GEOWRITE VE GEODEX C64 İLE DESKTOP YAYINCILIĞI

• Ofis programları
• Haberler ve fuarlar

Berkeley Yazılım tarafından şimdi Commodore 64 için grafik kullanım sistemi oluşturan Geos'a ilişkin bağımsız programlar sunulmaktadır.

Bunay' ma al

Geos program paketi genişletildi. C64 ile birlikte teslim edilen Geos disketi üzerindeki basit kullanım programlarının yanı sıra, revizyona tâbi tutulmuş metinler halinde “Write”, “Merge” ve “Paint” programları da artık mevcuttur. Bu programlar Geos ile birlikte teslim edilmemekte, Berkeley yazılımı tarafından özel programlar olarak sunulmaktadırlar. Desktop'ın genişletilmiş bir versiyonu ise bütün programlarda birlikte teslim edilmektedir.

“Writers Workshop” paketi Geowrite'ın 2.0 versiyonundan şu eklemelerle oluşmuştur: Seri mektuplar yazmak için Geomerge, lazer yazıcıyı seri arabirim yoluyla yönlendirmek için Geolaser, yazıma programı ve diğer C64 metin programlarından gelen metinleri Geos'a almak için Grabber-metni. Grabber-metni'nin menüsünde Paperclip ve Easyscript metin programlarını seçme imkanı sunulmaktadır. Öteki metinler standart bir formatla alınabilmekte ve Geowrite'da da yeniden formatlandırılabilmektedirler. Geowrite'ın eski versiyonunda görüldüğünün aksine, yeni versiyon metnin biçimlendirilmesinde önemli avantajlar sunmaktadır. Şimdi her paragraf kendi başına formatlanabilmektedir. Metinler merkeze yerleştirilmiştir. Bunların sağa istiflenmiş olarak ya da “microspacing” ile görüntülenmeleri mümkündür. Tam satırların dışında yarım satırlı metinler de mevcuttur. Desimal tabulatörler takviye edilmişlerdir. Kabartma ve içe gömülü yazı türü de mümkün olabilmektedir. Bir arama ve ikame etme fonksiyonu bulunduğu gibi harflerin yukarısına ve aşağısına gelen satırlar da mevcuttur. Bunlara ek olarak, şimdi metinler hızlı basımda, yüksek çözünürlükte ya da mektup kalitesine yaklaşan yazı türünde (Near-Letter-Quality) basılabilmektedir. Metinleri öteki Geowrite dökümanlarından ya da Geopaint resimlerinden almaya yönelik işlevler eskiden olduğu gibi mevcuttur. Ayrıca bütün önemli fonksiyonlara sadece Pull-Down menüleri yoluyla değil, klavye yoluyla da erişme imkanı bulunmaktadır. Metinlerin formatlandırıldıkları cetvel 7.2 inç'lik bir baskı genişliğine izin vermektedir. Bu arada program, yazıcının inç başına 80 noktalık bir çözünürlükte çalışmasını üstlenmektedir. Ekranı üzerinde sayfanın yalnızca bir bölümü görüntülenmektedir. Sayfanın layout'unu basımdan önce görmek isteyenler, sayfayı basılacak şekliyle basitleştirilmiş bir görüntü içinde ekran üzerinde tam olarak izleyebilmektedirler. Metinler ve resimler grafik olarak görüntülendirildikleri için, eğer resimlerin eklenmesi ya da metinlerin değiştirilmesi söz konusu ise, Geowrite dökümanların sayfalarını yavaşça çevirecektir.

Her ekran sayfasının resim olarak oluşturulması gerekmektedir. Bu durum, yazıcıya metin Bit-resmi olarak aktarıldığından görece yavaş işleyen baskı için de geçerlidir. O nedenle, arama ve ikame fonksiyonları bir sayfayla sınırlandırılabilmekte ya da tüm dökümana yaygınlaştırılabilmektedir. “Near Letter Quality” türünde yazı yazabilen yazıcıların baskısı buna bir istisna oluşturmaktadır. Ancak, “Near Letter Quality” baskısı ile birlikte sadece Commodore standart yazısı kullanılabilmektedir. “Deskpack” program paketi “Print master”'ın ve “Newsroom”'un resimlerini alan bir Grafik Grabber'ine sahiptir. Resim editörü programları Geos'a entegre etmekte, takvim bir termin takviminin kumandasını mümkün kılmakta ve “Black Jack” ile Geos için bir de oyun verilmiş olmaktadır.

