçekçilik ayarı. Buradaki seçeneklerle oyunun zorluğunu ayarlıyorsunuz. Bunlar: Torpedo Performance: Pek çok U-Boat kaptanının korkulu rüyası olan hedefi bulsalar bile patlamayan torpedolara DUD torpedo'lar denir. Eğer Flawless seçeneğini seçerseniz torpedolarınız mutlaka çalışır. Actual seçeneğiyle bir kaptanın karşılaşabileceği her türlü torpedo zorluğuyla baş başa kalırsınız. Survivability: Görev sırasında şüphesiz olarak bazı hasarlar alacaksınız. Bundan kaçınmak hemen hemen imkânsız. Fast seçeneğiyle bu hasarların kısa zamanda tamir edilmesini sağlarsınız. Repairs

Only In Shipyard ise tamirlerinin sadece üssünüzde yapılmasını sağlar ve inanın bana görev sürenizi bayağı kısaltır. Equipment: Almanlar esir aldıkları bilim adamlarının da yardımıyla U-Boat'ları için birçok yeni araç geliştirdiler. After 1941 seçeneğiyle bunların hepsine sahip olursunuz. Up To 1941'i seçerseniz size saldıran uçakların yerini belirten Hohenitviel gibi aletleri kullanamazsınız. Bunları da ayarladıktan sonra sıra görev seçimine geliyor. Aslında görevler her seferinde biraz değişiyor ama en çok karşılaşacağınız görevler şunlar: FJORD-NORWAY: Norveç sahillerindeki fjord'lar bir kaptan için en zorlu kıyılar herhalde. Bu irili ufaklı adalar ve çıkıntılarla dolu sahilde bir kanaldan geçerek en uçtaki cephaneliği patlatmanız gerekiyor. Yolda sahil bataryaları, uçaklar, sualtı ve üstü mayın tarlaları başınızı bayağı ağrıtacak. ARTIC MISSION: Müttefiklerin özellikle U-Boat avı için hazırladıkları bir destroyer grubunun üç gemisini batırmanız gerekiyor. Deniz buzdağlarıyla dolu olduğu için onları bulmanız bayağı zor olacak. Genelde bu buzdağlarının arasındaki kanallarda saklanıyorlar. Önce yüzeyden gidin ve onları görür görmez dalın, mümkünse uzaktan batırın, çünkü bu adamlar gerçekten usta! GIBRALTAR: İşte Das Boot romanının son bölümünü oluşturan görev. Burada yoğun sise sığınarak Cebelitarık boğazından geçmeniz gerekiyor. U-Boat'ınız arızalı olduğundan dalamıyorsunuz ve uçaklar için kolay bir hedef oluşturuyorsunuz. Mümkün olduğu kadar az uçaksavar cephanesi harcamaya çalışın ve zigzaglar çizerek ilerleyin. — NORTH ATLANTIC MISSION: En fazla özgürlüğe sahip olduğunuz görev bu. Burada Kuzey Atlantik'te gezinerek karşılaştığınız gemileri vuruyorsunuz. Görevin ana amacı ise ARK ROYAL uçak gemisini batırmak. Kendinize bir devriye rotası çizin ve telsiz konuşmalarını yakından takip edin. BAY OF BISCAY: Müttefikler ele geçirdikleri bir U-Boat sayesinde görevden dönen denizaltıları avlıyorlar. Bu denizaltıyı bulmanız ve batırmanız gerekiyor. Bulmak sizi biraz uğraştırabilir, ama onu görür görmez batırmaya çalışın, yoksa sizi amansız bir sualtı savaşı bekliyor. Şimdi geldik denizaltının kumandasına. Oyun asıl olarak IBM için hazırlandığından tamamen klavyeden yönetilebiliyor, ama sanırım en iyisi klavye/mouse karışımı bir metod kullanmak. Denizaltınızın çeşitli bölümleri ayrı ayrı ekranlarla belirtilmiş. Şimdi bu ekranları ve burada yapabileceklerinizi inceleyelim. OVER VIEW (1): Bu denizaltınızın üstten görüntüsü ama doğal olarak Realistic mode'da bunu kullanamıyorsunuz. Özellikle suüstü mayın tarlalarında ve manevranın zor olduğu yerlerde işe yarıyor. Bu ekranda cursor tuşları ile yönünüzü tuşları ile hızınızı ayarlayabiliyorsunuz. Ne yazık ki açı hiç değişmiyor ve her zaman 90 doğrultusundan görüntü alıyorsunuz. UNDER VIEW (0): Denizaltınızın su altındaki görüntüsü. Bu da Realistic Mode'da kullanılmıyor. Sualtı mayın tarlaları ve su altı savaşları için ideal.

DECK GUN (2): Güverte topu. Kara hedeflerine veya size saldırmayan gemilere karşı kullanabilirsiniz. Beach Head oyununu oynayanlar hatırlayacaklar, topun açısı merminin gittiği mesafeyi belirliyor. En iyi sistem bir kez ateş edip ona göre açıyı ayarlamak. S tuşu ile denizaltınızın görüntüsünü kapatabilirsiniz. CONTROL VIEW (W): Denizaltının hayati göstergelerinin bulunduğu ekran. Buradan F4 ile periskoba ulaşabilirsiniz. F2 görev durumunuzu (batırdığınız gemiler vs), F7 genel olarak denizaltının hasar durumunu gösterir. Numerik klavye ile manevra yapabilirsiniz.

PERİSKOP: İşte denizaltı kaptanının gözü. Periskop derinliğine ulaştığınızda dalışınız otomatik olarak duracaktır. Burada bir hedef belirlediğinizde ve ona doğru gitmek istediğinizde alt ve F tuşlarına basın. Böylece denizaltınız baktığınız yöne dönecektir. Space ile torpido ateşleyebilirsiniz, Alt ve ya basarsanız önünüzdeki hedef hakkında (eğer yeterince yakınsa) bilgi alırsınız. tuşları ile zoom yapabilirsiniz. CONN (3): Kule diye adlandırılan denizaltının üst kısmı. Burayı daha çok manevra için kullanabilirsiniz. Yine numerik klavye veya cursor tuşları ile yönünüzü ayarlayabilirsiniz. ENGINE ROOM (E): Makine dairesi. Daha çok rapor almak için uğrayacağınız bir ekran. F4 ile yakıt, F2 ile akü durumunuzu öğrenebilirsiniz. Biliyorsunuz denizaltınız su üzerindeyken mazot, su altındayken akü ile çalışır. Aküleriniz azaldığında su yüzüne çıkarak onları şarjlayabilirsiniz. F3 ile oksijen durumunuzu, F6 ile dalmanızı sağlayan Ballast'ların durumunu görebilirsiniz. F7 genel bir rapor almanızı sağlar. ANTI AIRCRAFT (4): Uçaksavar topunuz. Uçaklar özellikle zamanlarda en amansız düşmanlarınız olacaktır. Her ne kadar eğlenceli olsa bile durmadan ateş etmenizi tavsiye etmem, çünkü cephaneniz kısıtlı. Sadece vuracağınızdan emin olduğunuzda kısa atışlar halinde ateş edin. S tuşu ile denizaltı görüntüsünü kapatabilirsiniz. RADIO ROOM (R): Oyundaki en önemli yeniliklerden biri de bu radyo odası. DAS BOOT size sınırsız haberleşme imkanı tanıyan ilk simülasyon galiba. Buraya geldiğinizde F1 ile gönderme odasına F2 ile de haber alma odasına gidebilirsiniz. Burası biraz karışık olduğundan bu odaları ayrı ayrı anlatıyorum: SEND LOG: Buradan mesajlarınızı gönderiyorsunuz. Haberleşebileceğiniz 3 yer var. U-Boat Command (F1) sizin bağlı olduğunuz komutanlık, Kriegs Marine (F2) deniz kuvvetlerinin bütün birimleri, General (F3) ise o anda mesajınızı alabilecek kadar yakın olan bütün birimler (dost veya düşman). Göndereceğiniz mesajı seçtikten sonra (bunların manalarını yazının sonunda bulabilirsiniz) şifre tipini seçiyorsunuz (Dianna, Enigma veya Triton), burada özellikle Enigma'ya dikkatinizi çekmek isterim. Bu kod aleti Almanlar tarafından geliştirildi ve müttefiklerin bütün çabasına rağmen bu kod kırılamadı. Daha sonra Intrepid adlı bir casus tarafından çalınan Enigma zamanının en gelişmiş kodlama aracıydı. Mesajı ve kodu seçtikten sonra F9 ile onu kodlayarak, F10 ile kodlamadan gönderebilirsiniz. Dikkat edin, kodsuz mesajlara hem cevap alamazsınız, hem de düşmana bilgi vermiş olursunuz. F8 ile mesajınızın cevabını bekle-

