FIGHTER BOMBER
Retro bilgisayarBOMBER
FIGHTER BOMBER
Fighter Bomber ... Merhaba arkadaşlar! Bu aydan itibaren, artık sizlerle birlikte Amiga için yapılmış kaliteli ve klasikleşmiş uçuş simülatörlerini inceleyeceğiz. Dikkat ettiyseniz, incelemek kelimesini kullanıyorum; çünkü ele alacağımız programları birer oyun açıklaması ve oyunun klavye tuş kombinasyonunu vermek gibi ele almayıp, programın gerçekçiliği ve programda kullanılabilecek uçuş tekniklerini de göreceğiz. Bu ay ele alacağımız simülatör, Fighter Bomber; daha sonra ise sıra ile F-16 Combat Pilot ve Flight Simulator II'yi inceleyeceğiz. Buna sebep olarak, programların zorluk derecelerini gösterebiliriz. Fighter Bomber, simülasyon açısından diğerlerine göre daha basit, fakat diğerlerinde olmayan görev ve taktik anlayışına sahip bir program. Gerçi piyasada pek çok simülatör var ve bunlar da görev zenginliği olarak rahatlıkla Fighter Bomber'la yarışırlar (mesela F-29), ama bu oyun-simülatörlerin bence hiçbirindeki simülasyon ve taktik arasındaki oran Fighter Bomber'daki kadar iyi tutturulmamış. Ama bir F-16 Combat Pilot'ımız var, eski bir program olmasına rağmen Avrupa'daki dergiler tarafından hala Amiga'daki en iyi savaş uçağı simülasyonlarından biri kabul ediliyor (ben de bu fikre katılıyorum), Fighter Bomber'ı oyun kapasitesi olarak 5'e katlar, ama Fighter görevleri bitiremiyorsanız veya sabrınız yetmiyorsa, F-16'yı hiç oynayamazsınız. Çünkü F-16'da daha az görev tipi olmasına rağmen, her tip görev bilgisayar tarafından çok daha karışık ve her defasında farklı olarak düzenlenir; bitirilmeleri de oldukça zordur. Son inceleyeceğimiz program Flight Simulator ise, tam bir uçak simülatörü ve bence Amiga'daki en iyi gerçek uçak simülasyonu. Kendi havacılık haritaları olan ve gerçek uçuş kurallarını öğrenmeye yarayan bir program. Bu programın uçuş haritalarını yakın zamanda vermeye başlayacağız ve son programımızın açıklaması da bittiğinde, artık uçmak hakkında epey şey bilecek ve her türlü simülatörü de kullanır olacaksınız. Programımızı açıklarken gerekli yerlerde uçuş terminolojisi ile ilgili ayrıntılara da girerek, simülasyon hakkında pek bilgisi olmayan kullanıcıları da bu yöne çekmeye çalışacağım.
Ve geldik programımıza ... Evet, bu ayki konuğumuz Fighter Bomber. Şimdi ilk önce programımızın genel bir tanıtımını kısaca yapalım ve sonra hemen uçuş teknikleriyle devam edelim. Fighter Bomber, bir oyun-simülatördür. Yani, bir uçağın aerodinamik özelliklerini tam olarak taklit etmek amacıyla yapılmamıştır; amacı basit bir simülasyon ortamında gerçekleştirilecek, sabır ve emek isteyen taktik görevlerin kullanıcıya sunulmasıdır. Bu program çok gerçekçi değildir. Kendinize hangi düşman uçağını seçerseniz seçin, düşman bilgisayar sizden aptaldır; biraz sabır ve klavye çabukluğu ile hava saldırılarını rahatlıkla atlatıp her görevde 2-3 düşman uçağını düşürerek görevi bitirebilir, hatta parmaklarınızın hızına güveniyorsanız düşmanı takmayıp yalnızca roketlere karşı yanıltıcılar atarak alanınıza inip “ohh” çekebilirsiniz. “Program bu kadar kolaysa ne zevki var?” gibi bir sonuca varmayın, çünkü programın zevki taktik gerektiren görevlerde.
