Bilgisayar

Bilgisayarın sağlığa belki de en önemli zararı, insanları antrenmandan alıkoyması. Eskiden fiziksel eksersize ayrılan zaman şimdi monitör karşısında bilgisayar oyunları oynayarak geçiyor. İyi bir antrenmanın hiçbir alternatifi ve simülasyonu olmadığını unutmayın.

Bilgisayarınızın başında uzun saatler geçiriyor musunuz? Yanıtınız evet ise ve göz yorulması, ağrı, yorgunluk ve benzeri şikayetleriniz olmasını istemiyorsanız bu yazıda anlatılan önlemleri almaya özen gösterin. Kendinizi muhakkak monitöre uzun uzun bakarken yakalamışsınızdır. İki taraf da uzunca bir süre göz kırpmaz, sonunda dayanamazsınız ve kazanan her zamanki gibi bilgisayar olur. Bilgisayar başında otururken bu tür karşılıklı bakışmalar birkaç kere yinelenecektir ve akşama neden sızlayıp durduğunu merak edersiniz. Bilgisayara dalıp gitmelerin önüne geçmek, bilgisayarınızla sağlığınıza zarar vermeyecek bir ilişkiye girmenin ilk adımıdır.

JOYSTİK KRAMPI

Bilgisayarınızın zararlı etkileriyle ilgili en yaygın şikayet, çok sevilen bir oyunu uzun süre oynamaktan kaynaklanan joystik krampıdır. Saatlerce ekrandaki şekilleri kovaladıktan sonra parmaklarınızı açmaya çalıştığınızda bayağı yoğun bir acı duyarsınız. Yapımcıların bu soruna getirdikleri çözüm joystikleri yeniden dizayn etmek oldu. En rahatları Epyx 500 XJ ve WICO'nun Ergostick'i, avuç içine uyan, oturan gövdeleri var ama ne hikmetse sol elinkine. Solaklar bu joystiklerin ateş düğmelerini kullanmakta çok zorluk çekebilirler, onun için Mindscape'in PowerPlayers'ı gibi tabanca gibi tutulan cinsleri tercih etmelerini öneririz.

ELEKTRO MANYETİK RADYASYON

Bilgisayarlar hayatımıza gireli hâlâ çok olmadığından, önemli bir konudaki etkileri üzerine tartışma hâlâ devam ediyor: Monitörlerden gelen elektro manyetik radyasyonun olası etkileri. Uzun bir zaman aralığına yayılan kontrollü incelemeler yapılmaksızın nihai riskleri hesaplamamız olanaksız ama hem zararları hem de zararsızlığı konusunda öne sürülen çeşitli deliller var. Monitörlerden gelebilecek en önemli tehdit özellikle Amerika ve Kanada'daki çocuk doğurma yaşına gelmiş ve monitörlerle çalışan sekiz milyon kadının üzerinde. Ama araştırmaların sonuçları bu konuda net bir tablo vermiyor. Bir araştırmanın sonuçlarına göre bilgisayar ekranının karşısında haftada yirmi saat ya da daha fazla kalan kadınların düşük yapma olasılığı diğer kadınlara göre yüzde seksen daha fazla imiş. Başka bir araştırmada ise haftada on beş saatten fazla ekran karşısında oturan kadınların düşük oranında çok az bir artış saptanmış. Bu konudaki araştırmacılardan Marilyn K. Goldhaber'e göre monitörlerden yayılan radyasyon o kadar az ki, düşüklerin ondan kaynaklandığı düşünülemez bile. Oturma pozisyonundaki rahatsızlık, tekdüzeliğin verdiği stres ve işin baskıları onun kanısınca daha önemli düşük nedenleri olabilir. Dünya Sağlık Örgütü de monitörden yayılan radyasyonun düşük nedeni olamayacağını belirtiyor. Koruyucu hekimlik ve spor hekimliğinde uzmanlaşan bir doktor olan Beverly Kane'e göre, video terminallerindeki elektro manyetik alanlar ön taraftan çok arkada ve yanlarda yer alıyor. “Bu da radyasyon tehlikesinin, eğer varsa, teorik olarak kendi kullandığınız araçtan çok çevredeki diğer araçlardan kaynaklandığını gösterir” diyor. Bu düşünce geçerli olduğu ölçüde tek monitörlü bir ev bilgisayarının taşıdığı risk de azalmaktadır. Genellikle yeşil olan monokrom monitörler iş yerlerinde en çok kullanılanlar. Evlerde bir televizyon ekranına ya da video terminaline daha sık rastlayabilirsiniz. Peki bunların

radyasyon seviyeleri arasında bir fark mı?