mek için mesaj alma bölümüne geçebilirsiniz. Radyo bölümü her ne kadar Das Boot'un en ilginç yerlerinden biri olsa bile bence yeterince iyi kullanılmamış, çünkü çoğu mesajın sabit bir karşılığı var ve içinde bulunduğunuz durum ne olursa olsun bu cevabı alıyorsunuz. Aslında gerçek prosedüre göre bir gemi gördüğünüzde bunu merkeze bildirmeniz gerekir ama oyunda bunu yapsanız da yapmasanız da bir şey değişmiyor. Yine de iyi bir gelişme, umarım Three-Sixty bunu ilerideki oyunlarında daha gelişmiş bir şekilde kullanır. RECEIVE LOG: Burada gelen mesajları görebilirsiniz. Eğer mesaj sizin komutanlığınızdan geliyorsa F2, F3 ve F4 tuşlarını kullanarak uygun kodla onu deşifre edin. Eğer bir düşman mesajı yakalarsanız F5'e basın ve yandaki üç gösterge yardımıyla mesajı deşifre etmeye çalışın. Bunun en kolay yolu U-Boat, veya Square gibi sıkça geçen kelimeleri tespit edip kodları böyle kırmaktır. Eğer bunu başarabilirseniz düşmanın neler yaptığı hakkında bilgi sahibi olabilirsiniz. BINOCS (5): Dürbününüz. Bir bakıma su yüzeyindeyken periskop yerine geçer. Aynen periskoptaki kontroller geçerlidir. TORPEDO ROOM (1): Torpido odası. Burada her bir torpedo tüpleriniz hakkında bilgi alabilirsiniz. F1, F2, F3 ve F4 tuşları her bir tüpe ayrı ayrı bakmanızı sağlar, F7 ile genel bir rapor alabilirsiniz. Üç çeşit torpido'nuz var. Bunlar: Acustic: Fırlattığınız zaman hedefin motor gürültüsünü takip eder. Duran (motorları kapalı) hedefler tarafından kolayca kandırılabilir. Looping: Bu torpido hedefe doğru kavis çizerek ilerler. Torpidoların izleri yüzeyden göründüğünden bunları kullanırsanız düşmanlarınızı şaşırtabilirsiniz. Çizdikleri kavis sayesinde sizin yerinizi belli etmezler ama isabet oranları daha düşüktür. Magnetic: En yakındaki metal hedefe doğru yönelen bu torpido genelde oldukça isabetlidir. ORDERS (6): Emirlerinizi tekrar görmenizi sağlar. MAP (Y): Harita odanız. Burada oldukça önemli olan Time Compression ve Waypoint özelliklerini kullanabilirsiniz. F3 tuşu ile zamanın geçme hızını ayarlayabilirsiniz. Yalnız dikkat edin, hızı artırdıkça denizaltınızın kontrolünün hassasiyeti azalır. Dar yerlerden geçerken veya düşmanla karşı karşıyayken kesinlikle kullanmayın. F2 tuşu ile waypoint yani rotanızı ayarlayabilirsiniz. Bunu yapmak için önce F2'ye basın, daha sonra mouse'un sağ tuşuna bir kez dokunun. Cursor tuşları ile gitmek istediğiniz kareyi seçin ve sol mouse düğmesine basın. Bu karede gitmek istediğiniz yeri seçin ve sol mouse düğmesine bir kez daha basın. Böylece rotanızı hazırlamış olursunuz, yalnız dikkat etmeniz gereken şey bilgisayar rotayı hazırlarken aradaki engelleri hesaba katmaz. Onun için kısa aralıklarla yeni rotalar hazırlamak ve bunları sık sık düzeltmek en iyisidir. Eğer gideceğiniz yere kadar sabredemiyorsanız Alt ve F10'a basarak WARP'a girebilirsiniz, yani bir anda hedefinize varırsınız ama bunu yaparsanız göreviniz gerçek sayılmaz ve Practice olarak kabul edilir. F1 tuşu ile haritada herhangi bir kareye zoom yapabilirsiniz. Ancak buzdağları veya mayın tarlaları haritada görünmez. Düşman gemileri ise ancak periskoptaki görüş menzilinize girdiklerinde haritada belirir. Geminin ana kontrolleri bu kadar. Şimdi isterseniz bir görevi beraber oynayalım. Bunun için en uygun görev sanırım Artic görevi olacaktır.

Göreve başladığınızda kendinizi bir buzdağı takımının batısında bulacaksınız. Bu dağlar haritada görünmediğinden bu görevde rota çizmenin pek bir manası yok. İlk yapmanız gereken şey yönünüzü doğuya çevirip tam yol ilerlemeye başlamak olmalı. Buzdağlarına yaklaştıkça aralarında boşluklar olduğunu göreceksiniz. Conn view'e geçerek bu aralığa girin. Eğer gerekirse hızınızı düşürün. Bu ince kanalda bir süre ilerleyin ve bu arada Alt ve R tuşlarına basarak Radio Direction Finder'ınızı kullanın. Bu araç size yakındaki gemilerin yeri hakkında pek iyi olmasa bile bir bilgi verir. Dağların elverdiği ölçüde bu yönde gitmeye çalışın. Kanalda bir virajı döndüğünüzde karşınızda bir düşman gemisi bulacaksınız, bu bir destroyer. Hemen Alt ve P'ye basarak periskop derinliğine dalın ve periskopunuzu açın. Periskoptan gemiyi izleyin ve ona yaklaşmaya çalışın. Burada yönünüzü ayarlamak için periskobu gitmek istediğiniz yere çevirip Alt ve F'ye basın. Yeterince yaklaşınca ekrandaki hedefi geminin üzerine getirerek space'e basın ve bir torpido atın, gemi büyük bir ihtimalle sabit duruyor olacak, eğer öyleyse ikinci torpidoyu da hemen atın. Tab tuşuna basarak torpidonuzun burnundan olayı izleyebilirsiniz. Eğer vurmayı başarırsanız gemi batacaktır.

