LIGHTS! CAMERA! ACTION!

• Grafik ve çizim
• Video ve masaüstü yayıncılık

Işıklar, kamera, motor! Bu sözler, bir filmin çekimi sırasında, belki de en çok tekrarlanan cümleyi oluşturur. Aegis firmasının aynı adlı, "script", yani senaryo programı ile animasyon programlarınıza güçlü bir slideshow-animator ekleyebilirsiniz.

Eğer yukarıdaki kısacık girişten etkilendiyseniz, size genel bir açıklama ile programın nimetlerini şöyle bir sunalım. Daha önce de söylediğim gibi, programımız senaryo kontrollü bir slideshow sistemi. Bu sistemin amacı, sizin daha önceden ayrı ayrı ürettiğiniz resimleri, animasyonları ve müzikleri, yine sizin tanımlayacağınız bir senaryo dahilinde birleştirerek kapsamlı bir animasyon oluşturmak. Slideshow senaryosunu hazırlarken, sahneden sahneye geçiş, zamanlama ve müziği senkronize etme gibi problemlerle bilgisayarımız uğraşacak. Program ekran geçişlerinde pek çok efekt kullanabiliyor ve programımızın tüm ekran modlarında çalıştığını da belirtmek gerek. Programda birleştireceğiniz animasyon sahneleri için, herhangi ANIM dosyalarını kullanabilir, sesler için SONIX formatında kaydedilmiş müzik ve efektleri animasyonlarınıza dahil edebilir ve her türlü IFF resim dosyasını da normal slideshow veya özel uygulamalar için kullanabilirsiniz. Bu özel uygulamalara örnek olarak, renk geçişleri ile oluşturulan ve gerçekte tek ekranda çizilmiş hareketli arkaplanları gösterebiliriz. Eğer böyle bir programın işinize yarayacağına inanıyorsanız, onu bir şekilde temin edin ve yazının devamını okumaya başlayın. Yalnız bir uyarım var, eğer programı bir data disketiyle beraber temin edemediyseniz, programı çalıştırmadan önce kendinize bir iki tane animasyon sahnesi ve müzik yapıp bir diskete saklayın, çünkü bu programın efektlerini ve gücünü anlayabilmenin en kolay yolu bol bol denemeler yapmak.

Programı yükledikten sonra program hakkında kısa bilgi veren bir pencereyle karşılaşıyoruz. Eğer bu pencereye herhangi bir nedenle yeniden gerek duyarsanız (mesela ekran çözünürlüğüne bakmak için), onu project menüsündeki "ABOUT" seçeneği ile tekrar çağırabilirsiniz. Bundan başka, programımızın project menüsünde "NEW", "OPEN", "SAVE", "SLEEP" ve "QUIT" seçenekleri var. Bunlardan NEW bütün senaryoyu silerken, OPEN ve SAVE seçenekleri bildiğimiz dosyalama işlemlerini gerçekleştirerek yazdığınız senaryoyu diskete kaydediyorlar. QUIT ile de programdan çıkabilirsiniz. Bu menüdeki SLEEP seçeneği, pek sık rastlanan türden olmayan bir özellik. Bu seçenek aktif edildiğinde, programdan çıkarak Workbench ekranına dönersiniz, fakat ekranda "Aegis LCA! x.x" adında bir pencere açılır (x.x programın version numarası). Workbench'ten yapacağınız işlemler bittikten sonra bu pencereyi kaparsanız, programımız yeniden aktif hale geliyor ve tabii bu arada senaryo da silinmiyor.

Programımızda bir senaryo oluştururken ilk yapmamız gereken şey, ekran çözünürlüğünü seçmek. İlk önce Display menüsünden Amiga'nın grafik modlarından birini seçin ve sonra Interlace ya da Halfbrite/HAM modlarını isteyip istemediğinizi belirtin. Bu arada iki önemli hatırlatmam var. Birincisi, programımız gösterim sırasında, belirttiğiniz ekran modundan başka bir modda çizilmiş resim ve ANIM dosyalarını reddedecektir. İkincisi de, Display menüsündeki Video-Res diye belirtilen ekran modu overscanned bir lores ekranıdır (mesela Videoscape animasyonlarını programla kullanırken, genelde bu mod gerekiyor).

