JAM CRACKER

• Müzik ve ses

"Eğer elinizdeki örneklenmiş sesler size bir tat vermemeye başladıysa ve üstelik de bestelerinizin hafızada fazla yer kaplamasından şikayetçi iseniz; size ancak sentetik ses kazanan bir müzik editörü tavsiye edebilirim. 'Evet hep birlikte sentetik seslerin gizemli dünyasına girelim....

Merhabalar! Bu ay sanırım çoğunuzun önüne yeni kapılar açılacak. Neden mi dersiniz?!! Çünkü artık örneklenmiş seslerin sıkıcı ve monoton dünyasından sıyrılıp, sentetik seslerin alemine doğru yatay bir geçiş yapacağız. Fazla lafı uzatmadan sentetik sesin ne olduğunu ve örneklenmiş seslerden ne farkı olduğunu öğrenelim.

Biliyorsunuz şu ana kadar sizinle tanıştırdığım programların hepsi daha önce ses örnekleyiciler tarafından Amiga'ya aktarılmış sesleri kullanıyorlardı. Bir kullanıcı olarak her zaman istediğimiz türde ve kalitede sesler bulamamaktayız. Kaliteli sesler hafızada fazla yer kapladıklarından, sentetik sesler çoğu zaman daha çekici olmakta ve tercih edilmektedirler.

Sentetik sesler, tamamıyla matematiksel olarak Amiga tarafından üretilirler. Bu yüzden hafızada oldukça az yer kaplarlar. Sentetik sesleri kullandığınız müzik editörü sayesinde yaratabilirsiniz. Bu sesler genelde sadece o program tarafından kullanılabilirler. Ancak sentetik seslerin temel dalga şekilleri diskete kaydedilebilir ve başka programlarda da kullanılabilir.

Şimdi gelelim "JAM CRACKER"a.....

JAM CRACKER ekrana geldiğinde, 4 ayrı pencere gözünüze çarpar. Diğer programlarda genelde sesler başka sayfada, notalar başka sayfalarda bulunur. Ancak Jam Cracker oldukça pratik bir program olduğu için, bütün bu sayfalar tek bir ekrana toplanmış. Hangi pencerede çalışmak istersek işaretçi ile (sol butonu kullanarak) pencereye dokunmamız yeterli. Bütün pencerelerdeki rakamlar tamamıyla Hexadecimal (Onaltılık) sayı sistemindedir.

Artık sırasıyla bu pencerelerin ne işe yaradıklarını görebiliriz.

SONG CONTROL: Bu pencerede müzik parçamız ile ilgili parametreleri ayarlayabilmekteyiz. Müzik parçamızın kurgusunu da bu pencerede yaratacağız. Daha önceden hazırladığımız parçaları disketten yükleyebilir veya üzerinde çalıştığımız parçaları bilgi kayıt ortamlarına aktarabiliriz.

Length: Parçanın uzunluğu bu parametre ile belirlenir. Buradaki rakam parçada kaç tane pattern çalınacağını gösterir. En az $01 (1), en fazla $FF (255) değerini alabilir.

Position: Gerek parçayı dinlerken gerekse kurgusunu yaparken nerede ne zaman hangi patternin çalınacağını bu parametre ile ayarlarız.

JAM CRACKER

KUBİLAY KILINÇ

Bu parametre, parçamızın pozisyonlarını belirtir. Her pozisyonda bir tane pattern çalınır ve sıradaki pozisyona geçilir. Minimum pozisyon sayısı $0, maximum $FE olabilir.

Pattern:

Üzerinde bulunduğumuz pozisyonda hangi pattern'in çalınacağını belirtir. Bu hanede çalınacak pattern'e ait hexadecimal rakam bulunmaktadır.

Size : Buradaki göstergede, parçamızın hexadecimal olarak ne kadar uzunlukta (zaman cinsinden) olduğunu görebiliriz.

Free Mem : O sırada boş olan CHIP MEMORY miktarını gösterir.

Play: O anda üzerinde çalıştığımız müzik parçasını dinlememizi sağlar.

Stop:

Müzik parçasının icrasını bu komut ile istediğimiz zaman durdurabiliriz.

Load:

Bilgi kayıt ortamlarından daha evvel kaydetmiş olduğumuz müzik parçalarını çağırmamızı sağlar.

Save: Üzerinde çalışmakta olduğumuz müzik parçasını bilgi kayıt ortamına aktarmamızı sağlar.

Programın ülkemizde bulunan kopyası bu komutu kullandıktan sonra Amiga'yı kitlemektedir. Ama yine de komut işlevini yerine getiriyor. Eh artık orijinaller geldiğinde bu sorunumuz kalmayacak, değil mi?