Programımız kesin bir disiplin istiyor, belli hedefleri belli sırada vurmanız, havada yakıt ikmali yapmanız ve üsse döndüğünüzde mutlaka belli bir piste inmeniz gerekiyor. Bu işlemlerden birinde ufak bir terslik olsa, görev başarısız sayılabiliyor ve bir sonraki göreve geçmeye hak kazanabilmek için bir öncekini bitirmek şart olduğundan, arasıra kafanızdaki saçları yolabiliyorsunuz. Hatta bazen sınırlı yakıtınız varken gereksiz hava savaşına girerseniz yakıtınız tükeniveriyor ve siz de motorunuz durmuş halde süzülerek üsse inmeye uğraşıyorsunuz (Pekçok programın aksine Fighter Bomber'da motorsuz iniş epey kolay, benim 20-30 mil süzülüp ucu ucuna piste indiğim durumlar oldu). Programımızın vektör grafikleri gerçi F-29'la boy ölçüşemez, fakat gereksiz ayrıntılar yerine gereken ve yeterince de güzel grafiklerle bezenmiş. Programın en sevdiğim özelliği ise, simülasyon ve taktik'ten başka uçağın vektör grafiklere gösterdiği bakış açısı çeşitliliği; mesela attığınız bir roketin arkasından hedefe giderken veya düşman uçağının o an bulunduğu yerden kendi uçağınıza bakabiliyorsunuz. Tabii programımızın özelliklerinden biri de, hem kendi kullanacağınız uçak, hem de düşmanlarınız için geniş bir seçenek sunması
Programın Yüklenmesi ve Genel Kullanım ... İlk değinmemiz gereken konu, bu programı gerçekten kullanacak ve görevleri bitirecek oyunculara yönelik. Programımızın, görevleri kullanıcının düzeyine göre seçime sunduğunu daha evvel belirtmiştim, bunun için, her görevden sonra başarınızın programın ikinci diskindeki pilotların seyir defteri bölümüne kaydı gerekiyor. Onun için, programın ikinci diskinin bir kopyasını yapın ve disk kaydedilebilir kopyayı ikinci disk olarak kullanın. Programın birinci diski ise, program ilk yüklendiğinde kullanılıyor daha sonra tüm senaryo ve kayıtlar ikinci diske yapılıyor. Onun için birinci diski kayıt korumalı ve gönül rahatlığı ile kullanın. Programımız tüm yüklemesini bitirdikten sonra, karşımıza bir pilot listesi ile geliyor. İlk başta burası "New Pilot" diye tanımlanmış boş kayıt bölgeleriyle dolu. Kendi isminizi girmek için önce boşluk tuşuna basın ve sonra da isminizi klavyeden yazın. Daha sonra ekrandaki belirteç sizin adınızın yanındayken basın. İsminizin üzerine bastıktan sonra, yeni bir pilotsanız uçağınızın tipini belirliyorsunuz. Oyunda mevcut uçaklar pekçok: F-111, F-15'in yer saldırı tipi, Phantom 2, Saab Viggen, RAF (İngiliz Kraliyet Hava Kuvvetleri) ve Luftwaffe (Alman Hava Kuvvetleri) tipinde iki ayrı Tornado ve Mig 27 Flogger. Bu uçakların hepsinin teknik özellikleri ve üç boyutlu vektör çizimleri de, seçim ekranındaki "Info" ve “3D” ikon'larına kliklemekle elde edilebiliyor. Burda tek tek uçakların özelliklerini açıklamak istemiyorum, çünkü zaten programın bunları simüle etmesi sınırlı. Bence genel olarak en iyi uçak F-15E; çünkü uzun menzilli, pylonlar (silah takılan bağlantı noktaları) fazla ve epey büyük bir kalkış ağırlığı var. Bu uçakla kalktığınız zaman, özellikle kara hedeflerine tek tek saldırıda hiçbir sorunla karşılaşmıyorsunuz ve pek bir silah kıtlığı da yok. Tornadolara özgün iki silah dışında hemen tüm silahlar elinizin altında. Eğer başka bir uçak seçecek olursanız, özellikle zor kademelerdeki bazı görevlerde yakıt ve yer saldırı silahı açısından epey zorluk çekebilirsiniz. Kendi uçağınızı seçtikten sonra ekrana gene başka bir uçak listesi geliyor, buradan da düşman uçağını seçebiliyorsunuz. Gene "3D" seçeneği ile uçağın vektör grafik görüntüsü elinizin altında. Özellikle ilk başlarda F5E Tiger gibi dandik uçakları düşman olarak seçin, aksi halde F-14 gibi bir uçak seçtiğinizde, bir roket sağanağı altında görev bitirmek pek hoş değil. Görevler... Ve geldik görev seçme ekranına. Ekranımız, altta ve üstte olmak üzere iki blok halinde. Üst bloktaki seçenekler, seçeceğiniz görevlerin tipini belirliyor. İlk başta yalnızca "Freeflight" yani serbest uçuş çalışması ve "Covert" görev tipindeki "Sleeper" görevini seçebiliyorsunuz. Daha evvel de değindiğim gibi, herbir görevi bitirdikten sonra bir ileri kademe sayılan görev de seçilebilir hale geliyor. Belli bir tipteki görevleri, mesela "Covert" başlığı altındaki görevlerin tümünü bitirirseniz, diğer görev tipi “Tactical"'ın ilk görevine geçiyorsunuz, ve bu böyle sürüp gidiyor. En zor görev tipleri "Strategic" ve "Offensive" adı altındakiler. "Freeflight" seçeneğinin içindeki seçenekler ise, çalışma uçuşunuza nerde başlayacağınızı belirtiyor. Bence en mantıklı çalışma, “On Runway" yani pistteki ve yerden kalkıp havada bu ay öğreneceğimiz kumandalarla hava savaşını çalışıp inme ve "Behind Tanker" yani yakıt ikmal uçağının arkasında ve havada başlayıp yakıt ikmali yapmayı öğrenme. Özellikle havada yakıt ikmalinin çok çalışılması lazım, aksi taktirde görevlerden itibaren çok zorlanırsınız. Diğer serbest uçuş seçenekleri ise fasa-fiso, yalnızca neler varmış diye şöyle bir bakmanız yetebilir. Yazımızda görevleri tek tek bitirmeniz için gerekecek ayrıntıları yazmayacağım, çünkü zaten bu oyunu oynamak bu taktikleri insanın kendi bulması demek. Bunun yerine oyundaki İngilizce görev metinlerinin tercümesini yapacağım. Bu ayki yazımızda "Covert” görevleri tanıtacağız. Gelecek ayki yazımızda ise kalan tüm görevler bulunacak. Ekranın alt kısmındaki blokta, kullanıcı tarafından hazırlanmış görevlerin yüklenmesini sağlayan "User Missions", kullanıcının görev tasarlamasını ve diskete kaydetmesini sağlayan "Designer" ve çizim karmaşıklığının ayarlandığı "Complexity" seçenekleri var.