Fontpack I, Geos'un yazı paletini genişletmektedir. Tipine bağlı olarak 10 ilâ 36 nokta büyüklüğünde yirmi adet yeni yazı hizmete sunulmaktadır. Matematiksel özel simgeler de mevcuttur. Temel versiyonda Geos yedi adet değişik yazı ile çalışmaktadır. Bu yazıların kullanımında disket buna göre hazırlanmış olmalıdır. Çünkü Geos ancak ilk yedi yazıyla çalışmaktadır ve bu yazılar içerik listesinde sırasıyla gösterilmişlerdir. Geomerge, Geowrite ve Geodex ile birlikte seri mektuplar hazırlamaktadır. Seri mektup Geodex ile kaydedilen veri alanları verilmektedir. Veriler öteki veri bankalarıyla bağlantıyı mümkün kılan özel bir veri setinden de alınabilmektedir. Seri mektuplara bireysel olarak biçim verebilmek için bir de IF-ve IF-Else bağlantısı mevcuttur. Bu bağlantının yardımıyla veri aktarımı dallara ayrılabilmektedir. Geodex basit ve adreslerle yönetilebilen bir veri bankasıdır. Katı bir şekilde tanımlanmış olması ve Amerikan adres öğelerine dönük olması Geodex'in bir dezavantajıdır. Tek tek alanlarda 10 ilâ 17 simge uzunluğunda bilgiler saklanabilmektedir. Bir modem bağlandığı takdirde, telefon numaraları otomatik olarak aranabilmektedir. Avantajı ise, bir fiş kutusu biçiminde ekranda görüntülenebilen bütün adres öğelerinin üç gruba bölünebilmesidir. Bu suretle bir veri grubunda kolaylıkla ayıklanabilen üç alt veri grubunu yönetmek mümkün olmaktadır. Geowrite ile Apple-lazer yazıcısı için özel bir yazıcı-sürücüsü teslim edilmektedir. Optimal bir yazı görüntüsü elde etmek için metinlerin basımında Geo-yazıları Apple-simge cümlelerine çevrilmektedirler. Lazer yazıcı Roma, Cal, Greek, Barroows yazılarıyla en yüksek çözünürlüğe ulaşmaktadır. Bu yazılar ise Times Roman, Helvetica, Symbol ve Courier yazılarına çevrilebilmektedirler. Öteki yazılar ve grafikler inç başına 80 noktalı bir çözünürlükte basılmaktadırlar. Epson JX-80 ve Okimate 20 renkli yazıcıları 8 ve 16 renk ile takviye edilmişlerdir. Sadece Epson renkli yazıcısı bütün Commodore ekran renklerini orijinaline sadık olarak görüntülemektedir.

sürücü ve edilir.

GEOWRİTE GEODEX

Eş | Verim | Donatım | Kullanım | Dökümantasyon | Fiyat ve Diğer yazılımla başması | Hoşumuza giden veri yapısının sağlamlığı | C-64 VEBA, Gerek duyduğu monitör ve monitör donanım joystick. İki disket joystick. İki adet gösterici olarak maus tavsiye sürücüsü tavsiye edilir. Yeni desktop zorunludur.

2x

Bu ayki konumuz, sıralı dosyalama olarak tercüme edebileceğimiz sequential filing tekniği. Haydi başlayalım... Disketimizi sadece programlarımızı SAVE etmek için kullanmamız gerekmiyor. Daha önceki bölümlerimizde de gördüğünüz gibi, PRG dışında REL, SEQ, DEL veya USR türü dosyalar da var. Bunlardan DEL önemsiz, çünkü sadece programın disketten silindiğini ama gene de directory'de durduğunu gösteriyor. USR ise, özellikle iş programları başta olmak üzere, profesyonel programların kendi veri dosyalarına verdikleri bir tip. Bizim için önemli olanlar SEQ türündeki sequential dosyalar ile REL türündeki relative dosyalar. Relative (göreceli) dosyalama tekniği gelecek konumuz. Şimdi sequential tekniğin üstüne üstüne gideceğiz... Dosyalama teknikleri arasında en hızlısı olmamakla birlikte en basiti sequential olanıdır. Çünkü bilgiler arka arkaya yığılmıştır. Her şey bilgilerin kaydedildiği sıraya göre yapılır. Daha önceleri kaset ünitesinde adreslerini saklamak isteyen arkadaşlar ne dediğimizi iyi anlıyor olmalılar. Genelde sequential dosyanın kullanıldığı adımlarda olur:

1) Dosyanın tamamı hafızaya yüklenir. 2) Gerekli değişiklikler yapılır. 3) Eski dosya silinir. 4) Yerine hafızadaki yeni bilgiler yazılır.

Gerçi 1541 bize bazı kolaylıklar sağlamıştır ama gene de genel yaklaşım budur. Tabii bu algoritma, eğer varolan bilgilerin ortasında bir yerde değişiklik yapılacaksa geçerli. Bu durumda ya dosya bilgisayarın belleğine sığacak kadar küçük olmalı (veya bilgisayarın belleği dosyayı alacak kadar büyük olmalı!), ya da yardımcı dosyalar kullanarak bu işlemleri halletmeliyiz. Eğer sadece sequential bir dosyadaki belli bir kaydı arayacaksak veya varolan bir dosyanın arkasına yeni bilgiler ekleyeceksek (arkasına, arasına değil!) tüm dosyayı bilgisayarın hafızasına geçirmemiz gerekmez. Bir dosya, ister sequential olsun isterse relative, kayıtlardan oluşur. Her bir kayıt da daha küçük alanlardan oluşur. Örneğin bir adres dosyasını ele alalım. Tüm adresler bir dosya oluşturur. Dolayısıyla, her adres bir kayıttır. Adresin isim, soyadı, adres, telefon gibi birimleri de alanları oluşturur. Dosyalamanın temelinde tüm kayıtların, dolayısıyla da alanların arka arkaya kaydedilmesi yatar. Ancak her kaydın hangi adreste başladığı (yani track/sector/byte) belli değildir. Onikinci kayda ulaşabilmek için baştan başlayıp ilk oniki kaydın okunması zorunludur. Zaten bu tür dosyaların sıkıntısı da budur. Eğer dosyamızda 1000 adres varsa ve biz en sonuncuyu istemişsek, o kayda ulaşıncaya kadar dakikalar geçecektir. Önce nasıl sequential dosya yaratıldığını görelim. Daha önce OPEN komutunu incelerken parametrelerini açıklamıştık. Bir özetleyelim:

