Sayfa 29

YÜKSEK GERİLİMLİ BİR VAKUM TÜPÜ

Yüksek gerilim, negatif yüklü en küçük parçacıklar olan elektronların, resim tüpünün bir ucundan diğerine ulaşmalarını sağlar. Tüpün içindeki vakum ise bir diğer koşulu yerine getirir: Resim tüpünün içinde eğer hava var olsaydı, elektronlar yolları üzerindeki hava molekülleriyle bilardo topları gibi çarpışacaklardı. Her çarpışma ise elektronların hem yollarından sapmalarına hem de enerji kaybetmelerine neden olacaktı. Mat levhanın iç yüzeyi, elektronların çarpmasıyla ışıyan bir maddeyle kaplıdır. Bu ışıma sonucunda karakterler ekranda görünür hale gelir. Yeşil monitör ya da siyah-beyaz televizyondaki gibi monokrom gösterimlerde, ışıma tabakası her noktası eşit karanlıkta bir yüzeydir. Renkli gösterimde ise, farklı kalınlıkta tabakalar kullanılır. Resim tüpünün uç kısmı sırasıyla kırmızı, yeşil ve mavi tabakalarla kaplanır. Bu tabakalar birbirleriyle temas halinde değildir. Sık yerleştirilmiş “renk noktaları” sırayla birbiri üzerine yerleştirilir. Bunlar birbirinden ince bir delikli tabakayla ayrılır. Bir renkli monitörde noktaların sayısı, ekranın çözünürlüğünün derecesini gösterir. Eğer yüksek bir çözünürlük düzeyi isteniyorsa, daha çok sayıda ve daha küçük noktalara sahip bir monitörün alınması gerekir. Ekranda resmin oluşması satır esasına göre gerçekleşir. Elektron ışını ekranın sol kenarından sağ kenarına büyük bir hızla yönlendirilir. Işın sağ kenara eriştiğinde, yönlendirici ünite onu satırın sonuna geri gönderir (resim 3). Bu geri gidiş sırasında ışın kesilmiş olur, yani herhangi bir nokta yaratmaz. Ardından bir satır aşağıya geçerek aynı hareketi yineler. Tüm ekranı kaplayan bir resim genellikle 625 satırdan oluşur. Görüntülenen resmin parlaklığını ayarlamak oldukça kolaydır: Mat levhaya çarpan elektron ışını ne kadar güçlü olursa, görüntülenen karakter o kadar parlak olur. Peki, monitörün yönlendirici devresi, bir noktanın hangi renkte ve ne kadar parlaklıkta olması gerektiğini nasıl “bilebiliyor”? Çok basit. Bunu bilgisayardan öğreniyor. Commodore 64, yoğunluk, renk ve görüntülenecek noktanın konumu gibi tüm bilgileri içeren bir video sinyali (FBAS) gönderir. Ayrıca C 64, 6 uçlu video çıkışı aracılığıyla sesi de iletir. Commodore 128, resim ve ses sinyallerini 9 uçlu Canon çıkış üzerinden iletir. C 128'de C 64'ten farklı olan yalnızca bu çıkışlar değildir. Aynı zamanda resim sinyali de farklıdır.

DOLAMBAÇLARDAKİ

SİNYALLER

Commodore 128'in video sinyali RGB'dir (Red-Green-Blue — kırmızı - yeşil - mavi, televizyon resminin temel renkleri). Bu sinyal, satır başına 80 karakteri ekranda kaliteli bir biçimde görüntüler. C 128'iniz için bir monitör almayı düşündüğünüzde, uygun girişlerinin ve 80 kolon özelliğinin olup olmadığını kontrol ediniz. Gözün yanıltılabilmesi için gerekli frekans sayısı, yapılan araştırmalar sonucunda en az saniyede 24 resim olarak belirlenmiştir. Televizyon ve monitör teknolojisinde, hareketli resim imajının tam olarak sağlanması için saniyede 25 resimlik bir frekans kullanılmaktadır. Teknik uzmanlar çok daha iyi bir sonuca, “satır atlama yöntemi” ile ulaşmış bulunuyorlar. Bu yöntemde resim ikiye bölünüyor. Resmin ilk yarısında her satıra bir tek sayılı numara verilirken, ikinci yarıda her satır bir çift sayılı numara alıyor. Ekranın ışıması saniyede 25 resimlik bir frekansın yardımıyla titremeyi büyük ölçüde ortadan kaldırır. Bu yöntem pahalı monitörlerde de kullanılır. Fakat kaliteli monitörler satır atlama yöntemiyle çalışmazlar, bunlarda saniyede 25 tam resim görüntülenir. Video girişine sahip bir televizyonunuz ya da bir monitörünüz yoksa, Commodore 64'ünüzün video sinyali resmi görüntüleyebilmek için bir dolambaçlı yol kullanacaktır: Bilgisayardaki dönüştürücü (modülatör), sinyali antenden alınan bir televizyon sinyaline dönüştürür. Böylece anten girişi üzerinden yapılan bir bağlantı, resmin aktarılmasını sağlar. Televizyon bu sinyali yeniden bir video sinyaline dönüştürür. Maalesef resim bu iki kez dönüşme sırasında kalitesinden bir miktar kaybeder. Eğer televizyonunuzun video girişi -SCART ya da Euro AV- varsa, C 64 herhangi bir dönüştürme işlemine gerek duymaksızın sinyali ona aktaracaktır. Resimler arasında optik açıdan kalite farklarını resim 4'te görebilirsiniz. Dileriz, monitörler dünyasına bu iki adımlar sizi çok şaşırtmamıştır. İleriki sayılarımızda, farklı sinyal türleri gibi, bazı teknik konuları irdelemeye devam edeceğiz.

Başlangıç Işın Geri Dönüşü

Ekrana Bakış