SU Şişesi
Can Yalçın'dan herkese bir kez daha merhaba! İşte sorunlarınızla dolu bir Su Şişesi daha karşınızda ve hepinizin okuması için hazır bekliyor. Mektuplardan önce bu yazdığım açılış yazısı bile gayet uzun tuttuğundan lafımı kısa kesmek istiyor ve hemen konuya giriyorum. Geçen sayı dikkat ettiyseniz, Su Şişesi beş sayfa olmasına rağmen çok az mektuba cevap verebildim. Bunun üstesinden gelmenin birkaç yolu var, bu da çok genel sorularınızı cevaplamamak. Bazen sizden öyle sorular geliyor ki, cevabını sayfalarca yazsam veremem. Bu soruları atlıyorum. Bunun yanında, daha önce bu sayfalarda cevaplanmış soruları da bir kez daha cevaplamam imkansız. Bana anlayış göstereceğinizden hiç kuşkum yok, zira bu köşe hepimiz için. Bundan sonra, altı-üstü çizgili harfleri açıklamayacağım. FLI ve AFLI tekniklerini kullanan çizim programları olduğunu söylemeyeceğim. Çünkü bunların hepsi daha önceden cevabını verdiğim konular. Umarım bu yolla biraz daha mektup için yer açarız. Bana gönderdiğiniz mektuplara geç cevap verirsem bana kızmayın, herkese sırayla cevap veriliyor. Eveet, konuyu değiştirelim. Bu sefer köşemizin sayfalarını 64'ün en ünlü grafiklerinin resimleri süslüyor. Nisan ayının 16-17-18. günlerinde İsveç'te yapılan bilgisayar partisindeki grafik yarışmasına katılan en güzel resimleri bu sayfalarda görebilirsiniz. Bu resimlerden bir kısmı FLI ile yapılmış, bir kısmı ise normal resim modunda. Aralarında bir tane var ki, benim AFLI ile yapıldığını gördüğüm ilk ve tek resim. Daha önce AFLI logolar görmüştüm ancak hiç resim görmemiştim. (Üzerinde TOPAZ logosu olan resim AFLI ile çizilmiş). Ve son bir şey.. 64'teki oyun patlaması son hızıyla sürüyor. Devamlı, akın akın oyun geliyor. Herhalde bu da 64'ü küçümseyen ve onun öldüğünü iddia edenlere en büyük tokadı vuruyor. Biz de dergimizde bu oyunların en güzellerini açıklamaya çalışıyoruz.
Simpsons gibi adı ünlü, ancak oyunu son derece aptalca ve vasat oyunlar yerine hiç adı duyulmamış olsa da son derece eğlenceli ve düşündürücü oyunları sizlere tanıtmak bizlerin görevi. Herneyse, lafı gene uzattık, haydi mektuplara geçelim...:
Cihangir, Çanakkale 1- Su Şişesi'ni okuduğumda gözlerime inanamadım. AFLI ile hem bir kartta 16 renk, hem de yüksek çözünürlük sağlandığını belirtmişsiniz. (anladığım kadarıyla) AFLI çalıştığında çözünürlük 320-200 mü? Ayrıca bu programın ne gibi özellikleri var? 2- C-64 ve C-128 için compiler ismi verebilir misiniz? 3- Su Şişesi'nin ortasındaki şövalye resmi hangi demodan? 4- C-64'ü 1 Mhz'den 4 Mhz'ye çıkaran kart hakkında biraz bilgi verebilir misiniz? 5- C-128 ile beraber verilen CP/M disketindeki program nedir? Ne işe yarar? 6- Elime geçen eski bir Commodore Dergisi'ni karıştırırken BASIC 8 diye bir programdan söz edildiğini duydum. Bu program hakkında biraz bilgi verebilir misiniz? Merhaba Cihangir! Sonunda AFLI'nin dikkat çekebilmesine sevindim, daha bunun gibi ne olaylar var, ah, hepinize tek tek gösterebilsem! 1- Evet, doğru anlamışsın. AFLI ile bir cursor büyüklüğündeki alanda 16 renk gösterebiliyoruz, ancaaaaak.. Bu 16 rengi 8x8'lik cursor alanında istediğimiz gibi koyamıyoruz. Basit bir şartı var: Bir cursor'ın her pixel satırına sadece 2 renk konuyor. Yani, cursor'un en üst pixel'ine 2 renk, bir altındaki pixel satırına 2 renk,......, en son pixel satırına iki renk koyarak toplam 8 pixel x 2 renk = 16 renge çıkabiliyoruz. İnanması zor, değil mi? Çözünürlük 296 x 200, çünkü FLI ve AFLI'de, ekranın en sol 3 kolonu kullanılmaz. AFLI editör, aynen FLI editör gibi kullanılması son derece zor olan bir çizim programı. Her şeyi nokta nokta çizmek zorundasın, line, circle gibi komutları yok. Bu yüzden olmalı ki, elime tüm demolar geçmesine rağmen, hiç AFLI resim görmedim, sadece AFLI logolar gördüm. Ayrıca, sakın FLI resimlerin de FLI EDITOR'lerle yapıldığını sanma. Onlar önce normal bir çizim programı (Koala painter, Amica Paint, Art Studio gibi) ile çizilip, FLI formatına dönüştürüp (bunu 5 saniyede yapan programlar var) sonradan FLI EDITOR ile renklendiriliyorlar. Bir LİNE komutu bile olmayan çizim programı düşünebiliyor musun? İşte FLI ve AFLI çizim programları öyleler! Ama sonunda ortaya çıkan sonuç her şeye değiyor. 2- Geçen sayımızda Sinan compiler'lar hakkında geniş bir bilgi verdi. Cevabını orada bulmuşsundur bile.. 3- FAIRLIGHT grubunun LEGOLAND adlı demosunda yer alıyor. Sen bu yazıyı okuduğun ay, LEGOLAND II piyasaya çıkmış olacak, eminim o resimleri çizen grafiker, OGAMI, çok daha iyilerini sunacaktır. Bu arada, o resim bir FLI çalışma ve bence o resmin fotoğrafı çok kötüydü, onu bir de gerçekten monitörde görmen lazım.. 