KIRMIZI ALARM

Alarm! Alarm! Bir virüs gizli bir yazılım laboratuvarından kaçtı. Çok kısa bir süre içinde tüm dünyada programlara ve bilgisayarlara bulaştı. Bir sürü bilgi-işlem merkezi çoktan iptal olmuş durumda. Hiç bir çare de Üstteki paragraf bir bilimkurgu hikayesinden alınmış bir bölüm mü? Değil! Bilgisayar virüsjeri bilgisayar dünyasını gerçekten tehdit ediyor. Bunlar kendilerini yeniden üretebilen ve bilgisayardan bilgisayara yayılabilen programlar. Henüz çok yeniler. İlk kez Güney Kaliforniya Üniversitesi'nden Fred Cohen 1983'te bu tür mekanizmalardan söz etmişti. “Bilgisayar virüsü” adı biyolojik bir terime dayanıyor: Virüsler, hücre çekirdeklerine girerler ve burada kalıtım maddesini (DNA) etkileyerek yeni virüslerin oluşmasını sağlarlar. Bilgisayar virüsleri de benzer şekilde davranıyorlar. Bilgisayar programlarına giriyorlar ve bunları değiştiriyorlar. Enfekte olmuş program da şekilde yeni virüs programları üretmeye başlıyor. Bilgisayardan bilgisayara bulaşmak için taşıyıcı ortamı olarak disketleri ya da iki makine arasındaki doğrudan bağlantıyı kullanıyorlar.

Bir fark: Bilgisayar virüsleri evrim sonucunda doğanın bir ürünü olarak oluşmuş değiller. Bu oluşumun sorumlusu programcılar. Merak, şüpheli bir şöhret isteği ya da zarar verme keyfi gibi güdülerle yaptılar bunu. İlk virüsler Amerika Birleşik Devletleri'ndeki bazı büyük bilgisayarlarda ortaya çıktılar. Bunlar belirli hedefler gözetilerek yerleştirilmişlerdi. Bu hedefler farklıydı: * Bir rakibi batırmak için sabotaj, * İşten çıkartılmanın intikamı, * Veya diğer bilgisayar sahiplerine bir şaka yapma.

Yükselen ev bilgisayarları dalgasıyla virüsler özel alana da daldılar. Bazı programcılar kendi virüs programlarını oluşturmaya kalktılar. Bu, “bilgisayarda Frankenstein oynamak”'tı. Yani kendilerine de zarar verebilecek bir canavarı zincirlerinden salıvermekti. Programcıların çoğu, virüsün yaygınlaşması nedeniyle diğer bilgisayar sahiplerinin programlarını ve verilerini ne büyük bir tehlikeye attıklarının bilincinde değiller. Aslında bir virüs feci sonuçlar doğurabilecek bir olgu. Virüs, kısa bir programdır. Belleğe ya da diskete yerleşir, bir prog- Tama yapışır ve bekler. Kendini çoğaltacak bir fırsat bekler. Sistem ““taşıyıcı rütin”i çağırdığında virüs aktif duruma geçer ve kendine diskette, hard diskte, bellekte ve hattâ ilkine doğrudan bağlı ikinci bir bilgisayarda yeni bir program arar. Bunu bulduğunda başına, sonuna ya da ortasına yerleşir. Virüsün saldırısına uğramış olan program bir miktar uzar. Fakat virüsler saklı kalmayı tercih ettiklerinden, kendilerini saklar ve korurlar. Gerekirse saklı kalabilmek için, disketin girişleri bozarlar. Virüsler yalnızca kendilerini kopyalıyor olsalar bile, bellekte giderek daha çok yer işgal ederler. Programlar giderek büyür. Her rutine bir virüs yerleşebilir. Kısa süre sonra belleğin tümü virüsler tarafından işgal edilmiş hale gelir. Ve bilgisayar klinik olarak ölür. Virüslerin birçoğu yalnızca yaygınlaşmanın ötesinde ikinci bir göreve sahiptirler. Bu görev, kullanıcıya ihtarda bulunmak, onunla alay etmek ya da verileri imha etmek olabilir. Belli amaçlarla yerleştirilmiş bazı virüsler, ancak yıllar sonra ortaya çıkabilirler. Nereden kaynaklandıklabelli olmaması için, hemen aktifleşmezler. Biyolojik virüslerdeki kuluçka dönemine benzer bir süreçtir bu. Bilgisayarınızın içinde bir saatli bomba durmaktadır.

ACABA O MU?

Çoğu durumda ise virüslerin arkasında mutlaka bir kötü niyet yoktur. Zararsız bazı virüs örneklerine tüm bilgisayarlarda rastlanır:

* Ekranda örümcekler dolaşır. * Küçük öbür hayvancıklar ekranı veya pencereleri kemirirler.

