Midi - Müzik Makinesi Olarak Bilgisayar
Elektronik aletler arasında veri transferini belirli bir norma kavuşturmak için, 1982 yılı sonunda, MIDI (Musical Instrument Digital Interface) adı verilen bir alet üretildi. MIDI-bağlantısı olan bir alet, diğer aletlere komutlar gönderebilmekte veya onlar tarafından yönetilebilmekte. Böylece, farklı müzik aletlerini birbirlerine bağlamak ve bir “Master”dan (usta) diğer “Slaves”i (çıraklar) yönetmek mümkün hale geldi. Bu sistemde, isteğe bağlı olarak, tüm aletlere, birden fazla alete veya tek bir alete veri iletilebiliyor. Yani, bir synthesizer bir klavyeye ihtiyaç duymaktayken, MIDI'nin varlığında, Master tarafından çalınabilen -klavyesiz bir ses sentezi aleti olan- bir ses modülü yeterli olabiliyor. MIDI verileri, 31 250 baudluk (bit/saniye) bir aktarım hızıyla, örneğin bir synthesizer ile bir elektronik bateri arasında karşılıklı yönde aktarılabiliyor. Bu yüksek hızın sağlanması çok önemli; çünkü konser gibi gerçek zaman kullanımlarında, enstrümanlar arasında birçok verinin çok hızlı aktarılması gerekiyor. Bir MIDI konfigürasyonu içerisinde, kanal ve sistem verileri aktarılır. Kanal verileri, ses hakkındaki ton parametreleri veya ses yüksekliği ve ilgili kanal numarasına sahip bir aletin işletim tarzı (modu) gibi bilgilerdir. Sistem verileri ise, bir sequencer'ın yönetimine ilişkin bilgileri, aletlerin senkronizasyonuna ilişkin gerçek zaman verilerini ve üretici firmaya özgü verileri kapsar.
Pratikte Midi
En basit MIDI sistemi, iki synthesizer'ın bir MIDI aracılığıyla birbirine bağlanmasıdır. MIDI-in ve MIDI-out'lar ters yönlü olarak birbirleriyle bağlanır. Bu durumda iki aleti de aynı anda çalmak mümkün olmaktadır. Daha gelişkin olan synthesizer'ı master olarak kullanmak akıllıcadır. Aksi takdirde bu aletin bütün olanaklarından yararlanmak olanaksız olmaktadır. Çünkü slave, ancak master'ın kendisine gönderdiklerini çalabilir. Örneğin bir alet vuruş dinamiğine sahip değilse, vuruş dinamiği verilerinin aktarılması olanaksızdır. Yani MIDI, enstrümanların olanaklarını artıramaz; yapabildiği, bunların arasındaki bağlantıyı kolaylaştırmak ve müzisyenin bu iş için yerine getirmesi gereken teknik çalışmadan tasarruf etmesini sağlamaktır. Herhangi bir bilgisayar, MIDI ile donatılabiliyorsa -kendi ses yeteneklerinden bağımsız olarak- master olarak işlev görebilir. Bunun gerçekleşmesini sağlayacak destek software ve hardware piyasada bulunabilmektedir.