Clear: O ana kadar yapılmış her şeyi siler ve program açılıştaki durumunu alır.

Quit: Programı terk etmek için bu komutu kullanabiliriz.

About:

Bu komut ile program ve yazan kişi hakkında genel bir bilgi alırız.

Show: O anda aktif olan bilgi kayıt ortamının dosya listesi ekrana gelir.

Delete :

Bilgi kayıt ortamında bir dosya silmemizi sağlar.

Errors: Bu göstergede devamlı en son yapılan hata ile ilgili bir mesaj bulunmaktadır. Ayrıca bir hata yapıldığında mutlaka ekran sarı bir renk ile "Flash" edecek ve ne tür bir hata yapıldığı hakkında bir bilgi mutlaka burada belirtilecektir.

CUSTOM WAVEFORM: Bu pencerede, kullanacağımız sentetik seslerin temel dalga şekillerini hazırlamaktayız. Pencerede gözüken grafikler, sentetik seslerin temel dalga şekillerine aittir. Bu grafikleri kayıt ortamlarında saklayabilir veya bilgi kayıt ortamlarından çağırabilirsiniz. Bu bilginin kayıt ortamlarında $40 byte uzunluğunda bir yer kaplaması gerekmektedir. Eğer daha uzun olursa, program bu bilgiyi bir dalga şekli olarak değil örneklenmiş bir ses olarak tanır.

Zero: Temel dalga şeklini 0'a getirir, temizler.

Sine: Sinüs dalga şekli yaratır.

Triangle: Üçgen dalga yaratır.

Square: Kare dalga yaratır.

Saw: Testere dişi dalga şekli meydana getirir.

Random:

Rastgele değerler taşıyan bir dalga şekli yaratır.

FlipX:

Dalga şekline ait grafiği X ekseni etrafında 180 derece çevirir.

FlipY: Dalga şekline ait grafiği Y ekseni etrafında 180 derece çevirir.

Double: Temel dalga şeklini 1 oktav üste çıkarır.

Halve: Temel dalga şeklini 1 oktav aşağıya indirir.

Undo: Yanlış yapılan bir işlem sonucunda eğer bir evvelki duruma geçmek isterseniz, bu komutu kullanmanız gerekmektedir.

Load: Bilgi kayıt ortamlarından daha evvelce kaydedilmiş dalga şekillerini bu komut ile yükleyebilirsiniz.

Save:

Üzerinde çalıştığınız dalga şekillerini bu komut sayesinde bilgi kayıt ortamlarında saklayabilirsiniz.

INSTRUMENT: İşte müzik parçanızda kullanacağınız enstrümanları, buradaki pencerede barındıracaksınız. Jam Cracker'da kullanılan enstrümanların çoğu ağırlık olarak sentetik seslerden oluşmaktadır. Ama yine de isteğinize göre örneklenmiş sesler de yükleyebilmektesiniz.

Number: O sırada aktif olan enstrümanın numarasını gösterir. Jam Cracker'da enstrümanlar için $100 kadar ayrı hane açılmıştır.

Size: Enstrümanın hafızada kaç byte uzunlukta yer kapladığını gösterir.

Type: Enstrümanın tipini belirtir.

(None): O enstrüman hanesinin boş olduğunu, herhangi tip enstrümanın yer işgal etmediğini gösterir.

(Normal): Enstrümanın örneklenmiş bir enstrüman olduğunu belirtir.

(Custom): Enstrümanın tamamıyla sentetik bir ses olduğunu belirtir.

Name: Enstrümanın ismini belirtir.

Load:

Daha önce bilgi kayıt ortamlarında saklanmış olan bir enstrümanı bilgi kayıt ortamından çağırmamızı sağlar.

Clear: Üzerinde bulunduğumuz enstrüman hanesini boşaltır.

Once / Loop: Enstrümanın bir kere mi, yoksa devamlı mı çalınacağını belirtmemizi sağlar. ONCE: Sadece bir defa çalınacak. LOOP: Devamlı çalınacak.

Copy from Waveform: O sırada "CUSTOM WAVEFORM" penceresinde bulunan sentetik sese ait dalga şeklini, üzerinde bulunduğumuz enstrüman hanesine aktarır. Bu durumda, dalga şekli artık bir enstrüman halini almıştır.

Copy to Custom: O sırada üzerinde bulunduğumuz enstrüman hanesindeki sentetik sese ait temel dalga şeklinin grafiğini, "CUSTOM WAVE-FORM" penceresine aktarır.