Ekran modunu seçtikten sonra, sıra geliyor senaryoyu hazırlamaya. Video menüsündeki EDIT seçeneği ile amacımıza kavuşacağız. Edit'i seçtiğinizde karşınıza ilk olarak VİDEO SCRİPT penceresi çıkacak. Bu penceredeki seçenekler, slideshow senaryosunun adımlarını sıralamamızı sağlayacaklar. Gördüğünüz gibi ekranda, bu adımları satır satır gösteren ve hakkında kısa bilgi veren bir menümüz var. Bu menüdeki satırlardan birinin üzerine gelip click'lerseniz, bu satırı edit etmek için aktif hale getirirsiniz. Bu menünün kenarındaki TOP, PREV, NEXT ve BOTTOM seçenekleri ile de uzun bir senaryo listesini sırayla en tepe noktaya, bir geriye, bir ileriye ve en aşağı noktaya kaydırabilirsiniz. Burada kendinize boş satır açmak için INSERT seçeneğini kullanacaksınız. INSERT seçeneği, ekranda aktif ettiğiniz satırın bir gerisine boş bir satır açar. DELETE ve CLEAR seçenekleri ile o an aktif halde bulunan senaryo satırını veya tüm senaryoyu silebilirsiniz. Edit seçeneği ise sizi, o an bulunduğunuz senaryo satırını "yazmanızı" sağlayacak olan FRAME SPECS menü penceresine götürecektir.

Frame Specs menüsü karşınıza geldiğinde, ekrandaki seçeneklerin bloklar halinde gruplaşmış olduklarını göreceksiniz. Ekranın en üst satırı, o satırda olacak olayı, ve bu olayın kullanacağı dosya veya buffer'ları seçmek içindir. Senaryodaki zamanlama parametreleri de bu satırda bulunurlar. Daha aşağı bloklar ses ve animasyon gösterimiyle ilgili parametrelerin ayarlandığı bloklar ve offset bloğudur. Pencerenin yaklaşık yarısını kaplayan "Transitions" yani ekran geçişleri bloğu ise bize istemediğimiz kadar geçiş efekti sunmaktadır.

Bu bulunduğumuz durumda üzerinde durmamız gereken konulardan biri de buffer, yani tampon alanı kullanmak. LCA, birazdan göreceğimiz işlemleri yaparken genelde iki yolla bilgilere ulaşır. Bu yolların ilki, bilgiyi doğrudan disketten yüklemek, yükler yüklemez de anında kullanmak ve işi bitince de silmektir. Halbuki birazdan göreceğimiz pek çok özel durumda LCA, gerekli bilgiyi hafızadaki 1'den itibaren numaralanmış tampon bölgelere atar ve yeri geldiğinde burdan okuyarak kullanır. Burada, "1'den itibaren numaralanmış" cümleciğine dikkatinizi çekerim; çünkü buffer numarası olarak gireceğiniz bir sıfır, programımızın bir bilgiyi disketten okumasına ya da o an kullanmakta olduğunuz seçeneğe göre kilitlenmesine sebep olabilmektedir.

Frame specs penceresinin ilk satırında en solda yer alan pencerecik, ki bu sizin boş seçtiğiniz bir satır için Blank# şeklinde gösterilir, o senaryo satırının olayını belirler. Eğer mouse ile bu pencereciğin alanı içine girip click'lerseniz, bir senaryo satırı için kullanabileceğiniz tüm olayların bulunduğu bir menüyle karşılaşırsınız. Mouse'un sol tuşundan elinizi kaldırmadan menü seçeneklerinden birini seçer ve tuşu bırakırsanız, pencereciğin içeriğinin seçtiğiniz seçeneğe dönüştüğünü göreceksiniz. Şimdi bu menüdeki seçenekleri inceleyelim.

Blank#: Boş bir ekranı istediğiniz bir süre ekranda bırakır. Color Bars: Bu seçenek, özellikle ekran geçişlerini test ederken çok yardımı dokunacak olan renkli çubukları ekrana getirir. Bu çubuklar aynı TV test yayınlarında kullanılanlara benzerler ve ekran gösterimiyle ilgili herşeyi, IFF resimler ne bu çubukları göstererek deneyebilirsiniz.

Load Buff: Seçeneğin yaptığı, bir resim veya anim dosyasını hafızadaki bir buffer'a yüklemesi.

Append Buff: Bir buffer'ın içeriğini silmeden ona ekleme yapar.

Clear Buffer: Bir buffer'ı siler. Bu şekilde yeni işlemler için hafıza kazanırsınız.

Load Score: Aegis SONIX formatında kaydedilmiş bir şarkı dosyasını, seçtiğiniz bir buffer'a yükler.

Load Sound: Aynı formattaki müzik aletlerini yükler.

Show Still: Bir resmi veya bir animasyonun ilk karesini, seçtiğiniz bir ekran geçişiyle ekrana getirdikten sonra gösterir.

Play ANIM: ANIM formatında kaydedilmiş bir animasyonu disketten veya bir buffer'dan okuyarak gösterir.

Play Score/Sound: Aynı şekilde bir şarkı veya efekti çalar.

Pause: Belli bir süre aralık vermenizi sağlar.

Loop Point: Senaryoyu sürekli oynatacaksanız, oluşacak döngüler için başlangıç noktasını belirlemenizi sağlar.