Magnavox'tan bir yetkili, şirketlerinin resim tüplerinde radyasyonu azaltmak için kurşun kullandıklarını söyledi. Radyasyon düzeylerinin hükümetin koyduğu kabul edilebilir maksimum değerlerin çok altında olduğunu da ekledi. Söylediğine göre “RGB monitörleri monokrom monitörlerden biraz daha fazla radyasyon yayıyorlar ama fark çok az ve evde bilgisayar kullananların bürodakiler gibi ekran başında saatlerce oturmaması ile dengeleniyor”. Video terminallerinin bu konudaki etkisi hâlâ tartışılıyor ama göz ağrılarına ve kaslarda gerginliğe yol açtıkları kesinleşmiş durumda. Allahtan bilgisayarın gözleriniz ve kaslarınız üzerindeki zararlı etkilerini azaltabilecek önlemler var.

AYDINLATMA VE MONİTÖR POZİSYONU

Aydınlatma sorunu, özellikle de yapay aydınlatma söz konusu ise en kolay çözülebilecek bir sorundur. Bir lambanın yönünü ya da monitörün yerini değiştirip rahatsız edici yansımaların önüne geçmeniz son derece kolaydır. Bir video terminaliyle çalışmanın yazı yazmak kadar ışık gerektirmediğini unutmayın. Bir video terminali normalde bir büro ortamında bulunan ışığın yarısıyla, aşağı yukarı altmış mumluk bir lambanın ışığıyla yetinebilir. Program ya da uzun yazılar yazıyorsanız ekrandaki parıltıyı önlemek için bir şeyler kullanabilirsiniz. Bunun için en yaygın olarak kullanılan araç ekrana takılan filtrelerdir. En ucuzu plastik bir çerçevenin üzerine gerilmiş ipek bir çorabı andırır. Filtreler gerçekten yansımaları önler ve arka plan önünde karakterlere daha iyi bir kontrast sağlarlar. Bir filtre şirketinin sözcüsü bu araçlar takıldıktan sonra gözle ilgili yakınmaların üçte iki oranında azaldığını söyledi. Eğer bir filtreniz varsa, video oyunları oynarken onu çıkartmak isteyebilirsiniz. Filtreler ekranda hızla hareket eden şekilleri izlemenizi güçleştirebilirler. Radyasyonu da engelleyen filtrelerin fiyatı otuz ile doksan dolar arasında değişiyor. Hazır monitörlerden söz ederken ekranda parmağınızı bir gezdirmeye ne dersiniz. Tozlu, değil mi? Monitörün elektrostatik alanı onu bir toz mıknatısı haline getirir ama toz yavaş biriktiğinden ve ekrandaki görüntüye karıştığından farkına varamayabilirsiniz. Bu konuyu aklınızda tutmak için size bir numara önerelim: Zihninize üzerinde bir monitör olan bir Commodore dergisi imajı yerleştirin. Her ay derginiz geldiğinde, bu ekranı silmeyi aklınıza getirecektir. Bir bilgisayar odasına sahip olacak kadar talihli değilseniz, bilgisayarınızın ona çok az yer bırakan bir şekilde yerleştirilmiş olduğu kesindir. Belki de yemek masası ile diğer masalar arasında bir göçebe gibi dolaşıyordur. Bilgisayarınızın sabit bir yeri olsa bile aydınlatma, masa yüksekliği ve sandalyenin şekli sorun yaratabilir. Amerika'nın bazı bölgelerinde kullanıcılar sağlığa zarar vermeyen bilgisayarlar şart koşan yasaların çıkartılmasını sağladılar. Örneğin 1988 yazında New York eyaletindeki Suffolk'ta bilgisayar kullanılan iş yerlerinde uyulması gereken birçok kuralı kapsayan bir yasa çıkarıldı. Bu yasa işverenlerin filtreler, ayarlanabilir sandalye ve masalar, ayrılabilir klavyeler ve uygun aydınlatma sağlamasını şart koşuyor. Ayarlanabilir bir masa masrafını karşılayabileceğiniz pek olası görünmüyor ama klavyenizi standart yaz-