4- Bu kart Avrupa'da piyasaya çıkan hızlandırıcı bir karttır. Türkiye'ye hiç gelmedi. Yaptığı işlem ise makinenin hızını tam dört katına çıkarmak. 5- CP/M programı Commodore 128'iniz ile profesyonel uygulamaları yapabilmenizi sağlar. Bu işletim sistemi IBM PC gibi büyük profesyonel sistemlerdeki programlarla uyumludur. 6- BASIC 8 Commodore 128 için yazılmış ileri bir BASIC yorumlayıcısıdır. Bu program yardımıyla işletim sisteminize yeni komutlar eklersiniz. Özgür Homurlu, Gaziantep 1- Lütfen ilk yazınızda yazdığınız “... anlamadınızsa bana yazın!” dediklerinizi açıklayın. Yani o ilk yazıda örnek verdiklerini açıklayın. 2- 73. sayıdaki program döküm ekinde BASIC ile yazıldığı söylenen “!OPEN,A$” komutundaki ünlem nedir? Dosya numarası yok mu? Lütfen açıklayın. Kurtuldum sanmayın, her ay yazacağım! 3- Lemmings haberi doğru mu? Sevgili Özgür, 64 ile bir yıl daha cebelleşmek zorunda kaldığın için inan çok mutlu oldum. Umarım yakında AMIGA'na kavuşursun. Cevaplara geçelim. 1- Öylesine genel bir soru sormuşsun ki, bunu cevaplamam imkansız! İşte o paragraftan bir cümle: “Vedat Usta'nın makine dili köşesinde geri kalıp daha basit bir şeyler mi öğrenmek istiyorsunuz? Bana yazın!” Şimdi, ben bu cümlenin neresini açıklayayım? Bana hangi konularda takıldığını söylemen lazım, ancak o zaman yardım edebilirim. Mektubunu bekliyorum, senden kurtulmaya zaten niyetim yok, her ay bekliyorum bir şeyler! 2- O programa dikkat edersen, ondan bir sayfa önce aynı programla ilgili bir de makine dili program var. Önce o makine dili programı yazıp, sonra bahsettiğin programı, o garip işaretleriyle beraber aynen yazacak- 3. Umarım!. En az senin kadar (hatta daha fazla) ben bekliyorum onu.. Onur Şener, İzmir 1- Ben bir 64 sahibiyim ve kendi çapımda programlar yapabiliyorum. Benim sorum şu..: Ben bilgisayar ekranına sahip değilim ve televizyon kullanıyorum. Yaptığım programlarda çizime ve grafiğe de yer vermek istiyorum ama söylentiye göre bilgisayar ekranı olmadan bu imkansız deniliyor. Bunun hakkında ne söyleyebilirsiniz? 2- Program yaparken “PRİNT” ile yazdırdığım yazıların biraz aşağıdan başlamasını istiyorum, bunu nasıl yapabilirim? 3- 64'te program yaparken daire, üçgen gibi şekiller çizdirmek istiyorum. Bunun için hangi komutları kullanmalıyım? 4- Biliyorum, derginizde oldukça fazla oyun tanıtımı yapıyorsunuz, ama bir liste şeklinde 64'te çıkan yeni oyunlar ve güzellikleri hakkında bilgi verebilir misiniz? 5- Tiyolar & Tuzaklar bölümünün adresini yayınlayabilir misiniz? 6- Derginizin sayfaları diğer dergilere oranla çok az. Sırf bu yüzden birçok arkadaşımın bu dergiyi almadıklarını görüyorum. Acaba bir-iki tane daha oyun tanıtımı ekleyerek dergiyi kalınlaştırabilir misiniz? Mektubun için sağol, işte cevapların! 1- Sen en iyisi söylentilere pek aldırma. Grafik çiziminin bilgisayar ekranıyla ne ilgisi var? Bilgisayar ekranının tek büyük özelliği renkleri daha güzel ve canlı göstermesi. Senin grafik çizmen tamamen bilgisayarını programlamanla ilgili, ekranla ilgisi yok. 2- Gayet basit. Programında PRINT yazdıktan sonra tırnak işaretini koy ve kaç satır aşağı yazmak istiyorsan o kadar cursor down tuşuna bas. Bu işlemi yaptığında tırnak işaretinden sonra bazı karakterlerin belirdiğini göreceksin. Sonra mesajını yazıp tırnağını kapat. 3- Bunu programlamak çok zordur. Onun için bir çizim programında istediğin şekilleri çizip onları programlarında kullanmayı dene. Aynı sonucu alacaksın. Bu sayfalardaki BASIC programları çizdiğin resimleri kendi programlarında kullanmak için kullana- 4- Aynı şeyi ben de düşündüm, ancak ne zaman başlarım bilmem. Belki bu sayı, kim bilir? 5- Derginin başındaki normal İstanbul adresine bak. (Sakız sokak...) 6- Bu konuda haklısın, ancak bu benim elimde değil, İstanbul'dakilere baskı yapmayı deneyin, | Evren Aybars, Ankara 1- Döküm ekindeki alt ve üstü çizgili harfler nasıl yazılıyor? 2- Lemmings eğer yazdığınız gibi 64'te çıkarsa kasette de çıkar mı? 3- 64'ün demoları adlı köşenizdeki demoları kasette bulmam mümkün olabilir mi? Mümkünse nereden bulabilirim? Sevgili Evren, mektubundaki duyuruyu yayınlayamadığım için üzgünüm, ancak o birazcık reklama giriyor. Her neyse, işte cevapların.. 1- Bakınız mektup 6, soru 1. 2- Eğer gelirse kesin olarak kasette de çıkar. (Ara yüklemeli olarak.) — 3- Demoların birçoğunu kasette izleyebilirsin, tek şikayet edeceğin demonun her bölümünden sonra bilgisayarı açıp kapayıp bir sonraki bölümü yüklemek olacaktır. Nereden bulacağın konusunda ise yardımcı olamıyorum. Fatih Uslu, Elazığ 1- FRP oynuyor musun? Sence kasetteki en iyi FRP'ler hangileri? 