MOVIE SETTER
Retro bilgisayarMovie Setter'ı oldukça başarılı bir animasyon programı olarak nitelendirebiliriz. Kısa sürede iyi animasyonlar yapmak isteyen hobi sahiplerinin düşleri belki de bu programla gerçekleşecektir; çünkü bu program, Deluxe Paint'in "ANIM" menüsündekilere benzer kolaylıkları kullanıcıya sunmakla kalmayıp, senkronize ses kullanımı, arka plan "scrolling"i ve karakterlerin hareketlerini ayrı ayrı izler halinde tanımlama gibi özelliklere de sahiptir. Üstüne üstlük bu programın yarım megabyte'lık hafızada da çalışabilmesi, onun tüm Amiga kullanıcılarına hizmet verebilmesini sağlar. Program kısa sürede anlaşılıp kullanılabilmektedir. Bunun dışında, programın "General Clip Art" gibi yeteri kadar animasyon karakterini, arkaplanı ve sesi barındıran bir data diskiyle birlikte satılması, şüphesiz sabırsız kullanıcının öğrenim aşamasında size vakitten bol kazanç sağlayacaktır.
Movie Setter'ın diskte kullanıcıya sunulmasına ve kullanımına geçmeden önce, bu programın animasyon tasarımında kullandığı yöntem ve terimlere bir göz atmamızda fayda olacak. Aşağıdaki satırları mümkün olduğunca dikkatle okuyun ve hatta Movie Setter'ın hazır animasyonlarından birini yükleyip, anlatılanları hazır haldeyken inceleyin.
Movie Setter animasyonu bir film gibi ele alır. Birleşerek animasyonun bütününü oluşturan, kendi arkaplanına, zamanlamasına (yani hızına), renk dönüşümlerine ve seslerine sahip parçaların herbirine Movie Setter'da "EVENT" (olay) denir. Karşınıza gelecek ikinci önemli kavram "SET" kavramıdır. Bir set, bir karakterin birkaç hareket adımını içeren bir fırçadır, ve tahmin ettiğiniz gibi Deluxe Paint'teki "Anim Brush"ın tam karşılığıdır. Bir set seçer ve bunu ekrana basmaya başlarsanız, farkedeceğiniz şey her seferinde ekrana sırası gelen hareket adımının basılacağıdır. Set kavramını anladıktan sonra üçüncü bir kavram olan "TRACK" (iz) kavramı karşımıza çıkar. Adının da belirttiği gibi bir track, ekrana basılmış setlerin, animasyon boyundaki basılmış halleridir. Movie Setter bu kavramlar dahilinde kullanıcıya pek çok kolaylıklar sağlamaktadır. Movie Setter programı, aslında üç programın entegre edilmesiyle oluşmuştur. Bu programlar set editörü, sahne editörü ve oynatıcıdır. Bir megabyte'lık hafızada çalışırken, hafıza problem çıkartmadığı için bu üç programın ayrı ayrı kullanımı yerine, Movie Setter bir bütün halinde kullanılabilir; ama yarım megabyte'lık bir Amiga'da çalışırken, normal sayıda renkle animasyon yapabilmek için, bu programları sırayla kullanıp, birinde tasarladığınızı diğerinde de kullanarak sonuca ulaşmak gerekmektedir. Şimdi sırayla bu editörlerin Movie Setter'da kullanımını tek tek görelim, daha sonra yarım megabyte'lık çalışma esnasında oluşacak farklılıkları inceleyeceğiz. İlk inceleyeceğiniz editör, set editörü. Bu editöre geçtiğimizde ya da yüklediğimizde, karşımıza bir filmin karesi gibi hazırlanmış bir çalışma alanı ve ekranın iki yanında gerekli ikonlar çıkıyor. Komut satırında dosyalama işlemlerinden başka, yüklenen bir seti yatay veya dikey çevirme gibi seçeneklere de sahip menüler de var. Ekranın sağındaki ikonları inceleyince, bir çizim programı için gereken hemen her şeyin yerli yerinde bizi beklediğini görüyoruz: elle çizme, sprey boya, doldurma, dikdörtgen, elips, fırça, büyüteç; hepsi bizim kullanmamızı bekliyor. Bir setin kare kare işlenmesini ise ekranın solundaki ikonlarla yapıyoruz. Soldaki ikonların yukardaki bir bölümü bir teyp paneli gibi düzenlenmiş ve o şekilde de kullanılıyor. Makas, fotoğraf makinesi ve boya merdanesi, standart edit fonksiyonları olan "cut", "copy" ve "paste"ı temsil ediyorlar. Bunlar ile o anki kareyi ekrandan sökebilir veya hafızaya bir kopyasını çıkarabilir, daha sonra da bu karenin başka bir kareye yeniden çizilmesini sağlayabilirsiniz. Çöp tenekesi ikonu o anki kareyi yok ederken, film bandının üst ve alt uçlarına basarak kendinize bastığınız sayıda boş kareler oluşturursunuz. Aman dikkat! Sakın çizdiğiniz karelerin yönünde boş yer açmaya kalkmayın, karelerinizi silmiş olursunuz. Son ikonumuz bir haç şeklinde ve ekranda mouse işaretçisinin yerini temsil ediyor. Dikkat edin, bu belirteç bütün kareler için aynı olabildiği gibi, her kare için yerini ayrı ayrı da tanımlayabilirsiniz. Çizim programını yetersiz buluyorsanız ya da hazır çizimlerinizi setler haline dönüştürmek istiyorsanız o da problem değil, çünkü editörümüz karelere IFF resimleri de yükleyebiliyor.