ORANLA BİRAZ daha yüksekliğinde tutmayı ihmal etmeyin, Yani 26 inç (70 cm. kadar) yüksekliğinde. Zaten Commodore klavyeleri kolaylıkla oynatılabiliyor ve gerektiğinde kucağınıza bile alabiliyorsunuz. Bilgisayarda konfor konusunda 20 akılda tutmanız gereken bir sayı. Monitör yüzünüzden 20 inç kadar uzak olmalı. Her 20 dakikada bir gözlerinizi odadaki uzak eşyalarda gezdirdikten sonra yakındaki bir nesneye odaklayıp eksersiz yaptırın, Her üç saatte bir de 20 dakikalık bir mola verip hem göz hem de gövde kaslarınızı dinlendirmeyi ihmal etmeyin, Sözünü daha önceden ettiğimiz Suffolk yasasında bu aralar zorunlu hale getirilmiş. Ayrıca çalışanların yılda bir göz muayenesinin yapılması da şart koşuluyor.

SANDALYENİZ

Hiçbir şey, bilgisayar başında geçen saatleri kötü dizayn edilmiş bir sandalye kadar yorucu hale getiremez. Birkaç yıl önce bir sandalye modeli popüler oldu. Sırtı olmayan bu sandalye modeli önce çok rahat geldi ama asıl sorun herhangi bir sandalyede sabit bir pozisyonda uzun süre oturmakta. Gerçekten rahat olan bir sandalyede oturmak istiyorsanız, arabanızın ön koltuğuna yerleşmeyi deneyin. Onda hiç yorgunluk duymadan saatlerce oturabildiğinizi hiç düşündünüz mü? Bacaklarınız uygun bir şekilde desteklenmektedir ve belinizde bir dayanak vardır. Birçok araba koltuğunda alt taraf eğilerek sırt kısmının pozisyonları da değiştirilebilir. Özellikle belinizi saran ve rahat ettiren, araba koltuğu kadar rahat bir sandalye bulmaya çalışın. Sandalyenin en azından yüksekliği ayarlanabilir olmalı. Bu uzun bir oturma seansında çok önemli olabilir.

GÖZ KIRPMA SANATI

Monitörünüzü ve baktığınız metni düzgün bir şekilde yerleştirdikten, ışıkların ekranda parlamasını önledikten, rahat bir sandalye bulup klavyenizi uygun bir yüksekliğe yerleştirdikten sonra geriye şu soru kalıyor: Ne kadar sık göz kırpıyorsunuz? Araştırmaların sonuçları, çok az bil-

Bilgisayarın sağlığınız

üzerindeki zararlı etkilerini ilaç kullanmaya gerek kalmadan önleyebilirsiniz.

gisayar kullanıcısının yeterince göz kırptığını gösteriyor. Veri Girişi Değerlendirme Kuruluşu büro çalışanları arasında yaptığı son soruşturmayı tamamladıktan sonra çalışanların hemen hemen yarısının gözlerinde yanmadan ve bulanıklıktan yakındığı ortaya çıktı. New York'lu göz doktoru Lowell Glatt'a göre “video terminalleri öldürücü silahlar değiller. Gözü onu yok edecek şeylerle bombalamıyorlar”'. Bununla birlikte gözler belli bir uzaklıktan görmek için yaratılmışken monitörler yakından bakılmak içindir. ve Glatt'a göre bu uyumsuzluk optik organlarda herhangi bir zayıflığı iyice ortaya çıkaracak ve arttıracaktır. Bu stres yeterince göz kırparak gözlerin ıslanmasını sağlamadığımız zaman iyice artabilir. Basılı materyali okurken gözlerimiz ileri geri hareket ederek göz kırpmayı uyarırlar. Bilgisayara bakarken gözlerimiz direkt karşıya bakmaktadırlar ve çok az hareket ederler, Monitörün elektro statik alanının çektiği toz tanecikleri göz merceğinize yerleşip rahatsızlığı arttırabilir ama göz kırpmakla bu taneciklerin temizlenmesini sağlayabiliriz. New England Optometri Koleji'nde profesör olan kontakt-lens uzmanı Ernest Loevenstein, “ideal göz kırpma sıklığı üç saniyede birdir”” diyor. Göz kırpma özellikle lens takanlar için önemli. Yeterince sık göz kırpıyor olsanız bile doğru yapıyor olmayabilirsiniz. Evet, doğru göz kırpmanın da bir yöntemi var. Loewenstein bu işe alışana kadar yapmanız için birer dakikalık eksersizler öneriyor: * Gözlerinizi düzgün ve tamamıyla kapatmaya konsantre olun, sonra alt ve üst göz kapaklarının temas ettiğini hissedene kadar kapalı tutun. Yalnız çok sıkı tutmayın,