Eğer kendi hazırladığınız bir görevi yükleyecekseniz, "User Missions"'ı seçip karşınıza çıkan disket erişimi penceresini kullanarak diskete kayıtlı görevlerden birini yüklüyorsunuz. "Designer"'a geçince ise, ekranda aynı görevler seçildiğinde olduğu gibi bir harita ve haritanın sağında da bazı seçenekler geliyor. Kendi görevinizi tasarlamaya başlamadan önce, kullanacağınız hava meydanı size soruluyor. Ekrandaki hava meydanlarından birinin üzerine mouse işaretçisi ile klikleyin ve daha sonra ekranın sağ tarafındaki seçenekleri kullanıp görevi tanımlayın. ADD TARGET: Görevinize hedef belirlemenizi sağlar. Bir göreve istediğiniz kadar hedef koyabilirsiniz. Bu seçenekle ekrana gelen listeden, istediğiniz tür hedefi seçiyor ve onu mouse işaretçisi ile haritanın üzerinde yerleştiriyorsunuz. Hedefler ise "Radar Base” (radar üssü), "SAM Site" (yerden havaya füze bataryası), "Command Tent” (kumanda çadırı), (Çiftlik), "Bridge" (köprü), “Convoy” (konvoy), "SS1 Battery” (balistik füze bataryası) ve (topçu).
REFUEL POINT: Uzun görevlerde havada yakıt ikmali yapmanız gerekebilir. Bu seçenekle, yakıt taşıyan uçağın hangi koordinatlarda dolanacağını belirliyorsunuz. Bu seçenekle, sizden uçağın harita üzerindeki yerinden başka yüksekliğini de ufak bir pencere açılarak sorulacaktır. DELETE LAST: "Add Target" menüsünden, hedef koymadan çıkma gibi bir seçenek yoktur. Onun için yanlışlıkla hedef belirlemek zorunda kalır veya yanlış bir işlem yaparsanız, son koyduğunuz hedefi bu seçenekle silersiniz.
RECON: Bu seçenek, keşif seçeneğidir. Üç alt seçeneği vardır. "Target Recon", haritadan işaretlediğiniz hedefin ve etraftaki arazinin vektör grafiği olarak taramasını ekrana getirir. "Area Recon" ise, haritada seçtiğiniz rastgele bir bölgeyi tarar. Bu iki seçenekle, hedeflerin bulunduğu yerleri daha kolay tanımlayabilirsiniz. "Target Info" ise, haritadan mouse ile seçtiğiniz hedefin ne olduğunu, yazı ile belirtir. MISSION TEXT: Görevin ne olduğunu anlatan bir metin sayfası oluşturmanızı sağlar. Dikkat etmeniz gereken şey, metni yazarken kullandığınız kursor her satırın sonunda otomatik olarak aşağıya inmediği için, sizin <RETURN>'e basmanızın gerektiği. “OK” kutucuğunu klikleyip buradan çıkabiliyorsunuz. DISK MENU: Gene bir disk iletişim penceresi. Ekranın sağında sırayla, bir görev yüklemenizi, kaydetmenizi veya silmenizi sağlayan seçenekler var. Ayrıca disket formatlama kutucuğu da mevcut. TEST MISSION: Oluşturduğunuz görevi denemek için oynuyorsunuz. Şimdi de, oyunun kendi görevlerini nasıl seçeceğimizi görelim. İlk olarak o an seçebileceğiniz görevlerden birini, ilk önce görev tipini ve sonra da görev adını mouse'la klikleyerek seçin. Bundan sonra bilgisayar görevi diskten yükleyecek ve ekrana işaretlenmiş bir harita ile ekranın sağ tarafındaki seçenek kutucukları gelecektir. Bu seçeneklerden "Mission Text", size görevin ne olduğunu İngilizce olarak anlatan bir metin verecektir. Diğer üç seçenek olan "Target Recon", "Area Recon" ve "Target" kullanıcı görev tanımlaması bölümündekilerin aynıları. Ekrandaki haritada kırmızı ile işaretli yol ise, o an uçuş seyrüsefer bilgisayarına sırayla işlenmiş rotaların çıktısı (Bu seyrüsefer bilgisayarını sonra göreceğiz). Her görevde, görev metnini iyice okuyun ve özellikle de ineceğiniz pisti iyi aklınızda tutun. Bu harita ve görev metni ile işiniz bitince "exit"'e basıp burdan çıkın. Şimdi geldik silah yükleme ekranına. Bu ekranın sol kısmında üç seçenek var. "Auto Arm", uçağı otomatik olarak ve mümkün olduğunca göreve uygun silahlandırır, ama tabii bu her zaman en mükemmel seçenek olmayabilir. "Clear" ile yüklenmiş bir uçağın tüm pilonlarını