AMICA PAINT
Amiga'daki birçok çizim programında bulunan özelliklerin Commodore 64'ünüzde de olmasını mı istiyorsunuz? O halde çözüm “AMICA PAINT”!
Bu sayımızdan itibaren sizlerle birlikte biraz grafik çalışacağız. Eminim ki çoğunuz bilgisayarınızla grafik yapmak için can atıyor fakat bir türlü doğru programı bulamıyorsunuz. Ben bir kaç yıldır çeşitli bilgisayarlarda çeşitli programlarla grafik çalışmaları yaptım. Tamamen mükemmel bir program bulmak gerçekten de çok zor. Bir programı kullanırken çoğu zaman “Ah keşke şu işlemi de yapabilse.” diyor insan. İlk grafik çalışmamı bir Spectrum 48K bilgisayarında çizim programı olmadan gerçekleştirdim. Daha sonra da Commodore 64'te MAGIC programını keşfettim. Aslında bu program da oldukça iyidir fakat genelde intro ve demo ile uğraşan, sadece gereken üç rengi kullananların tercihidir. Daha sonra KOALA PAINT ve bir süre sonra da O.C.P. ve ADVANCED ART STUDIO programlarını kullandım. Bu iki Art Studio, Commodore bilgisayarında ilk window işlemlerini çizim programında kullanan programlardır. Oldukça gelişmiş ve rahat kullanışlıdırlar. Aradığınız birçok özelliği bu iki programda bulabilirsiniz. O.C.P. ART STUDIO, hires ile çizim yapmanızı sağlar ve bu da bildiğiniz gibi bir kartta iki renk anlamına gelir (bir arka bir de ön-plan rengi). Kart deneyimini sanırım artık tanıyorsunuz. Daha önce kardeşim Vedat ile birlikte hazırladığımız GEOS kursunda oldukça sözü geçmişti ama ben yine de tekrarlayayım. Commodore 64'ün ekranı 8x8 pikselden oluşan 1000 karttan oluşur. Bu kartlar normal ekranlarda ve çizim ekranlarında görünmez fakat gerekli olan renk değerlerini taşırlar. MULTI-COLOR (çok renk) modunda çizimi destekleyen programlarda ise kart başına toplam dört renk düşer (üç ön ve bir arka-plan rengi). Hemen sevindiniz tabii, kart başına dört renk ve 1000 kart olduğuna göre, eder 4000 renk! Biliyorsunuz ki bilgisayarınızın sadece 16 rengi var. Her neyse biz yine programlara dönelim ve AMICA PAINT'e geçelim. Amica Paint 1986/87 yıllarında O.
Amiga Paint kullanarak hazırladığım bir Garfield çalışması.
STILLER adlı bir Alman tarafından Almanca olarak hazırlanmıştır. Bu programın İngilizce versiyonunu bulana kadar Almanca olarak kullanmak zorunda kalmıştım. IDEAL adlı bir grubun Mirage isimli üyesi geçtiğimiz yılın başlarında İngilizce'ye çevirdi. Bu kadar tarihten sonra biraz da programa değinelim. Çok-renk modunda çalışan bu program mouse veya joystick ile kullanılabiliyor. Mouse ile kullanıldığında harika bir sonuç veriyor. Art Studio'larda da mouse kullanılabiliyordu fakat çok kötü bir sonuç elde ediliyordu. Programımızın çeşitli işler gören 10 adet menüsü ve direkt işlem yapan 13 tuşu var. Ayrıca hassas yerlerde kullanmanız için klavyedeki bir kaç tuş joystick görevi görüyor. Bunlardan ayrı 9 noktaya ayarlanabilen tab işlemi var. Bunun en büyük yararını önemli noktalara ayarladığınızda görüyorsunuz. Çeşitli şekilleri (daire, kare, dikdörtgen, elips, çokgen, daire ve elips parçaları vs.) çizebilmesinin yanısıra bunların üzerinde çok çeşitli işlemler yapabiliyor (üç boyutta rotasyon, basıklaştırma ve sündürme, bükme, silikleştirme vs.). Şimdiden meraklandığınızı hissedebiliyorum. Aceleye gerek yok, bunların hepsini adım adım göstereceğim. Amica Paint kendine özgü bir “sıkıştır kaydet” formatı kullanıyor fakat isterseniz KOALA formatında da kaydedebiliyor. Bu işlem ise grafik konvertör kullanarak daha başka çizim programlarında da çalışma yapabilmenizi sağlıyor. Yazının başında “şu program iyi, bunun burası kötü” dedik ama her programın kendine özgü işlevleri olduğunu söylemedik. Daha önce çizimle uğraşmış olanlarınız bu özellikleri gayet iyi bilir. Neyse, bunları anlatmaya pek yerimiz yok, size tavsiyem bunları kendiniz öğrenmeniz. Tabii bunun yolu da bol bol çizim yapmaktan