* Derin bir nefes alıp gözlerinizi sağa sola hareket ettirirken göz kapaklarınızı iki ile beş saniye kadar kapalı tutun.

* Bu işlemi üç hafta boyunca her gün bir dakika kadar tekrarlayın. İkinci haftada her gün bir dakikayı bin bir, bin iki, bin üç diye tekrar tekrar sayarak ve sonra göz kırparak geçirin. Göz kapaklarının temasını hissetmeyi unutmayın. Bilgisayarınızda yazarken space bar'a iki vuruşunuzdan birinde göz kırpmayı unutmayın (dakikada kırk kelimelik bir tempoda). Daha önceden sözünü ettiğimiz filtreler de göz kırpmanızı geliştirmenize yardımcı olabilir.

VE EKSERSİZ...

Bilgisayarlar ve sağlıkla ilgili her tartışma, eninde sonunda antrenman ve yokluğu konusuna gelip çatacaktır. Bir bilgisayar başında oturanlar gün boyunca çok az hareket ederler ve eskiden insanların fiziksel eksersize ayırdıkları zaman şimdi monitör karşısında bilgisayar oyunları oynayarak geçiyor. Bir programcı bilgisayarını aldıktan sonra pantolonuna sığmamaya başladığını ve dondurma yemekten vazgeçmek zorunda kaldığını söylüyor. Belki düzenli olarak eksersiz yapsaydı, dondurmadan vazgeçmek zorunda kalmazdı. İyi bir antrenmanın hiç bir alternatifi ve simülasyonu olmadığını unutmayın!

SAĞLIKLI BİLGİSAYARCILIK İÇİN

PÜF NOKTALARI

Göz sızlamasını önlemek için...

— Monitör ekranının parlaklığı odanın aydınlatmasından üç ya da dört kat fazla olmalıdır. — Ekranda sabit, titreşim olmayan bir görüntü bulunmalı ve ön arka plan kontrastı çok olmalıdır. — Ekran temiz ve tozsuz olmalıdır. — Monitör gözünüzden 14-20 inç kadar uzak olmalı ve ekran göz hizanızın hemen altında yer almalıdır. — Oda ışığı direkt olarak monitör ekranına düşmemelidir. — Monitörü pencerelerden uzak tutun. — 60-vatlık bir lamba kullanın. Küçük bir bilgisayar odasını aydınlatmaya yeterli olmalıdır. — Düzenli olarak gözünüzü muayene ettirin.

— Üç saniyede bir göz kırpmayı unutmayın, — Arada sırada ekrandan gözlerinizi ayırın.

Sırt ağrısı ve diğer ağrılardan korunmak için

— Bilgisayarınızın ayrılabilir ve eğimli durabilecek bir klavyesi olmasına dikkat edin. — Odada yeterli havalandırma olmalıdır. — İki saatte bir on beş dakikalık bir mola verin. — Ellerimiz tuşlar üzerindeyken kollarınızın dirseklerinden kırılma açısı 90 derece olmalıdır. — Ayaklarınız yere kadar uzanmıyorsa altına bir şey koyup, üst kısmının yere paralel olmasını sağlayın. — Sandalyenizin arkasının belinizi kavramasına dikkat edin.

İnsanlığın gelişmesinde en önemli adımlar bilim sayesinde atılmıştır. Bugün de bilim ve teknoloji çağında yaşadığımız rahatlıkla söylenebilir. Bilgisayarlar da bu süreç içinde yer alıyorlar. AMIGA gelişmiş grafik ve ses yetenekleriyle bilimsel eğitim programları için birçok olanaklar sunuyor. Bunlar daha yolun başlangıcı; ileride tüm bilim eğitiminin bu tür programlar aracılığıyla sürdürülmesi bile beklenebilir.