Eğer bunu başaramadan çok yaklaşırsanız “Asdic sır” diye bir mesaj alırsınız. Bu destroyerlerde bulunan ve denizaltıların yerini belirlemeye yarayan sistemin adıdır. Bu sonar sistemi sizi yakalarsa oldukça hasar alırsınız. Onun için işinizi uzaktan halletmeye çalışın. Daha avlamanız gereken iki gemi olduğundan fazla torpido harcamayın. Gemi'yi batırınca, bunu üsse bildirin ve kanalda ilerlemeye devam edin. Akünün şarj olması için su yüzüne çıkmayı unutmayın. Buradan çıkınca 2. gemiyle karşılaşacaksınız, bu biraz zaman alabilir, onun için Radio Direction Finder'ınızı da kullanarak bu bölgede biraz gezin. Bu gemiyi de aynı şekilde batırın. Üçüncü gemi her zaman başka yerlerde çıktığından burası size kalıyor. Bu gemiyi de batırınca görevin bittiğine dair bir ekran çıkıyor. Bu ekranın hemen açık denizin ortasında çıkıyor olması bence oyun için bir eksi puan. En azından bir geri dönme bölümü veya bir gemiyle buluşma ekranı eklenebilirdi. Oyunun en zayıf tarafı görevlerin azlığı. Usta bir simülasyoncu hepsini (en zor level'da bile) bir hafta içinde bitirebilir. Umarım yakında oyun için mission diskler çıkar, çünkü bu haliyle insan Das Boot'a doyamıyor.

DAS BOOT simülasyon hayranlarını uzunca zaman oyalayabilecek bir oyun. Özellikle denizaltı meraklılarını her yönden mutlu edebilir, eğer simülasyondan hoşlanıyorsanız harcayacağınız iki disk kesinlikle boşa gitmiş olmaz.

KLAVYE ÖRTÜSÜ ve AÇIKLA-MALARI: Alt Tuşu basılı iken: C- Gittiğiniz yönü belirtir. V- Oyunun ses ve efekt derecesi B- Biscay Cross, saldıran uçakları önceden belirlemek için kullanılır. Savaşın ilk başlarında yanlışlıkla geliştirilen bir çeşidi denizaltıların yerini uçaklara belli ederek pek çok U-Boorun batmasına sebep oldu. S- Yüzeye çıkma, D- Hasar raporu. Hasar görmüş parçaların yanında yazan rakam tamir için gerekli süreyi belirtir. Eğer burada “PORT yazıyorsa o bölüm ancak limanda tamir olabilir, dolayısıyla o görev boyunca kullanılamaz. F- Denizaltıyı periskobun veya dürbünün baktığı yöne çevİrir. G- Digitize grafikleri açıp kapama., H- Hydrophone, sadece su altında çalışır ve pervane seslerine göre yakındaki gemilerin pozisyonunu belirtir.

K- Hız raporu. Hangi hızla gittiğinizi belirtir. R- Radio Direction Finder, su yüzeyinde çalışır ve yakındaki gemilerin pozisyonunu belirtir. l- Önünüzdeki hedef hakkında bilgi verir. O- Hohentviel - uçaklara karşı erken uyarı. P- Periskop derinliğine dalma. 1- Üçte bir yol ileri 2- Üçte iki yol ileri 3- Tam yol İleri 4- Tam yol geri 5- Motorları durdurma 6- Time compression 1 Compression 2

8- Time Compression 3 9- Time Compressilon 4 F40- YWarp mode RADYO MESAJLARI VE AÇIK-LAMALARI: Report yerinizi bildirme. Reguest for mileh-cow Malzeme gemisi isteme, Report sighfting of convoy: Konvoy bildirme. Report unknown sighting: Bilinmeyen bir geminin göründüğünü bildirme. Report sighting of enemy ship: Düşman gemisi göründüğünü bildirme, Reguest New Orders: yeni emirler isteme. Reguest permission to return to base: Üsse dönme izini isteme, Report mission status to date: görev durumunu bildirme. Send 1.Officer's damagelstatus report: Merkeze rapor gönderme, Surrender: teslim olma. Mayday: Acil durum, yardım İsteme. Report sinking of enemy tanker: Düşman tankerinin batırıldığını bildirme. Report sinking of enemy carrier: Düşman uçakgemisinin batırıldığını bildirme, Report sinking or enemy escort: Düşman destroyerinin batırıldığını bildirme, Report Air Attack: Hava saldırısı olduğunu bildirme,

Mehmet Gürmen şte dergimizin küçük yaştaki okurlarına bu ayki armağanı; CROWN, 1990 yılında piyasaya sürülen bu oyunun bizler için ilginç olan tarafı, artık isimleri bize yabancı olmayan ırkdaşlarımızı yeniden karşımızda bulmamız. Evet, Associate Art Director olarak karşımızda bulduğumuz Celal Kandemiroğlu'nun yanısıra grafikler Ogan Kandemiroğlu'nun ve müzik Tunç Satıroğlu tarafından hazırlanmış. Türk isminin pek duyulmadığı bilgisayar piyasasında bu İsimlere .

tekrar rastlamak hepimizi mutlu etmiştir herhalde. Crown, küçük yaştaki arkadaşlara zevkli saatler yaşatabilecek bir oyun. Kurgusundaki kolaylık, onun bu 6 ayrı ülkede 6 değişik yolla ele geçirilebilecek taş sizleri bekliyor. Bir ülkede tacı ele geçirmek için5 defa yolculuk lazım. Yani Journey 1, Fight 1, Journey ve Fight 5; bundan sonra ise 5 defa arka arkaya End Fight var. End Fight 5'ten sonra ise artık bu ülkenin tacı bizim, yani bu ülke İçin oyun sonu. Tüm ülkelerde Fight bölümü aynı, yanısıra Journey lümleri farklılık gösteriyor. İşin başinda tüm ülkelerin Journey bölümünü deneyin, size kolay geleni oynarsınız. oyundan daha fazla zevk alacaksınız. Bana 4. ülkeninki kolay geldi ve orada oynayıp bitirdim. Bu arada oyunu çok fazla oynamak, ve bir yerde takılmak sinirleri harap ediyor, ben aralık vermedim ama sinir sisteminiz için sizler ara verin. 1. ülke; giyinmişiz zırhı, elimizde mızrak at koşturuyoruz. Amaç ise sol taraftaki direklerde yerlerinde rahat durmadan bir aşağı ve yukarı inip çıkan 'kalkan'ları toplamak. Bu arada engellere takılmayacağız, için ileri ve ateş. Joystick'i sağa çekerek atı hızlandırabiliyoruz, ama bu arada aralarında az mesafe olan engellerden geçerken onlara takılmamak imkansız. Siz siz olun aşırı hiz yapmayın, ama bu arada zamanı da bitirmeden gerekli sayıda kalkanı toplayın. 2. ülke; burada da amaç gri renkli balinaların fırlatıkları sandıkları toplamak, tabii ki zamanı aşmadan. Sağa çekerek hızlanabiliyoruz, bu arada köpekbalıklarına ve balinalara çarpmadan ilerlemeliyiz. Bu ekrana alışabilmek ve olayı kavramak, 3 boyutlu göremediğimizden biraz zor, sandıkların tam hizasından ve doğru zamanda; yani ne sandık yukarıdayken ne de aşağı İndikten sonra, geçmek lazım ki sandığı alabilesiniz. Buranın Tacı biraz zor ele geçeceğe benzer.