Octave Upper / Lower: Enstrümanları gerek nota olarak yazarken, gerekse bu pencerede çalarken iki ayrı oktav da kullanabilmekteyiz. Buradaki seçenek "LOWER" konumundayken alçak oktavları, "UPPER" konumundayken ise üst oktavları kullanabiliriz.

PATTERN EDITOR:

Bu pencerede parçada kullanacağımız patternleri hazırlamaktayız. Her bir pattern 4 ayrı kanal için 4 ayrı sayfadan oluşur. Her patternde minimum 1, maximum $40 adet nota bulunabilir. Bu pencereye geçtiğimiz zaman hemen bir kursorun belirdiğini göreceksiniz.

Kursoru notaları ve onlarla ilgili parametreleri yazmak için klavyedeki ok tuşları yardımıyla yönetebilirsiniz. Eğer yukarı aşağı daha hızlı gitmek isterseniz, klavyenin solundaki "SHIFT" tuşunu da kullanmanız gerekir. Bu sayede kursor birer nota atlama yapacağına, her seferinde $10 nota birden atlamaktadır.

Pattern üzerinde her satırda sırasıyla şu parametreler bulunmaktadır:

XX: Satırın numarasını gösterir.

YYY: Notanın değeri bu haneye yazılır. '—' işareti o satırda nota değerinin değişmediğini gösterir.

II: Bu rakam o notanın hangi enstrümanı kullandığını gösterir.

S: Bu parametre pattern'in çalım hızını ayarlamamızı sağlar. Bu hane 0 ile $F arası bir değer alır. "0" değerini verdiğimizde tempoda herhangi bir değişiklik olmaz. Normal hız "6"dır. Bu değer küçüldükçe çalım hızı yükselir, büyüdükçe çalım temposu düşer. Her kanalı ayrı tempolarda çaldırmaya çalışmayın!!

AA: Bu parametre herbiri 0 ile $E arası değer alan iki rakamdan oluşur. Görevi, notanın üzerinden bir akor çıkarıp peşpeşe bu akor üzerinden 3 ayrı nota çalmaktır. Buna bir nevi "Akor basmak" da diyebiliriz.

ÖRNEK: Amacımız bir C Major (Do majör) Akoru basmak olsun. İlk önce bir yerlere C major gamının kromatik dizisini göz önüne getirmemiz gerekir.

C - C# - D - D# - E - F - F# - G - G# - A - A# - B

Daha sonra C major akorunun notalarını bir kenara yazalım.

C-E-G Burada amacımız, akora ait bu 3 notayı peşpeşe çaldırmak olduğu için bu parametre bizden bu 3 notanın C major gamı üzerindeki yerlerini belirten 3 rakam istemektedir.

C# - D - D# - E - F - F# - G - G# - A - A# - B

1 - 2 - 3-4-5-6 -7 - 8-9-10-11 I I * * 4 7

Yukarıda anlaşılacağı gibi, E ve G notalarına ait sıralama numaralarını bulduk. Bu numarayı hesaplarken başlangıçtaki C notasını hesaba katmadık. Şimdi elimizde iki rakam var 4 ve 7. Bu rakamlar bizim majör akorumuza ait koddur. Artık hangi notaya ait "AA" parametresine 47 rakamını yazarsak o notaya ait major akorunu basmış oluruz. Bu yöntem ile, en çok kullanılan akorları bu programda basabilmekteyiz. Ancak bu durum sadece sentetik enstrümanlarda geçerlidir.

VV: Enstrümanı vibrasyona sokar. Bu parametre de, iki rakamdan oluşmaktadır. İlk rakam vibrasyon salınımının uzunluğunu belirtir ve 0 ile $E arası bir değer alır. İkinci değer ise vibrasyonun hızını belirtir. Bu rakam ise 0 ile $F arası bir değer alır.

P: Bu parametre, faz kaydırması efektinin hızını girmemizi sağlar. Parametre 0 ile $F arası bir değer almaktadır. "0" değerinin hiçbir etkisi olmamaktadır. Sentetik seslere faz kaydırması uyguladığımızda, özellikle solo enstrümanlarında işe yarayan müthiş bir efekt elde etmiş oluruz.

VVV: Notaya ait ses şiddeti seviyesini girmemizi sağlar. İlk haneye 3 değişik harf girebilmekteyiz. Diğer iki hane ise, bu parametreler ile ilgili 0 ile $40 arası bir değer almaktadır.

S: Ses seviyesini belirli bir seviyeye kitlememizi sağlar.

U: Ses seviyesini en son durumdaki seviyeden belirtilen hızda yükseltir.

D: Ses seviyesini en son bulunduğu seviyeden belirtilen hızda düşürür.