boşaltırsınız. "Exit" ise, uçuşa geçmek içindir. Uçağa bir silah yüklemek için, ilk önce gerekli silahı ekranın orta bölümündeki ekranı ve okları kullanarak seçin. Seçtiğiniz silahın takılabileceği pilonlar, uçağın altında parlamaya başlar. Ortadaki silahın resminin bulunduğu yeri mouse ile kliklerseniz, mouse işaretçisi seçtiğiniz silahın biçimini alır. Bu silah şeklindeki işaretçiyi de uçağın altındaki boş pilonlardaki bir yere yerleştirebilirsiniz. Aynı şekilde, mouse işaretçisi normalken uçağın pilonlarından birinde asılı bir silaha basmanız da, o pilondaki silahı geri koymak veya yerini değiştirmek için oradan çıkardığınızı belirtir ve işaretçi gene silahın biçimini alır. HADI UÇALIM ... Evet, programımızda seçenek olarak neyin ne olduğunu gördük. Şimdi sıra geliyor esas kullanım aşamasına. Bu noktadan itibaren adım adım havalanıp, yönünüzü tespit ederek hedefe ulaşmanızı ve bu hedefi silahlarınızla yok edip geri dönerek inmenizi anlatacağım. Daha evvel değindiğim gibi, Fighter Bomber basit bir simülatördür ve bu özelliğinden dolayı, simülasyonu tanıyanlar tarafından az bir emek göstermeden taktiklere konsantre olabilmeyi sağlarken, uçuş bilgisi olmayanların da bazı temel prensipleri kolayca öğrenebilecekleri güzel bir programdır. Eğer bu güne kadar hiç bir uçuş simülasyonu kullanmadıysanız artık zamanı gelmiştir, bu programla kalkıp inmeye alışabilir, kendinizi daha gelişmişlere hazırlayabilirsiniz.
Temeli Uçuş Kontrolleri ... Fighter Bomber, basit bir simülatör olmasına rağmen gerçek bir uçağınkilere yakın kontrol yüzeylerinin kullanılmasıyla iyi bir öğreticidir. Şimdi... Önünüzde bilgisayarınız açık, Fighter Bomber yüklendi, görev ve gerekli silah seçildi, fakat sizin uçak hakkında bilginiz yok. Hemen görevden vazgeçin ve "ON RUNWAY" seçeneğini seçin. Kısa bir yükleme ve pistin başında bekliyorsunuz. Artık adım adım uçuş öğrenmeye başlayalım. UÇUŞ OKULUMUZA HOŞGELDİNİZ...
KALKIŞ ... Evet, kalkışa geçiyoruz. İlk olarak motoru kullanmayı öğrenelim. Pistin başında, motorunuz açık olarak bekliyorsunuz. Şimdi ana klavye bloğundan <1> tuşuna basın. Bakın, motor sustu; onu kapadınız. Bir kez daha <1>'e basın, motor yine çalışmaya başladı. Evet, motorun gücünü klavyedeki 1'den 0'a kadar olan 10 tuşla ayarlıyoruz. Ve bütün tuşlar kendilerinin 10'la çarpımı kadar yüzdelik bir motor gücünü temsil ediyorlar. Şimdi fazla abartmadan 2'ye, 3'e basın ve motorun gücünü biraz artırın ve motor gücünün artmasıyla birlikte uzayıp çubuğu kontrol panelinden gözleyin. İşte bu çubuk gösterge de, sizin motor gücü sayacınız. Şimdi motoru itişe ayarlayıp, daha sonra <W> tuşuna basın. <W> tuşu ile, tekerlek frenini açıp kaparsınız. Tekerlek freni, normal bir otomobil freni gibidir ve uçağı yalnızca pistteyken durdurabilir. <W> tuşuyla frenleri aktif ederseniz, ekranda kırmızı bir "WHL Break" yazısı belirir ve sizi yaptığınız fren hakkında uyarır. Şimdi freni kapadınız ve ekrandaki uyarı ışığı söndü. <0> tuşuna basarak 100 itiş verin ve sonra bir kez daha <0>'a basıp "Afterburner"ları açın. Afterburner nedir, öğrenelim (İkin bir Pause edin isterseniz, pist dışına çıkmayalım, tuşu <P>). Afterburner, savaş uçağının jet motoru tepkisini çok fazla yakıt harcayarak yükselten bir ekstra itiş sistemidir. Afterburner ile uçağınızın hızını çok çabuk yükseltebilir, yüksek itme gücü olduğu için hız kaybına pek uğramadan çok çabuk yükseklik kazanabilirsiniz. Fakat buna karşılık da nerdeyse iki kat daha fazla yakıt harcarsınız ve bu da pek ekonomik değildir. Bu sebeple savaş uçakları bu sistemi ancak yüksek güç gerektiren kalkış, hava savaşı ve hızla yükselme gibi durumlarda geçici sürelerle kullanırlar.