OPEN dn,8,ia,“dosya,tür,mod”
(dn:dosya numarası, (a:ikincil adres)

Dosya numarası 1-127 arasında olacaktır. Yeter de artar bile. İkincil adres ise 2-14 arasında olabilir. 0 ve 1 okuma işlemleri tarafından, 15 ise komut ve hata kanalı tarafından kullanılır. Eğer birden fazla dosya aynı anda açık olacaksa, hem dosya numaraları hem de ikincil adresleri farklı olmalıdır. Bildiğiniz gibi 1541, her ikincil adres için bir buffer ayırıyor. Hatırlamıyorsanız son konumuzu bir kez daha gözden geçirin. Genellikle gözardı edilen bir gerçek var. Bu da aynı anda 1541'in en fazla üç dosyayı açık tutabileceği. Hatta relative dosya da kullanılıyorsa, bu dosyaların iki kanala birden ihtiyaç duyduklarını gözönüne alarak, sadece iki dosyanın aynı anda açık olabileceğini söyleyebiliriz. Yani aynı anda ya 3 sequential ya da 1 sequential

1 dosya açık olabilir. İki relative dosya açık olamaz. Dosya adının 16 karakterlik bir isim olacağını biliyorsunuz. Dosya türü yerine de S, U, P, R harflerinden biri gelmeli. Biz sequential dosya kullanacağımız için S harfini koyacağız. Mod ile de, dosyanın ne amaçla açıldığını belirliyoruz. W (write, yazma), R (read, okuma), A (append, ekleme) ile mod belirtilir. Bir de M modu vardır ki, bu mod ile daha önce açılmış ve doğru kapatılmamış, dolayısıyla da diğer modlarda okunamayan dosyaların okunması mümkün olur. Buna daha sonra geleceğiz. Örneğin OPEN 1,8,2, "DENEME,S,W" ile yazmak için DENEME adı altında bir sequential dosya yaratırız. Bu dosyalara yazma işleminin de PRINT ile yapıldığını biliyoruz. Hadi bir örnek yapalım...

10 OPEN 1,8,2,“DENEME,S,W”
20 PRİNT #1,“TUNA”
30 #1,“ERTEMALP”
40 PRİNT #1, “AYHAN”
50 PRİNT 81, “KALAYLIOĞLU”
60 PRİNT #1,“ZİYA”
70 PRİNT $1,“BAYMAN”
80 PRİNT #1,“TURHAN”
90 PRİNT #1, “TANDOĞMUŞ”
100 CLOSE 1

Gördüğünüz gibi, DENEME adı altında bir dosya açtık ve içine sekiz değişik bilgi yazdık. Bunların her birini bir bilgi alanı, isim ve soyadını bir kayıt, DENEME'yi de dosya olarak görebiliriz. Eğer DISKMON kolayda ise, bu dosyanın içeriğine bir göz atın. Her bilgi alanının arasında (örneğin TUNA ile ERTEMALP arasında ve ERTEMALP ile AYHAN arasında) $0D, yani RETURN karakter kodunu göreceksiniz. Eğer 20-90 arası satırların her birinin sonunda noktalı virgül olsaydı bunlar olmayacaktı. Ancak bu 13 değerini taşıyan byte'lar bilgi birimlerini birbirinden ayıran tahta perdelerdir. Onlar olmasaydı, dosyaladığımız bilgileri tekrar okumamız ve özellikle okuduklarımızı tekrar ilk yazıldıkları şekilde parçalara bölmemiz çok zor olurdu. Eğer bu programı çalıştırırken kullandığınız disketin üzerinde türü ne olursa olsun, adı DENEME olan bir başka dosya önceden varsa, kırmızı ışık yanıp sönecek ve PRINT # komutları bir işe yaramayacaktır. Bu durumda ya eski dosyayı silin, ya da DENEME yerine başka bir ad kullanın. Şimdi de bu dosyayı tekrar okuyalım... Okuma işlemi INPUT # ile olacaktır. Ancak INPUT #'un sadece 88 karakterlik bilgileri okuyabildiğini hatırlayalım. Eğer yukarıdaki programda aşağıdaki gibi bir ekleme olsaydı, daha ilk kaydı okumaya kalkıştığımızda hata oluşacaktı!