Sound Event: Bir buffer'a yüklediğiniz müzik aletini, oynattığınız bir animasyonun kareleriyle senkronize olarak kullanabilmenizi sağlar. Bu işlemin parametreleri ses ve müzik bloğundan gerçekleştirilir (birazdan üzerinde duracağız).

Clear Events: Event'ları silmenizi sağlar.

O anki senaryo satırında kullanacağınız olayı seçtikten sonra, sıra parametreleri ayarlamaya geliyor. Pencerenin ikinci satırındaki buffer numarası pencereciğine click'leyip kullanılacak buffer'ı belirleyebilir ya da dosya adını belirten pencereciğe click'leyip, çıkan menüden gerekli dosyayı seçebilirsiniz.

Daha aşağıdaki blok, ses ve müzik ile ilgili seçeneklerin parametrelerinizi ayarlar. Eğer hazır bir melodi çalmıyorsa yalnızca volümü kurcalayabilir ve REPEAT seçenekçiği ile de melodinin kaç kere tekrar edileceğini belirtirsiniz. Ama eğer bir ses EVENT'ını oluşturacaksanız, buradaki parametreleri oldukça sıkı bir biçimde kullanmalısınız. Burada TRACK ile sesin geleceği kanalı belirliyorsunuz. (1-4) T1 ve T2 ile belirtilen parametrelerle müzik aletinin sesinin ne uzunlukta ve süreklilikte çalınacağını belirlerken, PITCH ile de müzik aletinin frekansını ayarlayarak notaları çıkarabiliyorsunuz. O an tanımladığınız sesin, oynatılacak bir anim dosyasının hangi karesinde çalınmasını istediğinizi, en üst sırada, kontrol bloğundaki FRAME pencereciğine kare numaralarını girerek yapıyorsunuz. Bu kare numaralarının pozitif olması, bir sesin animasyon gösterimi boyunca tek bir kez çalınacağını belirlerken, negatif sayılar, birkaç kez yinelenerek gösterilen animasyon dosyalarında, tanımlanan seslerin her çevrimde tekrar çalınacağı anlamına geliyor.

Bir alttaki bloklarımız, yani animasyon ve offset'i kontrol eden bloklar, kullanım açısından o kadar karışık değiller. ANIM bloğundaki seçeneklerle, bir ANIM dosyasının kaç kez tekrarlanarak oynatılacağını (REPEAT) ve kareler arasındaki bekleme sürelerine karşılık gelen sayıları belirliyoruz. Offset ise, video kaydı sırasında görüntü yana veya yukarı-aşağı kayık olarak kaydediliyorsa, ekranı yatay ve düşey olarak kaydırarak bu kusuru örtmekte kullanılıyor.

Şimdi gelelim programımızın en önemli özelliğine. Size, "bir slideshow programında en önemli özellik nedir?", diye sorsam, herhalde bu soruyu ekran geçişleri olarak yanıtlarsınız. LCA ekran geçişlerini kullanmada size, istediğinizden daha fazla seçenek sunuyor. Ekran geçişleri yani TRANSITIONS bloğu tüm FRAME SPECS penceresinin yarısını kaplıyor. Şimdi size bir liste halinde ekran geçişi seçeneklerini sunalım:

Speed: FAST veya SLOW’u seçerek ekran geçişlerinin hızlı veya yavaş yapılması gerektiğini belirtiyoruz.

WIPE: Bu bölümün alt seçenekleri, göstereceğiniz resmin tümünün birden kayarak veya şekil değiştirerek ekrana gelmesini sağlıyor ve resim tam olarak ekranda belirene kadar renkler de sürekli değişime uğruyor. Wipe seçeneklerinin 9'u 3x3'lük bir blok haline getirilmiş, en ortadaki blok parçasında da bir # işareti var. Bu bloktan seçtiğiniz bir seçenek, göstereceğiniz resmin, ekranın seçtiğiniz yönünden veya ortasından kayarak çıkacağını belirliyor. Diğer seçenekler ise şöyle:

Flip: Geçiş yapmadan ekrandan ekrana atlıyor. Animasyonları gösterirken başka geçiş türünü seçmeyin, ortaya çok abuk şeyler çıkıyor.

Fade: Gösterilecek resim, anında ekrana geliyor, ama en başta renkleri kayık ve bunlar düzeliyor.

Collapse: Resim ekranın ortasından kayarak, iki parça halinde ekrana geliyor.

Dissolve: Resminizi ekrana getirirken, sanki resim püskürtülüyor ve alttaki eski resim eriyor gibi bir efekt sunuyor.

Diamonds ve Diagonal: Bu seçenekler, birbirlerine çok benziyor. Resim, seçeneklerin birinde, sürekli büyüyen karolar halinde ekrana gelirken, diğeri sürekli büyüyen diagonal şekilleri kullanıyor.