Tekrar <p> tuşuna basıp programa geri döndük. Uçağımız hiz kazanmaya başladı değli mi? Şimdi uçağın kumanda konsolunun Üst kısmında, içinde sayılar bulunan ekrancığa bakın. Bu şeffaf ekran, HUD'dur. Pilotun göz hizasındaki bu şeffaf ekran sayesinde pilot, uçağın burnunun yönünü, uçağın hızını ve irtifası ile © an hangi silahı kullandığını kolaylıkla ve alttaki konsola bakmadan anlayabilir. Şimdi bu ekranın or ta sol kısmındaki gittikçe yükselen sayılara bakın, bu da deniz mili, yani KNOT cinsinden hızınız(7 KNOT 1,852 KM/saal'tir). Hızınızın 150 KNOT civarına ulaşmasını bekleyip jostick'inizi hafifçe geri çekerek veya klavyedeki ok tuşlarını kullanarak uçağın burnunu hafifçe kaldırın ve tekerleklerin yerden kesilme sesinin gelmesini bekleyin. Sonra da <g> tuşuna basarak iniş takımlarını kapatın. Bu sırada HUD'un orta sağın da yer alan sayının da yükseklIğiniz olduğunu belirtelim. Bu yükseklik, foot cinsindendir. Havacılıkta hemen tüm yükseltiler foot olarak alınır (yaklaşık 3 feet bir metredir). Şimdilik bir kaç bin feet'e kadar yükselin ve sonra uçağın burnunu yüksekliğin sabitleştiği. konumda — durdurun. e
Havadayız ... Manevralar ... Evet, artık havadayız. Simülasyonlarda zaten en basit iş havalanmaktır. Artık havada uçağın davranışlarını ve ona nasıl manevralar yaptırabileceğimizi görelim. Burada anlatacaklarımı aynen uygulamak yerine mantığını kavrayın ve kendi istediklerinizi sağlayana dek çalışın. İlk olarak, uçağın hızının önemini ve hızın uçuş sırasında nasıl etkilendiğini ve bunun neler doğuracağını görelim. Daha sonra da uçağa yön vermeyi ve havada hareket etme mantığını göreceğiz. Önce oyuna dönün ve hızınızın yüksele yüksele en sonunda hemen hemen durmasını seyredin. Büyük ihtimalle ve uçağına göre 700 Knot'in üzerinde bir hızdasınız. Şimdi motor gücünün hızla bağlantısını anlayabilmek için yavaş yavaş motor gücünü kapayın ve her kademenin hız üzerinde yaptığı değişikliği kontrol edin. Afterburner kapanınca, ilk olarak çok büyük hız kaybedeceksiniz, daha sonra ise her yatay kademe hızı yavaş yavaş azaltacak. Şimdi biraz daha motor gücü verip hızınızı 450-500 knot'ta sabitleyin. Bu arada hassas motor gücü ayarı için ana klavyedeki +/- tuşlarını kullanın. (Alman klavyelerde ? ve <>'un bulunduğu yan yana iki tuş). Sonra da burnunuzu çok olmayacak şekilde yukarı kaldırın ve irtifa kazanmaya başlayın. Eğer burnunuzu yeteri kadar kaldırdıysanız, hızınız yavaş yavaş düşmeye başlamıştır. 5000 feet'e kadar tırmanmaya devam edip, daha sonra burnunuzu önce düzeltin ve hızınızın gene aynı motor gücünde sabitlenmesini bekleyin. Bu sefer aynı güçte hızınız biraz daha yüksek olacaktır. Şimdi burnunuzu yavaşça ve azıcık aşağı indirip irtifa kaybetmeye başlayın, şöyle saniyede 50-70 feet kaybetseniz yeter, hızınızın artmasını seyredin. 2000 feet civarında sabitlenin. Bu sefer hızınızın düşmesini seyredin. Şimdi bu yaptıklarınızın teoride ne anlam taşıdığını, havacılığın temel hız-yükseklik-sürtünme-itme kurallarını öğrenelim. Hava bir gazdır. Bir gazın içinde hareket eden her cisim, hızının karesine bağlı bir oranda bir etkisi ile karşılaşır. Bir uçağın belli bir hızda gidebilmesi için, motorun itmesinin havanın sürtünmesine eşit olması lazımdır. Siz motorun itmesini artırınca uçak, sürtünmesini karşılayabileceği maksimum hıza kadar çıkar ve bu maksimum hızda seyreder; siz motor gücünü düşürürseniz, bu sefer de hava sürtünmesi