Masaüstü Yayıncılık

• Ofis programları

MASAÜSTÜ

Bu işin en güzel tarafı, bütün aşamalarda kontrolün sizde; sadece sizde olması. Ama şirket toplantısına yetiştireceğiniz ayrıntılı raporu güzelce hazırlayıp “Vay be, ne döktürdüm” dediğiniz ancak yazının ortasında yer alacak bir grafiği yerleştirmediğinizi fark etmek de var işin içinde...

€ “8 bitlik bir bilgisayarda masa üstü yayıncılık yapılabilir” desem çoğunluğunuz bana “bizle alay mı ediyorsun?” diyebilir. Doğru, ben de aynı şeyi söyler ve hatta bu işin AMIGA, Apple Macintosh veya bir PC gibi ustalara bırakılmasını önerirdim. Ancak C-64 ve C-128'deki programları gördükten sonra fikrimi değiştirdiğimi söyleyebilirim. Hayır, masa üstü yayıncılık artık sadece Mac ve PC'lere özgü bir maharet değil. Bugüne kadar, Commodore sahipleri, Print Shop, Banner Machine ve Certificate Maker gibi programlarla, tebrik kartı, antetli kağıt ve el ilânları gibi şeyleri basabiliyorlardı. Ancak daha kompleks yani karışık ve büyük işler yapmak bastırılmak istendiğinde bunlar yetersiz kalıyordu. Bu durumda ya daha pahalı bir sistem almak ya da bilinen basım tekniklerine başvurmak gerekiyordu. Ancak günümüzde Commodore piyasasında son derece gelişmiş masa üstü yayıncılık programları mevcut ve bu programlar gelişmiş özellikler ile gerçekten son derece iyi hizmet veriyorlar.

ALIŞILMIŞ BASKI TEKNİKLERİ

Masa üstü yayıncılığı gözden geçirmeden önce, alışılmış metotlarla yayıncılığın bazı aşamalarına bir göz atalım. Kısmen terkedilen iptidai işlemleri tanırsanız, zannederim ki, masa üstü yayıncılığın değerini daha iyi anlarsınız. Alışılmış metotlarla aylık ya da haftalık gazete basımı hem zaman alır hem de çok paraya mal olur. Bu sistemde ilk önce basacağınız dökümanın içeriğini toplarsınız. Tabii ki bunu bir daktilo veya kelime-işlem programında yazdırmanız gerekir. Daha sonra metni mürettipe (dizgiyi yapan kişi) verirsiniz. O da yazıyı ya da dökümanı istenilen yazı tipine (ki buna stil diyoruz) ve istenilen büyüklüğe göre (ki buna da punto diyoruz) ayarlar ve bu şekilde basılmasını sağlar. Ancak bu zahmetli işlere kalkışmadan önce belli şeyleri görüp değiştirmenizi sağlayacak bir işleme yani tertipleme ya da düzenleme (layout) işlemine ihtiyaç duyulacaktır. Çünkü bastıracağınız dökümanın nasıl olacağını tahmin etmekle görmek arasında çok fark vardır. Ayrıca baskının iyi olması için dökümanın sayfa düzeninin nasıl olacağının, hangi yazı karakterinin kullanılacağının mürettipe söylenmesi gerekir. Mürettip, sizin düzenlediğiniz şekilde, yazıları kesip yapıştırarak, sizin düşündüğünüz taslağı oluşturur. Başlıklar, yazılar ve manşetler sırasına göre dizilir, tasfiye edilir ve yerleştirilir. Eğer metin çok uzun veya çok kısaysa, bu sayfa yetersizliğine veya sayfalarda boş yerlerin kalmasına neden olur. Bu durumda sayfa düzeninin değiştirilmesi gerekir. Yani yazıdan belli bölümlerin çıkarılması veya yeni eklemlerin yapılmasını gerektirir. Bu da bazı kişilerin (mürettip gibi) sinirlenmesine yol açabilir. Ancak aynı sinirli mürettip çoğu matbaada olduğu gibi bazı dizgi hataları yapabilmektedir. Dolayısıyla yapılması gereken kontrol işlemi baskıyı geciktirmektedir. Meselâ başlığı 48 noktalık bir punto ile yazmak istiyorsunuz ancak 36 noktalık yazı ile yazabilecek imkânımız var. Bu durumda biraz paradan çıkmanız gerekebilir. Tabii ki kaybettiğiniz zaman da işin cabası. Grafiklere gelince; grafikler, bu sistemde birçok problemin ortaya çıkmasına neden olurlar. Örneğin bir fotoğrafı yazının belli bir yerine yerleştirmek istediğinizde bunun çok ince noktalara bölünmesi, boyutlarının değiştirilmesi gerekir ki basılabilsin. İşte bu sözü edilen işlemler doğru ve tam olarak yapıldığında ve tabii sizin sabır taşınız çatlamamışsa artık baskıya geçebilirsiniz.