2- Biraz da adventure, FRP ve spor oyunlarına ağırlık verirseniz çok memnun olaca- 3- Football Manager 2 64'te var mı? 4- Beast'ı birçok yerde aramama rağmen bulamadım. Zannedersem kırılmış kaset versiyonunu bulmam çok zor. Nereden bulabilirim? Selam Fatih, oyunlarla ilgili ilk soru senin, bu konularda bir uzman olduğumu söyleyemeyeceğim, umarım cevaplarımı yetersiz bulmazsın. 1- Kasette FRP var mı? 2- Adventure oyunlar uzun bir ön hazırlık istiyor, tam çözüm vermeden de pek açıklamanın anlamı yok. Sadece elimize geçen en son adventure oyunların göz ucuyla bitirdiğin varsa bu dergide yayınlan- 3- Evet.
4- Shadow of the Beast, 64'te sadece kartuş için yapılmış bir oyun. Aslında disk sürücüsü olanların bile bu oyunu bulabilmeleri büyük şans. Cracker'lar en başta kırılması imkansız sayılan kartuş oyunlarını bile kırmayı başardılar ve Beast gibi sırf kartuşlar için yapılan oyunları da (Robocop 2, Chase HQ 2) disketlere attılar. Ancak Beast'ın kaset versiyonu oynanış itibarıyla imkansız görünüyor. Bulabileceğini sanmıyorum, ancak piyasada kartuş olarak mevcut. Cenk Çetindağ, Denizli 1- Yakın bir zaman sonra disk drive alacağım. Bana piyasada bulunan 1541-1, 1541-2 ve Disk 64 adlı drive'lardan hangisini tavsiye edersiniz? 2- C-64 için en iyi müzik ve grafik programları hangileridir? 3- Bana C-64 disk oyunu olarak en iyi en yeni ve güzel grafikli adventure ve simulasyon oyunları tavsiye eder misin? Selam Cenk, umarım en kısa zamanda drive'ını alıp C-64'ünü daha etkin kullanmaya başlarsın. İşte cevapların.. 1- Hiç açıklamaya gerek duymadan 1541-2 sürücüsünü tavsiye edeceğim. Kesinlikle başka bir alternatif düşünme. Bu drive beş çeyrek disk kullanır. 2- En iyi grafik programı AMICA Paint ve ADV Art studio, en iyi müzik programı ise Voicetracker 4.0'dır. Ayrıca yine piyasada bulunabilen Future Composer işini görür. En iyi müzik programı aslında JCH'nin kullandığı editördür, ancak onu piyasada bulamazsın
3- En iyi adventurelar.. Elvira, The Brew, Corruption, Guild of Thieves. En iyi simulasyon ise Fighter Bomber.. Tabii bence... Kerem Yılmaz, İzmit 1- Bazı programları eksiksiz yazmama rağmen programı run'layınca çıkartamıyorum. Bu programların açıklamasında “programı BASIC dili editörü ile yazın, BDE ile uyum sağlayın” gibi şeylerden söz ediliyor. Bunların ne anlama geldiğini söyler misiniz? Bunlara uymazsak program çıkmaz mı? 2- Yine bu programları yazarken zorlanıyorum, bilgisayarımı uzun süre açık tutmak zorunda kalıyorum. Acaba bunun kolay bir yolu var mı? 3- Tiyolar & Tuzaklar bölümünde verilen tiyoları girmek için kullanmamız gereken “kırıcı kartuş” nasıl bir şey, bunu nasıl elde edebiliriz? Bu kartuşu kullanmadan oyunu pause edip poke'ları giremez miyiz? Sevgili Kerem, her şeyden önce mektubunun tamamını yayınlayamadığım için özür dilerim, bunu çok istediğini biliyorum ama senin mektubunu yayınlamam 3-4 kişinin mektubunu bir sonraki sayıya aktarmam demek olur. Cevaplar ise.. 1- BASIC dili editörü, BASIC programları bilgisayara yazmamıza yarayan ve yazdığımız programlarda hata olup olmadığını kontrol eden bir programdır. Normalde bilgisayarımızı açar açmaz da BASIC program yazabiliriz ancak hatalar yaptığımızda bilgisayar bizi uyarmaz. Program döküm ekinde BASIC programların sağ tarafında yer alan parantez içindeki sayılar bu istenen kontrolü sağlar. Eğer kendine güveniyorsan normal açılış ekranında da yazabilirsin. Döküm ekindeki yazım hatalarına gelince, bunlar basım hatalarından kaynaklanıyor. Sana önereceğim tek şey, program aboneliği yaptırman. Böylece hem programları yazmaktan kurtulursun, hem de sağlam olarak elde edersin. 2- Programları yazarken arada kasete save et, sonra bilgisayarını dinlendir, tekrar aç ve save ettiğin programı yükle, sonra kaldığın yerden devam et. En mantıklı yol bu! 3- Kırıcı kartuşlar, bilgisayara kartuş girişinden takılan ve bilgisayara birçok özellik kazandıran elektronik devrelerdir. Bu kartuşların işlevlerini anlatmama sayfalar yetmez, geçen sayı başlayan “Kartuşlar ve Hızlandırıcılar” adlı yazı dizisini takip edersen istemediğin kadar bilgi alabilirsin. Tiyolar & Tuzaklar'daki poke'ları ancak bir kartuş yardımıyla girebilirsin. Ya da oyunun başlangıç adresi verilirse bilgisayarı resetlemen sana yetecektir. Bu kartuşları herhangi bir bilgisayarcıda bulabilmen lazım. Pause ederek girmen imkansız. Cengiz Karakaya, Adana 1- Ben, BASIC ile ilgili olmama rağmen makine dili hakkında hiçbir şey bilmiyorum.
