Superbase PROFESSIONAL

• Ofis programları
• Kurslar ve dersler

Merhaba! Superbase programı kullanıcılarının pek çoğundan sabırsızlık mektupları alıyoruz. Program tanıtımının sayfa sayısının artırılması isteğindeler hemen tamamı. Köşemize gösterilen ilgi bizi ne kadar memnun ederse, daha fazla sayfa ayırma olanaksızlığı da o ölçüde üzüyor. Zira bu tanıtımın sayfa sayısını artırmak, diğerlerinden çalmak anlamına geliyor ki bunu şu anda yapabilmemiz mümkün değil.

Bu ay, geçen sayı incelediğimiz alan tiplerine verilebilecek özellikler ile açıklamalarımıza devam edeceğiz.

ALAN ÖZELLİKLERİ:

Dosya tanımlama diyalog penceresine baktığınızda, alan tipleri dışında 5 ayrı özellik seçeneği daha göreceksiniz: Required, Read only, Validation, Calculation ve Constant.

REQUIRED:

Bu özellik verilen alanı boş bırakamazsınız. Yani bilgi girişi esnasında, bu alana mutlaka giriş yapmalısınız.

READ ONLY:

Bu özellik, alandaki bilgiye yazma ya da silmeye karşı koruma koyar. Read only alanlara bilgi girişi yapamazsınız. Zaten bu özellik normal olarak, otomatik olarak sonuç yazan hesaplama (Calculation) alanları ile birleştirilir. Aksi takdirde Read only özelliğini koymanın bir anlamı yoktur, zira bilgi girişi de yapılamayacağından alan boş kalır.

VALIDATION:

Bu opsiyon ile alana girilecek bilgiye sınır koyulur. Sınır, alana bir formül şeklinde bağlanır. Aşağıda bu tip formüllere açıklamalı örnekler verilmiştir:

• Soyadı LIKE "Ak" OR soyadı LIKE "Kara" örneğinde, soyadı alanına bilgi girişleri "Ak" ve "Kara" olarak sınırlanır. Soyadı alanına bunlar dışında giriş yapamazsınız.

• Miktar >= 100 AND miktar <= 200 örneğinde miktar alanına data girişi 100 ile 200 sayıları arasına sınırlanmıştır. Yani bu alana yapılan giriş, 100'den küçük, 200'den büyük olamaz. • tarih > "1/6/89" Kontrolü ile tarih alanına girilen bilgi, 1/6/89'den sonraki bir tarih olursa geçersiz olur.

Validation için formül nasıl belirlenir? Bir alana validation formülü eklemeden önce, ilk olarak alan tanımını ADD düğmesi ile dosya tanımına eklemelisiniz. Sonra da bu tanıma formülü ilâve etmelisiniz.

Tanımlanan alan eklendikten sonra seçilerek tekrar field kutusuna getirilir. Validation seçeneğinin kutusu kliklenerek ilgili diyalog penceresi açılır. Pencerenin üst tarafında validation formül koymak için seçtiğiniz alan adı yazılıdır. Bu diyalog penceresinde 3 ana bölüm vardır:

1. Alan isimleri paneli 2. İşlemcileri içeren bir hesaplayıcı seti. Bu bölüm aktif değerlerin yazılabileceği bir "Value" (değer) kutusu da içerir.

3. Ana kutu. Bu bölüm seçimlerinizle yaptığınız formülü gösterir.

Formül filtreleme gibi yapılır. Alan isimlerini ya da operatörleri klikleyerek; sayı, yazı ya da tarihleri value kutusuna yazıp RETURN tuşuna basarak ana kutuya yerleştirebilirsiniz. Formül ana kutuya doğrudan yazılarak da düzenlenebilir.

Formül yazımı bittikten sonra OK kliklenerek diyalog penceresinden çıkılır. Penceredeki düğmelerden Clear ana kutuyu temizlemek, Cancel ise formül girişini iptal etmek için kullanılır.

Alana bu formül konduktan sonra, hatalı giriş yapılırsa Superbase ekrana bir uyarı mesajı gönderir:

Can't do this... Alan adı Field does not match validation Şimdi de, Validation formülleri için bazı ipuçları sıralayalım:

• Bir validation formülünün maksimum uzunluğu, 255 karakterdir.

• Bir işlemcinin her iki yanına alan ismi yerleştirebilirsiniz: alan 1 > alan 2 gibi.

• Bir hata yaptığınızda Superbase çalışmasını keserek uyarı niteliğinde bir "bip" sesi çıkarır ve ekran parlar.

• Formülde öncelik sırasını değiştirmek isterseniz, parantezleri kullanın:

miktar = 10 OR (miktar > 20 AND miktar < 30) gibi.