12 FOR 1-1 TO 100
13 PRİNT
14
15 PRİNT #1

Bu değişiklik ile, aralarında başka byte bulunmayan 100 adet arka arkaya yazıyoruz. Sonra da bu 100 byte'lık bilgiyi TUNA'dan ayırmak için 15. satırda boş bir PRINT#1 gönderiyoruz. Bu, bize istediğimiz $0D byte'ını yaratacaktır. Bir başka sorun da, bizim çok normal olduğunu düşünerek virgül ve iki nokta üstüste gibi karakterleri bir bilgi biriminin içinde kullanmamız olacaktır. Örneğin;

20 PRİNT “İSİM:TUNA,
ERTEMALP”

gibi bir satır olsaydı, INPUT # komutu bunu üç defada okuyabilecekti. Önce İSİM ilk bilgi birimi olarak karşımıza çıkacaktı. Sonra da TUNA ve ERTEMALP. Demek ki, “,” ve “:” karakterleri de $0D byte'ı ile aynı işi görüyorlar. Şimdi deminki programımızın ilk halini kabul edip yaratılan dosyayı INPUT okuduğumuza bir bakalım.

10 OPEN 1,8,2,“DENEME,S,R”
20 INPUT #1,A$
30 PRİNT A$
40 IF ST < > 64 THEN 20
50 CLOSE |
Görüldüğü gibi önce yazma mo-
dunda aynı dosyayı bir daha açıyor,
sonra da sonuna kadar okuyup satır
satır yazıyoruz. 40. satırda ST adlı
STATUS değişkenini kontrol edip
dosyanın bitip bitmediğini anlayabi-
liyoruz. En sonda da dosyayı kapa-

tıyoruz. Yukarıda verdiğimiz bazı değişiklikleri de yaparak çeşitli dosyalar yaratın ve onları bu programla okumaya çalışın. Ne zaman hata çıktığını, ne zaman beklediğinizden farklı sonuçlar oluştuğunu gözlemleyin. 10. satırda dosyayı açarken eğer o isimde bir SEQ dosyası yoksa, gene kırmızı ışık yanıp sönerek size haber verecektir. Bunu programımızın içine de koyabilirdik. Örneğin;

15 OPEN 2,8,15
16 INPUT # 2,A,A$,B,C
1? CLOSE 2
18 IF A < > 0 THEN
CLOSE 1:END

BU PROGRAM YANLIŞ! Halbuki ne kadar doğru duruyor, değil mi? 17. satıra kadar her şey iyi güzel... komut kanalını açıp gelen mesajı okuyoruz. Ama 17. satırda bu kanalı KAPATMAMAMIZ gerekiyordu. Başka dosyalar açıkken bu kanalı açmak onlara bir zarar vermez. Ancak açık olan komut kanalını kapatmanız, aynı zamanda o sırada açık duran diğer tüm dosyaların da kapanmasına yol açacaktır. Dolayısı ile 18. satırda her şey yolunda görünse ve program 20. satırdan devam etse bile, 1 numaralı kanal da 17. satırdaki komut kanalının kapanmasından etkilenerek kapanmış olacağından, INPUT # komutları işe yaramayacaktı. Kıssadan hisse, komut kanalı, eğer kullanılacaksa, programın EN BAŞINDA açılmalı ve EN SONUNDA kapanmalı, arada ellenmemelidir! Şimdi aşağıdaki programlardan biriyle dört satırlık bir sıralı dosya yarattığımızı düşünelim:

10 OPEN 1,8,2,“DEN,S,W”
20 PRİNT
30 PRİNT #1,“SATIR2”
40 PRİNT #1,“SATIR3”
50 PRİNT #1,“SATIR4”
60 CLOSE |

veya

10 OPEN 1,8,2,“DEN,S,W””
20 PRİNT #1,“SATIRI,SATIR2”
30 PRİNT # 1,“SATIR3,SATIR4”
40 CLOSE 1

Şimdi de bunu okuyacak çeşitli programlar görelim. Bunlar 1541 ile ilgili olmaktan çok, 64-1541 arasındaki bilgi alışverişini sağlayacak programlama tekniklerinin küçük bir gösterisi...

Disket sürücünüz en az bilgisayarınız kadar karmaşık ve mükemmel. O'nu iyi ve verimli kullanmak için çok şey öğrenmeniz gerekli. Ancak bundan sonra 1541'inizi tanıyabilirsiniz.

10 OPEN 1,8,2,'“DEN,S,R”
20
30 INPUT #1,B$
40 INPUT #1,C$
50 INPUT #1,D$
60 PRINT A$
70 PRİNT B$
80 PRINT C$
90 PRİNT D$
100 CLOSE |

veya

10 OPEN 1,8,2,“DEN,S,R”
20 INPUT # 1,A$,B$,C$,D$
30 PRİNT A$,B$,C$,D$
40 CLOSE i

(Bu programın kötülüğü, tek satırda yapılan INPUT #'un tüm değişkenlerinin toplam karakter sayısının 88'i geçmemesi gerektiği. Dolayısı ile, DS'in uzunluğu 88'den büyükse, başımız belada demektir.)