motorun itme gücünün izin verdiği en düşük noktaya kadar uçağı yavaşlatır. Siz uçağın burnunu kaldırıp onu yükselmeye zorlarsanız, uçak hem yerçekimine karşı hareket eder ve hem de hava sürtünmesi biraz artar; bundan dolayı uçağın hızı yavaş yavaş düşer. Uçak alçalmaya başladığında ise, aşağı düşen bir cismin hızlanması gibi hız kazanır. Burada etkili faktörlerden en önemlisi, yerçekimi-motor itmesi-hava sürtünmesi üçlüsüdür. Bundan başka önemli bir faktör de, uçağın burnunun ufka göre açısıdır. Eğer uçak burnunu çok yukarı dikerse, uçak kanatların kaldırma gücüyle değil, motorun itme gücüyle havada durmaya çalışır ve eğer motorun itme gücü uçağın ağırlığından az ise, uçak büyük bir hızla yavaşlar ve hatta “STALL” olur (Bu kavramı birazdan göreceğiz, sabır...). İşte bu yüzden sık sık dikine tırmanan uçakların motorlarının maksimum itme güçleri hemen hemen kendi ağırlıkları kadardır. Bir savaş uçağında pilot genellikle böyle dikine yükselme durumunda kalacaksa, afterburner'larını kullanıp motor gücünü maksimuma getirir. Uçaklar, yüksek irtifada daha hızlı gider (tabii belli bir noktaya kadar), çünkü yüksekteki hava daha az yoğundur ve bundan dolayı sürtünmesi azdır. Onun için, yakıt tasarrufu gerektiğinde yüksek irtifalardan uçmak gereklidir. Ama uçağın da çıkabileceği maksimum bir yükseklik vardır. Bu yüksekliğin üzerinde hava o kadar az yoğundur ki, ne uçağı taşıyabilir, ne de motor gerekli havayı yakabilir. Bir de "Stall" veya perdövites olayı vardır, yani uçağın havada tutunamaması. Uçak havada durabilmesini ve manevra yapabilmesini tamamen havanın içinde hızla hareketine borçludur. Eğer uçağın hızı belli bir değerin altına inerse, uçak, tipine göre yavaş veya hızlı burnunu aşağı düşürür (mesela bizim uçaklarımızda 120 KNOT civarı). Eğer yeterli yükseklik varsa, bu tehlikeli durum biraz aşağı süzülünüp hız alınarak atlatılır, ama eğer çok alçaktaysanız ve mesela piste inmeye çalışıyorsanız? Stall, daha sonra karşımıza önemli bir olay olarak Flight Simulator'da çıkacak. Bu oyunda ise, bir zorunlu iniş faktörü var, gerisi gereksiz. Hızın uçağı yukarı kaldıran ilişkisinin kullanımının önemli olduğu bir nokta da inişlerdir. Deneyerek de görün, uçağın hızını 170 knot'ın altına düşürüp sabitlerseniz, uçağınızın burnu ufka göre düz ve belki biraz yukarıda olduğu halde yükseklik kaybedeceksiniz. Bunun sebebi, hızınızın az olmasından dolayı uçağın burun açısının yeterli kaldırma kuvvetini sağlamamasıdır. Yukarıdaki ilişkiler, uçuş bilgisinin ilk en önemli kısmıdır. İkinci en önemli kısmı ise, uçağın manevra yapmasıdır. Gelin de Fighter Bomber'daki uçak kumandalarına bir göz atalım. Fighter Bomber'da uçağın manevralarını, bir gerçek uçaktaki kontrol levyelerine karşılık gelen 6 tuşla veya joystick ve 2 tuşla kullanırsınız. Bir normal uçakta, üç ana grup kumanda yüzeyi vardır: uçağın burnunun dengesini, yukarı aşağı hareketini kontrol eden elevatör (kuyruk kanadı), uçağın sağa veya sola yatmasını sağlayan eleronlar (ana kanadın her iki ucundaki hareketli parçalar) ve uçağın sağa veya sola yatmadan yatayken sağa sola dönebilmesini sağlayan kuyruk stablize dümeni veya başka adıyla rudder (kuyruktaki dikey kanat). Biz joystick'le veya klavyedeki ok tuşlarıyla uçağın elevatör ve eleron kumandalarını veririz, dikey stablize kumandasını ise Amerikan klavyede "<" ve ">" tuşları, Alman klavyede ise "," ve "." tuşlarıyla sağlarız.