da ise kitap bulamadım. Mesela, EOR #$FF gibi bir şey neyi ifade eder? Veya 0801 adresine yazılmış 18 08 90 ... şeklinde onaltılık sistemde yerleştirilmiş sayılar neye göre konuyor? Selam Cengiz!.. Mektubunda bir tek bu soruyu yayınlıyorum, diğerinin (Art studio 2 ile yaptığın resimleri nasıl kullanacağını) çözümünü bu sayfalardaki kısa BASIC programda bulabilirsin. 1- Her şeyden önce, umarım bu cevabı herkes okuyordur, çünkü burada yazacaklarım birkaç soru işaretini kafanızdan silecektir. İlk olarak nasıl BASIC'de Print, Input gibi komutlar varsa, makine dilinde de (makine diline MD diyeceğim kısaca..) LDA, CMP, EOR, STA gibi 3 harften oluşan komutlar vardır. Her MD komutunun ayrıca bir de sayı olarak karşılığı vardır. Yani MD'de siz bilgisayara LDA yerine onun karşılığı olan A9 rakamını verdiğiniz an bilgisayar aynı şeyi anlayacaktır. BASIC'de nasıl LİST komutu vererek BASIC listesi görebiliyorsak, MD'de de M (adres) ya da D(adres) yazarak listeyi görebiliriz. Mesela bir MD programını C000 adresine yazdık diyelim. Buradaki programı M C000 diye list edersek, komutları değil, numerik karşılıklarını görürüz. Eğer D C000 diye list istersek, LDA gibi komutların kendilerini görürüz. Bu numerik ifadelerin başındaki adresler (mesela senin verdiğin örnekte 0801 oluyor) BASIC programlarda nasıl satır numarası veriyorsak, MD programlarda verdiğimiz satır numaralarıdır, ancak aynı zamanda bilgisayarın hafızasını temsil ederler. MD birkaç yönüyle BASIC'e benzer. Mesela POKE 1024,2 komutu ile ekranın en üstüne bir B harfi koyabiliriz. Aynısını MD ile yapalım.
$1000 LDA
$1002 STA $0400
$1005 RTSBurada LDA #$02 ile A değişkenine B harfinin kodu olan 2 rakamını veriyoruz. (LOAD A WITH 02) STA $0400 ile bu B harfini ekrana koyuyoruz. (STORE A TO $0400) $0400, onaltılık sistemdedir ve onluk sistemde 1024'e eşittir. Son komut olan RTS ise MD programın bittiğini belirtir. Aynı programı numerik olarak yazarak şöyle görünür.
$1000 A9 02 8D 00 04 60Burada A9 02 LDA #$02'nin; 8D 00 04 STA $0400'ün; 60 ise RTS'nin kodudur.
Program döküm ekindeki MD programları için de aynı şey geçerli. Bu komutları öğrenmek sana MD'ye bir giriş sağlayacaktır. Gökhan Türkel, İstanbul 1- Makine dili için hazırlanan MDE programını yazdım, fakat kayıt ettikten sonra hata uyarısı çıktı. LEFT ve RIGHT'ı nasıl yazabilirim? Ayrıca BASIC ile yazılmış programlarda (DOWN), (UP), (RVSON), (RVSOFF), (HOME), (CLR)'i ekrana nasıl yazabilirim?