5 DIM A$(4)
10 OPEN 1,8,2,“DEN,S,R”
15 TO4
20 INPUT #1, AS(I)
30 NEXT 1
40 TO4
50 PRİNT
60 NEXT I
70 CLOSE |

veya

10 OPEN
20 INPUT #1,A$
30 PRINT A$
40 1F ST< > 64 THEN 20
1

Tüm bunlarda INPUT # kullandık ve bu komutun eksik yanlarını biliyoruz. Bunu düzeltmenin yolunun da GET #'den geçtiğini hatırlıyor olmalısınız. GET # ile kayıtları okurken kayıtlar arasındaki ayırımı biz yapacağımız için hangi tahta perde rolünü oynayacağına karar vermek bizim işimiz. Eğer sadece $0D byte'ını ayırıcı olarak kabul edersek, yukarıda verdiğimiz dört satırlık dosya yaratan iki programın sonuçları farklı olacak demektir. INPUT # ile her ikisinden de dört kayıt okuduğumuz halde, GET # ile birincisi dört, ikincisi ise iki kayıt halinde görünecektir. Şimdi böyle bir okumayı yapan programı görelim:

10 OPEN 1,8,2,“DEN,S,R”
IŞ
20 GET #1,N$
25 IF X$-CHRS(13)
THEN 60
30 XS
401FST < > 64 THEN 20
45 PRINT A$
50 CLOSE 1
55 END
60 PRINT A$
70 IF ST < > 64 THEN 15
80 CLOSE 1

Görüldüğü gibi dosyayı karakter karakter okuyup kayıtları oluşturuyoruz. Bu arada devamlı ayırıcı byte'ın ve dosya sonunun gelip gelmediğinin de kontrolünü eksik etmiyoruz. Böylece INPUT # için 88 olan karakter sayısı sınırını 255'e çıkarmış oluyoruz. 255'in nedeni, BASIC'te bir değişkenin en fazla 255 karakter alabilmesi. Bunun için elimizden bir şey gelmez. Disketin üzerinde daha önceden yaratılmış bir sıralı dosyanın arkasına yeni kayıtlar eklemek istediğimizde ise A modunu kullanacağımızı söylemiştik. Şimdi DENEME dosyamıza dört satır daha ekleyelim:

10 OPEN 1,8,2,“DENEME,S,A”
20 PRİNT #1,“DONALD”
30 PRİNT & 1, “DUCK”
40 PRİNT
S0 PRİNT
60 CLOSE |

10. satırın sonundaki A parametresine dikkat!

Şimdi de bu dosyayı en son verdiğimiz GET # metodu ile okuyun. Tabii dosya adı olarak DEN yerine DENEME kullanılacak. Yeni satırların dosyanın arkasına eklendiğini göreceksiniz. Ama diyelim ki dosyanın ortasına bir kayıt eklemek istediniz. Bunu, ya dosyanın tamamını bilgisayarın hafızasına okuyup istediğiniz sırada geri diskete yazarak (tabii ki, eski dosyayı sildikten sonra!) ya da şimdi vereceğiniz yöntem ile direkt disketin üzerinde halledebilirsiniz. Yöntem, dosyanın kayıt kayıt bir kopyasını çıkarmaya, bu arada da istenen yere önceden hazırlanmış yeni kaydı yerleştirmeye yarıyor. Ancak uzun dosyalarda bu iş de uzun zaman alacaktır. Ayrıca disketin üzerinde, dosyanın eski uzunluğundan yeni kaydedilecek bilginin uzunluğu kadar fazla boş yer olması gerekiyor. Yani disketin yarısını kaplayan bir dosyanız varsa bu işlemi uygulayamazsınız. Gelelim programa...

5 KX-10
6 K$- “YENİ KAYIT”
10 OPEN 1,8,2,“DEN,S,R”
11 OPEN 2,8,3,“DENX,S,W”
12 K-0
16
20
25 IF X$- CHRS(13)
THEN 56
30
401FST< > 64 THEN 20
411FK < > KX THEN 45

42 PRİNT 2,K$
45 PRINT 2,A$
50 GOTO 80
56 IF K> KX THEN 60
57 PRİNT #2,K$
60 2,A$
70 1F ST <> 64 THEN 15
80 CLOSE |
90 1FK > KX THEN 98
95 PRİNT #2,K$
98 CLOSE 2
99 OPEN 1,8,15,“S:DEN”
100 PRİNT #1,“R:DEN—- DENX”
110 CLOSE |

Program bir dosyadan diğerine kayıt kopyalarken devamlı olarak kaçıncı kaydı kopyaladığının çetelesini tutuyor. Eğer o sırada kopyalayacağı kayıt, ortaya girmesi gereken kayıtla aynı numarada ise önce yeni kayıt yazılıyor, sonra eski kayıt kopyalanıyor. Eğer eski dosyadaki kayıtlar bittiği halde yeni kayda sıra gelmemişse (Örneğin DEN'den sadece 3 kayıt varsa) yeni kayıt dosyanın sonuna ekleniyor. En sonda da, eski dosya silinip yeni dosyanın adı eski dosyanın adına çeviriliyor.