Bazı virüsler kullanıcının ani bir tepkisini beklerler. Bunlardan birinde ekranda arada sırada bir dobişko görünüyor ve bağırarak pasta istiyor. Bu sırada CIRLC tuşlarına basmazsanız, bu sevimli yaratık belleğin bir parçasını “ısırıvetir”. AMIGĞA da bu gelişmeden payını aldı. Federal Almanya'da AMIGA 1000'in piyasaya çıkışından bir yıl sonra ilk virüs üretildi ve dolaşmaya başladı. Doğum yeri İsviçre Bilgisayar Kulübü'- nün (SCA) yazılım merkeziydi. Kulüp üyelerinden birinin daha sonra söylediğine göre, virüsün üretilme amacı, bazı sevilmeyen arkadaşları korku ve paniğe düşürmek ve bunlarm programlatını bozmaktı. Virüs, planlandığından çok daha hızlı yayıldı. Disket değiş tokuşu sayesinde yaygınlaştı. Doğumundan yaklaşık üç hafta sonra Federal Almanya'nın tümüne yayılmıştı. Dört haftanın sonunda ise ABD'de ilk örnekler gözüktü.

SCA virüsü, yaygınlaşması açısından en enteresan olanı. Bu virüs, disketin “Bootblock”'undaki ilk iki sektöre saklanıyor. Bir start disketinin, örneğin Workbench disketinizin, bootblock'unda bir (DOS) tanımı ve bir DOSyenileme rutini vardır. AMIGA açıldığında aşağıdaki adımları yürütür: * Başlangıç disketini tanır, * Yenileme rutinini belleğe yükler ve harekete geçirir. Bu atlama rutini virüslerin en sevdiği ortamı oluşturur, çünkü bu rutin her açılıştan sonra otomatik olarak yüklenir ve işlenir. Bir virüs bu rutine yerleşirse, başlangıçta belleğe erişir. Hastalanmış bir disketin boot edilmesinde, aşağıdaki aşamalar gerçekleşir: * Modifiye edilmiş rutin, bir bellek alanı ayırır ve kendini üst RAM bölgesine kopyalar. * Reset vektörü, bellekte bulunan virüs rutinine aktarılır. * Sonuçta virüs programı AMIGA-DOS'un normal çağrılmasını yerine getirir. Artık virüs pusuya yatmış durum dadır. Kimse onu farkedemez. Virüs ancak yeni bir reset durumunda aktif hale geçer. Reset rutini yerine, işletim sistemi virüs rutinine atlar. Hasilerler: * Disket sürücüde bulunan disketin bootblock'u her zamanki gibi okunur. * Başlangıç rutininde bulunan tüm komutlar yerine getirilir -eğer disket korunmaya alınmamışsa son kez olmak üzere-. * Sonra olanlar olur. * Virüs kendini disketin ilk iki sektörüne yazar. Virüsün zararlı etkisi bootblock'- un bozulmasıdır. Maalesef birçok programın en önemli bilgileri burada yer almaktadır. ““Barbarian” ya da “Terrapods” gibi oyunların özel “Loader”'ları (yükleyicileri) vardır. Bu tür disketler virüs tarafından hemen işlemez hale getirilir.

SCA virüsünün tek etkisi bu değil. Her 16. resette virüs ekranda varlığını haber veriyor. İkiyüzlü, bir ifadeyle yazılmış bir yazı şeridi, enfeksiyon hakkında bilgi veriyor.

