Sayfa 65

Merhaba arkadaşlar! Yazı dizimizin görerek şartlarda uçuşla ilgili son bölümüne gelirken, bazı değerli okuyucularım sayesinde açıklamadaki çok büyük bir eksikliği fark ettim... Evet, 4. bölüme gelmiş olmamıza rağmen oyunda kullanılan klavye örtüsünü halen toplu bir halde açıklamış değilim ve bu da anladığım kadarıyla oldukça önemli bir eksiklik olarak karşınıza çıkıyor. Bu ay yazımızın son kısmında kullanılan tüm tuşların bir açıklamasını yapıyorum (Hatta daha açıklamadığım seçenekleri kumanda edenleri bile).

Bu arada oldukça büyük bir müjdem var. Herhalde siz bu yazıyı okurken AirBus Simulator piyasada- elden ele dolaşan ve pek de sevilmeyen bir program olacak. Nedeni, programın oldukça komplike ve aynı Flight SIM gibi haritalar yardımıyla oynanabilmesi. Yalnız bu seferki haritalar gerçek Jeppesen Havacılık Haritaları. Bu program özellikle IFR uçuş tekniklerini çalışmamıza yardımcı olabilecek, gerçekten "baba" ve sürükleyici bir program. Programdaki tüm veriler, havaalanı kodları ve radyo seyrüsefer frekansları, gerçek havacılık verilerine dayandığı için size oldukça kapsamlı bir açıklama yapabileceğim.

Bu ay yapacaklarımızı sırayla bir gözden geçirecek olursak; ilkin belli bir nokta etrafında dönme, sert dönüşler, side-slip uçuş, dik ve kısa inişler, alçak uçuş, loop, şandel, tembel sekiz ve viril gibi bazı temel hava manevralarını göreceğiz. Bunlar görerek uçuş şartlarındaki kabiliyetlerinizi ve mouse hakimiyetinizi geliştirici çalışmalar. Daha sonra ise rüzgarlı ortamda uçuş ve yan rüzgar inişleri ile ilgili bilgi vermeye çalışacağım. Önümüzdeki ay aletli uçuşlara geçeceğimiz için, temel IFR çalışması olarak yapay ufka göre uçuş tekniklerini de bu ay göreceğiz. Bulut içinde çalışma yapabilmeniz için bu konuyla ilgili bir bölümümüz de olacak. Son konumuz ise klavye örtüsü... Eh, hadi go!

Hava Manevraları... Mouse hakimiyetinizi geliştirdikten sonra, uçağınızı da daha iyi tanıyacak ve ilk başta sizi sıkan bu ağır programla da bir savaş simülasyonundan aldığınız gibi zevk alabileceğinizi göreceksiniz. Yeter ki kendinize bir hedef seçin. Aşağıda sizi gaza getirip çalıştıracak bazı hava manevralarını açıklıyorum. Bu manevraları yaparken mümkün olduğunca etrafa bakma seçeneklerini ve "T" göstergecini kullanarak mouse'la hakimiyet kurun. Yalnızca rudder ve gazı klavyeden kullanın.

Bir Nokta Etrafında Dönüşler... Hava manevralarına başlarken sizin VFR kabiliyetinizi ve "T" göstergecini kullanabilme yeteneğinizi artıracak ilk hareket bu. Yapacağımız, yerde seçtiğiniz sabit bir nokta etrafında tam daireler çizmek. Bunun sonucunda yalnız yan bakış ekranındaki "T"'yi ve mouse'u koordineli olarak kullanırken, ileriye bakmadan, uçağa kumanda verebilmeyi ve hakim olmayı öğreneceğiz. Daireleri çizmeyi düz uçuşta öğrendikten sonra süzülme veya tırmanışla beraber uygulamayı da göreceğiz.

Hareketle ilgili fotoğraflar 1-3 arasında. Hareketi yaparken uçağın konumu hakkında çelişkiye düşerseniz, görüntünün yönünü değiştirip burna bakmak yerine yapay ufku kullanın. Zaten yazımızın ortasında bununla ilgili ayrıntılı bir bölüm var. Kendinize karşı dürüst olun ve yana bakarak uçun. Hareketi yaparken gazla çok gerekli değilse oynamayın.

Etrafında dönmek istediğiniz bir noktayı gözünüze kestirdikten sonra, bu nokta dönmek istediğiniz yöndeki kanadın altına gelecek şekilde bir dönüşe girin. Sonra yan görüntüyü alın. Hedef noktanızın yan görüntüdeki "T"'ye göre konumu, uçağınız hedefin biraz gerisinde kalacak şekilde olmalıdır. Bu durumda düz uçmaya başlarsanız, hedef noktası da "T"'ye yaklaşmaya başlar.

