Sayfa 23

mA 5 BOYA BAZ AKIMI 2 1 ov Ve 10V

Resim 3: Değişik baz akımları için çizilmiş transistör eğrileri.

Anahtarlama fonksiyonu için Resim 8'deki gibi bir devreye ihtiyacımız vardır. Giriş voltajı O ile 9 Volt arasında sırayla değiştirildiğinde (4,7 KOhm'luk direnç akımı sınırlamak için konmuştur), kollektör voltajı da sıra ile O ve 9 Volt olacaktır. Ancak bu değişim giriş voltajına göre terstir. Giriş voltajı O olduğunda kollektör gerilimi 9 Volt, giriş voltajı olduğunda 9 Volt olduğunda ise kollektör gerilimi O Volt'tur. Transistörlerin yükselteç olarak kullanılmaları ise bu kadar basit değildir. Farzedelim ki kollektörde 9 Volt'tan 1 Volt'a gerilim değişimine, bazdaki 0,55 Volt'tan 0,71 Volt'a artan bir gerilim değişimi sebep olsun. Yani bazdaki 0,16 Volt'luk bir değirında B ve C noktalarından baz ve kollektör gerilimlerini ölçerek bir grafik çizecek olursak R 7'dekine benzer bir grafik ortaya çıkacaktır. Bu da göstermektedir ki, baz geriliminin 0,56 Volt'tan 0,6 Volt'a çıkması esnasında 0,04 Volt'luk küçük bir değişim, kollektör geriliminin 8 Volt gibi oldukça yüksek bir değişimine neden olmuştur.

Resim 4: Kollektörüne yük direnci bağlanmış transistör.

Resim 5: Kollektör akım-gerilim grafiği.

şim, kollektörde 8 Volt'luk bir değişime yolaçmıştır. Gerilim kazancı adı verilen büyüklük,

Çıkıştaki gerilim değişimi Girişteki gerilim değişimi şeklinde tanımlanır ve bu örnekte S0/dir. Eğer girişte bir AC sinyali olsaydı, çıkışta 50 katı büyük bir sinyal elde edilecekti. Bu iş bu kadar basit ve cazip görülmesine karşılık bazı kısıtlamalar bulunmaktadır. Bunlardan birincisi bu AC sinyalin ekseninin alışılageldiği gibi O Volt'ta olmaması, alt ve üst tepe noktalarının yukarıdaki örnekteki değerlere göre 0,56 ve 0,71 Volt arasında bulunması gerekmektedir. Baz geriliminin bu limitleri ması halinde kollektör gerilimi giriş gerilimini takip edemeyecektir (Resim örneğimizdeki 0,56 Volt ve 0,71 Volt değerleri, “doğrusal bölge” limitleridir. Bu bölgenin grafiği Resim 7'deki eğimli çizgiye karşılık gelmektedir. Örneğimizdeki transistörlü devre giriş gerilimlerinin 0,56-0,71 Volt arası olması halinde kazancı 50 olan bir yükselteç (amplifikatör) olarak görev yapacaktır. Ancak bu sınırlar arasında kalacak bir sinyal gerçek bir AC sinyal olmayıp, Resim 9b'de görüldüğü gibi AC ve DC gerilimlerin karışımı olabilir. Bunu gerçekleştirmek için transistörün bazını DC olarak 8,63 Volt'a bağlamak ve AC sinyali bir kondansatör üzerinden kuple etmek yeterli olacaktır. Böylece baz'daki gerilim istenildiği gibi bu iki gerilimin toplamı olacaktır.