3, Ülke; Tüm çocuklar Beden Eğitimi dersinden hoşlanmıştır, ve İşle size biraz egzersiz. Arkamızda kocaman bir gemi, yanımızda bir bayan öÖğretmen, bize düşen öğretmenin yaptığı hareketleri kopya etmek. 3 defa arka arkaya doğru taklit edince ön Taraftan bize armağan olarak top olduğunu zannettiğim şeylerden gönderiyorlar, aksi halde arkamızdaki gemi devreye giriyor ve bizi topa tutuyor. Bize verilen zaman içinde gerekli sayıda top toplayabilirsek Fight 1'e geçeceğiz. Birkaç denemeden sonra, hangi ha- 33 reketin joystick'in hangi hareketine karşılık geldiğini bulacağınıza hiç kuşkum yok. 4. ülke, yavaş, burası benim ülkem. Gene sınırlı zamanı tüketmeden, tepenizde uçup duran şeylere çarpmadan ve de suya düşmeden gerekli sayıda balkabağını(?) toplamanız lazım. Suyun üzerindeki destekler arası mesafe farklı, hangi tür atlayış yapacağınıza gözünüz kısa sürede alışacaktır. Sol yukarı ateş/kısa atlayış; yukarı atlayış; sağ yukarı ateş/uzun atlayış. 5. ülke; Bu ülkede ise yerdeki muzlara basıp canımızı acıtmadan ortalarda dolaşan o sevimli fareleri toplamak. Sağa çekince daha hızlanıyoruz,

Öörfez Savaşı'nda. kullanılan ve herbiri birer ölüm makinesi olan o korkunç silahlardan sonra biraz da nostalji, evet 1. Dünya Savaşı'yla karşınızdayız. Günümüzün acımasız silahları stealth fighter, A-10 (tank katili), apache helikopterleri ve tomahawklardan ayrılıp birazda bunların profotiplerine bakalım. Karşımızda ve fokkerler, daha sonraları ise ünlü messersehmitler. Her alanda olduğu gibi, zaman gittikçe faydası tartışılabilir olsa bile, insanlar muhteşem ilerlemeler kaydetmiş. Edindiğim bilgilere göre Blue Max. Alman Hava Kuvvetleri'ndeki pilotlara belli başarılar karşılığı verilen bir madalya, Hatta Blue Max'e sahip olabilecek derecede iyi uçan bazıları daha sonraları,

2. dünya savaşı'nda da değişik görevler almışlar. Oyuna başlamadan önce kendimizi tanıtmamız gerekiyor, bölümünde önce oyunu kaç kişinin oynayacağını belirtiyoruz. Eğer dabu ekranda da mantık 2. ülkenin mantığı gibi ve sanırım buranın tacına göz dikenleri oldukça uğraştırır. 6. ülke; bu son ülkede ise binmişiz uçan halımıza, karşıdan gelen lambaları kepçemiz yardımıyla topluyoruz. Gene zamanı geçirmeyeceğiz, bulutların içinden geçmeye çalışmak yok, ayrıca içinden duman ve alev çıkarken lambaları almaya kalkışmak yok. Sağa çekince hızlı gidebiliyoruz, lambaları alabilmek için tam onların hizasından gidiyor olmamız ve kepçeyi doğru zamanda sallamış olmamız lazım. Ateşe basarak kepçe kul- İanılıyor. Oyun 2 disket, ve ekranları yüklemesi gerçekten biraz Uzun. Evet, işte ülkeler, deneyin ve kolay gelen de elinizi alıştırıp taca giden uzun yolda maceralarınıza başlayın. Küçük kardeşlerime, onlara ekran başında gayet zevkli vakit geçirteceğine İnandığım bu oyunu tavsiye ederim.

ha önce uçmuşsanız active pilor'u seçip listeden isminizi buluyorsunuz. Yeni başlayacaksanız İsim giriyorsunuz. Daha önce görev alıp düştüyseniz, İsminiz listeden siliniyor. Hangi tarafta savaşacağınızı ve hangi tür kumanda sistemini seçtiğinizi ve ateş etme biçiminizi belirtiyorsunuz. Ayrıca lazım olan bazı tuşlar şunlar; * ve F4 arkayı görmek için, - ve F3 sağdan görüntü için, O ve F2 soldan görüntü için, 9 ve F5 normal hale dönmek için, 5 hız verir, 6 İse hız keser. Ayrıca F5 uçağın arkadan büyük görüntüsünü verir. F9 panelini gösterir, F10 ise paduse tuşudur. Ne yapmak istenildiği ise select game mode bölümünde belirtiliyor. Seçenekler; ce flight, action dog fight, practice strategy, campaigns. Practice flightite kontrole alışmak İçin uçuluyor ve düşmek yok. Action dog fight'- ta İse savaş alanında düşman uçaklarıyla (kaç tane olacağı seçiliyor) kapışıyorsunuz, ben de kapıştım ama pek başarılı olduğum söylenemez. Practice strategy de İse her hamle için ve toplam zamanı belirledikten sonra düşmanı yapacağınız hamlelerle bulup ekranda uçağınızın hareketi ateş edip vurun. Campaigns ise 3 bölüme ayrılıyor; bloody april, battle of amiens ve |udendorf offensive, Burada amaç hangi taraftan olduğunuza bağlı, ya müdafa ediyorsunuz ya da saldırıyorsu- İstediğiniz uçağı Select dircraft ile seçebilirsiniz, ufak tefek farklılıklar göstermekle beraber gerçekten hangi biriyle uçmak oldukça zor. Ben artık çok usta oldum, oyun bana zevk vermiyor diyenler, set we-

SWIV-SILK WORM IV

ürünün en muhteşem Örneklerinden biri olan SWIV ile geçen zaman gerçekten de de farkedilmiyor. Geceler boyu uykusuz kalınıyor. İnsan kendini kaybediyor, deliriyor, biraz daha ilerleyebilmek için yapılan son çırpınışlar fayda etmeyince etrafta bir canlının bulunmaması gerçekten gerekli oluyor, tüm bunların ardından güneş bir kez daha doğuyor. SWIV ile geçen bu 4. gecede de zafer elde edilemiyor, belki yarın gece, Okuluna devam problemi olan arkadaşlar bu yazıyı okumasın. Çünkü kanlı bir savaşın ortasında helikopteriyle oradan oraya uçmuş birinden dersleri takip etmesini beklemek haksızlık olur. Ekran başında hırs, sinir, zafer ve dolayısıyla zevk dolu saatler geçirmek İsteyenler bu oyunu kaçırmayın.

İster bir ister iki kişinin oynayabileceği bu oyun sinirleri sağlam olanlar için. Düşman kuvvetlerinin ardı arkası kesilmiyor, ve oyun yüklendiğinde “help'e basarsanız İstenilen aracı istenilen yerden kumanda etmenizi sağlayan ekranı görürsünüz. Evet, buralar biraz karışık oldu ama galiba ben de biraz karıştım; sabah ezanı okunuyor, uyumak İsteyeceğim yere SWIİV oynamak istiyorum ve ben ne uyuyorum ne de oyun oynuyorum, oturmuşum yazımı yazıyorum. Aslında ben oyunu bitirip size öyle taather'options bölümünde hava koştllarını istedikleri şekilde ayarlayıp bir de öyle denesinler. Set options bölümünde ise ayarlamak istidiğiniz bazı şeyleri ayarlayabilirsiniz. World detail de dış grafiklerin detayları ayarlanabilir. Sound ile istenmeyen sesler elimine edilebilir. VCR İse (video camera recording) hareketleri kaydedebilirsiniz. Böylece oturup yaptığınız o güzel pikeleri tekrar tekrar seyredebilirsiniz. Günümüzün gelişmiş savaş araçlarının simülasyonlarından canı sıkılanlar için Threesixty'nin çıkardığı bu OYUNU tavsiye ederim.

