AMİGA VE TELEKOMÜNİKASYON

• Modem ve iletişim

Cem GENCER GEÇEN AY KISACA MODEM VE BAZI MODEM TERİMLERİNİ TANITMIŞTIM. BU AY, İLK MODEM PROGRAMLARINDAN BİRİ OLAN AEGIS FİRMASINDAN DIGA PROGRAMINI ANLATACAĞIM.

Diga programında, bütün işlemler menüler aracılığıyla yapılır. Ekranda sadece karşı tarafla temas sağlandığında yazılar gözükür ve gerekli yerlerde giriş yapılır. Bu yüzden, hemen menüleri tanıtmaya başlayalım. Bazı menü seçeneklerini tuş kombinasyonları yardımıyla da çağırmanız mümkün. Bu tuş kombinasyonlarını menü seçeneklerinin yanında bulabilirsiniz.

PROJECT MENÜ: About Diga...!: Programı yazanlar ve firma hakkında kısa bilgi verir.

Fast Menu: <HELP> Programın kullanacağı modem parametrelerini hızlı bir şekilde ayarlamanıza yarar. Bu parametreler, aşağıda sıralanmıştır. Parametre ayarlamaları için normalde menü çubuğunu kullanmanız gerekli.

BaudRate: Veri transfer hızı. Format: Veri transfer şekli. Columns: Ekrandaki kolon adedi. Echo: Her girilen satırın karşıya gidip size geri dönmesi. Bu sayede giden verinin hatalı olup olmadığını da görebilirsiniz.

Protocol options: Veri transferinde kullanılacak protokoller.

Lines: Ekrandaki satır adedi Handshake: Handshake yöntemiyle veri transferinin açılıp kapanması.

Carriage Return: Satırlar arasındaki atlanacak satır ayarlaması buradan yapılır.

End of Line: Satır sonunda nasıl bir karakter gönderileceği belirtilir.

Transfer Options: Veri transferi modları.

CRC: CRC modunun açıp kapanması. Load Buffer: <ALT>+<L> Text buffer'ına disketten dosya yükler. Bu sayede modem ile uzun bir yazı gönderecekseniz, bunu önce buffer'a atarsınız, ardından da buffer'ı clip'e eklersiniz. Bu sayede uzunluğu fark etmeksizin, herhangi bir yazı dosyasını okuması ya da alıp kullanması için karşı tarafa gönderebilirsiniz.

Save buffer: <ALT>+<S> O an hafızada bulunan yazı buffer'ının içeriğini diskete kaydeder. Karşınıza çıkacak pencerede, kayıt ismini ve directory'sini belirleyebilirsiniz.

Clear buffer: <ALT>+<C> Hafızadaki buffer'ın içeriğini siler. View buffer: <ALT>+<V> Buffer içeriğini incelemenizi sağlar. Print buffer: <ALT>+<P> Buffer'daki yazıların hepsini yazıcıya gönderir. Ama önce Preferences programı ile gerekli tüm yazıcı ayarlamalarını yapmanız gerekli.

Clip to buffer: <Sağ Amiga>+<,> Arka planda TxEd isimli text editör programını çalıştırmışsanız, bu programın clipboard'undaki yazıların buffer'a kopyalanmasını sağlayabilirsiniz. Clipboard, text editör programında işaretleyip hafızaya kopyaladığınız yazıların durduğu yerdir. Bazı değişik text editörlerde de clipboard fonksiyonu vardır. Buffer to clip: <Sağ Amiga>+<.> Bir önceki menü işlevinin tam tersini yapar. Hafızadaki buffer'ı Clipboard'a gönderir.