Seguenzer
Bir sequencer programı, bilgisayarı, birden çok kanala sahip bir kayıt gerecine (teybe) dönüştürebilmektedir. Yani, birbiri ardına çeşitli enstrümanları kaydetmek ve daha sonra bu kayıtların tümünü aynı anda çalmak mümkün olabilmektedir. Örneğin, master ile ilk kanala bas kaydı yapılmakta, sonra ikinci kanala melodinin kendisi kaydedilmekte, üçüncü kanala ise armoni yerleştirilebilmekte. Bu yapılırken de önce doldurulmuş iki kanal duyulabilmektedir. Her kanala, kendisini yeniden çalacak enstrümanın kanal numarası verilmektedir. Daha sonra istenen diğer sekanslar da çalınabilir ve tümü tek bir şarkı halinde birleştirilebilir. Bu arada şarkının tek tek bölümleri (sekansları) istenen sayıda tekrarlanabilir, birbirine bağlanabilir ve değiştirilebilir. Her kanal üzerinde düzeltmeler yapılabilir, bunu yapmak için tüm kanal yeniden çalınabilir ya da bu kanaldaki tek tek sesler değiştirilebilir (punch in-out). Her bir kanal bir diğer kanala kopya edilebilir ve bir MIDI-Delay'la donatılabilir. Bunun anlamı şudur: İkinci kanal belirli zaman dilimlerinde birinci kanalla aynı şeyi çalabilir. Ayrıca kanallar transpoze edilebilir ve çalma hızı değiştirilebilir. Bir diğer olanak ise, synthesizer'ın sesini bir sekansta değiştirebilmektir; bir kanalda tüm melodi çalınabilir, diğer kanala istenen şarkılar yerleştirilebilir.
VOICE 1
YOTCE
VOICE 3
Bir kanalın çalınmasında ortaya çıkabilecek aksaklıklar, daha sonra bir “oto-tashih”le düzeltilir. Programın düzenlenişine göre, düzensiz çalınmış olan sesler, bir sonraki mezürde tashih edilebilir. Disket üzerinde bellek alanından tasarruf edebilmek için, kullanılmayan veriler, örneğin vuruş (tuşe) dinamikleri, süzülebilir.
Soundeditör
(Ses yazıcısı)
Bununla, synthesizer'da ses üretimine yarayan tüm değerler, topluca görülebilmeleri için, ekranda görüntülenir. Modern bir synthesizer'da belirli bir sesin programlanması çok karmaşıktır. Üretilen ses, birden çok faktör tarafından değişik açılardan etkilenir. İnsanın, çok sayıda değeri kafasında tutması gerekir. Bu değerlerin synthesizer'da gösterimi ancak sayılar halinde olabilir. Fakat aynı değerler, ekranda grafik olarak da görüntülenebilir. Böylece bir sesin geliştirilmesi çok daha basitleşir. Ses yazıcıları, daima belirli bir synthesizer'a göre düzenlenmişlerdir. Satın alırken gözden kaçırılmaması gereken bir nokta bu. En iyisi, program yönetiminin bir bilgisayar aracılığıyla gerçekleştirilmesi. Böylece, pahalı bir klavyeden tasarruf edilmesini sağlayacak, ses modülleri programlanması gerçekleştirilebilir.
Ses ve tüm ses dizileri diskette saklanabilir. Bazı ses yazıcıları, bir sesin parametrelerinin bilgiyazımını da yapabilmektedir.
Scorewriter
Bazı sequencer'larda, nota gösterimi için programlar da eklenmiştir. Çalınan sekansların, ekranda ya da bilgiyazarda nota yazısı olarak çıkışı alınabilir. Dolayısıyla önce notaların bilgiyazımı yapılarak, örneğin karşılık gelen makamın aksidanların uygunluğu sağlanır veya nota değerleri değiştirilir. Burada da dikkat edilmesi gereken nokta, scorewriter'ın kullanılan bilgiyazara uyumlu olup olmadığıdır.
Synchronizer
Müziğe yeni başlayanlar için, Music-Master ya da Music-Studio gibi entegre programlar, bu alanda neler yapabileceğini ölçebilmeleri açısından oldukça yararlıdır. Bu programlar, yeni başlayan birinin gerek duyacağı her şeyi içermektedir. Bunlar, örneğin ses üretimi, nota girişi ve ekranda yazılması, bilgisayar klavyesinde basit melodilerin çalınması, şarkıların, bilgiyazar çıkışlarının veya basit sequencer programlarının bellekte saklanması veya yüklenmesi gibi kullanımlar olabilir.