BY Vi 4

PÜR

Hepimiz içimizde hakkında büyük bir merakla doğmuşuzdur. Çocukluğumuzun çoğu çevreyi ve dünyayı keşfetmek ve tanımakla geçmiştir. Her şey bize ilginç gelirdi ve bunları incelemek için her yola başvururduk. Bir anlamda olguları toplayan ve sınayan genç bilim adamları idik. Bu dünyanın değişmesini sağlayan dinamizmi veren ve bilgisizliği ortadan kaldıran eskiden beri hep bilim adamları olagelmiştir. Bilim verilen her yanıtın yeni bir soruya açıldığı sonsuz bir süreçtir. AMIGA da bu süreçte rolünü oynamaya başladı. Güçlü prosesörü, ayrıntılı grafikleri ve gelişmiş ses yetenekleri ile bilgi ufuklarımızı genişletmek için ideal bir araç AMIGA. AMIGA'nın geliştirilmesiyle birlikte, yazılım üreticileri fikirlerini sonuna kadar götürmelerine olanak sağlayacak bir araç olduğunu anladılar. O zamana kadar gerçek yaşama uygunluk koşullarını bu ölçüde karşılayabilen kitlelerin hizmetine sunulmuş bir bilgisayar yoktu. AMIGA pazarına gelen yazılımları bu nedenle herhangi bir kategoriye sokmak da kolay değil. Örneğin bilim programları “eğitim-bilim” kategorisine sokulabilir çünkü bilimsel konuları eğitsel amaç ve yararlarla birleştirmektedir. Bu gerçeklerin ışığında AMIGA için üretilen benzersiz yazılımların bir kısmına bir göz atalım.

! BİLİM NEDİR?

Bilim: (1) Bilgidir. (2) Gözlem, inceleme ve deneyle elde edilen sistematik bilgidir. (3) Doğanın sistematik bilgisidir.

Lisedeki hocanızın verdiği ödevler hakkında ne düşünüyor olursanız olun, inceleme ve deney yapma gayet sağlıklı ve doğaldır. Bunun üzerinde dursak da durmasak da sürekli yaptığımız bir şeydir. Tüm etkinliklerimizin öğrenmek üzerine kurulu olduğu bile söylenebilir. Bir oyun oynamakta olduğumuzu düşünün. Amacınız burada da aynı şeydir; rakibiniz hakkında bir şeyler öğrenip onun aleyhine kullanmak. Buna eğlencedeki “uygulamalı araştırma” denilebilir. İnsan doğası olguları öğrenip kullanma üzerine kuruludur, ve bunun bir araştırma laboratuvarında mı yoksa bir tenis kortunda mı olduğu hiç önemli değildir.

ASTRONOMİ: Yıldızlar ve başka gök cisimleri bilimi, onların yapıları, büyüklükleri ve relatif pozisyonları gibi konularla uğraşır. Jüpiter en büyük gezegendir. Çevresi dünyanınkinden 11 kat daha fazla ve kitlesi diğer tüm gezegenlerin toplam kitlesinden fazladır. Ama büyüklüğü ne olursa olsun onu gece görebilmek istiyorsanız, nereye ve ne zaman bakacağınızı bilmeniz gerekir. Kısacası, astronomi hakkında bir şeyler bilmeniz gereklidir. Göklere soğuk alma tehlikesi olmadan bakmak istiyorsanız AMIGA ilk aklınıza gelen isim olmalıdır. AMIGA için ilk bilim yazılımları arasında astronomi önemli bir yer tutuyor ve bu gelişme devam edecek gibi görünüyor. Infinity tarafından hazırlanan Galileo V1.0 gördüğüm ilk ayrıntılı ve ciddi astronomi programıydı. Şimdi daha gelişmiş versiyonu olan 2.0 çıkarıldı. Tüm astronomi programları gibi ışıklar kapalı iken kullanılmalı ki tüm görebildiğiniz ekrandaki yıldız pikselleri olsun. AMIGA bir rengin sayısız tonlarını gösterebildiği için yıldız alanları üç boyutlu gibi bile görünebiliyor. 1600 yıldızlık bir database kullanan program, gece göğünü bugün olduğu gibi ya da geçmiş yıl içinde herhangi bir gece göründüğü gibi oluşturabiliyor. İsterseniz önümüzdeki 400 yıl içinde bir gece de olabilir. Napolyon Waterloo ovasına bakarken üzerinde nasıl bir gök vardı, isterseniz görebilirsiniz.