Bell: Herhangi bir hata durumunda uyarının nasıl yapılacağı, bu menü fonksiyonu yardımıyla belirlenir. İsterseniz sinyal sesini, isterseniz ekrandaki görsel sinyali açıp kapatabilirsiniz. Birincisi sizi bir sesle uyaracaktır. İkincisi ise, ekran renklerini bir an parlatacaktır. Tabii ki aynı anda ikisini de açmanız ya da kapamanız mümkün. Printer on: <Sağ Amiga>+<U> Veri iletişimi sırasında, alınan ve gönderilen bilgilerin tümünü aynı anda yazıcıya göndermek için kullanılır. Load Config: <Sağ Amiga>+<L> Program konfigürasyonlarını disketten yüklemenizi sağlar. Bunlar ekran renkleri, modem parametreleri ve hızı gibi değerlerdir. Save Config: <Sağ Amiga>+</> Programla çalışma sırasında yaptığınız en son parametre değişiklikleri diskete kaydedilir. Bu sayede, programı her yükleyişte parametreleri değiştirmek gerekmez. Program, açılışta parametreleri disketteki konfigürasyon dosyasına göre ayarlayacaktır. Ayrıca makro tuş tanımlamaları bu dosyaya kaydedileceğinden, fonksiyon tuşlarına en çok kullandığınız komutları girmenizde fayda var.

Reset Config: <Sağ Amiga>+<R> Yapılan tüm parametre değişikliklerini orijinal konumlarına getirir. Bu parametreler şunlardır:

. 1200 Baud / 8N1/VT100 terminal emülasyonu / Handshake:none / Wrap mode:on / Echo off / CTRL keys off / Only Carriage Return (CR)

. Ekran renkleri: lacivert, beyaz, siyah, kırmızı

. 23 satır x 80 kolonluk ekran modu . Makro tuşları tanımsız Exec script: <Sağ Amiga>+<X>

Disketten, bir script dosyası yüklemek için isim ister. Bu dosya ASCII (normal yazı dosyası) olarak hazırlanmıştır ve birtakım komut dizileri içermektedir. Bu script dosyasında, menüleri tanıttıktan sonra kullanabileceğiniz komutları bulabilirsiniz.

İsterseniz, Diga'yı çalıştırırken script dosyasının hemen yüklenmesini sağlayabilirsiniz. Bunun için aşağıdaki satırı CLI'da girmelisiniz. <dosya ismi> yazan yere disketteki script dosyasının ismini girmelisiniz:

DIGA! -s <dosya ismi> Aynı şey, konfigürasyon için de geçerlidir.

DIGA! -c <dosya ismi> Aşağıdaki şekilde, iki komutu aynı anda kullanmanız mümkün:

DIGA! -c <dosya ismi> -s <dosya ismi> İsterseniz, herhangi bir script dosyasını Workbench ekranından da çalıştırabilirsiniz. Bunun için, script dosyasının ikonu bir defa kliklenir. Hem script, hem de konfigürasyon dosyasını çalıştırmak için, ilk önce konfigürasyon dosyası ikonunu bir defa klikledikten sonra, script dosyasının ikonuna çift klik yapılır.

WorkBench üzerinden ardarda birkaç script dosyası çalıştırmak istiyorsanız, bunların ikonlarını <SHIFT> tuşuna basarak kliklemelisiniz. Her birinin üzerinde <SHIFT> ile birer defa klik yaptıktan sonra, sonuncu ikonu iki defa kliklerseniz, ikonlar seçiş sıranıza göre, teker teker yüklenip uygulanırlar.

Ayrıca bir script dosyası içinden diğer bir script dosyasını çalıştırmak da mümkündür. Bu işlemi, script dosyasında kullanabilecek komutlar bölümünde inceleyeceğiz.

Quit: <Sağ Amiga>+<Q> Programdan çıkmanızı sağlar.

PHONE MENÜSÜ: Dial: <Sağ Amiga>+<D> Belirleyeceğiniz telefon numarasını otomatik olarak çevirir. Bu fonksiyon, sadece Auto-dial modemlerde çalışır. Karşınıza bir pencere çıkacak ve sizden telefon numarasını girmenizi isteyecektir.