Artık işin sonuna yaklaştık. Bir de

M modu olduğunu bahsedip n'aptığından kısaca söz etmiştik. Şimdi onun da ayrıntısına girelim. Diskete dosyayı yazarken 1541'in içinde buffer kullanıldığını biliyorsunuz. Siz CLOSE ile dosyayı kapattığınızda bu buffer'daki en son bilgi kırıntıları da dosyaya eklenir ve directory'de dosyanın sağlam kapandığı işaretlenir. Eğer CLOSE yapmadan disketi çıkarırsanız, dosyanın sonu eksik kalacaktır ve directory'de de kapanmamış görünecektir. Bunu da, directory dökümünde, program türünün yanında çıkacak yıldız karakterinden anlayabilirsiniz. Böyle bir dosyayı okumaya kalkıştığınızda kırmızı ışık acı acı yanıp sönmeye başlayacak ve WRITE FILE OPEN hatası gelecektir. Peki bu dosyaları okumanın hiç mi yolu yok? Bilgiler disketin üzerinde olduğu halde kaybolmuş mu sayacağız? Tahmin ettiğiniz gibi hayır. Bu gibi dosyaları M modu ile açıp, kayıtlarını bir başka dosyaya göndermemiz, bu yeni dosyayı doğru dürüst kapatmamız ve eski dosyayı da silmemiz yeterli olacaktır. Tabii, disketinizde yeni dosyayı alacak yer varsa. Eğer yoksa, önce kapanmamış dosyanın ilk birkaç kaydını hafızaya okuyup sonra başka bir diskette yaratacağınız yeni bir dosyaya yazmanız gerekir. Bu yeni dosyayı güzelce kapattıktan sonra eski dosyanın kopyaladığınız ilk kayıtlarını atlayarak, sonra gelen kayıtlarından olduğu kadarını gene hafızaya okumak (M modu ile, tabii ki) ve öbür disketteki dosyayı bu kez 8 modunda açıp hafızadaki kayıtları ona ekleyip yeniden kapatmak ve bu işlemi ilk dosya bitinceye kadar devam ettirmek gerekecektir. Zahmetli bir iş, ama hiç yoktan iyidir. M modunu kullanarak küçük bir örnek verelim ve hatalı DOSYAZ2'ye kopyalayalım:

10 OPEN 1,8,2,“DOSYAL1,S,M”
20 OPEN 2,8,3, “DOSYA2Z,S,W”
30 INPUT #1,AS$
40 PRİNT #2,A$
> 64 THEN 30
60 CLOSE 2
70 CLOSE 1
80 OPEN 1,8,15
90 PRİNT
95 CLOSE
İşte bu kadar... Artık bu bilgilerin
aşığı altında kendi sıralı dosyalama
sisteminizi geliştirebilmeniz lazım...
Relatif dosyalarda buluşmak üzere...

BURAK KİPER Herhangi bir yerinizi kırma korkusu duymadan bilgisayarınızın başında kaykay kaymak ister misiniz? Yeteneklerinizi deneyebileceğiniz beş ayrı yarışma var. Ancak SKATE SHOP'a girerek yarışlara katılabilmek için adınızı yazdırmanız gerekiyor. Adınızı yazdıktan sonra kaykayınızın rengini seçebilirsiniz. Son seçenek alıştırma mı yapacaksınız yoksa yarışlara mı katılacaksınız, onu belirliyor. Son seçenek oldukça önemli, çünkü eğer alıştırmayı seçerseniz o yarışmaya başarılı olana kadar devam edebilirsiniz. Ancak yarışları seçerseniz her yarış bir diğerini takip edecektir. Eğer alıştırmayı seçtiyseniz kaykayınızla istediğiniz caddeye giderek o dalda alıştırma yapabilirsiniz. Yarışı seçerseniz ekranın sol üstündeki caddeye gidin. FREESTYLE Bu yarış dalı için ekranın sağ üstündeki caddeye gitmeniz gerekiyor. Yapmanız gereken oldukça büyük olan yarım bir boru içinde dolaşmak. Ateş tuşuna basarak ve joystick yardımı ile çeşitli hareketler yapabilirsiniz.

| JUMP

Sağ alttaki caddeye giderek yüksek atlama yarışmasına geliyoruz. Bu yarış da büyük bir yarım boru içinde geçiyor. Amacımız boru içinde hız kazanıp bir ucundan elimizden geldiği kadar yükse-

ğe atlamak. Bunun için joystick'i elinizden geldiği kadar sallayın.

DOWNHILL RACE

Ekranın sol altındaki caddeden bu yarışa giriyoruz. Bir caddede zamana karşı yarışacağız. Caddede bayrak, çukur, bariyer gibi engeller var. Yarışa başlamadan evvel kaykayı ne şekilde kontrol etmek istediğiniz soruluyor. REGULAR seçeneğinde ileri gitmek için joystick'i geri çekmek gerekiyor. GOOFY seçeneği daha gerçekçi bir kontrol

SKATE SHOP sağlıyor. Eğer yarışı iyi bir derece ile bitirirseniz mükafat puanı da alabilirsiniz.

