Sayfa 66

Bir uçak, mesela 60 derece yatışta, kendi ağırlığının 2 katı kaldırma kuvveti sağlandığı zaman yerçekimi kuvvetini dengeleyebilir. Kaldırma kuvveti uçağın hızının karesi ile orantılı olduğundan, STALL hızımız da dönüşlerde farklıdır. Şekil 1'deki sağ grafikten de yatış açısına bağlı olarak STALL hızımızın % kaç arttığını bulabilirsiniz.

Kendi uçağımızın flapsız STALL hızı 56 Kn. gibi bir değerdedir. 60°'lik bir dönüşü yapabilmek için hızımızın 56 Kn.'lik değerden en az % 40 fazla olması gerekir, bu da 80 Kn. gibi bir hıza karşılık gelir. "En az" önemli bir kelime. Bu hız STALL hızıdır. Yani uçağı 60 yerine 61° yatırırsanız, ufku takip edemezsiniz. Bu hızda bu dönüş, ancak mükemmel bir pilotajla mümkün olur.

Mouse ile sert dönüşlerde, hem yatış hem de yunuslama kumandası vermek oldukça zor. Mouse arada tutukluk yapabildiği için manevranızı bozabilir. Onun için sert dönüşlerdeki yatış kumandasını klavyeden, yunuslama kumandasını ise mouse ile verin.

Manevranın çalışılması zor değil. Fakat dönüş sırasında "T" göstergecinin tepe noktası ile bunun tam yukarısına denk gelen ufki noktanın birbirinden uzaklığını kontrol edin (Ne demek istediğimi manevra sırasında anlayacaksınız...).

Manevrayı gerçekleştirirken ilkin yatışı normal bir hızda vermeye başlayın. Bu sırada mouse ile burun yukarı kumandasını verin ve bu kumandayı verirken 30° yatışı geçtikten sonra biraz daha hızlı davranın. Zaten keskin dönüşlerin esas noktası 30-45°'den sonra birden artan burun aşağı kumandasını düzgün olarak karşılayabilmek.

Dönüş esnasında hızınızı kontrol edemez ve STALL olursanız, ilkin STALL ikazı ekrandan silinene kadar yavaşça burun aşağı kumanda verin, sonra yatışı azaltın ve tekrar düz uçuşa geçin.

Yatışı alıp düz uçuşa geçerken bu sefer de uçağınız burnunu yukarı kabartmak isteyecektir. Bu tabii olarak gene 45-30 dönüşüm noktasına geldiğinde barizleşecektir. Hazırlıklı kumanda verin.

Side-Slip... "Side-slip", İngilizce yana kayma anlamına geliyor. Bu manevranın amacı yana kayışla beraber burun doğrultusunu koruyarak düz uçmak veya süzülmek. İleride göreceğimiz gibi, bu manevra flap kullanmadan hızla yükseklik kaybetmek veya hafif yan rüzgarda inmek için kullanılabilir.

Hareketin mantığı basit. Uçağımızı bir tarafa yatırdığımızda uçak, kanadın yana etkiyen kuvvetinden dolayı o tarafa döner. Ama eğer biz rudder kumandasını uygun miktarda ve ters yöne verirsek, uçağımızın burnu dönmeyecek, uçağımız yatış verdiğimiz tarafa doğru "çapraz çapraz" uçar.

Bu hareket sırasında uçağı 15-20°'den fazla yatırmak kumandalardan dolayı pek iyi sonuç vermiyor. Rudder kontrolünü eleron kontrolünden ayırdıktan sonra klavyeden kontrol ederken çok hassas davranın. Ters rudder'dan amacın yattığınız tarafın tersine dönmek değil burnu olduğu yerde tutmak olduğunu unutmayın.

Kumanda verirken mouse daha hassas olduğu için yatışı tutmak daha kolay. Ancak sakın el alışkanlığı dolayısıyla rudder'ı ortalamak için "5" tuşunu kullanmayın. Bu şekilde hem rudder hem de eleronlar ortalandığı için manevrayı kolayca bozabilirsiniz.

Kumandalara alıştıktan sonra, biraz biraz burun aşağı vererek ve sırayla ters yönlere side slip yaparak ilginç kayış ve yükseklik kayıpları gerçekleştirebilirsiniz.

Kısa İnişler... Kısa inişten kastettiğim iki şey var. İlki normal planlama ile piste paralel olup sonra da dik ve yavaş bir şekilde pist başına konmak. İkincisi ise bir meydan paterni veya benzerini uçmadan, o an bulunduğunuz yerden, en kısa planlamayla pist başına gelip konmak. Bunlara örnek olarak, pistin tam tepesinde birkaç bin feet'te iken bir dakika sonra yerde olmak veya motorunuz stop ettiğinde geri dönüp piste inebilmek gösterilebilir.

Eğer düzgün bir patern veya paterncik yaptıktan sonra kısa ve yavaş inmek istiyorsanız birazdan aşağıda anlatacağım iki full-flap tekniğini kullanın.