Re-dial: <ALT>+<D> Daha önceden Dial fonksiyonunu kullanırken girdiğiniz numarayı ya da telefon rehberinden (Phone book) son seçip çevirdiğiniz numarayı, bir daha çevirecektir.

Send break: <Sağ Amiga>+<B> Modeme kesme sinyali göndererek veri iletişiminin kesilmesini sağlar. Hang up: <Sağ Amiga>+<H> Modeme kapat sinyali göndererek telefonu kapatmasını sağlar. Phonebook: <Sağ Amiga>+<P> Hafızadaki telefon rehberinin içeriğini görmenizi sağlar. New/Chng P-book: <Sağ Amiga>+<V> Hafızadaki telefon rehberini silerek disketten yeni telefon rehberi yüklemenizi sağlar. Macro keys: <Sağ Amiga>+<M> F1'den F10'a kadar olan tuşların her birine 5 olmak üzere, 50 ayrı komut satırı tanımlamanızı sağlar. Her fonksiyon tuşuna 5 farklı komut atamak için karşınıza çıkan pencerede 'Plain' yazan kutucuğu klikleyerek, tuşa CTRL, Shift, ALT, Sol-Amiga ve yine Plain (kendisi) kombinasyonları ile farklı atamalar yapabilirsiniz. Böylece değişik tuş kombinasyonlarıyla fonksiyon tuşlarına basarsanız, değişik komutların uygulanmasını sağlayabilirsiniz.

Modem Setup: <ALT>+<M> Modemin değişik komutlarını ayarlamanızı sağlar. Bu komutlar, modemi alırken birlikte verilen kullanım kitapçığında yazılıdır. Bu komutları kullanabilmek için modeminizin akıllı olması, yani kendi işletim sistemi ve ROM hafızası olması gereklidir. Piyasada bulunan Supra 2400 modemlerde bu mevcuttur.

Attention command: Verilen karakter dizisi üzerine, modemin komut alma moduna geçmesini sağlar. Buraya girilen karakterler bazı modemlerde farklı olsa bile genelde standart AT komutudur.

Answer command: Gelen telefona hemen cevap verilmesini ya da sizin belirleyeceğiniz kadar çaldıktan sonra cevap vermesini ayarlayabilirsiniz. Buraya sadece A girerseniz, modem, çalan her telefonu anında cevaplayacaktır. Supra 2400 modemlerinde, A S0=2 girerseniz ikinci telefon çalışından sonra, modem hatta girerek telefonu cevaplayacaktır. Bu sayede arada geçen sürede siz telefonu kontrol ederek arayanın insan mı, yoksa bilgisayar mı olduğunu öğrenebilirsiniz.

Do not answer: Modeme gelen telefona cevap vermeme kodunu gönderirken kullanacağınız komutu buraya girmelisiniz.

Hang-up command: Modemin telefon hattını kesme, yani telefonu kapatma komutunu buradan belirleyebilirsiniz.

Dial command: Numara çevirirken kullanılan komutu belirlemekte kullanılır. Hayes standartlarına göre olan modemlerde (Supra 2400'de bu gruba dahildir), bu palsli arama için DP, ses tonuyla arama için DT'dir. Ayrıca DW ile belli bir süreden sonra telefon hattından serbest sinyali gelince, belirlenen numaranın aranmasını sağlayabilirsiniz. Bu süre normalde 30 saniyedir.

DS ile modemin hafızasına kaydettiğiniz numarayı çevirmesini sağlayabilirsiniz.

Dial komutunu girerken telefon numarası arasına bazı işaretlerin girmesi, bazı değişikliklere yol açar. Bu işaretler ve anlamları aşağıdadır:

<,> - Bir sonraki sayıyı çevirmeden önce araya kısa bir bekleme süresi koyar. Bu süre 2 saniyedir.

<!> - Bu karakterle, aranan telefon numarasının istediğiniz bir yerinde, örneğin sonunda ekranın parlamasını sağlar.

