Sayfa 24

Resim 6: Yük direnci test devresi.

H © A0 0 ©

Resim 7: Kesim 6'nın tipik sonuçları.

Üzerine bir AC gerilim ilave etmek üzere transistörün bazına belli bir DC gerilim tatbik edilmesine “polarlama” veya “biaslama” adı verilir. Doğru olarak polarlanmış bir transistör AC sinyaller için yükseltici olarak görev yapar ve kollektördeki dalga şekli, bazdakinin tam bir kopyası olur. Burada unutulmaması gereken bir husus, kollektördeki dalga şeklinin bazdakine göre 180 derece faz farkı olduğudur. Bu faz farkı dalganın şeklini değiştirmez. Aynı yüzümüzün dalgadaki görüntüsü gibi. Ancak girişteki AC sinyalin genliği öngörülen limitleri aşarsa, bu takdirde “çıkıştaki dalga şekli distorsiyona uğrar ki buna “kırpılma” adı verilir. Bunu önlemenin tek yolu, bazın doğru olarak biaslanması ve AC sinyalin limitleri aşmamasıdır. Bazdaki gerilimler çok küçük olduğu için buradaki gerilimleri tam doğ- Tu olarak ölçmek oldukça güçtür. Bunun daha kolay bir yolu, transistörün kollektöründeki gerilimi ölçmektir. Biaslamanın doğru olması için, bazda hiç sinyal yokken kollektör geriliminin besleme geriliminin tam yarısı olması lazımdır. Öyleyse kollektör gerilimi nasil besleme geriliminin tam yarısı yapılabilir. Resim 10 bunun gerçekleştirilebilmesi için kullanılan bir yöntemi göstermektedir. Burada bir direnç, besleme gerilimi ile baz arasına konmuştur. Bu direncin değeri ise şöyle hesaplanır: Kollektör geriliminin besleme geriliminin yarısı yani 4,5 Volt olması isteniyor. Yük direnci 1 KOhm olarak seçilirse, bu direnç üzerinde 4,5 Volt oluşması gereklidir. Bu da kollektör akımının 5, mA olması ile (Ohm kanununa göre) Mümkündür. Transistörün kazancı 100 olduğu varsayılırsa, 4,5 mA'lik bir kollektör akımı için mikroamperlik bir baz akımına ihtiyaç vardır. Transistörün baz-emiter geriliminin yaklaşık 0,6 Volt civarında oldu- Bu hatırlanırsa, bias direnci üzerindeki gerilim düşümü 9 - 0,6 — 8,4 Volt olacaktır. Yine Ohm kanununa göre R-8,4 / 0,045 (mA)—-186 KOhm olarak bulunur. 186 KOhm'luk değer standart direnç değerlerine uymamakla birlikte 180 KOhm'luk standart direnç değeri bu değere yeterince yakındır. Ancak sonuçlar her zaman hesaplandığı gibi çıkmayabilir, çünkü hesaplamalarda direncin toleransı hesaba katılmamıştır. Ayrıca transistörün kazancı hiçbir zaman ölçülmeden kesin olarak bilinemez. Bütün bunlar tam olarak uysa bile transistörün kazancı ve dirençlerin değeri sıcaklıkla ve zamanla değişim gösterir.

Resim 8: Bir.anahtarlama devresi.