Aslında bu programlar, profesyonelce çalışabilmek için pek yeterli olamıyor. Çünkü bunlar, üzerlerinde değişiklik yapmaya pek elverişli değiller. Bunlar bilgisayarın ses yetenekleriyle sınırlı kalıyorlar ve MIDI ancak tali bir işlev görebiliyor. Böylece sequencer modülleri, gerçek bir sequencer programının ancak belli kısımlarını sunabiliyorlar. MIDI, çok kapsamlı olabildiği gibi, daha dar kullanımlar için de üretilebildiğinden, donanımınızı kesenize ve artan gereksinimlerinize uydurmanız mümkün. Büyük stüdyo bilgisayarlarının aksine, daha kısıtlı mali olanaklara sahip kişiler de bilgisayarlı müzik dünyasına adım atabilirler. Kendine yeterli ve işlev gören bir sisteme sahip olmak için, önce mutlaka meşhur ve zengin olmak gerekmiyor. Götz Bonk ve Joachim Graft'tan çeviren Balaban Tozan.
Müzik Sözlüğü
Delay: Zaman kaydırması, örneğin bir sequencer'da bir kanalda.
Gerçek zaman: Verilerin, bir bilgisayar tarafından kendisine iletildiği anda işlenmesi.
Çok kanallı kayıt gereci: Farklı ses kanallarını birbirinden ayrı olarak kaydedebilen teyp.
Midi: Musical Instrument Digital Interface. Müzik enstrümanları arasında bağlantı kurmak üzere normlaştırılmış interface. Üç G/Ç olanağı vardır: Midi-In verilerin girilmesi için, Midi-Out çıkış için ve verilerin iletilmesi için. Midi, üç farklı işletim tarzında
(mod) çalışabilir: Poly- on altı sesli olarak iletilebilir; omni- on altı kanalın tümünde gönderir; mono- aynı anda on altı farklı ses rengine sahip olabilen tek bir ses çalınabilir. Pitch-Bending: Synthesizer'da bir sesin yüksekliğinin kademesiz olarak değiştirilebilmesine yarayan regülatör. Punch in/out: Sequencer'da, diğer kısımların silinmesine neden olmaksızın kaydedilmiş bir kanalın herhangi bir yerine atlama, oradaki sesleri çalma ve kanalı yeniden terk etme olanağı. Sequenz (sekans): Bir parçanın kapalı, kısa kesiti.
Ses modülü: Klavyesiz bir synthesizer. Başka bir klavyeden çalınması gerekir, ses programlanması da aletin dışında gerçekleşir.
Startbit/stopbit/veri biti: Midi, verileri her biri on bitlik paketçikler halinde aktarır. Birinci bit (startbit), aktarımı haber verir; sonraki sekiz veri biti bilgiyi aktarırlar, onuncu bit ise paketçiğin aktarılmasını sona
Synthesizer: Elektronik ses üretiminde yararlanılan bir alet. İstenen ses elde edilene kadar, çıkış titreşimi, osilatörler, filtreler, eğri jeneratörleri ve güçlendiricilerle modüle edilir (ayarlanır). Sayısal veya benzeşik bir yönetim biriminden ve bir piyano klavyesinden (keyboard) oluşur.
—İ
KATILDILAR
KAZANDILAR
İşte kazananlar...
S. Sermen İzmir S. Öztürk İzmir M. K. Müezzinoğlu İzmir
M. Gözar Ankara K. T. Kale İstanbul
V. Hallaç B. Akçakoca Bursa E. Gördeli Bursa E. Ölçer İzmit S. Kılıç Ankara A. Danacı Ankara M. L. Zeren Ankara O. Üner Ankara A. Kaleli Edirne O. T. Öncü Çanakkale T. Karlılar Adana E. Eser Hatay ikramiyeler kazananların adreslerine posta ile gönderilmiştir.
Ayaklarınızı ıslatmak için bilmeniz gereken
her şey