<;> - Telefon numarası çevrildikten sonra doğrudan komut moduna dönüşü sağlar.

Answer message: Aranan yer, size cevap verince karşınıza çıkacak mesajı burada belirleyebilirsiniz.

Hang-up message: Telefonu kapama durumunda ekranda basılacak mesajı da buradan belirleyebilirsiniz.

Auto Baud: Bu yazının sol yanındaki yuvarlağa klik ederseniz, modem hangi hızla çalışıyorsa programı otomatik olarak o hıza geçirir.

SETUP MENÜSÜ: Baud: Modemin hızını değiştirmenizi sağlar. İzin verilen hızlar 300, 1200, 2400, 4800, 9600, 19200 ve MIDI'nin çalışma hızı olan 38400 Baud'dur. Parity: Veri transferi parametrelerini ayarlamanızı sağlar. Kullanabileceğiniz 15 çeşit parametre mevcuttur: 8N1, 8N2, 7N2, 8M1, 7M1, 7M2, 8S1, 7S1, 7S2, 8E1, 7E1, 7E2, 8O1, 7O1 ve 7O2. Hand-shake: Hangi çalışma prensibini kullanacağınızı buradan belirleyebilirsiniz. Kullanabileceğiniz çalışma şekilleri X-On/X-Off, 7-Wire ve 7-Wire/x'dir. Tabii isterseniz None ile bu modu kullanmayabilirsiniz.

Terminal: Kullanılacak terminal emülasyonunu belirlemenizi sağlar. Bu emülasyonlar TTY, VT52, VT100'dür. Ayrıca yeni bir emülasyon çıktığında bunu yükleyebilmeniz için, Special fonksiyonu da konmuştur. En rahat çalışma VT100'de olmaktadır. Fakat karşı tarafta başka bir sistem varsa, bilgisayarınızı onun özel karakterlerine göre uyarlamalısınız. Bunu da terminal emülasyonları sağlamaktadır.

Lines: Ekranda gösterilecek satır sayısı toplam 8 adettir. Bunlar 23, 24, Overscan 24, 25, 48, 49, Overscan 49 ve 50'dir. Overscan'de ekranın kenar sınırları kaldırılarak ekran açılmaktadır.

Columns: Bu, ekrandaki kolon adetidir ve 80 olarak sabittir. Daha küçük bir font yüklediğinizde sayı artacaktır. Echo: Karşı tarafa gönderilen mesajın, oradan tekrar dönüp sizde basılmasını buradan ayarlayabilirsiniz. Bu sayede aktarılan verinin, güvenli gitmesini sağlayabilirsiniz.

CR: Her satır sonunda normal satır mı atlanacağını, yoksa fazladan başka satır mı atlanacağını buradan belirlersiniz.

CTRL Show: Amiga DOS'a ait özel CTRL komutlarının gösterilip gösterilmeyeceğini ayarlamakta kullanılır. Bu CTRL komutları; italik, altı çizili, kalın yazı ya da farklı ekran zemin rengi ve karakter rengi gibi ESC kullanılarak girilen komutlardır.

Color: Kullanılan

renklerin ayarlamasında kullanılır.

Screen: Ekran gösterim parametreleri buradan değiştirilir. Karşınıza çıkacak pencerede iki ayrı font, piksel olarak dikey ve yatay çözünürlük ile ekran modlarını ayarlayabilirsiniz.

