Sayfa 17

Sadece IN ve OUT soketlerinin kullanılmasıyla gerçekleştirilmiş bir MIDI bağlantısını Şekil-2'de görebilirsiniz. MIDI THRU:

THRU, tıpkı OUT soketi gibi çalışır; ancak işlevi biraz daha farklıdır. THRU soketi üzerinde bulunduğu MIDI arabiriminin IN soketine gelen bir bilgiyi tıpkı

ŞEKİL 2

OUT soketi gibi bir başka MIDI arabiriminin girişine gönderebilmesi için tasarlanmıştır. Birden fazla MIDI arabirimine sahip elektronik müzik aletlerinin birbirlerine bağlanması işlemlerinde kullanılır (BKz. Şekil-3). Burada, ardarda 3 adet MIDI'li müzik aleti bağlanmıştır. Amaç, ilk müzik aletinden çıkan bilgilerin doğru bir biçimde diğer ikisine ulaşabilmesidir.

isterseniz, buradaki bilgi akışını adım adım takip edelim. İlk aletin MIDI arabiriminin OUT'undan çıkan bilgiler, ikinci aletin MIDI arabiriminin IN'ine gider. İkinci aletin OUT soketinden çıkan bilgiler ise üçüncü aletin arabiriminin THRU girişine girer. Burada ikinci aletin OUT yerine THRU çıkışından giden bilginin üçüncü aletin IN soketine gönderilmesinin sebebi THRU soketinden giden bilginin, aletin IN soketine gelen bilgiyle aynı olmasından kaynaklanmaktadır. Eğer THRU yerine OUT kullanılsaydı, üçüncü alet birinci aletin gönderdiği sinyali alamayacak, sadece ikinci aletten şayet bir bilgi gönderilirse ses çıkabilecekti. Bu bağlantı görüldüğü üzere seri bir bağlantıdır.

MIDI arabirimleri arasında bilgi aktarımında, sadece 5 mA'lik şiddette elektrik akımları kullanılmaktadır. Bu sebeple yanlış bir bağlantıyla aletleri yakmak veya tahrip etmek olası değildir. Arabirimler arasındaki bilgi aktarım hızı, saniyede 31250 bilgilik bir hızla çalışırlar. Yani bilgi aktarım hızı 31250 bauddur diyebiliriz. Bu bilgiler, 10'ar bitlik paketler halinde gönderilir. 1. bit başlangıç, diğer 8 bit gönderilen bilgi ve son bit ise bitiş bilgisine aittir.

MIDI arabirimleri arasında bilgi akışı her zaman OUT (Çıkış) soketinden İN (Giriş) soketine doğru olur. 2'den fazla alet kullanılarak kurulan bir MIDI ağında ise, bilgi alış verişi 2. aletten itibaren THRU'dan IN'e doğru yapılmalıdır. MASTER ve SLAVE NEDİR?

Şimdi "MASTER" (Tk. Usta) ve "SLA-VE" (Tk. Çırak) kavramlarını bir örnek üzerinde kavrayalım.

ÖRNEK -1: Amacımız, bir elektronik piyanoda çalınan her notanın bir synthesizer'a gönderilip synthesizer'ın da seslerinin kullanılabilmesinin sağlanmasıdır. Burada MIDI bilgilerini gönderen araca, "MASTER" alet denir. Kurulan MIDI ağında, bilgilerin merkezini bu aygıt teşkil eder. Bu aletten gönderilen bilgiyi alan ve işlevini yerine getiren diğer aygıtların her birine ise "SLAVE" aygıt denir. Şekil-4’te görüldüğü gibi, MASTER olan enstrüman bilgileri gönderir ve SLAVE enstrüman ise bu bilgiyi alıp işleme sokar. Burada üstteki sekle göre elektronik Piyano bilgi gönderir. Synthesizer çalar. Alttaki şekilde ise Synthesizer klavyesinden bilgi gönderilir. ve Elektronik Piyano buna cevap verir. Bizim örneğimize göre üstteki sekildeki bağlantı doğru olmaktadır.