MASA ÜSTÜ YAYINCILIĞIN ÇEKİCİLİĞİ

Masaüstü yayıncılığın en güzel tarafı, yukarıda sözü edilen aşamaların hepsinin kontrolünün sizde olmasıdır. Ancak profesyonel kullanıma cevap verebilecek bir yazıcınız yoksa iyi sonuç alamazsınız. Masaüstü yayıncılıkta kullanılan programlar, çeşitli gruptaki kullanıcılar tarafından kullanılıyor. Örneğin çeşitli ülkelerdeki bilgisayar kulüpleri, üyelerine aylık bülten gibi iki veya üç sayfalık gazeteler çıkartırken, sayfa düzenlemelerinde ve dizgide bu programları kullanıyorlar. Ayrıca büyük gazeteler artık esas baskıya geçmeden evvel bilgisayar ekranında bütün düzenlemeleri yapıyor. Özellikle birinci örnekteki gazetelerde, gazetenin belli bir adı ve bu adın değişmeyen bir yazı karakteri ve sayfada da belli bir yeri vardır. İşte bu ve benzeri bölümlerin standart olmalarından dolayı diskte hazır bulunabilmesi sizi her ay belli rutin işleri yapmaktan kurtarır. Ayrıca her sayfada veya sayı için değişik birer taslak örneği hazırlanıp diskte bulundurulması yararlı olabilir. Çünkü bu taslaklardan bazılarından ileride fikir alabileceğiniz gibi bazı taslakları sonradan kullanabilirsiniz. İşte bu noktada bilgisayarın çok önemli bir fonksiyonu ortaya çıkıyor ki, o da bu işlemlerin hepsinin çok kısa bir sürede ve görerek yapılabilmesidir. Şimdi isterseniz masaüstü yayıncılığın bazı aşamalarını görelim: Metin bölümü genellikle bir kelime-işlemcide yazdırılır ve diske kaydedilir. Çoğu masaüstü yayıncılık programları, yarattığınız bu metinleri sonradan istediğiniz sayfa ve sütunlara transfer etmenize olanak sağlarlar. Kullanılan program bir kelime-işlemciye sahip değilse bu durumda başka bir kelime-işlem programı kullanmanız gerekir. İşte burada dikkat edilecek olan nokta kullandığınız masaüstü yayıncılık programı ile kelime-işlem programının uyumlu olmasıdır. Ancak şunu söylemek gerekir ki bugün piyasadaki masaüstü yayıncılık programlarının hemen hemen hepsi bir kelime işlemciye sahiptir. Metnin transferi gayet basittir. Çoğu kez ekrana bir pencere açar ve metni dosya olarak oraya yerleştirirsiniz. Daha sonra başka bir pencerede yazı başlığını yazarsınız. Yazı tipini beğenmediniz mi? Keyif sizin, bilgisayar sizin, paşa gönlünüzün istediği bir yazı tipini birkaç tuşa basarak seçmeniz işten bile değil. Ancak varsayalım ki, ben biraz problemli ve zor beğenen bir insanım ve istediğim yazı tipini bulamıyorum. O zaman yazı tipleri üretmeye yarayan (Fontmaker ya da Fontpack gibi) programları kullanarak istediğim yazı karakterini yaratabiliyorum. Resimler bilindiği gibi çoğu yayına renk katarlar. En çok kullanılan programlar, kendi grafik ve resimlerinizi yaratabileceğiniz ya da diğer programların data disklerindeki resimleri alıp değiştirebileceğiniz bir grafik editörüne sahiptir. Şimdi bazı arkadaşların aklına şöyle bir soru gelebilir (daha doğrusu benim aklıma geldi): Peki metni yazdık, sayfaya yerleştirdik. Daha sonra bir de resim koyacağımız aklımıza geldi ve resmi metnin içine yerleştirmek istedik. Şimdi ne olacak? Bu sorunumuza (ya da soruma) bir örnekle ce-