Şimdi sırada sahne editörümüz var. Sahne editörü, animasyonumuzun tüm parçalarını bir film halinde birleştirmemizi sağlayan programımız ve haliyle Movie Setter'ın belkemiği. Movie Setter'ı doğrudan yüklediyseniz gene sahne editörüyle karşılaşıyorsunuz. Sahne editörünün menüleri anlaşılmayan cinsten değil. Onun için tek tek menüleri açıklamak yerine, bir animasyonu hangi sırayla oluşturmanız gerektiğini ve bu sırada rastlayacağınız seçenekleri size açıklamayı daha mantıklı buluyorum.
Bir animasyonun event'ını oluşturmaya kendimize bir arkaplan seçerek başlıyoruz. Bunun için EVENT menüsünden "Background" seçeneğini kullanacağız. Bu seçeneğin üç yan seçeneği var: Select, Scrolling ve Blank. Blank ile kendimize boş bir arkaplan yaratabilir veya arkaplanımızı silebiliriz. Select ile disketten hafızaya arkaplanları yüklüyoruz ve sonra bunlardan birini seçiyoruz. Arkaplanın seçiminden hemen sonra bize, her event'tan event'a ve her baştan sona geçişte, geçme efekti anlamına gelen "wipe" soruluyor. Deneyerek herbirinin neler yaptığını görün. Bu pencereden "none"ı seçip bu efektin olmamasını sağlayabilirsiniz. "Scrolling"i seçtikten sonra çıkan menüden ise arkaplan'ın hareket yönünü, hızını ve ivmelenmesini seçerek bunun geçtiği frame'i bir EVENT başı olarak tanımlayabiliyoruz. Event menüsündeki diğer seçeneklerden, o anki event'ta kullanılacak sesleri, tweening, yani zamanlama için iki kare arasındaki geçiş süresini ve renk dönüşümlerini tanımlayabiliyoruz.
Animasyonun arkaplan tanımlamalarını bu şekilde gerçekleştirdikten sonra, animasyonda kullanacağımız setleri TRACK menüsündeki "New" seçeneği ile hafızaya alabiliriz. Bir seti seçtikten sonra onu ekrana basmanın birkaç yolu var. Birincisi klasik yolla kareleri ekrana, arkaplanın üzerine teker teker basmak. Eğer bu yöntemi kullanacaksanız, Movie Setter size güçlü bir utility sağlamış durumda. Bir seti ekrana basarken F8 tuşuna basarak ya da menüden seçerek "History"yi aktif hale getirin. History aktif iken o anki frame'in arkaplanı üzerinde, o an kullanmakta olduğunuz Set'in bir ve iki evvelki durumları da size baz teşkil etmek için gösterilmektedir. Bu şekilde kafanızın karışması gibi bir durum söz konusu olmamaktadır. Bir seti, bir TRACK oluşturmak için ekrana basmanın bir diğer yolu ise, bunu "Guide" özelliği ile doğrudan bilgisayara yaptırmaktır. Bir seti seçin, onu ekranda hareketin başlayacağı noktaya basın ve daha sonra "Guide"ı seçin (ya da F3'e basın). Çıkan penceredeki seçeneklerden hızı, ivmelenmeyi, yerleştirmenin çizgisel mi, eliptik mi bir rotada yapılacağı ve çizimin el kontrolüyle mı, tamamen otomatik mi bitirileceğini ayarlayın. Daha sonra ekranda hareketin rotasını mouse'la klikleyerek belirtin ve pencereyi kapayın. Seçtiğiniz duruma bağlı olarak ya çizim tamamen bitmiş olacak ya da bilgisayar belirlediği noktalara sizin setleri basmanızı bekleyecektir. Bu özelliği, Deluxe Paint'in "MOVE" işlemine de benzetebiliriz.
Animasyonu oluşturmak bu kadar basit. Yalnız filmi oynatma ve zamanlamayı gösteren bir pencere ile Track'lere set yerleştirirken kullanılan edit penceresinin de açıklamasını yapmayı uygun buluyorum.