nıtmak İsterdim, fakat oynadığım kısıtlı süre içinde ancak 60 yapaildim. Uyku saatlerim normal uyku saatlerine pek rastlamadığından bu yazıyı yazmam gerektiğini bu sabah öğrendim, kısacası bu oyunu daha

Oyuna başladık, bu arada uyanıklar mutlaka helikopteri kapsınlar, kumandası bence daha kolay. Jipi defalarca denememe rağmen başarılı olduğum söylenemez. Oyun, Tevel'lara ayrılmamış, dolayısıyla sinirler daha bir harap oluyor. Daha önce gelinmeyen yerlere ulaşıldığında oraya alışana kadar defalarca ölüp, önceki yerleri tekrar halletmek gerekiyor. Bence vel'lara ayrılsa ve her Tevel'in bir kodu olsa daha iyi olurdu, fakat belki de bu denli çekici olmazdı. Bu arada oyun İki kişi oynandığında İşler biraz karışıyor, tabii ki birbirinizi vuraama İster istemez refleks olarak arkadaşınızın attığı mermilerden kaçarken belki de vuruluyorsunuz. Bu mermiler dikkati de dağıtıyor, iki kişi oynarken oyunda yebilmek için biraz alışmak lazım. Yeşil helikopterler dalış yapip sizi avlamaya çalışırken, sarılar İse üzerinize üzerinize gelecek. Tanklar atış yapmadan önce onları İmha etmek sanırım daha iyi olur. Ayrıca ekranın solunda ve sağındaki baloncukları patlatırsanız ekranda ne varsa temizleniyor, bunların içine girerseniz belli bir süre mermilerden korunabiliyorsunuz. Oyunda biraz ilerleyip o büyük ve mermilerin oldukça zor halledilebildiği düşmanlara geldiğinizde bu baloncuklar en büyük yardımcınız. Bunların içindeyken gidip o düşman uçaklarının üzerine yerleşin ve orada helikopterin beyaz yansıması oluşsun, birazdan bu dev düşman uçakları patlayacaktır. Eğer jipi kullanıyorsanız bırakın da helikopteri kullanan arkadaşınız bu görevin üstesinden gelsin, tahmin edebileceğiniz gibi o uçan dev düşman uçakları ile jipiniz arasında biraz seviye farkı var ve ömrünüz boyunca üzerinde durmaya çalışsanız da bu işi bir jipin başarabileceği biraz şüpheli. Evet, patladı ve etrafa ödüllerimiz dağıldı, oyunda iyi bir skor yapmak isteyenler bunlari akıllıca kullanmalılar. Bunlara ateş edip bize kazandırdıkları özelliği değiştirebiliriz. Üzerlerinde 'dolar' işareti varken alırsanız puan kazandırırlar, işareti varken bir mermi atarsanız üçlü mermi haline dönüşürler. Ben bunu tavsiye etmem ama aldıkça tek seferde atılan mermi sayısı birer birer artıyor. Yani oyun başında iki mermi, alınca önce üç, bir tane daha alırsanız dört ve en fazla beş tane mermiyi tek seferde atma özelliğini kazanıyorsunuz. Evet, almadan önce bir daha vurursanız 'V' şekli çıkıyor, yani mermileri V' şeklinde atabiliyorsunuz. İşte elde edilebilecek en mükemmel silah. Mermileri bu şekilde atarken de en fazla beş tane atabiliyorsunuz. Yani mermi atılabilen mermi sayısı beş olana kadar bundan toplayın, gerisi o anda faydasız. Bir kere daha vurunca ise bize daha seri mermi atabilme imkânı tanıyan ödül beliriyor. Mermi sayımızı beşleyip bir-iki tane de bundan aldık mı gerçek bir ölüm makinesi haline geliriz. Bazen vurulunca atılan mermi sayısı azalırken, bazen de vurulduğumuz halde degişmiyor. Oyunun tüm karmaşası bu kadar, bu arada ödüllerinizi alırken hangi halde olduklarına dikkat edin, size en lâzım olduğu anda, V' ateş şeklini düz ateşe çevirmeyin, ama sanırım bu başınıza biraz gelecek. Oyunda ilerledikçe, sizi takip eden füzeler atan panzerler, lazer yuvaları, bir anda bir sürü mermi atan helikopterler, pistin kenarında sakin sakin dururken harekete geçip ekrandan kaybolan ve sonra üzerinizden geçmeye çalışan uçaklar, ekranın en üst kısmında beliren ve eğer biraz bekleyip harekete geçmelerine izin verirseniz acayip mermiler atan kuşlar ve de benim vardığım en son yerde olan, yuvalarından belli aralıklarla çıkıp kolay kolay vurulamayan ve sizi ısıran garip böcekleri göreceksiniz. Her birine rastladıkça kininiz daha da artacak, tekrar tekrar deneyeceksiniz. Tahminimce benim gibi kontrolu kaybetmeden ve oyunu bitireceksiniz, ya da

Gökhan Kutlubay ükleer savaş! Yüzyıllarımızın konusu. Tabii ki bu sadece bir oyunun içinde geçerli olduğu sürece zararsız. Eğer bu konuyla ilgilenmiyorsanız ve biraz da eğlenmek istiyorsanız işte aradığınız oyun. Oyunumuz biraz eski de olsa ilginizi çekeceğinden eminiz. Oyun tek kişiyle ve mouse'- oyunun sizi bitirmesine izin vermeden disketi yok edeceksiniz. Bu oyunu shoot-them-up sevenler sevmeyenler, popçular, metalciler, 7'den 77'ye genciyle yaşlısıyla kimse kaçırmasın.

la oynanıyor. Oyunda amaç 4 liderin ülkesiyle savaşarak onları ele geçirmek. Bu sanıldığı kadar kolay değil çünkü oyuna en güçsüz ülke olarak baş-

Tabii bu işimizi oldukça zorlaştırıyor. Oyunumuzdaki silahları kisaca tanımlayalim. GR-2: Bu uçakla 100 Megatona kadar bomba taşıyabilir ve düşmanınıza ağır kayıplar verdirebilirsiniz. NP-1: Bu uçak GR-2'den 2 kat daha az bomba taşır, kapasitesi ise 50 Megatona kadar bomba atmaya elverişlidir. WARHEAD: Bu bomba (NP-1 veya GR-2 bombardınamn uçakları ile atılır. MİSSİLE: Bunlar da uçaklar gibi belirli hedeflere doğru giderler, kapasiteleri 100 Megatondur.

