Sayfa 67

İlk teknik fazla dik olmayan bir süzülmeyle ama yavaş bir uçuş ve süzülüş hızı ile gelip piste konmak. Full flap koyduktan sonra istediğiniz süzülüş açısında 60 Kn.'dan yavaş uçacak şekilde gaz ayarı yapın. Konma ve toplama sırasında son ana kadar gazı çok da fazla kesmeyin.

Eğer çok dik ve yavaş inmek isterseniz, iniş takımları ve full flapla uçağı burnu aşağı daldırmanız gerekecek. Full flap ve iniş takımı aynı anda öyle bir sürüklenme kuvveti yaratır ki, hele gazı da rölantiye kestiyseniz uçak 45-50° açıyla adeta dalarken bile hızı 80 knots'ın üzerine çıkmaz.

Fakat dik süzülürken tam flap kullanımı, daha doğrusu tam flaplı olarak bir noktaya konmak zordur. Uçakla pistin başını tutturduktan sonra burnu yere dokunuş için toplarken başınıza biraz bela açılabilir. Tam flapla sürükleme kuvveti fazla olduğu için uçağınızın 80 Knots'lık hızı burnu topladığınız anda 40'ların yakınına kadar düşer ve dokunuş için burnu yavaşça toplarken bir de bakmışsınız ki STALL! Bunu engellemek için iki yöntem kullanabilirsiniz:

İlk yöntem, burnu toplarken bir yandan da gaz açmak. Bu şekilde uçağın hızını korursunuz ve konarsınız. İkinci yöntem ise, uçağınızın hızı burnu toplarken 60 knots civarına geldiğinde flapları yavaşça 30- 20-10°'ye toplarsınız ve hızınızın 60 civarında kalmasını sağlarsınız.

İlk yöntem daha kolay gibi gözüküyor. Ama gazı tam kıvamında ayarlayamazsanız, piste konamayabilirsiniz. Üstelik bu yöntem motorunuz durmuşken haliyle kullanılamaz. İkinci yöntemin problemi ise tam burnu toplarken siz flapları yukarı aldığınız için burun aşağı verme eğiliminin artması. Bunu engellemek için de mouse'la verilecek hassas kumandalar gerekli. Üstelik bu şekilde piste daha hızlı gireceksiniz. Her yiğidin bir yoğurt yiyişi vardır, istediğinizi seçin.

Eğer piste çok yakınken ve uçağı da çok daldırmadan indirecekseniz, inişin planlanması çok önemli, işte programımızın "T" göstergecini kullanmanın en temel yollarından biri daha. Aynı sabit bir nokta etrafında dönüşlerde olduğu gibi "T"'yi bu sefer de istediğimiz planlama, yaklaşma ve süzülme hattı üzerinde tutarak pist başının biraz ilerisini tutturacağız. Bunu yapmak için ise; mouse'la gene öyle bir dönüş kontrolü vermelisiniz ki pist başına yaklaşırken "T" sürekli hayalinizde canlandırdığınız dönemecin sınırlarında kalsın.

Eğer dik süzülme açısı ile pisti tutturamayacağınızı görüyorsanız, pisti tutturmak için genişliğini "T" göstergeci ve hislerinizi kullanarak ayarlayacağınız bir dönüşe girin ve pistle aranızdaki mesafeyi artırın. Dönüşü öyle ayarlayın ki dönüş sonunda pisti ortalamış olun (Ol, demesi kolay...).

Piste çok yakın kaldıysanız hiçbir zaman dik süzülme ile birlikte çok yatışlı bir dönüşe gelip uçağı katletmeyin. Evet, inebilirsiniz belki, ama bu pek de güzel ve güvenli bir iniş olmaz.

Alçak Uçuş ... Gerçek hayatta alçak uçuş genellikle disiplinsiz bir davranıştır ve çok tecrübeli bir pilot dışında uygulanması da genelde sakattır. EEE, simülatörler uçakların parçalanmaması için icat olmuş, uçağı çaksak ne yazar, çakmasak ne yazar...

Alçak uçuş çalışırken, adı üzerinde, alçak yani 500'ün altında uçacağız.

Aslında basit bir olay, ufak kurallar olarak full gazla uçmamız ve uçağı 45°'den fazla yatırmamamız gerektiğini söyleyebilirim. Full gazla uçmak, uçağa mouse ile yunuslama kumandası verme hakimiyetinizi artırıyor. 45°'den fazla yatış çalışmak da dönüşler sırasında yükseklik kaybetmemek zorunda olduğunuzdan, özellikle 100'de uçarken, aslında faydalı. Ama bilirsiniz her mouse sık sık tekler, bunun için 45°'den fazla yatışlarda bir eliniz klavyeden yatışı düzeltmek için hazır bulunsun.

Joystick sevenler için en zevklisi ise, tabii yeteri kadar hassas bir stick'leri varsa, pistten kalkar kalkmaz 200'de pist üzerinde dönüşler ve manevralar yaparak keyiflenmek.

Loop (Takla) ...