geçer ve en iyi yöntem her programın en iyi özelliğini ya da özelliklerini kullanarak en iyi sonucu elde etmektir. Amica diğerlerinden üstün olabilir ama mesela Koala'da da 16 renkten istediğiniz ikisini hiç uğraşmadan karıştırabilirsiniz. Tabii bunu Amica Paint ile de yapabilirsiniz fakat bu sizi biraz uğraştıracaktır. Çizimlerini hazırlayıp karakter setine koyarak intro ya da demolarında kullanmak isteyeniniz varsa hiç durmasın. Kesinlikle kaçırmamanız gereken bir program geçtiğimiz ay Makina Dilinin Püf Noktaları adlı bölümde kardeşim Vedat tarafından tamamen açıklandı ve Program Döküm Eki'nde yayınlandı. Bu da diğer tüm logo sıkıştırıcıları gibi çiziminizi karakter setine atıyor fakat en mükemmel özelliği Amica Paint öteki çizim programlarından biraz farklı olduğundan dolayı karakter seti işlemini gerçekleştirmeden önce bir rötuş yapmanız gerekiyor (bu da neden Commodore dergisinin tercih edildiğini gösteriyor sanırım!). Ayrıca başka bir konvertör kullanarak Koala formatında kaydedilmiş AMICA
PAINT çizimlerinizi iki ay önce verdiğimiz dehşet verici grafik ve renk özellikleri olan FLI-GRAPH programına çevirmeniz mümkün. Tabii siz şimdi “iyi hoş ama biz bu programları nereden bulacağız” diye yakınacaksınız. Evet haklısınız, çünkü tüm bu konvertörler normalde piyasada bulunmayan ve yabancı bilgisayar grupları tarafından hazırlanan programlar. Burada iş yine derginize düşüyor. Ben tüm bu programları yavaş yavaş döküm eki aracılığıyla sizlere ileteceğim. Üşenmek yok ama. Gerçi farketmez çünkü dergimiz bu aydan itibaren Döküm Eki Aboneliği başlatıyor. Tabii bu konumuz değil fakat yine de ilgilenenler için Program Döküm Eki'ne bir göz atmalarını tavsiye ederim. Gelelim Amica Paint'in kullanılmasına: Programı çalıştırdığınızda karşınıza bir soru çıkacaktır: (M)OUSE OR (J)OYSTICK?
Burada J tuşuna basarsanız joystick ile M tuşuna basarsanız mouse ile çalışabilirsiniz. Seçiminizi yaptıktan sonra Amica Paint'e ilk adımımızı atıyoruz ve normalde yukarı ok tuşuna basarak girebildiğimiz tablo karşımıza çıkıyor. Bu tabloda tüm menülerin giriş tuşları ve çizim ekranında kullanabileceğimiz tuşlar ve işlevleri yazılı. İşe menülerin neler olduklarıyla başlayalım isterseniz. On adet menüsü olduğunu belirtmiştim. Bunlar şöyle: F1-DRAW; Çizim menüsüdür ve çizim yapabilmeniz için gerekli tüm ana şekilleri içerir. F3-PLANES: Bu menü de çizim menüsüyle hemen hemen aynı şeyleri içerir fakat burada yapılacak çizim işlemi içi dolu olarak gerçekleştirilir. F5-BLOCK COMMANDS: İşte AMICA PAINT'in en önemli menülerinden biridir. Bu menüde, önceden yaptığınız çizimler üzerinde oldukça çeşitli efektler yapabiliyorsunuz. Örneğin bir şekli Z ekseninde istediğiniz açıda çevirebilir, basıklaştırabilir ya da perspektif işlemlerini saniyede yapabilirsiniz. Tüm bu komutları sırası geldikçe detaylı olarak açıklayacağım. F7-SPESIAL COMMANDS: Bu menüde de tamamen AMICA PAINT'e özgü işlevler var. Gerçi bu işlevlerin çoğunu Amiga'nın DELUX PAINT programlarında da bulabilirsiniz. Sadece bu özellikler bile programımıza “EN İYİ” niteliğini kazandırmaya yetiyor. E-EDITOR PARAMETERS: Bu menüde çizim programımızın parametrelerini ayarlayabiliyoruz (mouse hızı vs.). F8-PATTERN/COLORS: Bir özellik daha; renkler ile maskeleme yapabilme ya da renk kesişimlerinde başka bir renk koyabilme özelliği. Ayrıca burada şekil doldurma patternlerini seçebilir ya da yaratabilirsiniz. Bir diğer özelliği de ikinci bir sayfadaki çiziminizi diğer sayfaya maske olarak kabul edebilmesi. D-DISK MENU: Tüm disk işlemlerinin yapıldığı menü. M-REPEAT: Makro tanımlayarak yaptığınız işlemleri aynı sırayla başka yerlerde hiç uğraşmadan yapabiliyorsunuz. Aslında siz bir şey yapmıyorsunuz çünkü bilgisayarınız tamamen tanımladığınız makroya bağımlı kalarak aynısını tekrarlıyor.