DOWNHILL JAM Eğer bir evvelki yarış size çok kolay geldiyse ekranın sağ altındaki caddeye gidin. Bu yarış da caddelerde geçiyor ama bir rakibe karşı. Yarış sırasında rakibinizin kaykayını tekmelemek serbest. Bu size oldukça değerli saniyeler kazandırırken rakibiniz yerden kalkmaya çalışıyor olabilir. Yolunuz üstündeki çukurlara dikkat edin, hiç beklemediğiniz bir anda düşebilirsiniz. Önünüze çıkacak duvarlar da düşerek vakit kaybetmenize neden olabilir. Bu yarışta karşılaşabileceğiniz en komik ve tehlikeli engel tel örgüler. Eğer bunlardan birine çarparsanız öteki tarafa geçiyorsunuz ama bir saniye sonra paramparça olarak yere dökülüyorsunuz. Yarışı kazanan kişi caddenin sonunda bekleyen polis arabasına ilk ulaşan kişi oluyor. POOL JOUST Ekranın solundaki cadde en son yarışa gidiyor. Bölgedeki üç ünlü kaykaycıdan birisine veya bir arkadaşınıza karşı yarışabilirsiniz. Yapacağınız aslında kavga etmek. Boş bir havuzda siz ve rakibiniz kaykayların üstünde bir raket kullanarak dövüşeceksiniz. Herkes beş saniye için raketi kullanabiliyor. Raket sizde iken rakibinize vurup düşürmeye bakın. Raket rakibinizdeyken vurulmamaya çalışın. Rakibini üç kere düşüren bu yarışı kazanıyor. Ancak eğer 2-2 berabere olursanız dört kere düşüren kazanıyor. Beraberlik hallerinde uzama olduğundan bu yarış sonsuza kadar devam edebilir

Oyunun değerlendirmesi: GRAFİK: 9 SES: 7 ZORLUK: 9 DEĞER: 9 GENEL: 9 Çok yüksek binaları olan büyük bir şehirdeyiz. Yolda ilerlerken önünüze ne çıkarsa yok edin. Yolculuğunuz sırasında caddeler daralıp genişleyecek, aşağı veya yukarı giden rampalarla karşılaşacaksınız. Caddelerde sizden başkaları da var. Uçaklar, roketler, torpidolar ve benzeri araçlarla caddeler oldukça kalabalık ve bunların hepsi de size karşı düşmanca bir tavır içinde. Bu durumda size onları öldürmek görevi düşüyor. Otuz iki bölgede 1380 ekran arasına gizlenmiş olan ZAGS'ın kristallerini bulmak esas görevimiz. Kristalleri aramak için dolaşmak zorunda olduğunuz labirent gibi yollarda aracınız yukarı, aşağı, ileri ve geri hareket edebilir. Ancak virajlarda sağa sola dönemez. Bu durum yolları genellikle doksan derecelik açılarla birbirine bağlı olan bir şehirde sorun demektir. Yolların üstünde bulunan prizmalar dönemeç sorununa çözüm getiriyor. Eğer prizmalara doğru açıda çarparsanız yönünüz doksan derece değişir. Eğer çok yüksekten uçarsanız veya vuruş açısını ayarlayamazsanız prizmayı tamamen kaçırırsınız. Bu durumda karşınıza çıkan bir duvara çarpıp geri dönene kadar veya düşmanlarınız tarafından yok edilene kadar yolunuza devam edersiniz. İlk otuz dakika için bu oyun hoşunuza gitmeyebilir, ama daha sonra olayı anladığınızda işinize bakıp araştırmalarınıza ve düşmanlarınızı yok etmeye başlayabilirsiniz. Öldürdüğünüz düşman sayısı arttıkça bankadaki kredi yüzdeniz de yükselecek. Belirli bir süre sonra alışverişe gidebilirsiniz. Kendinize fazladan silah, fazladan hak, korunma kalkanı, harita, infra-red görüntü ve binaları görüntüden kaldıran alabilirsiniz. Müziği ve ses efektlerini kapatma-açma seçeneklerinden başka ters modu da seçebileceklerinizden biri. Bu durumda joystick uçak kumandasına döner (mesela, aşağı inmek için ileri itin). Eğer kafanızı yormak istiyorsanız bu da mümkün. Bütün anlattıklarımızdan başka mantık problemleri çözmeniz gerekiyor. Mesela caddeleri açıp kapayan prizmaları ortadan kaldırıp tekrar yerine koyan hedefler buna örnek.

Hü ARRAH

Oyunun değerlendirmesi: GRAFİK: 8 SES: 8 ZORLUK: 9 DEĞER: 8 GENEL: 8 Komando olabilmek için en çetin dağlara bile tırmanabilmeli, bir çölde beş gün hiçbir şey yemeden kalabilmelisiniz. Oyunumuz komando dayanıklılık testi değil ama stratejik düşüncelerinizi ve silah yeteneklerinizi geliştirecek bir dizi görev içeriyor. Başarılı olabilmek için çok hızlı ve doğru düşünmek gerekiyor. Toplam on iki görev var. Bu görevleri isterseniz alıştırma modunda, isterseniz gerçek hayat şeklinde gerçekleştirebilirsiniz. İki seçenek arasındaki tek fark eğer alıştırma modunu seçerseniz puanınızın saklanmayacak, diğer seçenekte ise gelecekteki kullanımlar için saklanacak olması. On iki görev üç ayrı zorluğa ayrılmış. Görevlerin bazıları kutup koşullarında, bazıları çöl bölgelerinde diğerleri ikisinin arasında ısıya sahip bölgelerde geçiyor. İlk olarak bir düşman subayını esir almak veya bir düşman uçağını etkisiz hale getirmek gibi nispeten kolay görevleri seçebilirsiniz. Oyunda ustalaşırsanız savaş modunda bütün on iki görevi de belirli bir sıra ile tamamlamaya çalışabilirsiniz. Görevlerden birini olsun başarı ile tamamlayın, göğsünüzde madalyaları taşımak için büyük zorluk çekeceksiniz. Hangi görevi seçerseniz seçin ilk olarak görev hakkında size brifing verilecek. Daha sonra düşman hatlarına bir uçakla gidip paraşütle atlayacaksınız. İlk olarak göreceğiniz düşman hatlarının havadan görüntüsü. Uçuş sırasında sizin için en iyi üç yere takviye malzemesi atabilirsiniz. Yeşil ışık söndüğünde atlayışı gerçekleştirin. Paraşütün yönünü joystick ile ayarlayabilirsiniz. Bu şekilde biçimsiz bir yere inmemeye çalışın. Mesela bir mayın tarlasına inmek çok kötü bir başlangıç olur. Her zaman düşman hatlarının en gerisine inersiniz. Genellikle amacınıza ulaşmak