PROTOCOL MENÜSÜ: Options: İki veri transfer modundan birini seçmenizi sağlar. Bunlar binary ile text'dir. Binary mode'da her türlü programı ve dosyayı karşı tarafa göndermeniz mümkün. Text modunda ise; sadece yazı karakterleri aktarılacaktır. Bu menüde kullanılan protokoller aşağıda listelenmişlerdir: X-Modem: <ALT>+<X> Y-Modem: <ALT>+<Y> W-X Modem: <ALT>+<W> X-Modem CRC: <Sağ Amiga>+<C> Compuserve-B: <Sağ Amiga>+<B> Kermit: <Sağ Amiga>+<K> ASCII: <Sağ Amiga>+<A> Double-talk: <Sağ Amiga>+<2> Double-talk moduna geçtiğinizde, ekranda üç ayrı boyutta pencere açılacaktır. Bu pencerelerden ilkinde, gelen yazılar, ikincisinde giden yazılar, sonuncusunda da bazı değerler gözükecektir. Bu değerler her iki taraf için giden dosya adedi, giden hata mesajı adedi, giden blok adedi ve gönderilenin yüzde kaçının karşı tarafa ulaştığını belirten sayılardır.

Double-talk modundayken menü çubuğundaki tüm menüler iptal edilerek yerlerine yeni bir menü açılacaktır.

SEND FILES: <Sağ Amiga>+<S> Yazı dosyası gönderiminde kullanılır.

ABORT SEND: Gönderme işlemini iptal eder ya da keser. ABORT RECEIVE:

Gelen dosyanın alımını keser.

ABORT SEND-ALL: Gönderilen tüm dosyaların gönderilme-

ABORT RECEIVE-ALL: Karşı taraftan beklenen tüm dosya gelişini iptal eder.

CHANGE RECEIVE DIR: Gelen dosyaların kaydedileceği directory ayarlanır.

QUIT: <Sağ Amiga>+<Q> Double-Talk modundan çıkıp normal moda dönmenizi sağlar.

TRANSFER MENÜSÜ: Send file: <ALT>+<S> Herhangi bir disketten bir dosyayı göndermekte kullanılır. Karşınıza yükleme penceresi çıkacak ve sizden gönderilecek dosyanın ismini belirlemeniz istenecektir. Bu sayede, sizde var olan bir programı arkadaşınıza göndererek, onun da bu programdan yararlanmasını sağlayabilirsiniz. Avrupa ve Amerika başta olmak üzere, bilgisayar kullanan çoğu dünya ülkesinde, bu yöntemle her gün devamlı en yeni oyunları değişenler bile var. Fakat kullandıkları modemler en az 9600 Baud'luk bir hızla çalışabildiğinden program aktarımı çok kısa bir süre olmaktadır.

Receive file: <ALT>+<R> Karşı tarafın göndereceği dosyayı disketinize kaydederken kullanılacak dosya ismini belirlemenizi sağlar.

Chg Receive Dir: Gelen dosyanın kaydedileceği sürücü ve directory'i belirlemenize yarar.

Chg Send Dir: Gönderilecek dosyanın directory'sini belirlemenizi sağlar.

CAPTURE MENÜSÜ: On: <Sağ Amiga>+<O> Ekranda girilen her karakteri ve gelen her mesajı daha sonra incelemeniz için diskette sizin belirleyeceğiniz bir dosya ismi altında yazı dosyası olarak kaydeder. Bu dosyayı daha sonra herhangi bir text editör programıyla yükleyerek inceleyebilirsiniz.

Off: <Sağ Amiga>+<N> Capture modunu kapatır. Buffer size: <ALT>+<N> Capture modunda kullanılacak hafıza miktarını KByte olarak belirlemenizi sağlar. Gelen ve giden yazılar belirlediğiniz değere ulaşınca, bu diskete kaydedilir ve buffer silinir. Eğer veri iletişimi halen devam ediyorsa, buffer'ın tekrar dolması beklenir. İzin verilen değerler 4, 8, 16, 32, 64, 128, 256 ve 512 KByte'dır. Diga programının menüleri bu kadar. Şimdi gelelim yukarıda söz verdiğim gibi, script dosyalarında kullanabileceğiniz komutlara. Komutların yanındaki parametrelerden köşeli parantez içinde olanları tercihinize göre ister yazar, ister yazmazsınız.