S-OTHER COMMANDS ve O-ADDITIONAL: Bu son iki menüde de çeşitli sayfa, uç, çizgi ve renk işlemleri yer alıyor.
Menülerimiz bu kadar(cık). Eğer elinizde AMICA PAINT'in orijinal versiyonu varsa (Almancası) ve siz de Almanca bilmiyorsanız hiç ama hiç üzülmeyin çünkü programı İngilizceye çeviren kişi tuşlar ve kontrollerde hiç değişiklik yapmamış. Bu da size sadece bu yazı dizimizi takip ederek tüm işlevleri detaylı olarak öğrenme ve tatbik etme imkanı sağlayacak. İngilizce ile aynı problemi olanlar için de geçerli tabii. Bu kadar reklam ve tarih sanırım yeterli. Sonuç olarak en iyi ve rahat kullanılan çizim programı AMICA PAINT, fakat sadece onu kullanmak da yeterli olamaz. Bunun için daha çok program ve daha çok çizim yapmanız gerekiyor. Daha ne duruyorsunuz? Haydi bilgisayar başına (dersleri ihmal etmeden tabii ki!). Gelecek ay, yazımızda menülere girişeceğiz. Elimden geldiğince açıklayarak ve örneklerle götürmeye çalışacağım. Fakat yine de probleminiz olursa dergimizin okur mektupları köşesine yazmayı unutmayın.
O.C.P. Art Studio'nun çalışma ekranı ve beraberinde verilen bir çizim.
Commodore 64 ile
Sinan Vural Almanya piyasaya sürülen üç ürün -bir El Scanner'ı, bir Masaüstü Yayıncılık Kartuşu ve bir Karakter Editörü- masaüstü yayıncılığa bakış açınızı değiştirecek. Commodore 64'le masaüstü yayıncılık yapmak mı? Profesyonel olarak bu alanda çalışanlar bu işe kuşkuyla bakacaklardır hiç şüphesiz. 64'ün tek dezavantajı yazıları ve grafikleri sıkıştıracak fazla hafızası olmamasından kaynaklanmaktadır.
Commodore 64 piyasaya ilk çıktığı günlerde hafıza hiç de büyük bir problem değildi. Birçok program yazı temelliydi ve kullanılabilen hafıza uygulamalar için yeterli oluyordu. Yeni kullanıcılar 64'ün grafik kapasitesine de şükrettiler. Hafızanın yetersizliği sonraları problem olmaya başladı. Grafiklere ihtiyaç olmadığı zaman bunları saklayacak yer yoktu, çünkü boş alanlar programın dökümü ve bilgi stoklanmasında kullanılıyor, diske yerleştiriliyordu. Diğer yandan ise hafızanın yetersiz olması verimli programcıların yetişmesine yol açtı. Programları düzensiz yapanlar, hafızanın sorun olmadığı ve kullanıcıların RAM almaya alıştırıldığı PC alanına kaydılar. Ama 64'ün kaybedecek hafızası yoktu. Hafıza işlere taş koysa da merkezi işlemci çok iyiydi. 8 bitlik makinelere alışık olmayanlar 6510'un ne kadar becerikli bir chip olduğunu öğrenemediler. RAM problemine getirilen ilk çözümlerden biri geoRAM'di. Yaklaşık bir buçuk yıl önce piyasaya sürülen bu üründen sonra şimdi de karşımızda Pagefox var. Almanya'da üretilen bu kartuş masaüstü yayıncılık için bir çözüm getiriyor. Kartuş kendi işlemleri için ekstra hafızaya sahip. Ayrıca 64'ün yavaş disk yüklemesine dayanmamak için program da kartuşun ROM'unda yer alıyor. Pagefox tek bir program değil. Diğer tüm masaüstü yayıncılık paketleri gibi birkaç modülden oluşuyor. Bu modüllerden birkaçı, tek renkli bir grafik paketi, kelime işlemci ve grafikleri ve yazıları sayfa düzenine oturtan bir formatlayıcı.