2- Dergide daha güzel ve geniş açıklamalı oyunlara yer vermeniz mümkün olmaz mı? Hemen cevaplar.. 1- Bir BASIC programda tırnak işaretinden sonra girebileceğiniz bu tür deyimleri şöyle yazabilirsiniz.. Klavyenizi biraz incelediğinizde aslında bu deyimlerin aynılarının klavyeden de yazılı olduğunu göreceksiniz. Mesela (UP)'ı yazmak için, cursor'ı yukarı çıkarmanıza yarayan CURSOR UP tuşuna basmanız yeterli olacaktır. Programı yazarken bu tür tuşlara bastığınızda acayip şekillerin çıktığını göreceksiniz, panik olmayın, bunlar normal. Sonra, hepsini ve mesajları yazıp tırnağı kapattığınızda her şey normale dönecektir. Bunun gibi, her deyim klavyede yazıyor, biraz dikkat edersen hangi tuşlara basman gerektiğini anlarsın. 2- Üzgünüm ama biz zaten 64'te çıkan en güzel oyunları açıklıyoruz. Belki söylemek istediğin ve “geniş açıklamalı oyunlar” diyerek kastettiğin oyunlar adventure'lar, ama takdir edersin ki onları geldiği an oynayıp bitirmek mümkün değil. Umarım bu konuda bizlere anlayış gösterirsiniz.. Erkan Gürel, Yozgat(?) 1- Döküm ekindeki C000: A4 FB A5 FC.. tipi programları bilgisayarıma yazıyorum, ama her satırın sonunda Syntax Error ile karşılaşıyorum. Neden? 2- İki satırdan fazla olan bir program satırını bilgisayar ikinci satırın sonuna kadar kabul ediyor, kalanları syntax ile karşılıyor. Bu iki satırdan sonra kalanları başka bir satır numarasıyla mı yazmalıyım? 3- C-64'de port 2'deki joystick'im yukarı, sağa gitmiyor ve ateş etmiyor. (joystick bozuk değil) Aynı görevi gören klavyedeki tuşlar da çalışmıyor. Bilgisayarım arızalı mı? dır, MDE ile veya bir kartuşun makine dili monitörü ile yazılmalıdırlar. 2- BASIC'de her komutun kısaltılmış yazılışı vardır. Tüm komutlarda, komutun ilk harfini basıp ikincisini Shift ile beraber basmak o komutun yerine geçecektir. Böylece en uzun komutları bile toplam 2 harfte ifade edip BASIC satırlarını kısaltabilir ve 2 satıra sığdırabilirsin. (Bazıları için kısaltma yoktur. Ed.) 3- CIA çipin uçmuş. En yakın Teleteknik
Çağdaş Bayram, Bursa
1- Bir sprite ile bir karakterin çarpıştığını nereden anlarım?
2- Sprite ile sprite'ın çarpıştığını nereden anlarım?
3- Sprite'lara farklı dataları nasıl veririm? 4- Vedat Usta'nın yazdığı MD (makine dili!) ile ilgili yazılarda LDA, LDX, JSR gibi şeyler var. Bunları bilgisayara yazabilir miyim? Ayrıca bu programların SYS'leri yok. Bunları verse de programları çalıştırabilsek. 5- Simons' Basic programım var ama komutları yok. Nereden bulabilirim? Lütfen “derginin eski sayılarına bakın”'dan başka bir yol gösterin. 6- Multi Ice 3 kartuşunun monitör programının kullanılışını az da olsa anlatabilir misiniz? Selam Çağdaş. Uzun mektubun ve bir sürü sorun için sağol, ancak bazılarını elemek zorunda kaldım, (zaten hepsi soru değildi..) 1- 53279 ($D01F) adresindeki byte'ın her bir biti bir sprite'ın çarpışmasının değerini taşır. Örneğin sıfırıncı bitin değeri 1 ise birinci sprite arka plandaki karakterle çarpışmış demektir. Ancak bu değer okunur okunmaz değeri sıfırlandığı için işin bitene kadar bu değeri bir değişkene atamak en mantıklı yoldur. Bir byte'ın içinden bir bitin değerini okumak için AND ve OR işlemlerini iyi kavraman gerekiyor. 2- Birinci sorudaki adres sprite-sprite çarpışması için 53278 ($D01E) olacak. 3- Bu sorunu tam anlamadım ama cevaplamaya çalışayım. Her sprite'ın datasının hafızada nerede olduğunu gösteren bir adres vardır. Bu gösterge adresleri 2040-2047 arasında saklanır. Bunların gösterdiği adresteki bilgiler de sprite'a yazılır ve sprite ekranda görünür. 4- Tabii ki bunları bilgisayarına yazabilirsin. Ancak bu komutlar MD komutları olduğundan direkt yazamazsın, ancak bir kartuş veya bir monitör programın olması gerekir. Eğer dergide çıkan MD programların SYS'lerini bulamıyorsan şunu yap..: MD programın başlangıç adresine bak. (yani program hangi satırdan yazılmaya başlamış?) Mesela C000 adresi ise, o zaman monitör programına G C000 yazman yeterli olacaktır. Eğer 1000 adresinden başlıyorsa, G 1000 yazacaksın. Basit, değil mi? 5- Zamanında bu programla uğraşırken Simon's Basic ile ilgili bir kitap edindiğimi hatırlıyorum, ancak çok zaman oldu. Bu programı tüm detaylarına kadar açıklayan bir kitap var, ancak bayağı araman gereke-
6- Bir monitör programının kısaca anlatımı diye bir şey olamaz. Birçok komut vardır ve bunların hepsi detaylı anlatılmadıkça hiçbir şey anlamayacağınızdan eminim. Hemen hemen tüm kartuşların monitörlerinin kullanımı aynıdır, yanılmıyorsam gelecek sayılarda Vedat bu konuda bir şeyler yazacak.