Ctr- ve Btm-Scr: Bu seçenekler de birbirlerine çok benziyorlar, ikisinin de yaptığı, yeni resmi, ekranın ortasında veya alt kısmında açtıkları ufak bir pencerenin içinden, eski resmin altından kaydırarak geçirmeleri.

BLOCK: Bu bölümde sunulan seçenekler ile resim oldukça büyük dikdörtgenlere (bloklara) ayrılarak çeşitli değişik şekillerde ekrana getirilir.

Wipe Down: Resim bloklar halinde aşağı kayar.

Wipe UP: Aynı şekilde resim ekranın altından yukarı doğru kayar.

Zig Zag: Adı üstünde! Spiral out ve in. Resim blokları, ekranın ortasından kenarlara veya kenarlardan ortasına doğru bir spiral çizerek ilerlerler.

Burst: Sanki bir patlama olmuş gibi, bloklar ekran ortasından kenarlara doğru her yöne dağılarak gösterilirler. Karşılaştığım en kötü efekt.

Random: Bloklar ekrana rastgele bir sırayla bırakılarak gösterilirler.

Dribble: Yaptığı, resim bloklarını ekranın en üst satırından altına kadar, sanki sprey boyayla püskürtülüyormuş gibi sırayla serpmek.

Checker: Resmi iki dama veya satranç tahtasına benzeyen kısma ayırır. Birinci geçişte yukarıdan aşağıya ilk kısmı gösterir. Sonra yukarı çıkarken kalanları doldurur.

Wrap: Efekt spiral out'a benzer, ama yapılan sarmal daha kalın.

MVP: Bu bölümdeki efektler diğer bölümdekiler gibi kaba ve hızlı geçişler yerine daha smooth geçişler sağlıyorlar. İlk olarak bu efektlerin diğer ekrana göre nasıl olacağını, sonra da efekti seçiyorsunuz.

Wipe: Diğer resmi silerek gösterim. Scroll: Kaydırma efekti için. Cover: Alttaki resmi örterek gösterim. REVEAL: Up: Ekran seçtiğiniz seçeneğe göre yukarı kaydırılır.

Down: Aynı şekilde aşağıya kaydırma. In: Resim iki parça halinde yukarıdan ve aşağıdan, ekranın ortasına doğru kaydırılır.

Out: In seçeneğindeki gibi fakat ortadan yukarı ve aşağıya doğru bir kaydırma yapılır.

Up 4 ve Down 4: Ekran 4 alt alta parça halinde ve yumuşak bir biçimde kayarak ekranın üzerinden veya altından gelir.

OYNATIMA GEÇELİM:

Programın tüm seçeneklerini gördük. Hazırladığınız bir animasyonu oynatmak için üç seçeneğiniz var. Birincisi mouse tuşunun izniyle satır atlayan MANUEL yani el kontrollü mod. İkinci yol, PLAY ONCE yani senaryodakileri bir kez gösterme. PLAY LOOP ile ise program senaryodaki son satıra geldiğinde ya başa ya da siz bir LOOP POINT gösterdiyseniz oraya dönüyor.

Gösterimle ilgili size birkaç uyarım daha olacak. İlk uyarım programın 1.0 versiyonundaki hatalılıkla ilgili. Daha sonraki versiyonlarda düzeltilip düzeltilmediğini bilmediğim bazı programlama hataları sonucu LCA ara sıra guru verebiliyor. Aynı sebepli başka bir hata ise, senaryo yazarken uygunsuz şekilde kullandığınız bazı seçeneklerin, programın gösterimi sırasında kilitlenip kalmasına sebep olması. Bu uygunsuz kullanımların başlıca örnekleri ise 0 no'lu buffer'ın kullanımı, disketten doğrudan bir animasyonu yükleyip gösterime kalkışmak ve müzik aletlerini yüklemeden bir melodi çaldırmayı seçmek.

Diğer uyarım ise bazen dalgınlıkla yapılan bir hatadan kaynaklanıyor. Kullanacağınız tüm resim ve ANIM dosyaları, gösterim sırasında disket sürücülerin içinde bulunacak olan disketlerde kayıtlı olmalı. Eğer senaryo belirlerken oradan buradan yüklediğiniz dosyaları kullanmaya kalkarsanız, program gösterim sırasında kullanması gereken dosyaları haliyle yükleyemiyor ve ya kilitleniyor veya şanslıysanız bir hata mesajı verip duruyor.

Kanımca LCA oldukça kullanışlı bir program. Eğer yaptığınız çalışmaları, bir slideshow ortamında tanıdıklarınıza sunmayı planlıyorsanız LCA ANIM ve ses dosyalarını kullanabildiği için tam size göre. Tek dezavantajı ses bilgisi olarak yalnız SONIX (ne de olsa ikisi de Aegis'in programları) formatını okuması. Eee, gülü seven dikenine katlanır...