Profesyonel Bakış Açısı
Eğer 64 ile masaüstü yayıncılık yapmakta ısrar ediyorsanız Skantronik'in size önerebileceğimiz iki ürünü daha var: Sırasıyla Handyscanner ve Character Fox adlı el scanner'ı ve karakter editörü. Scanner adlı cihaz yazıları ve grafikleri gerçek dünyadaki halleriyle bilgisayara aktarır. Bu aletler digitizer'lardan bir noktada ayrılır; digitizer'lar üç boyutlu cisimlerin görüntülerini bilgisayara geçirebilirken, scanner'lar sadece sayfalardaki iki boyutlu görüntüleri işleyebilirler. Bir el scanner'ı, bir aklıevvelin önerdiği gibi, elleri scan etmek için değildir, ama bu iş için de kullanabilirsiniz. Bu cihazlara el scanner'ı denir çünkü ele sığabilecek kadar küçüktürler. Profesyonel scanner'lar genellikle masanızın üstüne yayılan fotokopi makinesi ya da faks makinesi büyüklüğünde cihazlardır. Bir el scanner'ı ise bir mouse'dan biraz daha büyüktür. Bu cihazlar 64'le kullanıma çok uygundur, çünkü ancak 10 cm genişliğindeki görüntüleri işleyebilir, bu da zaten 64'ün hafızasını doldurmaya yeter. Scanner'ın duyarlığı azaltılarak daha büyük görüntüler elde edilebilir ama genelde bunların ne olduğu anlaşılmaz. Handyscanner'ı ve Character Fox'u biraz sonra daha ayrıntılı olarak anlatacağız, ama şimdi Pagefox'a bir göz atalım.
Sayfa Düzeni
Pagefox'la çalışmaya oturduğunuz zaman onu geoPublish kadar yetenekli bulamayacaksınız. Ama biraz uğraşarak GEOS'la yaptıklarınızı bu programla da gerçekleştirebilirsiniz. Üstelik GEOS'un ikide bir yükleme huyunu çekmek zorunda da değilsiniz. Masaüstü yayıncılık programları olarak değerlendirirsek Pagefox, geoPublish ile Outrageous Pages arasına oturur. Outrageous Pages adlı program kullanışsızlığı ile kullanıcıları çileden çıkartınca piyasadan da çekilmişti. Outrageous Pages gibi birden dalmadı piyasaya. Avrupa piyasasındaki birkaç programda kullanılan ana rutinler alınarak yeni program bunların üzerine geliştirildi. Böylece eski versiyonlarda ortaya çıkan sorunlar yeni programda görülmedi. Programın son versiyonu test aşamalarında oldukça tatmin edici sonuçlar verdi. Ancak programın tek kötü yanı Almanca'dan İngilizce'ye yapılan çevirisinden kaynaklanıyor. Pagefox (Sayfa Tilkisi) adından da anlaşılacağı gibi tek sayfa üzerindeki işlemleri gerçekleştiriyor. Baskı zamanında birden çok sayfayı ardarda basabiliyor ancak bir sayfadan diğerine yazı kaydırabilmeniz için ara dosyalar açmanız gerekiyor.