Hedef noktası "T" ile çakışırken, hedefe doğru mouse kullanarak uçağı yavaşça yatırın ve tahmini olarak bu durumu korumanızı sağlayacak bir dönüşe girin. Bu dönüşü sağlayacak yatış miktarını zaten hedef noktanın uzaklığına göre kestirebilirsiniz.

Mouse'u yavaş kullanın ki, hakimiyetiniz tam olsun. Her hava manevrasında olduğu gibi harekete başlangıç oluşturan kumandayı iyi vermelisiniz ki hareketin kalanında uçakla boğuşmayın.

Hedefin etrafında sürekli dönüşü koordine etmenin sırrı ise şu: Eğer hedef noktası "T"'nin arkasında kalıyorsa çok yavaş dönüyorsunuz demektir, yatışı yavaşça artırıp

Gökhan ŞENER dönüşü hızlandırın ve tekrar çakışmayı yakalayın. Eğer nokta "T"'nin önüne kaçıyorsa çok hızlı, yani hedefin etrafında değil hedefe doğru dönüyoruz demektir, yatışı biraz azaltın. Kanadın ufka göre konumuna bakarak dönüş hızınızı tahmin edebilirsiniz. Kanat ufka göre hangi konumundayken "T" ve hedef çakışık halde uçuşa devam ettiğinizi bulun ve uçağın bu yatışını muhafaza edin. Manevranın hedef etrafında dönüşle ilgili mantığını anladıktan ve pratiğini de kazandıktan sonra uçağı dönüşle birlikte düz uçurmaya çalışın. Bunu yaparken altimetre ve hız saatini kullanın, yapay ufka bakmamaya özen gösterin. İlkin altimetrenin sabit durduğu hızı bulun ve bunu muhafaza edin. Bu arada kanadın ufka göre eğiminden de burnunuzun yunuslama eksenindeki konumunu tahmin edebilirsiniz.

Sabit tırmanış veya süzülüş hızlarında aynı çalışmayı yapmaya başlayacağınız zaman da varyometreyi kullanacaksınız. İşin püf noktası varyometreyi bir referans değil bir kontrol aracı olarak almakta. Uçağınızın motor devrini biraz artırdıktan veya azalttıktan sonra, hızınızı sabit tutacak kumandayı uygularsanız, sabit bir varyo ile tırmanış veya süzülüşe geçersiniz. Daha sonra da varyometre ile istediğiniz değere göre uçup uçmadığınızı kontrol eder ve sonra gerekiyorsa değişiklik yaparsınız. Tavsiyem, sayı değerlere çok kapılıp kontrolleri abartılı bir hassaslıkta kullanmaya çalışmayın. Bu manevranın pratiğini kapmanız uzun sürmez. Mouse ile çalışın ve hedefi "T"'nin üzerinden kaçırmadan uçmayı öğrenin. Eğer bilgisayarınızın monitörüne yan oturursanız, daha gerçekçi bir şekilde bu hareketi gerçekleştirebilirsiniz. Sıkılmayın, değişik uzaklıklarda hedefleri kullanın. Sert Dönüşler...

Görerek şartlarda 30-45°'den daha çok yatışla girilen dönüşlere sert dönüşler denir. Sert dönüşlerin ayrı bir kategoriye alınmasının sebebi ise, biraz trigonometri ve biraz da aerodinamik sebeplere dayanan hassasiyetleri ve bundan doğan pilotaj ayrıcalığıdır

Geçen sayılarda da açıkladığım gibi, yatış arttırıldıkça kanadın uçağa uyguladığı kuvvetin yerçekimine karşı etkiyen bölümü azalır ve uçağı döndürmeye çalışan bölümü artar. Yerçekimine karşı etkiyen kuvvet bölümünün azalması uçağın havada tutunmasını zorlaştırır ve kendini bir burun düşme isteği şeklinde uçakta hissettirir. Bu istek 15° yatışa kadar pek belirgin değildir. 30-45°'ler arasında iyice belirginleşir, 60°'den itibaren ise birdenbire artar. Bir uçak yatışlı halde ufki pozisyonunu sabit tutmak istiyorsa, kanadın kaldırma kuvvetini normal haline göre artırmalıdır ki bunu başarabilsin. Şekil 1'deki iki grafikten soldaki uçağın yatış açısına göre kaç g çektiği zaman ufki pozisyonunu sabit tutabildiğini gösteriyor.