Oyuna başlarken ilk olarak silah üretin. Bunu yapmak için sol üst köşedeki “BUİLD” yazıtü

Ha sına klikleyin böylece değişik silahlara sahip olursunuz. Nüfusunuzu arttırmak için sağ üst köşedeki “PROP” yazısına klikleyerek propaganda yaparsınız. Bu şekilde nüfusunuz artar ve kuvvetlenirsiniz. Ama dikkat edin her an propaganda yaptığınız ülkenin saldırısına uğrayabilirsiniz. Sağ tarafta “LNDS” ve “MEGA” seçenekleri bulunmaktadır. Bunu kuvvetli bir füze saldırısına uğrayarak şehrinizi kaybetmemek için kullanabilirsiniz. Oyunda nüfusunuzun azaldığını hissettiğiniz an hemen propaganda yapın. Savaş açarken bütün ülkelere saldırmayın. Ülkeleri teker teker halledin, bu şekilde savaşı kazanmanız daha kolay olur. Yalnız her “Nüklear War” yazısına klikleyince bir hakkınız gidiyor. Diğer rakiplariniz bu arada İstedikleri saldırıyı yapıyorlar. Eğer rakip ülkenin durumunu öğrenmek isterseniz resminin üzerine klikleyin, böylece işiniz kolaylaşır. Oyuna İlk başladığınız zamanlar Gorbaçov'u ya da Ronnie Raygun'ı seçmeyin, çünkü çok iyi savaşıyorlar. Diğer rakiplerinizin kuvvetleri pek farketmiyor. Fakat Ganji aşırı progpaganda yaparak nüfusunuzu epey götürüyor. Buna dikkat edin. Oyun hakkında söylenecek pek birşey kalmadı. Çok severek oynayacağınız bir oyun. Oyunda animasyonlar hiç de

Mehmet Gürmen yunumuz, daha önceleri pek karşılaşılmayan bir televizyon yarışması. Bu oyunun İngilizce adı Wheel Gf Fortune'dur ve Amerika'da büyük ilgi gören bir televizyon yarışmasıdır. Fakat bizim oyunumuzun tek farkı adından da anlaşılacağı gibi Almanca olmasıdır. Bu oyunu oynamak için gerçekten de çok müthiş bir Almanca'ya sahip olmak gerekmiyor. Bulduğunuz kelimelerin anlamlarını bilmeden de oynuyor. Tabii ki böyle bir oyun çok zevksiz olur. Şimdi oyunumuza başlayalım: Oyunun başında oyuncu safena değil. Özellikle oyun bittiği zaman yenen tarfın liderlerinin sevinip çığlıklar atması oldukça İyi yapılmış. Ama oyunun en sevmediğim yanı en güçsüz taraf olmamız. Tabii oyundaki şamata bu açığı kapatıyor. Bu yüzden kaçırılmaması gereken bir oyun.

Hepinize iyi bombalamalar.

AMIGA 512 K GRAFİK: 7 SES-EFEKT: 7 OYNANABİLİRLİK: 8 GENEL: 7 sayısını ayarlıyorsunuz. Maksimum 3 olabiliyor. Bundan sonra da oyuncuların isimlerini teker teker yazıyorsunuz. Bütün işlemler bittikten sonra oyuna geçiyoruz. Oyun ekranı biraz karışık gibi görünse de o kadar endişelenmeyin. Her oyuncunun isminin yanında bir ok işareti vardır. Bu işaret o anda sıranın hangi oyuncuda olduğunu gösterir. Bu oyuncu aşağıdaki harflerden birisi ile oynayabilir. Bunlar: V: Bir sesli harf satın almanızı sağlar. Bir sesli harf almak için de en az 250 puanınızın olması gerekir. Çünkü bir sesli harf 250 puandır. D: Şans çemberini döndürmenizi sağlar. Çemberi daha hızlı döndürmek için sol mouse butonunu basılı tutun. Bu sırada çemberin altında bir güç çizelgesi çıkacaktır. Buradan gücü ayarlayabilirsiniz. L: Eğer bulmacayı tam olarak biliyorsanız buraya klikleyerek bilinmeyen harfleri doldurabilirsiniz. Burada tam 30 saniye süreniz var. Eğer bu süre içinde cevabı yazamaz ya da yanlış yazarsanız sıranız bir sonraki oyuncuya geçecektir. Ekranın en sağ altındaki kutuda ise, sorulan bulmacanın türü yazılıdır (Cümle, kişi, başlık). Şimdi oyunu daha iyi anlatabilmek için her bir örnek oyun veriyorum. Oyuna başladık sıra bende. Şu anda elimde hiç para yok. Benim yapacağı tek şey çemberi çevirmek. D tuşuna basıyorum ve çemberi çeviriyorum. Çember tam 450 puanda durdu. Bu demektir ki şimdi ben bir harf seçeceğim ve bu harften bulmacada kaç tane varsa, her biri için 150 puan alacağım. Eğer seçtiğim harf bulmacada yer almıyorsa sıram bir sonraki oyuncuya geçer. Diyelim ki seçtiğim harften bulmacada iki tane var. O zaman 300 puanım olur. İstersem puanla sesli bir harf satın alabilirim. Eğer bulmacayı biliyor ve daha fazla beklemek istemiyorsanız L'ye klikleyerek diğer harfleri yazabilirsiniz. Biraz da şans çemberi hakkında konuşalım. Her raundun başında, çemberin üzerindeki en yüksek puan, çemberde kaç Bankrott yani iflas, kaç Extrahadre yani ekstra oyun ve kaç Aussetze yani sıra geçme kartı olduğunu görebilirsiniz. Extrahadre biraz karışık gibi durabilir. Mesela çemberi çevirdiniz ve size Aussetze veya Bankrupt geldi. Eğer bir Extrahadre kartınız varsa, bilgisayar size bunu kullanıp kullanmamak istediğinizi sorar. O zaman eğer sıranızın bir sonraki oyuncuya geçmesini istemiyorsanız bu kartı J tuşuna basarak kullanır ya da N tuşuna basarak kullanmazsınız. Bu kart Bankrupt'lar için çok kullanışlı. Diyelim ki, 400 puanınız var ve çemberi çevirince Bankrupt geldi. Eğer burada

Extrahadre kartını kullanırsanız, paranız eksilmez ve sıra yine sizde olur. Eğer çok şanslıysanız birden fazla Extrahadre kartı toplayabilirsiniz. Bunlar çok işe yarayacaklardır. Bir oyun üç raunddan oluşur. Her raundda kazandığınız para, eğer bulmacayı siz bilmediyseniz bile hesabınıza geçer. Eğer üç raund sonunda en fazla para sizde varsa ve eğer para sınırını aştıysanız ekstra raunda girebilirsiniz. Bu raundun başında bizden para ödülünü seçmeniz isteniyor. Fazla miktardaki bir para ödülünü seçerseniz, bulmaca çok zor olacak. Onun için başta en az ödülü seçin. Ondan sonra bilgisayar sizden 5 sessiz ve 1 sesli harf seçmenizi istiyor. Bundan sonrası size kalmış ve gerçekten de çok iyi bir Almanca gerektiriyor. Burada bilgisayar size 30 saniyelik bir süre veriyor ve bu süre içinde sadece bir kere tahmin hakkınız var. Fakat şansınıza bildiğiniz bir kelimeye rastladıysanız işiniz kolay. Şimdi size, oyunda en çok kullanılan bazı kelime ve harfleri veriyorum. DIE, DER, DAS, EIN, EINE, EINER, EINEM, EINEN, HIT, UND, SIE, AUF, AUS, DEM, DEN, R, S, T, C, HAB, NE

Almancası iyi olanlara ve diğer arkadaşlara tavsiye edebileceğim güzel ve eğlenceli bir oyun. Bol bulmacalı günler.