Bu mümkün çünkü yıldız ve takım yıldızları dünya üzerindeki her noktadan görmemiz mümkün bu programda. Üstelik tüm bunları değişik büyütme boyutlarında ve parlaklık derecelerinde izlemeniz de mümkün. Mindscape'in Halley Project programı güneş sisteminin incelenmesini bir eğitim oyunu formatında gerçekleştiriyor. Genç astronom adayları için kesinlikle gerekli. Astronot olup uzayın derinliklerinde yönünüzü yıldızlara göre tayin ederek seyahat etmeniz gerekiyor. Program kuyruklu yıldız, uydu ve benzeri efektleri yaratmak için animated grafik kullanmıyor. Bu sıralarda geliştirilmekte olan önemli bir program da Planetarium. 9000 yıldızlık bir database olacağı ve 200.000 yıllık bir zaman spektrumu olacağı söyleniyor.

TIP: Hastalıkları teşhis, tedavi ve önleme bilimi. Tıp alanında üretilen ilk AMIGA programı ISM Inc. tarafından çıkartılan The Surgeon. Bir oyun olarak pazarlanmakla birlikte bir anevrizma tamiri ve ameliyat simülasyonu var. Çok gerçekçi grafikleriyle sizi ameliyathanede bir cerrah yapıyor. Ciddi bir medikal terminolojiye dayanan program, antiseptik ve antibiyotik kullanmanızı ve hastanın karnını açarken kan basıncını ve diğer yaşam işaretlerini izlemenizi istiyor. Sonra zayıflamış damarı bulup onarmanız gerekiyor. Programda gerçek bir ameliyatı simüle etmek için gereken her şey, kan dahil var. Yani kan görünce bayılanlar denemese daha iyi olur. Tek tip bir ameliyatla kısıtlanmış olmakla birlikte simülasyonu çok başarılı. Bir ameliyata alternatif olamamakla birlikte tıp öğrencilerinin eğitiminde uygun bir yöntem olabilir. Diğer bir yararlı program da Heartbeat.node. Kalbin bir kesit görüntüsünü kullanarak yalnızca kas ve kapakçıkların nasıl çalıştığını göstermekle kalmayıp, kanın dolaşımını da gösteriyor ve tüm bu süreçleri sesli olarak da anlatıyor. COĞRAFYA: Dünyanın yüzeyi, kıtalar ve ülkeler, iklim, doğal kaynaklar, hayvanlar ve bitkilerle uğraşan bilim. Bu sıralarda mevcut programların hemen hemen tümü Kuzey Amerika ile ilgili ama yakın bir gelecekte tüm dünyaya doğru yayılması beklenebilir. Deluxe Maps Birleşik Devletleri gösteren bir dizi hi-res ekrandan oluşuyor. Her ekran bir IFF dosyası olarak depolandığı için haritalar tüm resim programlarına yüklenebilir ve haritaları düzenlemeniz, renklendirmeniz ve değiştirmeniz mümkün. Great States 11 değişik Amerikan eyaletleri hakkında tarihleri, büyüklükleri gibi çeşitli bilgiler içeriyor. Bunların yanı sıra nüfus yoğunluğu, topografik özellikler, yıllık yağış gibi coğrafi özellikler de ayrıntılı bir şekilde var. Programın hem eğitim hem de test bölümleri var. Öğretilenler sonradan sınanıyor. FİZİK: Madde ve enerjinin özellikleri, etkileşimi ve değişimleri ile ilgilenen bilim. Bilimleri özellikle fizikten söz ediyorken kesin kategorilere ayırmak olanaksızdır. Direkt olarak fiziğe yönelik hiçbir program yok ama fiziğe uygulanabilecek çeşitli programlar var. Örneğin Forms in Flight gibi programlar maddenin geçirdiği biçim değişikliklerini ve katı, sıvı ve gaz halleri arasındaki geçişleri canlandırabiliyor. MATEMATİK: Sayılar, ölçüler, biçimler ve onların ilişkileri ile ilgilenen bilimler grubu (aritmetik, geometri, cebir gibi). Gençlik yıllarımın çoğunu matematik derslerinden kaçarak geçirdiğimi itiraf etmeliyim. Bugün AMIGA matematik programlarının bir kısmını gördükten sonra bu programlar benim okul çağımda olsa başarılı bir öğrenci olabileceğimi iddia ediyorum. Matematiksel kavramlar AMIGA sayesinde görsel olarak da ifade edilebiliyor. Yani yalnızca rakamları kullanmakla kalmıyor, formüllerinizin etki ve sonuçlarını görsel olarak da simüle edebiliyorsunuz. Descartes TEF dosyalarında save edilebilecek matematiksel ilişki grafikleri veriyor. Kullanıcı önce denklemleri girebiliyor, sonra da sonuçların grafikleri çıkıyor. Sinus, kosinus, kare kök gibi tüm fonksiyonlar var. Analytic Art bilimle sanat arasındaki sınırın belirsiz olduğunu kabul ediyor ve matematiği güzelleştirmeye girişiyor. Program kullanıcıya Mandelbrot tipi fraktal objelerin görüntülerini oluşturma ve gösterme olanağı sağlıyor. Bu programı kullanmak için matematikçi olmanın gereği yok. Diğer bir ilginç program da Math-amation. Programda birkaç tane programlanabilir matris kalkülatör var. Yapılan hesapların sonuçları sayı ya da şema olarak gösterilebilir. Program geometrik koordinat hesaplarından, cebir formülleri çözmeye kadar pek çok işlem yapabiliyor.