İ İletir Sİ
Eveet, işte bir Su Şişesi de burada bitti. Daha cevap bekleyen birçok mektup var, ancak onları sayfalarımız elverdiğince cevaplandıracağım. Sizler beni mektup bombardımanına tutmaya devam edin, olur mu? Görüşmek üzere, 64'ünüze ve kendinize iyi
Can Yalçın, PK. 148 Küçükesat 06662 Ankara
ÖZÜR
Geçen ay bu sayfalarda yayınlanan programlarda bazı hatalar vardır. Bunları düzeltiyor ve özür diliyoruz. 1. BASIC ile sağa-sola sallama satırındaki POKE 53272,.. olarak yazılan komutlar POKE 53270,.. olarak değişecektir. 2. Art Studio programının 2. satırındaki POKE 53271,.. komutu POKE 53272,.. olmalıdır. Aynı satırda bir sonraki POKE komutu yazılmamıştır 53269,65 olan komut POKE 53265,59 olmalıdır. 3. Koala programının 2. satırındaki POKE 53272,28 komutunun doğrusu, POKE 53272,120 olmalıdır.
EE | b | fi İ | | ğ yy V | İ KK S bi | | —n ki | b. hb | i | "| 4 | di | | b | | | | A .. |! j EEE LER TER A GE a HELL. EL 4 ii | al : | | | | B | | | yy | ÖR || SE. | | | 1 a “ S | | — b. | m | | | j 1 İ | İİ | | | İ 4 | | a er GN ER Ya her özlerim saatlerdir birbirine benzer ekranlara bakmaktan perişan oldu. Bir de ben futbol oyunlarını Grafik : YOK sevmezdimi!. Ya sevseydim ne olurdu acaba? Sabahtan beri kendimi bu oyu- Konu :8 nun başından kaldıramadım, hastalık here Aman n, nı A m- E /Müzik : YOK ları antremana gönder, aman bilet fi- Genel 19 yatlarını arttır. yok transfer market kapanmak üzere hemen adamlarını sat,
Oyun Değerlendirmesi: COMMODORE 64 DİSK tüm günüm bunları düşünmekle geçti. Bilmem ki neresini sevdim bu oyunun? En son menajerlik oyunumu bundan 8 sene önce falan oynamıştım, o zamanlar BOSS adında bir oyun vardı. Eh, bunca zaman içinde hiçbir menajerlik oyunu ilgimi çekmezken Starbyte Super Soccer beni ekran başına çeviriyorsa, kimbilir aranızdaki gerçek futbol delilerini ne yapar. Bu oyunla ilgili birkaç arkadaşımla konuştum ve hepsi de gerçekten SSS'in (Starbyte Super Soccer) 64'te çıkmış en iyi menajerlik oyunu olduğunu, aslında en yakın takipçisi olan Tracksuit Manager'a bile fark attığını söylediler. Yani bakın, bu oyunun gerçekten çok iyi olduğunu bir tek ben söylemiyorum, sizleri ikna edebildim mi? Bakıyorum esnemeye başladınız. Peki, peki, işte oyunu yükledim bile. Oyunda ilk göreceğiniz bir seçenekler dizisi olacak. İlk çıkan ekranda bulunan seçenekler sırasıyla “oyuna başlama”, “daha önceden kayıt ettiğiniz oyuna devam etme” ve “program hakkında bilgi alma”. Program hakkında bilgi aldığımızda ise oyunun Masters' Design Group tarafından yapıldığını öğreniyoruz. Bu isim aklınızda olsun, çünkü bu adamlar gerçekten alanlarında başarılıdırlar ve hep kaliteli ürünler ortaya çıkarırlar. Biz hemen oyuna başlama seçeneğini seçip ikinci ekrana geliyoruz. Burada ise oynamak istediğimiz ligi seçiyoruz. Kısa bir disk yüklemesinden sonra, oyunda geçerli kuralların kısaca anlatıldığı bir ekrana geliyoruz. Buraya şöyle bir göz atmayı unutmayın, en azından galibiyette kaç puan alındığı, katılacağınız kupalar vs. vs. hep bu ekranda yazıyor. İsminizi girdikten sonra takımınızı da seçiyorsunuz. Maalesef hep Alman takımlarının ismi var burada, ama bir kartuşunuz varsa isimleri değiştirebilirsiniz tabii. Son olarak oyunun hangi olayla sona ereceğini giriyorsunuz. Yani, mesela “tüm kupaları kazanınca oyun bitsin” veya “oyun hiç bitmesin yıllar boyu bu oyunu oynayacağım” gibi şeyler seçebilirsiniz. Bu yolla kuru kuruya bir oyun oynamanız engellenmiş ve bir amacınız olmuş oluyor. Ve son bir yükleme ile oyuna başlıyoruz. Aslında oyunun burası gayet ilginç. Bu oyunu günler boyu oynamama rağmen, bu noktadan sonra hiç yükleme yapmadı. Bu demektir ki, bu oyunu kaset kullanıcıları da oynayabilir, bir tek isimlerini ve takım isimlerini kendileri seçmemiş olacaklar. Eğer bilgisayarcınıza ısrar ederseniz oyunu burasında kırıp size satmasını isteyebilirsiniz. Oyunun tamamının geçtiği bölüme geçmeden önce size son bir tavsiyem var. Bu oyun Joystick ile oynandığı gibi, aynı zamanda klavye ile de oynanabiliyor. Cursor tuşları ile seçenekler arasında oynayabilir, Return tuşu ile istediğiniz seçeneği seçebilirsiniz. Bunu bir deneyin, çünkü bu yolla oynaması çok daha rahat.. Eveet, artık oyunumuzun temelini oluşturan menü ekranımızı açıklamaya başlayabiliriz.. Burada ilk göreceğiniz seçenek, COMPOSITION. Burada, takımınızdaki tüm futbolcuları görmeniz mümkün. Yedeklerden sakatlara, oynayanlardan herkese kadar burada göreceksiniz. Adamlarınızın formu, gücü, sta-