Vejeteryen vampir! Evet, yanlış okumadınız, bu oyunun kahramanı vejeteryen bir vampir! Eskiden mutlu mu mutlu bir vampir ailesi varmış. Bu ailenin en büyük mutluluğunu yaşadığı anlardan birinde en küçük oğulları Vincent'ın ilk kez tek başına bir gece kan aramak için ava çıkma vakti geldiğinde yaşanmış. 41

ZE * BOODORANGES ©1993 TIME “9

Büyük bir gururla oğullarını tek başına ava gönderen aile, gecenin bitiminde ufaklık eve döndüğünde büyük bir şok yaşamış! Neden mi? Çünkü Vincent geceleyin kurbanlarından kan emeceğine oturmuş meyva yemiş! Zavallı Vincent! Ailesi çok tutucu olduğundan meyva yemeği kan içmeye tercih eden oğullarını reddetmiş ve de Vincent evi terk etmek zorunda kalmış. Birkaç gecesini metrolarda, inşaatlarda geçiren Vincent sonunda bir vejeteryanın olabileceği en güzel yere gelmiş!.. Meyvalarla dolu kırlara!.. İşte biz kahramanımızı bu noktada kumanda etmeye başlıyoruz. Oyun bir platform oyunu ve birçok özelliği ile GIANA SISTERS'ı andırıyor. Vincent'ı 24 level boyunca tehlikelerden koruyarak yönetmek, kırlarda koşturmak genel amacımız. Oyunda ayrıca 8 tane de gizli BONUS level'ları var. Yani gizli geçişleri bulabilirsiniz, bu bonus level'larına geçip puanlarınızı ve enerjinizi artırıyorsunuz. Oyunda arka fona fazla ayrıntı eklenmemiş, bunun nedeni oyunun bir grafik cümbüşüne çevrilmek istenmemesi. Yolda ilerlerken hareket eden yaratıklara, bunun yanında mezarlara, ateşlere, sarkıt ve dikitlere değmememiz gerekiyor. Bunlara dokunduğumuz an BOODORANGES denen hayat sayacımız azalıyor. Sıfır olduğunda bir hayat kaybediyoruz. Oyunda düşman yaratıklarından başka dikkat edilmesi gereken şeyler

SŞEDRE LEVEL Bk Et Tınr

©3

Aİ 884780 BL var. Örneğin, yolda yürürken karşınıza çıkan paraları toplamanız lazım. Bu paralar arada önünüze çıkan dükkanlardan oyunu size daha kolay kılacak eşyalar satın almanızı sağlıyor. Paraların yanında, bir credit-shark çıkıyor. Kutuyu kırdıktan sonra hemen üstüne zıplamadan önce içinden çıkana mutlaka bakın! Evet, kısaca Vincent bu.. Son olarak oyunun grafiklerine değinmek istiyorum, çünkü bu oyunun grafikleri şu anda 64 dünyasının en iyi grafiklerinden biri olan GOTCHA tarafından hazırlanmış. Oyunu yüklediğinizde karşınıza çıkacak olan ilk şey FLI tekniği ile çizilen mükemmel bir resim olacak. Bu oyun, bir FLI resmin kullanıldığı ilk oyun. Eğer bu yaygınlaşırsa, ilerde AMIGA ile rekabet edebilecek mükemmel resimleri 64 oyunlarında görebileceğiz. Eğer platform tipi oyunlar hoşunuza giderse, Vincent'ı kesinlikle kaçırmayın.

LEVEL 6738

si

İtaat

Selam oyun ustaları işte bu ayda sizlerle beraberiz. Geçen ay derslerin yoğunluğundan pek oyun oynayamadığınızı umarak size bu ay mükemmel bir TİYOLAR VE TUZAKLAR köşesi hazırladık. Geçen aylarda ülkemize gelen LEM-

Tunç Dindaş & Hüseyin Yeşilbaş

LEMMINGS geçen ayın ve bu ayın hastalığı. Zaten bana mektup gönderen arkadaşlar bir çok sayıda LEMMINGS kodu göndermişler ama biz size bütün kodları çıkardık. Bu işte ilk olarak bu kodları vereceğiz. Bir çok AMIGA oyununun yanı sıra bir çok COMMODORE 64 oyununun hilelerini TİYOLAR VE TUZAKLAR'da bulabilirsiniz. Haydi başlayalım. Amiga oyunuyla başladık AMIGA'yla devam edelim. Commodore 64'çü arkadaşlar için tek dileğim hastalık LEMMINGS'in en kısa sürede sizler için de çıkması. Dergimize bir çok TİYO gönderen EMRE TURAN'a teşekkür ederim. Kendisi benden bazı tiyolar istemiş onları bulur bulmaz yayınlayacağım. Hepsini not defterime yazdım. Teşekkürler. BEACH VOLLEYBALL: (daddybracey) yazarsanız oyun trainer olur. GOLDEN AXE: Oyunda iki kişilik oynarken oyunculardan birinin büyüsü sol alt tuşuyla beraber basıldığında oluyor. Diğer oyuncunun büyüsü ise sağ alt tuşuyla beraber basıldığında aktif hale geliyor. SUPER HANG ON: Virajlarda vites düşürerek diğer düz yollarda vites arttırarak bölüm atlayabilirsiniz. CHASE HQ: Çarpacağınız arabaya yaklaştığınızda “SPACE” tuşuna basarak turbo motoruna geçin. Bu sayede düşman arabayı çok kısa sürede durdurabilirsiniz. Yalnız bir hatırlatma yapmakta yarar var. TURBO'yu sadece üç kere kullanabilirsiniz. İzmir'den YÜCEL ERBİLGİÇ bize bir çok LEMMINGS kodu göndermiş ama maalesef biraz geç kaldın YÜCEL. Benden AMIGA'da yararlanabileceği bir assembler kitabı istemiş. Amiga'da şu kitapları gönül rahatlığıyla kullanabilirsin. ASSEMBLER LANGUAGE, 68000 MOTOROLA, HARDWARE REFERENCE. Eğer bana iki disket gönderirsen sana SEKA SO gönderebilirim. Başka soruların olursa bana yazmayı unutma. Selamlar Doctor! KAYSERİ'den GİRAY URHANOĞLU bize bolca KICK OFF tiyosu göndermiş. İşte size KICK OFF tiyoları. Yalnız hangi bilgisayar için olduğunu yazmadığından AMIGA tiyosu diyemiyoruz.

KICK OFF: Maç sırasında boşluk tuşuna basarsanız maç o andaki skorla biter. Şimdi de bilgisayara karşı yapılan maçlarda bilgisayarın ülkelerin takımlarını nasıl oynattığını yazıyoruz. HOLLANDA: Sekiz ülkeden en iyilerinden birisi diyebiliriz. Gerek defans, gerek orta saha, gerekse ilerde çok iyi ve hızlı oynuyorlar. Yalnız kaleci uzaktan umulmadık goller yiyebiliyor. FRANSA: Ortada ve ileride çok iyi sayılmazlar. Ama müthiş defansları var. Kalecileri de çok iyi. RUSYA: Özellikle kalecisi çok iyi. Defans ve orta sahada çok iyi sayılmazlar. Yalnız ileri ucu fazla hızlı olmamasına karşın kolay gol bulabiliyorlar. İNGİLTERE: İngiltere'de Hollanda gibi en iyi ülkelerden biri. Komple bir takım, kalecileri iyi olmamakla çok güzel kurtarışlar yapıyor. Hollanda'ya göre daha hızlı bir takım. ARJANTİN: Defanslarda müthiş açıklar veriyor. Eğer mağlup durumda iseler defansında kaleci ile birlikte oyuncu kalıyor. Orta sahaları da çok zayıf. Ama hücumda çok iyi ve hızlılar. Rakip ceza alanı çevresinde press yapıyorlar. ALMANYA: Hollanda ve İngiltere gibi grubun en iyi takımlarından. Defans ve orta sahaları çok sağlam. Yalnız fazla hızlı değiller. Zaten hızlı olsa bu kadar sağlam bir takım olamazdı.