YENİ UFUKLARA DOĞRU

Tüm bilimsel çalışmalar şu iki soruya dayanır: “niçin” ve “eğer”. AMIGA da bu soruları araştırmak ve yanıtlamak için uygun ortamların simülasyonunda çok başarılı. Bundan sonraki gelişmeler bilime ilişkin yazılıma yönelik talebe bağlı olacak. Ama yazılıma yönelik talebin otomatikman bir ürüne dönüşeceğini de beklememek gerek. Şimdilik üretim astronomi, matematik gibi popüler bilimlerde yoğunlaşmış durumda. Zamanla diğer bilimlerde de yoğunlaşmasını bekleyebiliriz.

©

C64 için Püf Noktaları

A-Z İNDEKS ETİKETLERİ

Bir spiral defterdeki sayfalara indeks etiketleri yapıştırarak sayfaları alfabetik sıra içinde düzenli tutabilir ve aradığınızı sonradan kolayca bulabilirsiniz. Bu etiketleri hazırlamak için aşağıdaki programı kullanabilirsiniz. Program 26 tane etiket basacaktır. Etiketler A'dan Z'ye işaretlidir.

Program Commodore'un MPS-1000 yazıcısıyla çalışmak için hazırlandığından, başka yazıcılarda kullanmadan önce satır aralığını ayarlamanız gerekir. Satır aralığını dört milim kadar marjinlerde ayarlamak için gereken komut şöyledir:

Yukarıdaki örnekte “n” 1 (0.4 cm.) ile 9 (3.6 cm.) arasında değişebilir. Eğer satır aralığı bir inçin 8/72'sine ayarlanacak olursa (0.28 cm.) birçok yazıcı ile iyi sonuç

PROGRAM ADI: İNDEKS ETİKETLERİ

REM A-Z İNDEK ETİKETLERİ
REM FOR 18716 ON AN
© PRİNTER
OPEN 6 .4.GLPRİNTHE .CHRSC ©
4.SıFOR Je63 TO BE STEP 2
BvAs0
Ye
©0248 .*
)-
.
PRİNTHA YUN
>-
un

POKE EDİCİ 64

Bu program bellek yerlerini ve içeriklerini çağırır ve poke etme işlemini gerçekleştiren diske bir dosya yazar. Örneğin bir beyaz ekran ve kırmızı sınır için, ilk çağırmada 53280, ikincide 3, üçüncüde 53281 ve dördüncüde 2 giriyorsunuz. Daha sonra POKE EDİCİ 64 sizi diski save etmeye çağırır. LOAD”POKER,8,1” girip SYS680 ile izlerseniz bu renkler ekranda derhal görülecektir. Şu sırada, POKE EDİCİ 600 numaradaki 19 poke ile sınırlı ama onu 49152'ye yerleştirirseniz POKER.49152 adlı 4300 poke içerebilecek bir dosya oluşturabilirsiniz.