Yaygınlaşmasında görülen başarı, AMIGA'da yeni bir virüs dalgasının oluşmasına yolaçtı: Bunların bazıları artık sadece bootblock'ta değil, başka kütüklerin içinde de saklanıyorlar. Örneğin C- Directory'si bu haşaratların en sevdiği saklanma yerlerinden biri oldu. Başka kuluçka yerleri de var; library'ler, printerler, RAM işleyici, disket düzenleyicisi, yani kısacası her yer. Programcı ne kadar kötü niyetli olursa, virüs © kadar zor temizlenir veya disket o kadar zor tedavi edilir. Her programa yerleşebilme özelliğine sahip olan, her çağrıda yeni hedef arayan, hatta donanım vektörlerini, library'lerdeki adımları veya sistem rutinlerini değiştiren bir virüsle başa çıkabilmek oldukça zordur. Bu kategoriye giren türlerden biri örneğin kendini modifiye edilmiş bir DIR komutuna saklar. Komut alışıldığı gibi işler, yalnızca en son anda belleğe bir virüs kopya eder. Bunu kimse farkedemez. Virüs oldukça hızlıdır. Bu varyasyon, yeni bir disketi sürücüye her takılışında çağrılan disket düzenleyicinin yayılmasını kötüye kullanır Ne yapar bu vi- Tüs? Eğer disket bir korunmamış durumdaysa, hastalık taşıyan DIR komutunu sürüceye yerleştirilmiş diskete kopyalar. Allahtan bu virüsün olumsuz yanı, yalnızca yanlış DIR komutunun yayılmasıdır. Bu komutla bağlı olarak, zaman zaman ekranda belirli bir “Kral Samson”'un evrendeki tüm şeylerin hakimi olduğunu bildiren bir uyarı çıkmakta. Son zamanlarda iki yeni virüs kendilerinden sıkça söz ettiriyor. Bunlardan biri SCA virüsünün bir türevi. Yayılması ve saklanma yeri aynı. Fakat hastalık etkisi kıyaslanamayacak kadar ağır. Yalnızca bootblock'a yazmak yerine, bu program 40. izi de formatlıyor. Dolayısıyla disketin tüm directory'si siliniyor. Belki de tüm sistemin bozulmasına yolaçan bir başka virüsle de tanışmışsınızdır. Bu durumda yoğun bir reset etme çabası sizi kurtaramayacaktır. AMIGA'nızı kapatmak ve yeniden açmaktan başka hiçbir şansınız yok. Virüslerin etkileri çoğu kez felakete yolaçtığından, bunlara karşı herhangi bir korunma olup olmadığı sorusu şiddetle gündeme geliyor. Bugüne kadar tanınan türlerinden kendinizi korumanız mümkün. SCA ve benzeri, yani bootblock'a yerleşen virüslere karşı komutunu kullanabilirsiniz. Fakat bu komutun yalnızca enfekte olmuş disketlere karşı kullanılması gerekiyor. Enfeksiyon tesbit etmenin yolu ise bir disket monitörü kullanmaktan geçiyor. Disketin ilk iki sektöründeki bilgileri, enfekte olmamış bir workbench disketininkilerle veya INSTALL komutunun yeni uygulanmış olduğu bir disketinkilerle karşılaştırın. Çoğunlukla enfekte olmuş disketin bootblock'- unda programcıyı virüs hakkında uyaran bir ifade bulunacaktır. Örneğin SCA virüsünde birinci blokta şöyle bir ifadeyle karşılaşırsınız: **Something wonderful has happened. Your AMIGA is alive”. Virüsün varlığını tesbit edebilmek için, disketlerinizi önce ya da benzeri bir programdan geçirebilirsiniz. Bu programlar da aynı şekilde bootblock'u kullanırlar. Programın başlangıcında daha önceden alışmış olduğunuz görüntüyle karşılaşmazsanız, bilin ki, AMIGA”'- nızda bir virüs yayılmaktadır. AMIGA 1000 sahipleri kendilerini “Anti-Virüs Kickstart” disketleriyle koruyabilirler. Bu programlar AMIGA'nızda bir SCA'nın ya da türevi olan bir virüsün bulunduğunu hemen gösterirler ve bunun etkinliğini derhal yokederler. Aslında SCA virüsünün etkisini yoketmenin çok daha kolay bir yolu daha vardır. Bunu sağlayacak trick'i programcıların kendilerinden aldık:

Herne kadar “paniğe kapılmayın!'' deniyorsa da bu vahim duruma düştüğünü anlayan hangi kişi soğukkanlı olabilirdi ki? Programınız, programlarınız, hattâ sisteminiz sizin muhatap bile almayacağınız ufak yaratıklar tarafından mahvedilecekti ve siz hiçbir şey yapamıyordunuz!..

« Ekran bir an yeşil bir renk alır. * Bu durumda virüs iptal olur ve yeni enfeksiyonlara yolaçmaz. Virüsle mücadele her zaman bu kadar kolay değil. Her durumda disketlerinizi korumalı olarak kullanın. Böylece herhangi bir virüsün disketinize kaydolmasını engellemiş olursunuz. Eğer diskete bir şeyler yazmak istiyorsanız, önceden AMIGA'nızın virüssüz olduğundan emin olmalısınız, Virüsler genellikle yasal olmayan kopyalardan veya Public Domain disketlerden bulaşır. Çünkü bunların dolaşımı oldukça hızlıdır. Özellikle şüpheli disketlerin kopyalanmasında, son derece dikkatli olmanız gerekiyor. Bilgisayar programcılarının ve kullanıcılarının korkulu rüyası haline gelen virüsler, kesin çözüm bulunana kadar gündemi hayli meşgul edeceğe benziyor. Bile isteye üretilen bu virüslerin tehdit unsuru olarak kendi üreticilerine dönmeleri de pek uzun sürmediğinden, bu olay tehlikeli boyutlara varmadan herkesin elbirliğiyle virüs değil çözüm üreteceği günler de pek uzak gözükmüyor. Bu arada oturup beklemekten öte bizim yapabileceğimiz en sağlıklı iş, belirtilen önlemleri alıp virüse bulaşmaktan elden geldiğince kaçınmamız olacak.