BREZİLYA: En iyi takımlardan birisi de Brezilya. Çok hızlılar ve çok güzel pas veriyorlar. Çok kıvrak hareketler yapabiliyorlar. Gerçek Brezilya takımı gibi. Oyuncuların çok hareketli olması, rakip defansı diğer takımlara göre daha kolay geçmelerini sağlıyor. İTALYA: Güçlü takımlara hiç direnmiyorlar. Kalecileri normal. Takımlar hakkında kısa bilgiden sonra tüm takımların genel değerlendirmesini yapalım.

İSTANBUL'dan GÜÇLÜ ÖZ-DUMAN bana her ayki gibi yine bir mektup dolusu tiyo göndermiş. Bunların bir kısmı dergide yayınlanmıştı. Ama yayınlanmayanları basıyoruz. Tabii ki bana yaptıklarını gönderebilirsin. Hatta buna çok sevinirim. Gelecek ay görüşmek üzere Teşekkürler.

E-MOTION: Einstein'ın olduğu ekranda klavyeden “MOONUNIT” kelimesini yazın. Artık bir kademe, “F3” ile de on kademe ileri gidebilirsiniz. IVANHOE: Oyun sırasında oyunu pause yapın “ZOBINETTE” kelimesini yazın. RETURN tuşuna basın ve oyuna geri dönün. Artık her tuşuna basınca extra hakkınız olur. tuşuyla da bir sonraki bölüme geçebilirsiniz. Jİ (The time warp): Oyunu “p” ile pause edin. “GET MORDROC DIRK” yazıp RETURN'a basın. Artık oyunu sonuna kadar izleyebilirsiniz,

Commodore 64 Tiyoları

İşte fazla yazmıyorsunuz dediğiniz tiyolarla karşınızdayız. Bu ay oldukça çok COMMODORE 64 tiyomuz var. İZMİR'den BORA UĞURLU bana yine güzel tiyoların devamını göndermiş. Kendisine teşekkür eder tiyoların devamını dilerim. GUN SHIP'ler bekleniyor. Teşekkürler. KING OF THE BEACH: Smaç atamıyorum diye saçınızı başınızı yolmanıza gerek yok. Aslında gayet basit. Takım arkadaşlarınız topu havalandırmadan önce yerinizi almış olmalısınız. Filenin önünde kendinizi sabitledikten sonra, top tam en yüksek noktasında iken double click yapın. (fire tuşuna iki kez basın) Zamanlamayı iyi yaparsanız ölümcül bir smaç atarsınız. Rakibinize de topu kafasına yemek kalır. Turnuvayı kazanmak için: — Randy Stoklos'u yönetin. En iyi smaç servis atan ve en iyi blok yapan odur. — Savunmada bütün bloklara siz çıkın, Nadiren Sinjin çıkmak isteyecektir. Ona izin verirseniz, kesin blok yapar. — Karşı takımın en iyi servislerine Sinjin yetişemez, bunları da siz alacaksınız. Ve son olarak, turnuva password'ları sırasıyla SIDEOUT, GEKKO, TOPLITE, SKATE OR DIE: Freestyle'da en yüksek puanlı hareketlerden biri için: Sağdan sola doğru kayarken, sol taraftaki ortada bulunan yarığın size doğru olan tarafından yükselip, havada joystiği sağ üst çapraza çekip ateşe bastıktan sonra sola çekip dengeleyin. Yarığın öteki tarafına inmelisiniz. Yarığa düşerseniz dengenizi kaybedersiniz. Zor bir hareket gibi görünebilir, ama “pratik mükemmele ulaştırır”. Onun için ilk önce practice'de deneyin. Alacağınız puan ise en az 550, en çok 600 olacaktır. Fena değil, değil mi? Benim rekorum 600! Ne kadar yere geç düşerseniz, diğer deyişle ne kadar çok havada kalırsanız o kadar çok puan alırsınız. Başarılar. Balıkesir'den SERHAT ERKAN arkadaşımız bize üç tane COMMODORE 64 tiyosu göndermiş, Mektubun için Teşekkürler. SHADOW WARRIORS: Bütün levelleri görmek istiyorsanız ilk kademede bütün haklarınızı kaybedin. Bilgisayar sizden başa alıp tekrar yüklemenizi isteyecektir. Ama siz başa almayıp “PLAY”a basın (ateşe basmayı unutmayın.) Böylece bilgisayar birinci bölümü değil, ikinci bölümü yükler. Bunu her bölümde tekrarlayın. Bir çok oyunda geçerli olmayan bu kural sadece

TM

SHADOW WARRIORS'da geçerlidir. INDIANA JONES II: Bölüm geçmek istiyorsanız tuşuna basın. GREAT GIANA SISTERS: Üçüncü kademeden altıncı kademeye geçmek istiyorsanız ilk önce üçüncü kademeye gelin. İlerlerseniz bir salyangozla karşılaşacaksınız. Salyangozun durduğu platformdan bir önceki platformun havada duran son kutusuna doğru zıplayın. Böylece altıncı kademeye geçmiş olursunuz. Ayrıca istakozla karşılaştığınızda bir üstteki platforma çıkıp ikinci kademeye geçersiniz. İstanbul'dan KAAN KEKLİK arkadaşımız da bize tiyolar göndermiş. Teşekkürler.

IRON LORD: Torantek şehrindeki (kuzeybatı) oyun odasında bilek güreşinde dört rakibinizi de yenerseniz odadaki kız size bir şey veriyor. Bunu şehirdeki paralı askerlerin başına verirseniz, size yardım edebileceğini fakat önce bir yakut istediğini söyler. Yakut ise batıdaki şehirde bulunan tüccarda ancak çok pahalı (Ben 2000 altın kazandım ama yine de alamadım). Eğer paralı askerlerin başı ile konuşursanız size bir kolye verebileceğini ancak karşılığında bir zırh (armour) istediğini söyler. Kolyeyi batıdaki şehirde yaşayan tüccar istiyordu. Tüccara gidip zırhı alın (500 altın) ve dönüp kolyeyi alıp tüccara verin. Tüccar artık sizin yandaşınızdır. Kılıç dövüşlerinde kolay yenersiniz. Okçuluk yarışmasında 95-100 puan verdiğiniz şeyleri büyücüden tekrar alabilirsiniz. Tabii ki parasıyla. NIGHT BREED: Bütün anahtarları alıp Baphamet'le konuştuktan sonra bir ekran geçip iki kapılı odaya gelin. Sağdaki kapının önüne gelip joystiği yukarı itin. Bundan sonra yeryüzüne çıkın. Eğer kapının önünde bunu yapamazsanız yeryüzüne çıktığınız halde night breed'ler sizi takip etmediğinden takılırsınız. Kapının önünde bu hareketi yaptığınızda ekran bir an için mavi olur. DEFENDER OF THE CROWN: Turnuva bölümünde mızrağı en sola ve biraz yukarıya çıkarıp düğmeye basarsanız rakibiniz atıyla yere düşer ve hile yapmış sayılırsınız. Bundan sonra topraklarınızın tümü elinizden gider ve bir daha ne turnuvalara çağırılırsınız, ne de turnuva yapabilirsiniz. Ayrıca kılıçla dövüşürken iyice sağa sıkıştırıp sonra Joystick geriye ateş tuşu yaparsanız rakibinizin enerjisi çok azalır. Bunu bir kaç defa yaparsanız rakibiniz ölür. Bu arada size darbe indirebilir fakat fazla olmaz. İkinci ekranda adamı aynı yöntemle öldürebilirsiniz. 47