Oynatma ve zamanlama penceresi de bir teyp paneli gibi düzenlenmiş. Sırayla başa sarma, geri oynatma, bir adım geri alma, loop'u açma kapama, bir adım ileri alma, ileri oynatma ve sona sarma ikonları var ve bunlar pencerenin üst kısmını oluşturuyorlar. Alt kısımda ise, gene sırayla, o anki Frame'in numarası ve ardından da saniye ve salise cinsinden zamanlama yer alıyor. Edit menüsü ise sırayla track seçme, seçilen bir seti o anki frame'de yerleştirme, geri ve ileri set yerleştirme ile alt satırda copy, cut, paste, ileri ve geri sarma seçeneklerini içeriyor. Bu arada edit menüsünün kullanılmadığı zamanlarda otomatik olarak açılıp kapandığını da belirtelim.
512 kullanıcılarının kullanım sırasında dikkat etmeleri gereken tek şey, her yaptıklarını her seferinde mutlaka kaydetmeleri. Bundan başka bir megabyte kullanımı sırasında kullanılabilen bazı ufak tefek özellikler yarım megabyte çalışmada kaldırılmış. Bunların ilki Storyboard, zaten yokluğu hiç sorun çıkartmıyor. İkincisi Set editöründe magnify yani büyütme modunda UNDO işleminin iptal edilmesi. Büyük problem çıkartmamakla birlikte daha dikkatli olmanızı gerektiriyor. Sonuncusu ise Show Wipes'in sahne editöründe olmaması. Movie Player'da bu seçenek aktif olduğu için hiç sorun çıkartmıyor. Bir diğer dikkat edilmesi gereken nokta, sahne editörünün filmi oynatırken yarım megabyte'ta biraz kusurlu bir görüntü vermesi. Sebebi az hafızadan dolayı tek görüntü ekranı ile filmin oynatılması, üzülmeyin Movie Player'da bu kusur da yok.
Bu arada herhalde fark ettiniz, programların hiçbirinde renk sayısı ve çözünürlük seçme gibi seçenekler yok. Movie Setter, bu ayarlamalar için program ikonlarındaki TOOL TYPES'ı veya CLI'dan girilen parametreleri kullanıyor. Bilmeyenler için bu ayarlamaların nasıl yapılacağını bir anlatalım. En başta size tavsiyem disketlerinizin kopyalarını çıkarın ve onlarla çalışın. Parametreleri değiştirmek için Workbench'ten gerekli programın ikonunu seçin ve daha sonra da "Workbench" menüsünden "Info"yu seçin. Karşınıza çıkan ekranda "Tool Types"ın yanındaki seçenekleri, aşağı ve yukarı okla seçip, sonra da değiştirerek gerekli ayarları yapın ve "Save" ile de kaydedin. Programların kullandığı parametreler ise şöyle:
— DEPTH = * (Ekran derinliği): Renk sayısını belirler.
— Interlace = (on/off): (on) seçildiğinde film oynatılırken interlace modunda gösterim yapılır.
— Overscan = (on/off): (on) durumundayken overscan çözünürlük kullanılır (352*240 pixel).
— View-Shift-X ve View-Shift-Y = ( + /-)*: Bazı videolarda, ekranda ortalanmış gözüken görüntü aslında hafif kaymış olarak kaydedilir. Bu iki seçenekle görüntü kaydırılıp kayıt düzeltilebilir.
— Play-Forward = (true/false): (true) iken oynatım ileri, aksi halde geriyedir.
— Loop = (on/off): Animasyon oynatımında loop olacak mı, olmayacak mı?
— Pause = (on/off): (on) seçildiğinde oynatım ilk karede durup "p" tuşuna basmanızı bekler ve sonra animasyonu oynatır.
Bu seçeneklerin hepsi, tüm programların info menülerinde bütün olarak bulunmaz. Mesela set editörü yalnız ekran derinliği bilgisine ihtiyaç duyarken, Movie Setter bu değişkenlerin hepsini kabul eder. Bu program hakkında son olarak bazı gerekli tuş kombinasyonlarını ve görevlerini veriyorum:
— ALT-GERİOK, o anki TRACK'in başladığı kareye kadar olan kareleri sil.
— ALT-DELETE, o anki TRACK'in bitimine kadar olan kareleri sil,
— CTRL-SAĞOK, 5 Frame ileri — CTRL-SOLOK, 5 Frame geri — CTRL-İLERİ/GERİOK, animasyonun ilk karesinde stop edip, başlamak için "p" tuşuna basmanızı bekler.
Artık Fantavision ve Movie Setter gibi iki güzel program hakkında da bilgi sahibi oldunuz. Bundan sonra tüm yapmanız gereken bilgisayarınızın başına oturup ilham perilerinizin parmaklarınıza oturmasını beklemekten ibaret.