PPP: Belirtilen notayı başka bir tınıya veya notaya doğru kaydırır. Buna "Portamento" denir. Parametrenin ilk hanesi S, U ve D olarak üç alfanümerik değer alır. Diğer iki hane ise portamentonun hızını belirleyen 0 ile $7E arasında bir değer alır.

U: Yukarı doğru tınıyı kaydırır.

D: Aşağı doğru tınıyı kaydırır.

S: En son girilen notadan bu satırda girilen nota değerine doğru kaydırma yapar.

ÖRNEK; G (Sol) notasından A (La) notasına kaydırma yapmak istiyoruz.

0 
G-2 0100000000000 
1 
A-2 0100000000S03 .. > kaydırma

işleminin hızı. I ---- ....... > kaydırılacak nota değeri.

Bu pencerede kullanılan özel tuşlardan biri, "TAB" tuşudur. Kursor'u herhangi bir notaya ait parametrelerden birine getirip bu tuşa basarsak, parametreye ait kodlar ve sayılar silinip yerine "—" işareti gelir. Bu durumda, nota çalınırken daha evvelce değiştirilmiş olan bu parametre sıfır hale getirilmiş olur ve böylece bu nota daha evvelki efektten etkilenmemiş olur. Eğer kursor'u notaların bulunduğu haneye getirip bu tuşa basarsak, pattern'imizin sonu artık üzerinde bulunduğumuz notanın bulunduğu yer olur. Ama bu olayda parçadaki tüm patternler etkilenmez. Eğer TAB tuşuna tekrar basarsak, patternler eski $40'lık uzunluklarına geri dönerler. Bu olay sayesinde değişik ölçülerde parçalar yapabiliriz. Hatta 13/16'lık ölçüde bile şimdi patternler ile ilgili genel düzenleme ile ilgili komut ve seçenekleri görelim.

Pattern: Pattern display'i o sırada üzerinde bulunduğumuz pattern'e ait numarayı gösterir.

Cut (Pattern) :

Üzerinde bulunduğumuz pattern'i keser çıkarır. O pattern artık boş olarak kalır.

Copy (Pattern) : Üzerinde bulunduğumuz pattern'i hafızaya alır.

Paste (Pattern) :

Hafızaya aktarılmış pattern'i o sırada üzerinde bulunduğumuz pattern'in bulunduğu yere basar.

Channel : O sırada üzerinde bulunduğumuz pattern'in hangi kanalında çalışıyorsak o kanala ait rakamı burada görebiliriz.

Cut (Channel): O sırada üzerinde çalıştığımız pattern'e ait üzerinde bulunduğunuz kanalı siler.

Copy (Channel) : Üzerinde bulunduğunuz kanalı hafızaya alır.

Paste (Channel) : Hafızaya aktarılmış bir kanalı başka bir kanala basar.

Audio ON - OFF:

O sırada bulunduğunuz kanalı açar veya kapatır.

Play:

Bu komut ile o sırada üzerinde bulunduğunuz pattern'i dinleyebilirsiniz.

Stop: Pattern'in çalmasını bu komut ile durdurabilirsiniz. Ayrıca şunu belirtmeliyim; gerek pattern'in gerekse parçanın çalımı sırasında eğer herhangi bir tuşa basılırsa otomatik olarak parça durur.

Load:

Daha önceden bilgi kayıt ortamlarında sakladığınız patternleri bu komut ile çağırabilirsiniz.

Save: O sırada üzerinde bulunduğunuz pattern'i herhangi bir bilgi kayıt ortamında bu komut ile saklayabilirsiniz.

JAM CRACKER ÜZERİNE: - Program bilgi kayıt ortamı olarak 1 HARDDISK, 3 tane de Floppy Disk Sürücü görebilmektedir.

- Eğer programın bulunduğu diskette "FONTS" directory'si içinde BEEPFONT'u yoksa, program çalışmaz.

- Editör programının haricinde, diskette Assembler programcıları için bir Replay source'u ve bir de Module Player'i bulunmaktadır.

JAM CRACKER; şu ana kadar rastladığım en doyurucu ve son derece pratik programlar arasında hemen yerini aldı. Eğer parametrelere hakkıyla hakim olursanız, bir orkestra sound'una erişmeniz içten bile değildir.

Bu ayki sohbetimiz de buraya kadar. Umarım bu ayki program sizi epeyce heveslendirmiştir. Unutmadan mutlaka bu programda yapılmış DEMO parçaları dinleyip incelemeyi ihmal etmeyin. Bir başka yazıda karşılaşmak ümidiyle HOŞÇAKALIN !!!!!.