BALANCE tus'ü ve daha birçok özelliği burada gösterilmiş. Oyuna ilk başladığınızda cursor tuşlarını kullanarak İlk 11 ismi belirleyin. Her seçtiğiniz adamın yanında bir “*” işareti göreceksiniz. En alttaki yazıda ise takımınızda toplam kaç oyuncu olduğunu göreceksiniz. Her maç sonunda mutlaka buraya bakın. Çünkü bir hafta takıma dahil ettiğiniz bir futbolcu, bir sonraki hafta sakatlanabilir ve bu takımınızda adam eksikliğine yol açar. Bu yüzden mutlaka her seferinde buraya bakın. Statüs terimi altında adamınızın durumuyla ilgili çok şey öğrenebilirsiniz. Eğer statüs OK gösteriyorsa, adamınızı takıma alabilirsiniz. Ancak bunlar yanında ceza almış olabilir, şehir dışına çıkmış olabilir, hepsi burada belirtiliyor. Durumunun yanında bulunan sayı, onun kaç hafta sonra tekrar takıma dönebileceğini gösterir. “3 hafta ceza aldı”, “5 hafta şehir dışı” gibi. Oyunun ilk haftalarında ne yapın, yapın, ama tüm kadronuzu dolduracak kadar transfer yapın. İlerde adamlarınız sakatlanırsa onların yerine oynatacağınız yeteri kadar yedek olsun. Buradan sonra ikinci seçenek adını taşıyor ve anladığınız gibi adamlarınızın sahadaki pozisyonlarını belirtiyorsunuz. Bunu seçtiğinizde karşınıza çıkacak tabloda, her adamın kalede, defansta, orta sahada ve ilerdeki güçleri sergileniyor. Siz adamlarınızı en güçlü bölgeye alın ve hep oralarda oynatın. Mesela, bir adam defansta daha iyi oynuyorsa, onu orta sahada oynatmanın ne anlamı var? Oyunun başlangıcında tüm adamlar en güçlü oldukları sahalarda çıkıyorlar, ancak ilerde, mesela tüm kalecileriniz sakatlandığında, onun yerini alacak bir aktif futbolcuyu bu seçenekte seçiyor ve kaledeki gücünü görerek onu filelerin bekçisi yaparsınız. Menümüzdeki 3. şık ise TRAINING CAMP. Burada ise, yetersiz gör-
düğünüz herhangi bir futbolcunuzu eğitim için çeşitli şehirlerdeki eğitim kamplarına veya spor okullarına gönderiyorsunuz. Bu seçenek içinde ortaya yine tüm takımınızın listesi çıkıyor. Buradan göndermek istediğiniz adamları seçin ve Go On satırına gelip ateşe basın. Bu sefer gönderebileceğiniz kampların veya okulların bir listesi çıkacaktır. Buradan herhangi bir okulu seçin. Hemen o okul hakkında bilgiler çıkacak ekrana, Sporcuları hangi yönden geliştirdiğine (mesela kuvvet, kondisyon, form vs. vs..), eğitimin kaç hafta süreceği (1-3 hafta), okulun genel eğitim durumu (poor-good-excellent) Ve size ne kadar patlayacağı bu ekranda görülecek şeyler. Eğer göndermeyi kabul ediyorsanız, birkez daha Go On seçeneğine gelin ve basın. Yok, başka okul deneyecekseniz, Return'e basın ve diğer okullara bir göz atın. Adamlarınız hangi yönden kuvvetsizse o yönleri eğiten kamplara göndermeye dikkat edin. Bu seçenek hakkında son bir şey.. Bir sezon süresince kamplara/okullara toplam 9 kafile gönderebilirsiniz. Dikkat!. 9 adam gönderebilirsiniz demiyorum. 9 kafile diyorum, yani birkaç adamınızı birlikte aynı okula yollayabilirsiniz ve dolayısıyla adamlarınız o noktadan sonra tüm özelliklerini yavaş yavaş yitirmeye başlıyor. Bu yüzden bu haklarınızı akıllıca kullanmaya bakın.. Sıra bir sonraki seçenekte, VALUATION. Burada ise, karşılaşmaya hazır takımınızın ve karşılaşmayı yapacağınız rakip takımın genel durumuna bakıyor ve bir karşılaştırma yapılıyor. Sırasıyla, moral, takım çalışması, kaleci, defans, orta saha, ileri ve genel takım durumuna bir göz atılıp bunların çok kötü, kötü, iyi, çok iyi veya mükemmel diye bir değerlendirmesi yapılıyor. Burada çıkaracağınız tablo ile rakibinize kendinizi karşılaştırır ve maçın skorunu önceden tahmin edebilirsiniz.. Bir sonraki seçenek ise GAME TACTICS adını taşıyor ve sizin de anladığınız gibi takımınızın taktiğini belirliyorsunuz. Burada defans mı yapacağınızı, yoksa atağa mı ağırlık vereceğinizi kararlaştırıyorsunuz. Evet, takımımızın durumuyla ilgili seçenekler bu kadar, bundan sonra biraz da parasal yönünüze bakalım. Herhalde parasal açıdan en büyük kazığı takımımıza transfer yaparken yiyeceğiz. EVET, TRANSFER