43 zorunda olduğunuzdan takviye malzemelerini aralıklı olarak yerleştirin. Bu malzemeler başarınız için gerekli, çünkü bunlar sadece silah ikmali sağlamıyor, aynı zamanda ilk yardım görevi görüyor. Kutup bölgesi, çöl veya başka bir yerde de olsanız her yer birbirine oldukça benziyor. Hepsinde mayın tarlaları, makineli tüfek yuvaları gibi tehlikeler sizi bekliyor. Bir tuşa basarak nerede bulunduğunuzu gösteren haritayı görebilirsiniz. Haritaya bakmak gerçekten önemli, çünkü ancak haritaya bakarak bir mayın tarlasında olup olmadığınızı anlayabilirsiniz. Veya bunu havaya uçtuğunuzda da anlayabilirsiniz. Kontrol ettiğiniz adam oldukça büyük çizilmiş. Adamınız bir sırt çantası ve silah taşıyor. Her yöne ilerlemesi mümkün. Adamınız koşabiliyor, yürüyor, yüzüstü veya sırtüstü yerde sürünerek ilerleyebiliyor. Düşmanlarınızın da bazı sorunları var. Onların sadece makineli tüfekleri var. Halbuki siz fonksiyon tuşlarına basarak birçok çeşitli silah kullanabilirsiniz: bıçak, el bombası, füze veya tabanca. Düşmanlarınızın bir başka sorunu da, yürürken ses çıkartma alışkanlıkları. Sessiz yürüyemedikleri için onları görmeden geldiklerini anlayabilirsiniz. Adamınızı joystick ile kontrol edebilirsiniz. Nereye ateş ettiğinizi belirlemek ve nişan almanızı kolaylaştırmak için bir hedef işareti size yardımcı oluyor. Düşmanı vurmak için hedef işaretini düşmanın üzerine getirip ateş edin. Biraz da uygulamanız gereken taktiklerden bahsedelim. Bütün görevler zor. Eğer bulunduğunuz görevden sağ dönmek istiyorsanız işe başlamadan evvel plan yapın. Mesela bir uçağı etkisiz hale getirme ve mahkumları serbest bırakma operasyonlarında düşmana geldiğinizi belli etmemeniz lazım. Yolunuzun üzerindekileri ateşli silahlarla etkisiz hale getirmek size pahalıya patlayabilir. Uçak görevinde uçağın kalkış sesini duyarsanız veya başka bir bölgeye aktarırlarsa başarısız oldunuz demektir. Bu yüzden sessizlik isteyen görevlerde bıçağınızı kullanın. Sessizce ilerleyin, eğer düşman askerlerinden birisi sizi görürse işini bıçakla halledin. Bazı görevlerde de tam aksine elinizden geldiği kadar çok tahribat yapmanız gerekiyor. Bu gibi görevlerde füzeler ve el bombalarının size büyük yardımı olacak. Eğer bir görevi bitirirseniz keşif uçağını sizi alması için çağırabilirsiniz. Ancak bunun için önce buluşma noktasına ulaşmanız gerekiyor. Eğer görev sırasında yakalanırsanız üzülmeyin, başka bir görev için gelen arkadaşınız sizi kurtarabilir. Oyunun değerlendirmesi:

GRAFİK: 9 — DEĞER: 9 SES: 8 GENEL: 9 ZORLUK: 10

Challenge Level 3

Please select your mission.

Destroy a Munitian a Code Alkcraft capture an Enemy Öfficer ipeli ine Dut Ener R. > Yel au âte A e Aibcraft üte A ayed Sabotage |

Canp

rarr'r #4 Hm kk idi ka

Bir kampta eğitim görmek ister misiniz? Bilgisayarla askeri eğitimin kolay olacağını sanmayın, çünkü joystick sallamaktan kolunuz kopacak. Oyunda amaç, grup olarak katılacağınız çok tehlikeli bir göreve uygun olduğunuzu kanıtlamak. Bunun için de çok zor eğitim çalışmalarından geçeceksiniz. Eğitiminiz sonunda kendinizi bir komando gibi hissetmeye başlarsanız hiç şaşırmayın. Aynı zamanda kolunuzun daha güçlendiğini hissedeceksiniz. İlk çalışma saldırı koşusu. Bu pistteki engelleri zaman bitmeden geçmelisiniz. Ekran ikiye ayrılmış, yani aynı anda iki kişi karşılıklı oynayabileceği