Paketin içindeki kelime işlemci tam bir tekst editörü ama en fazla 9000 karaktere kadar olan dosyalar üzerinde çalışabiliyorsunuz. Bunun sebebi de kılavuzda şöyle açıklanmış: “Bir sayfaya 9000'den fazla karakter sığdıramazsınız.” Sayfa 640800 pikselden oluşmakta ve bu da standart bir A4 sayfaya eşdeğer. Kelime işlemci programı aradeğiştir özelliklerini kapsıyor. Ayrıca bu işlemde bilinmeyen karakterler yerine disk directory'lerinde kullanılan genel amaçlı karakterler (*) kullanılabiliyor. Programda insert modu yok, yani kursordan sonraki yazıları itip araya yazı yazamıyorsunuz. Silme tuşunun işlevi PC uyumlu bilgisayarlardakiler gibi, kursordan sonraki karakterleri geri çekerek siliyor. Geriye doğru silmek içinse F7 tuşunu kullanabilirsiniz. Yine PC'lerden Caps Lock işlemini yapabilirsiniz. Program, dış ortamlardan ASCII, PetASCII ve SpeedScript gibi programların kullandığı ekran kodlarını alabiliyor. Eğer kullandığınız kelime işlemci ve formatlardan birini destekliyorsa Pagefox'ın kelime işlemcisiyle uğraşmayın. Sonlarındaki kelime bölme (hyphenation) işlemi ise biraz karışık. Bölmek istediğiniz yerdeki harfi, kelime içinde olsa bile büyük olarak yazıyorsunuz. Eğer kelime bölünme sınırları içindeyse sizin istediğiniz yerden bölünüyor. Program kelime bölme işlemlerini Almanca gramerine göre yaptığından başka bir dil kullanırken sorunlar çıkabiliyor. Paketin en büyük dezavantajlarından birisi de kılavuzun Almanca'dan İngilizce'ye çevrilirken yeterince itina gösterilmemesinden kaynaklanıyor. İngilizce'yi pek de iyi bilmeyen bir Alman tarafından yapılan çeviride sık sık devrik cümlelere ve yanlış kelime kullanımlarına rastlanıyor.
Tilki Gibi Bir Editör
Character Fox adlı program ise bir karakter seti editörü. Klasik sprite editörlerindeki gibi bir ekran düzenine sabit. Kılavuzunun anlatımı oldukça ilginç: yazar kendisi programmış gibi anlatıyor ve açıklıyor. Program gazete, dergi ve clipart'lardan scan edilmiş harfleri de işleme alabiliyor. Sadece bu yönüyle bile programı tavsiye edebiliriz. Ancak tek önerimiz hazırlanan karakterlerin GEOS'a da uygulanması yolunda olacak.
Handyscanner 64
Daha önce de bahsettiğimiz gibi scan işlemi gerçek görüntülerin bilgisayar tarafından işlenebilecek hale getirilmelerine denir. Genel olarak üç tip scanner vardır: Yataklı scanner'lar fotokopi makinalarına, sayfa beslemeli scanner'lar faks makinelerine ve el scanner'ları da mouse'a benzerler. Handyscanner 64, küçük görüntüleri örneklemenizi sağlar. Kullanılan yazılım Pagefox'un grafik paketindekine çok benzer. Cihazın üzerinde bir sıra yeşil LED bulunmaktadır ve işlem sırasında bunlar parlaklaşır. Bu kadar elektrik yükü bilgisayardan çekilmeyeceği için pakette bir tane de transformatör bulunmaktadır. Bilgisayarınızı, monitörünüzü, disk sürücünüzü, yazıcınızı ve scanner'ınızı taktığınız zaman iyice yüklenecek olan prizlerinizi bu arada güvenceye alsanız fena olmaz. Scanner gölgelendirme yapmadan işlemek üzere ayarlanabilir. O zaman işlem sırasında dithering (rastgele noktalar koyarak bölgenin rengini ayarlama) yoluna gidilmeyecektir. Eğer gölgelendirme isterseniz bunun da üç ayrı derecesi bulunmaktadır.
Cihaz ayrıca size parlaklık ve kontrast ayarlarını yapma olanağı da tanımaktadır. Diğer scanner'lardan farklı olarak Handyscanner dots-per-inch'i (bir inch'e basılacak nokta sayısını) ayarlayamıyor, ancak bu değerler yazılımdan ayarlanabiliyor. 33 ila 300 arasında değişebilen bu değer 200'den aşağı verilirse sonuç pek de olumlu olmuyor. Donanım her tür kağıt üzerinde olumlu sonuç veriyor. Üstelik bu tür cihazların en büyük sorunu olan tarama hızının değişmesiyle de başarılı olarak başa çıkabiliyor. Elinizin ufak titremelerinden fazla etkilenmeyen görüntü, cihazı sabit hızla kullandığınızda daha da net olarak elde ediliyor. Scanner'ın yazılımı da oldukça iyi. Örneklenen görüntüler verimli olarak sıkıştırılıp daha sonra kısa bir süre içinde tekrar açılabiliyor.
Sonuç
Masaüstü yayıncılık için GEOS kadar iyi bir alternatif olmasa da Character Fox ve Handyscanner 64'ün desteğiyle Pagefox incelenmeye değer bir yatırım.