Calendar Of Events June 1988 SUN MON TUE WED THU FRI SAT 2 3 6 9 10 11 20 22 24 27

MAY 26 — SİG - 7 0 pim Ron 4 2750 Averme | 305-0355 fe MAY 31 — MAKİ 5 Meehiriğ <7 Heli The | Mis enler ön Madison ne « Io Crarigton ANE 7 — Meelna gm same Öngoirg öm condücled here sil cüme an JUNE Sha vi

EĞ Meeting Cal

imac JUNE 8 5 Board of Directors Meeting 7 00 pm lk Tar meeting for all members to attend JUNE 14 - Solers 7 00 -Held Nelson ef shi 4765 JUNE 16 00 Saret, Tmopersi on comer or Dre Jaki 2 and Coliseum ali AEniman 272-4130 Tortürher JUNE 20 - SIG 6 30-9 30p m at Bldg 823 sl on Günter Ski Leader

Main 7 00 pm at 9 ds ne Cramplon Bowl member ar urged land spötenlisine

JUNE 30 - Tüp m Meeting place te isler Cal Roy Sih af 3856355 for more info MACHINE Ski

ADE

LOCAL

BüuLLETm çe HERE sının 24-7)

The Voice of... Here are some of the symbols used on C-Link and other bulletin boards

smile * kisi Dn post war ( fava D Bi back var le keyi out

X Hat sayiag a word! P Sticking am > - smile *fk Avayfram the On fihar,

Deve vap vermek istiyorum. Varsayalım ki, siz bir şirketin pazarlama departmanının müdürüsünüz (meselâ dedik) ve şirketin toplantısı için ayrıntılı bir rapor hazırlamanız gerekiyor. Geçtiniz bir masaüstü yayıncılık programının başına ve beğendiğiniz bir yazı karakteri ile raporunuzu yazdınız ve tam “vay be ne döktürdüm” dediğiniz anda yazıda bulunması gereken zaman/satış grafiğini yerleştirmeyi unuttuğunuzu görüp şoka girdiniz. İşte burada kullanıcıya gerçekten çok büyük bir kolaylık sunulmuş. Grafiğinizi getirip yazının istediğiniz yerine damdan düşer gibi koyuveriyorsunuz ve automatic word wrapping yani Türkçe adıyla otomatik kelime kaydırma sistemi yazıyı resmin etrafına bir çerçeve gibi yerleştiriyor.