Şimdi, manevra nasıl yapılır, biraz onu inceleyelim. Artık yüksekliğinizi ayarlamayı biliyorsunuz. onun için bunun üzerinde durmuyorum. yalnızca uçağı nerede ve ne zaman hangi kumandalarla kullanmaniz daha uygundur bunu anlatacağım. Uçağı belli bir rotaya sokmak için nasil dönüşler yaptırırız? Uçağın burnunu sağa veya sola üç şekilde döndürürüz. Eğer ya pacağımız dönüş acil değilse, tembel temel döneceksek, kuyruk stablizeyi kullanıp keyfimizi ve uçağın dengesini bozmadan hassas bir şekilde istediğimiz rotaya gireriz. Hassasiyet burada önemli, çünkü bir uçağı çabuk ve hassas kumanda gerektiren durumlarda (mesela bir iniş sırasında) diğer kumandalarla döndürürseniz, işler kolaylıkla arap saçına dönebilir. İkinci dönüş, biraz sağa veya sola yata rak yapılır. Uçak biraz sağa veya sola yatınca rudder'la olduğundan biraz daha çabuk döner, ama uçağı istediğiniz açıda durdurmanız daha zordur. Bu manevranın en iyi kullanımı. istenen rotaya kabaca yaklaşmak ve sonra hassas açıyı rudder'i kullanıp düzeltmektir. Bu arada dönüşü daha da hızlandırmak için yana yatıkken rudder'i kullanabilirsiniz; fakat dikkat edin, yana yatık olduğunuz için burnunuz yalnız sağa / sola değil, aynı zamanda yukarı / aşağı da hareket eder ve yana çok yatıksanız, kullanmak yüksekliğinizin değişmesine yo) açabilir. Eğer yana yatarak dönerken uçağı fazla eğiyorsanız, dönüşü bitirdiğinizde, uçağı birden yatay du- Tuma getirmek için joystick'e veya tuşlara abanmak sizi birten ters tarafa yatırabllir. Bunun için, tuşlara veya joystick'inize nazik ve kontrollü davranın. Aşırı hareket ve kumanda fayda yerine karışıklık getirir. Son dönüş tipi. hava savaşlarında ge rekli olan ani dönüşlerdir. Ani dönüşlerde, uçağı 90 derece gibi yana yatırır ve burnu yukarı kaldırma kumandası verip hızla istediğimiz yöne dönmemizi sağlarız. Bu arada dikkat edin, uçak genellikle tam 90 derece yana yatmaz ve burnu mutlaka dönüş sırasında ufuk çizgisinin üzerinde veya al tında kalarak uçağın yüksekliğini de değiştirmenize sebep olur. Bunu lehinize kullanip, aynı anda hem dönüp hem de yüksek lik değiştirebilirsiniz. Uçağın yükselmesi veya alçalması tamamen hızınıza ve bur nun ufuğa göre açısına bakıyor. Ayrıca eğer aniden döndüğünüz yönün tersi yöne dönmeniz gerekirse, uçağı türnden döndürmek yerine ilkin burnu aşağı verip dönüşü durdurun ve sonra da ters yöne dönün.
Bundan başka, manevralarınızda motor gücünü ve buna bağlı olarak hızı değiştirerek özellikle hava savaşında İlginç manevralar çekebilirsiniz. Ayrıca hava frenini de <b> tuşuyla kullanarak, hızınızı gerektiğin de birden düşürüp atabilirsiniz. Ve unutmayın. bir dönüş sırasında ne kadar az sürratiniz varsa, dönüşü o ka dar çabuk tamamlarsınız Bol bol pratik yapıp olayların mantığını kavrayın ve hem hem de burun ku mandalarını değişik oranlarda deneyip sonuçlarını görün.
İnişler ... İnişler, hemen her zaman en önemli kısımdır; çünkü sağ salim inmeyi beceremiyorsanız, pilotluğunuz sıfır demektir. İlk öğrenmemiz gereken şey, iniş pistlerinin adları. Mission Text'lerin hepsinin sonuna doğru, üssünüze geri döndüğünüzde, hangi piste hangi yönden inmeniz gerektiği belirtilir. Bunu belirtmek için pistin adı bir numara ve bazen de bu numaranın yanındaki bir harf olarak verilmiştir. Mesela 36L veya 18R gibi. Burada sayının karşılık geldiği bilgi, pistin hangi pusula açısında uzandığı ve ne yönden piste inmeniz gerektiğidir. Yanındaki harf ise aynı yönde yer alan iki pist varsa söz konusu pistin bunlardan soldaki (L pisti) veya sağdaki (R pisti) olduğunu belirtir. Şimdi gelelim iniş yönüne, mesela 36 ve 18 pistleri aynı pistin iki ayrı yönden inilmesi gerektiğini gösteren bir anlam taşırlar. Eğer piste güneyden yaklaşıp, inerken burnunuz 360 dereceyi gösteriyorsa, 36 pistine inersiniz; eğer piste kuzeyden yaklaşıp 180 dereceye dönerek inerseniz, 18 pistine inersiniz. Yani bu 36, 18, 16R gibi rakamların sayı bölümü, piste inerken sahip olmanız gereken pusula yönünü gösterir. Fighter Bomber pek çok başka oyunun aksine inişlerin değerlendirilmesinde çok katıdır ve görevin başarılı sayılması için mutlaka ve mutlaka belirtilmiş piste doğru yönden inmelisiniz. Bir