Yalnız belirtmeliyim ki kurulan MIDI ağındaki Master-Sİave üçlemesi her zaman birebir durumda olmayacaktır. Bir Master aletten çıkan bilgi birden fazla MIDI aletine (SLAVE’lere) gönderilmek istenebilir.

Bir MIDI ağının sağlıklı kurulabilme sinde ilk saptanacak durum, hangi aygıtın Master konumda, hangi aletlerin Slave konumda olacağıdır. En karışık gibi görülen bağlantılar bile. Bu durum saptandıktan sonra son derece kolaydır.

SLAVE’lerin birden fazla olduğu bir MIDI ağında, biliyoruz ki 2. aletten sonra THRU soketini OUT yerine kullanmalıyız. Ancak Slave sayısı arttıkça, sistemde bulunan aletler arasındaki bilgi alış verişinde bir takım problemler doğabilmektedir. Mühendisler, bu problemlerin genellikle 4. aletten sonraki aletlerin yanlış bilgi alabildiklerini belirtmekteler. Günümüzdeki profesyonel uygulamaların hemen hemen hepsinde 10'dan fazla alet kullanılmakta. Böyle bir problemi ortadan kaldırabilmenin kesin yolu, MASTER aletten çıkan bilgileri bir "THRU BOX"'a göndermek ve SLAVE'lere bilgi akışını bu THRU BOX üzerinden dağıtmaktır.

THRU BOX'lar, MIDI bilgilerini Master aletten Slave aletlere aynı anda gönderirler. Budurum da herbir Slave aygıt. MI-DI bilgilerini doğru ve akıcı bir biçimde ahr. Şekil-5, MIDI THRU BOX ile yapılmış bir MIDI bağlantısını görmektesiniz.

MIDI’NİN GETİRDİKLERİ

Şimdi. MIDI'nin kullanım şekillerini ve bu kullanım tarzlarının getirdiği kolaylıkları yakından tanıyacağız.

1- Aynı anda birden fazla enstrümanı çalmak.

Yukarıda MASTER ve SLAVE kavramlarını açıklarken bir örnek vermiştik. Bu örnekte, bir elektronik piyano'nun (MASTER) çıkışı (MIDI out) bir synthesizer'ın (SLAVE) girişine (MIDI in) bağlanmıştı. Bu durumda, piyanoda çalınan her nota, synthesizer'dan da aynı nota değerinde bir başka ses olarak alınmaktaydı. Eğer biz hem elektronik piyanodan bir "Piyano" sesi ve synthesizer'dan da bir "Vibe" sesini aynı anda dinleyebilirsek, ortaya harika bir kombinasyon ses çıkmış olur. İşte MIDI bağlantısının getirmiş olduğu ilk muhteşem yenilik budur. Dilersek SLAVE aletlerin sayısını arttırır ve aynı anda birçok sesi sadece MASTER enstrümanın klavyesine dokunarak çıkarabiliriz.

2- Diğer tip MIDI aygıtlarının birbirleriyle haberleşmeleri sonucu ortaya çıkanlar!!!

Örneklerimizde, hep klavyeli elektronik müzik aletlerinin MIDI aracılığıyla birbirleriyle haberleşmelerini anlattık. Peki bir tuşlu çalgı, bir Drum Machine (Davul makinesi) ile de haberleşemez mi? Haberleştiği takdirde bu bilgi alışverişi nasıl olmaktadır? Yine isterseniz bu durumu bir örnek üzerinde inceleyelim.

ÖRNEK-2: Bir synthesizer'ın OUT'unu bir drum machine'in IN'ine bağladığımızda, synthesizer MASTER, drum machine SLAVE konumda olur. Bu durumda, synthesizer'ın klavyesinde bir tuşa bastığımızda, drum machine'den bir vurmalı çalgı sesi çıktığını duyabiliriz. Synthesizer'dan çıkan bilgi, o anda hangi notanın çalındığını belirten bir koddur. Bu kod, drum machine'e ulaşır ve bu koda karşılık gelen davul sesi çalınır. Pratikte biz bir DO sesinin Bassdrum, bir Re sesinin de Snaredrum sesine denk geldiğini biliriz.