MASAÜSTÜ YAYINCILIĞINDA BAZI UYGULAMALAR

Masaüstü yayıncılığı, bazı bilgisayar kulüpleri tarafından çıkartılan aylık veya haftalık 1 veya 2-3 sayfadan oluşan gazetelerin editörlerine okuyucuları ile iletişim çabukluğu açısından büyük yarar sağlamaktadır. Bu gazetelerin yayıncıları genellikle birkaç tane ünlü programı kullanıyorlar. Meselâ Springboard şirketinin ürettiği Newsroom, Berkeley Softworks şirketinin ürettiği geoPublish ve Electronic Arts şirketinin ürettiği PaperClip Publisher burada sayılabilir. Newsroom ile yayınlanan gazeteye bir örnek verecek olursak; The Milwaukee Commodore Enthusiasts adlı kulüp yanda örneği görülen aylık gazeteyi çıkartıyor. Kulübün başkan yardımcısı Dan Heaney, gazeteyi Newsroom programını C-128'de kullanarak basıyor. Heaney'in belirttiğine göre; kulüp geçen yıl üyeleri için böyle bir gazete çıkarma ihtiyacı duymuş. O zaman bu konuda bir araştırma yapılmış ve Newsroom programının bu iş için kullanılabilecek tek alternatif olduğu görüşüne varılmış. Kulüp üyelerinden biri eski sayılardan birini istediğinde Dan Heaney, istenilen sayıyı diskten yüklüyor ve yazıcıda bastırıyor. İlk başlarda sadece bazı program dökümleri ve bilgisayar hakkında bazı püf noktalarını yayınladıklarını belirten Dan Heaney, şimdi ise her ay gazeteye haberler ve dökümler dışında reklâm bile aldıklarını söylüyor. Bunun yanında Newsroom programının bazı niteliklerinin gazete editörlerine büyük ölçüde zaman kazandırdığı da belirtiliyor.

VE GEOS

Bir diğer masaüstü yayıncılık programı ise, Berkeley Softworks firmasınca üretilen ve GEOS'la kullanılmak üzere dizayn edilmiş olan geoPublish programıdır. “Onsuz ne yapardım, bilemiyorum.'' diyor Rodney Gill. Rodney Gill, Montgomery-Alabama'da bulunan Montgomery Area Commodore Computer Society'nin gazetesi olan The Interface'in editörü ve aynı zamanda bir geoPublish kullanıcısı. Gill, geoPublish'i üyelerin gönderdiği yazıları ve makaleleri birkaç farklı kelime-işlemciden ve grafik şekillerinden geçirerek çevirmek amacıyla kullanıyor. Çevrimden sonra ortaya bir nevi şablon gibi bir şey çıkıyor ve yazılar, makaleler ve hatta resimler bu şablon vasıtası ile yerleştirilerek gazetenin taslağı oluşturuluyor.

GEOWORD

Fanatik bir Commodore meraklısı olan Roger Ledbetter ise geoPublish'i daha enteresan bir amaçla kullanıyor. Ledbetter, geoPublish ile GEOS hakkında bir magazin gazetesi çıkartıyor. Aşağıda örneği görülen gazetede GEOS hakkındaki yenilikler, GEOS'la ilgili yarışmalar ve tecrübeli kullanıcılar tarafından gönderilen bazı püf noktaları yer alıyor. Ledbetter, geoPublish'ten önce gazeteyi geoWrite ve geoPaint'ten yararlanarak çıkartıyormuş. O zamanlar gazetenin çıkarılması Ledbetter'in bayağı vaktini alıyormuş. Ayrıca özellikle sayfa kesim ve birleştirimlerinin çok tecrübe istediğini söylüyor Ledbetter ve geoPublish'in bu konuda kendisine ayda en az 10 saat vakit kazandırdığını belirtiyor.

Ledbetter'a göre karşılaşılan C-64'ün donanım yetersizliği en büyük sorunu oluşturuyor. Bu yüzden programı C-128 ile kullanmak hafıza artımı yüzünden yüksek verim sağlıyor. Roger Ledbetter, belli tıkanıklıkların oluşmaması için C-128 kullanımını tavsiye ediyor. Son olarak bu işe hevesli olanlarınız için program edinmek ve bilgi almak açısından bazı adresler ve program isimleri veriyorum.

Gelecek sayıda bu programlar hakkında bilgi vermeğe çalışacağım. Bu arada GEOS meraklıları için bir de flaş haber; çok yakında zannediyorum ki piyasada Türkçe GEOS ve kullanım kitabını bulabileceksiniz. Gelecek sayıda buluşmak üzere hoşça kalın...