En basit ve en zevkli akrobasi hareketi. Diğerlerinin yanında oldukça kolay. Motor tam gaz açıkken 160-170 Knots'a kadar hızlanın, sonra da burun yukarı kumandasını yavaşça ama kararlıca verin. Yan görüntüyü seçerseniz ne kadar burun yukarı verdiğinizi kanadın ufka göre yatış açısından görebilirsiniz. Uçağınız yere tam dik olduğu andan itibaren taklanın tepe noktasına kadar burun yukarı kumandasını yavaşça ortalamaya, hatta burun aşağı vermeye başlayın ve karbüratör ısıtıcısını da açarak gazı kesin. Burada amaç, uçağın taklanın tepe noktasında birden düşmesi yerine bir süre yavaş hızda süzülmesini sağlamak.

Uçağınız baş aşağı dalarken de bu sefer yavaşça burun yukarı kumandasını vererek harekete başladığınız irtifada taklanın bitmesine çalışın.

Şandel (Chandelle) Dönüşü ... Şandel dönüşü, aslında eğik bir takla hareketinin bir varyasyonu olarak da tanımlanabilir. Manevranın amacı uçakla 180° geriye sert bir dönüş yaparken mümkün olanın en fazlası yükseklik kazanmak. Manevranın yapılışı ise adım adım şöyle:

- Döneceğiniz taraftaki kanat altında bir nirengi noktası seçin.

- Gazı full açın. Hızınız azsa 120 civarına kadar çıksın, bekleyin.

- Uçağı 30° kadar yatırın. - Takla attıracakmış gibi uçağa burun yukarı kumandası verin.

- Suni ufukla 30° yatışı muhafaza ettiğinizi kontrol edin. Dışarı baktığınızda yatış çok fazlaymış gibi gözükse de siz o an uçtuğunuz hatta göre 30° yatık kalmalısınız.

- Kanat altındaki nirengi yaklaşırken uçağı düzeltmeye başlayın ve yavaşça burun aşağı kumandası verin.

- fam 180 geri döndüğünüzde düz uçuş durumunda olun.

"Ol" demek kolay tabii! Hareketi çalışıp, hızınızı burnu birden düşürecek değerlere getirmeden dönüşten nasıl bir zamanlama ile çıkmanız gerektiğini bulun. Hareketi düzgün yapın.

- STALL olmayın. Tembel Sekiz ... Gene klasik bir manevra. Amaç yükseklik değiştirirken dönüşler yapmaya alışmak. Sekizin iki tarafı simetrik olduğu için tek tarafını düzgün yapmayı öğrenip sonra tam sekiz yapmaya da başlayabilirsiniz. Manevraya başlarken seyir hızı (110- 120) ile düz uçun ve normal gaz konumunu kullanın. Manevra sırasında gaz miktarını değiştirmeyin. Amaç seyir hızının üst ve altında manevra yapmak olduğu için sakın tam gaz açmayın.

- Harekete geçmeden önce döneceğiniz tarafta bir referans noktası seçin.

- Tırmanıştı bir dönüş kumandasını yavaşça vermeye başlayın. Yatış hızını abartmayın. Yaklaşık 45° döndüğünüzde, burun ufka göre en yukarı konumda ve yatış halen 30°'ye doğru artıyor olmalıdır.

- Referans noktası gelirken burun, hızınız düştüğü için düşmeye başlar. "T" göstericisi referans noktasını düz uçuştaki ufki konumda kesmeli. Bu sırada yatışınızda 30° olmalı.

- Yaklaşık dönüşün 135° pozisyonunda burun, ufka göre en aşağı pozisyonda ve yatış da 20° civarında ve halen düşüyor olmalıdır. - 180° geri döndüğünüzde ise manevraya başladığınız yükseklikte ve hızda düz uçuş durumunda olmalısınız.

Spin (Viril)... Mutlaka eski hava savaşı filmleri seyredenler vurulduktan sonra döne döne düşen çiftkanatlı uçak sahnelerini hatırlarlar. Spin de işte bu şekilde dönerek ve STALL durumda iken dalış yapmaktır.

Eğer uçak gaz kapalı halde tam STALL olacakken dönmesini istediğiniz yöne tam rudder ve tam burun yukarı kumandası verirseniz, dönerek STALL halde düşer ve dönüşü ters yöne rudder kumandası verilene kadar da sürdürür. Aerodinamik olarak karışık olan bu olaya otorotasyon da denir. Uçak daha sonra burun aşağı kumandası (yani lövye ileri itilmesi) verilerek STALL'dan çıkartılır ve düz uçuşa dönülür.

Düzgün spin atabilmek için 6000-7000'e kadar çıkın ve aşağıdakileri uygulayın;

- "Autokoordination" ile rudder ve eleron kumandasını birbirinden ayırın.

- Gazı kapayın. - Burnu tam ufuk hizasında tutacak şekilde (inişteki toplamada olduğu gibi) toplayın.

- STALL ikazı (STRL.ABBRUCH) ile birlikte bir tarafa tam rudder verin ve tam burun yukarı elevator kumandası verin.

- Uçak dönmeye ve dalmaya başlayacaktır. Yaklaşık bir iki tur attıktan sonra rudder'ı ilkin ortalayın, sonra gerektiğince biraz ters tarafa vererek ve isterseniz dönüş koordinatöründen de yardım alarak dönüşü durdurun.