iniş, kademe kademedir: yaklaşma, son yaklaşma ve konma. Yaklaşma, bir yön bulma, bir başka deyişle navigasyon sorunudur. Bunu yön bulma bölümünden inceleyeceğiz. Burada şu an önemli olan son yaklaşma ve konma. Son yaklaşma demek, uçağın ineceği pistin yakınına gelip, pisti ortalaması ve bu esnada yüksekliğini yavaşça azaltıp, pistin mümkün olduğunca başına konmasıdır. Konma ise, uçağın pist üzerine pistin sonuna gelmeden evvel duracak bir hızla ve iniş takımlarını kırmayacak bir düşüş hızı ve açıyla dokunmasıdır. Şimdi ilk olarak son yaklaşma nasıl yapılır, onu görelim. İyi bir son yaklaşma için, iyi bir yaklaşma gerekir. Yaklaşık 1000-1500 feet'te, normal bir hızda üssünüze yaklaşın ve ineceğiniz pistin baş kısmından pisti ortalamaya yetecek bir mesafe bıraktığınızdan emin olun. Navigasyon bölümünde anlatacağım navigasyon bilgisayarınızın vereceği bilgiler ve F8 tuşuyla erişeceğiniz uydu haritası ile, bunu yapmak pek zor olmayacaktır sanırım. İneceğiniz pistin yakınına geldiğinizde, hızınızı 200 Knot'un biraz üzerinde tutun ve iniş takımlarınızı açın. Eğer inişlere acemiyseniz, ilk olarak amacınız piste inmek değil, pisti doğru mesafede ortalamak olsun. Şu an bulunduğunuz yükseklikten son yaklaşım sırasında pisti rahatlıkla görebilirsiniz. Pisti ortalayabilmek için, önceden şu anki düşük hızla uçağınızın rudder dönüşlerini ne kadar çabuk yaptığını kafanızın bir kenarına kaydedin; bu ortalama, çalışmanızda çok gerekli. Haritayı da kullanarak ilk önce piste dik açı yaparak yaklaşın, (mesela 36 pistini ortalarken pistin güneyine yaklaşıp sonra 90 veya 270 pusula yönüne dönün) ve sonra rudder dönüşlerinden edindiğiniz tecrübeye göre, piste paralel ve onu ortalayacak şekilde yavaşça dönün. Burnunuzu ortalama işlemini bitirene kadar kesinlikle pistteki iniş noktasına çevirmeyin, mutlaka piste göre kayık olduğunuz taraftan ters tarafa doğru çevirin ve pistin tam karşısına geleceğiniz anı kafanızdan hesaplayıp, gerekli anda rudder dönüşü ile pisti tam karşıdan görün. Bundan sonra biraz sağ ve sol dönüşlerle pisti tam ortalayabilirsiniz. Bir önemli nokta da, kesinlikle pistin ortasında bir yere göre yaklaşma yapmayın, mutlaka pistin baş kısmına inecek şekilde açı ve yüksekliğinizi ayarlayın. Yukarıda anlattıklarımı, uygulamalı olarak da kavrayın ve deneye deneye pisti, pistten bir iki mil uzaktayken ortalamayı öğrenin. Ortalamayı öğrendikten sonra, iyi bir iniş için buna eklemeniz gereken, zamanında pistin başına inmiş olmak. Bu pek zor değil (en azından bu oyunda). Pisti ortaladıktan sonra burnunuzun ufka açısını değiştirerek 100-200 feet'e inip orada sabitlenin. Ve piste yaklaştığınızda, ya hafif burun eğimiyle veya hızınızı 170 knot'in altına düşürüp süzülerek yere tekerlek koyun. Düşüş hızınız saniyede 10-15 feet'i geçmesin, ve burnunuz ufka ya paralel veya yukarıda olsun, asla piste burunlama dalmayın. Bir de zorunlu iniş durumu var. Bu, yakıtınız bittiğinde motor kapalı olarak iniş yapmanız demek. Bu pek hoş bir durum değil ve sağ inmeniz biraz da şansa bakıyor, ama gene de tekniğini öğrenin. Eğer yakıtınızın bitmek üzere olduğunu anlarsanız, yükselebildiğiniz yere kadar yükselin ve motoru mümkün olduğunca ekonomik kullanıp üssünüze motor çalışır durumda mümkün olduğunca yaklaşın. Yakıt bitip motor durmadan evvel, navigasyon podunuzla mümkün olduğunca inişe elverişli bir yere kadar gelmeye çalışın. Eninde sonunda motorunuz duracak ve sessizlik içinde beklemeye başlıyacaksınız. Çok hafif aşağı süzülerek mümkün olduğu kadar hızınızı koruyun ve sonra uçağın hızını, süzülerek Stall hızının üzerinde tutun ve bu arada son yaklaşmayı yapmaya çalışın. Kesinlikle iniş takımlarınızı piste konacağınız andan bir iki saniye evveline kadar açmayın, bu sizin hızınızı korumanıza yardım eder. Ayrıca bir önemli nokta daha; motorsuz inişte pistin başını değil ortasını hedefleyin ki, yeterli yüksekliğiniz sizi çakılmaktan korusun. Şansımın yaver gittiği bazı durumlarda, 20-30 mil ilerdeki üssüme sağ salim inmeyi başardığım oldu.
Gelecek ay navigasyon, hava ve yer savaşları ile havada yakıt ikmali konularını inceleyeceğiz. Bu aylık bu kadar, hoşça kalın. Merkez