seçeneğinde oyuncu alıp satabiliyoruz. Yalnız dikkat edin, sezonun başlamasından birkaç hafta sonra transfer devri kapanacağından biran önce adamlarınızı alıp satmalısınız. Burada alacağınız oyuncunun durumu da belirtiliyor, yani oyuncu aldığınızda kötü çıkma diye bir olay yok, her şeyi görerek alıyorsunuz. (seçmece bunlar!) Oyuncu satmak istediğinizde ise hemen satamıyorsunuz, satışa koyduğunuz oyuncuya başka bir kulüpten teklif gelmesi gerekiyor. (gayet gerçekçi, öyle değil mi?) Gerçekçi olan şey sadece bu olsaydı.. Hiç adınıza bir stadyum inşa ettirmeyi düşündünüz mü? Bu oyunda bu da mümkün!, STADIUM seçeneğine girdiğinizde, isterseniz bir stadyum inşa ettirir, ister inşa halinde olan stadyumu durdurur, isterseniz stadyuma giriş biletlerinin fiyatlarını belirlersiniz. Yine inşa ettireceğiniz stadyumun büyüklüğünü de buradan ayarlayabiliyorsunuz. Bir sonraki CONTRACT seçeneğinde ise sizinle kontratı biten futbolcularınızla birkez daha kontratınızı yenileyebiliyorsunuz.. Burayı seçtiğinizde, hangi futbolcunun daha kaç hafta takımda kalacağını gösteren bir tablo ile karşılaşıyorsunuz. Parasal yönden kendinize biraz daha destek sağlamak için, başka firmalardan reklam alabiliyorsunuz. Bunu ise ADVERTS seçeneği ile yapıyorsunuz. 4 yere reklam alabilirsiniz ve her reklam alacağınız konu için talip firmaları ve bu firmaların sizlere ödemeye hazır oldukları para miktarını görüyorsunuz. Eğer bu miktarlar sizlere az gibi görünürse, birkaç hafta bekleyin, başka başka firmaların geldiğini göreceksiniz. Kimbilir, çok daha fazla ödeyen çıkabilir! Parasal yönden bizi ilgilendiren son seçenek ise FINANCES adını taşıyor ve buradan da bankalarla irtibata geçip onlardan borç alabiliyor, borçlarınızı geri ödeyebiliyorsunuz. Bunlar artık her menajerlik oyununda bulunan şeyler. Artık 3. ve son grup seçeneklere geçebiliriz. Bunlar ise takımı genel olarak gösteren, her şeyi genel olarak alan seçenekler, LEAGUE INFO'da tüm liglerin fikstürünü görebilir. MANAGER INFO'dan yaptıklarınız hakkında kısa bir özet ve değerlendirme alabilirsiniz. PLAYER INFO'dan ise, herhangi bir futbolcu hakkında öğrenmek istediğiniz her şeyi öğrenebilirsiniz. Kondisyonundan gücüne,
RETURN DU GOT 8 PLAYERS attığı gollerden kontratına, oynadığı sahadan transfer değerine, her şeyi buradan görebilirsiniz. MANAGER POINTS seçeneğinde ise oyundaki başarınıza göre aldığınız puanı öğrenmeniz mümkün. SAVE A GAME ile oyunda kaldığınız yeri save edebilirsiniz. ancak burada sizi uyarmam gerek. Bilmiyorum, belki benim bilgisayarım etrafındaki donanımdan da olabilir ancak, ben save ettiğim oyunu yüklemek istediğimde bilgisayar hep kilitlendi. Bu yüzden bunu en başta, oyunu alır almaz bir deneyin. eğer varsa, kartuşunuzu takın ve kaldığınız yeri save etmek yerine kaldığınız yerden kartuşla kırın. Böylesi daha emin olur. Artık en son seçenek de FINISH DRAW adını taşıyor ve buradan tüm hazırlıklarımızı yaptıktan sonra karşılaşmaya çıkıyoruz. Her maç sonrası sonuçlar size bildiriliyor (eh yani..) ve o hafta yaptığınız harcamalarla, kazandığınız paranın toplanması sonucu o haftalık kârınızı ortaya çıkarıyor. Evet, bu oyunda anlatacak başka bir
IN THE
PARTIC PARTIC PARTIC
| ir dir bel bel he Çİ wi | bed bed bed
PL 15506000 (| şey kalmadı. Sizlere oyun hakkında tiyolar vermeme gerek yok, çünkü her şey çok mantıklı. Eğer takımınızı iyi kurar ve çalıştırırsanız, kazanırsınız. Bu kadar basit, Starbyte Super Soccer, bence her futbol delisinin denemesi gereken bir oyun. Biraz abartarak söyleyebilirim, sırf bu oyunla aynı diskette bulunan açılış grafiği için bile bu oyun satın alınır. Çok güzel bir FLI resim göreceksiniz. (yanılmıyorsam bu sayfalarda bir yerde o resmin fotoğrafı olmalı) Oyunda dikkatimi çeken bir başka olay da, kupalar için yabancı takımlarla karşılaştığınızda, karşınıza Türk takımlarının da çıkması. Yanlış hatırlamıyorsam, Fenerbahçe, Beşiktaş ve Trabzonspor karşılaşacağınız rakipler arasında, Eh, adamlar bizleri bile düşünüp bu oyuna kadar sokmuşlar, ben de sizi sayfalardır kafalamaya çalışıyorum. Haydi gelin siz bu oyunu alın. Hiç pişman olmazsınız, gerçekten çok güzel, detaylı ve gerçekçi. Bir menajerlik oyunundan daha ne bekleyebilirsiniz ki?