• Boş bir sayısal alan ya da tarih alanı yaratabilmek için, formülde bir sıfır seçeneği vermelisiniz: Miktar > 10 OR miktar = 0 Aynı işlem bir text alanı için yapılacaksa, value kutusuna 0 yerine " " yazmalısınız.

• Yazı dizilerinin uyumunu kontrol için eşittir işareti yerine LIKE işlemcisini kullanın:

şehir LIKE "istanbul"

CALCULATION:

Bir hesaplama formülü, diğer alan ve değerlere bağlı olarak çalışır ve sonucu saklar. Validation formüllerden farklı olarak data girişini kontrol etmez, kendi datasını üretir. Bu alanlara data girişi yapılmaz, program sonucu otomatik olarak hesaplar ve yazar. Tabii alan "Read only" değilse sonucu değiştirebilirsiniz, ama formül daha sonra hesaplama sonucunu sizin girişiniz üzerine tekrar yazacaktır.

Calculation formülleri tıpkı validation formülleri gibi, bir alana bağlanırlar. Bu alanlar her türde olabilir, ancak genellikle sayısal alanlarda uygulanır. Tipik calculation formüllerine birkaç örnek verelim:

miktar * fiyat aratoplam_1 + aratoplam_2 + aratoplam_3 miktar * (1 * artış / 100) Text alanları için calculation formülü kullanmak isterseniz, bunu doğrudan formül kutusuna yazarsınız. Ancak bu koşulda birtakım fonksiyonları kullanmak zorunda kalırsınız. Bu fonksiyonları, daha ileriki bölümlerde ayrıntılı olarak açıklayacağız.

Date ve time alanlarında da formüller geçerlidir. Superbase, tarihleri julian tarihi sayılarına göre saklar. Buna göre mesela 26 Haziran 1986 tarihi, 755202'ye karşılık gelir. Bu tarihten bir yıl sonrası, bu sayıya 365 eklenerek hesaplanır. Ancak bu hesaplama biçimi ile Superbase kullanıcısı olarak bizim ilgimiz yok, çünkü program bunu otomatik olarak her tarih için hesaplıyor. Bu metodla tarih alanlarının formülasyonu kolaylaşıyor tabii, örneğin iki tarih arasındaki günler için:

tarih1 - tarih2 gibi bir formül kullanılabilir. Time alanı ile yapılan işlemler, sayısal alanlar gibidir. Superbase, saatleri 24 saat periyodunda milisaniye olarak saklar. Datası değiştirilebilir. Sistemin kendi kullanımına ayrılmış kelimeler olan sistem değişkenleri bu tür formüllerde kullanılıyor. Date ve time alanları için kullanılan iki yönerge var: TODAY ve NOW. TODAY komutu, bugünkü tarihi (sistem tarihini) verir. NOW ise o anki sistem tarihini gösterir. Amiga'nızın gerçek zaman saati pili varsa, bir kez tarih ve saat ayarlandığında sistem tarih ve saati sürekli doğru zamanları gösterecektir. Ancak pil yoksa, sistem saati makina kapatıldığında duracağından yanlış saati gösterecektir. Bu durumda eğer bu değişkenleri kullanıyorsanız, sistemi her açışınızda saati yeniden ayarlamalısınız.

Constant formüllerin tipik uygulamaları şunlardır:

• Kaydın yaratıldığı tarihi göstermek • Kaydın seri numarasını, SER fonksiyonunda kullanılabilecek şekilde yerleştirmek.

• Hesap numarası, müşteri numarası gibi diğer bildirim alanlarını set etmek. Constant formülleri genellikle başka bir dosyadan kayıt seçmek için bildirim kodu olarak kullanılırlar.

Yeni bir alan yaratmak diye başladık, biraz ondan biraz bundan derken çok dallanıp budaklandık galiba! Ama sadece dosya tanımı diyalog penceresinde bu kadar ayrıntıya gireceğiz. Genelde diğer diyalog pencereleri de içerikleri dışında aynı biçimde kullanılıyorlar. Şu anda birçok şey sizin için havada kalmış olabilir, üzülmeyin, programı kullandıkça tüm anlatılanların birbir yerine oturduğunu göreceksiniz.

CONSTANT:

Constant formülü, aynen calculation formülü gibi çalışır. Bu da diğer alanlar, fonksiyonlar ve değerlerden bir sonuç üretir, sonra da onu formülün bağlandığı alana yerleştirir. Farkı kayıt ilk yaratıldığında buradaki sonucun yaratılmış olacağıdır. Daha sonra formül geçersiz olur.

DOSYA TANIMI DİYALOG PENCERESİNDEN ÇIKIŞ: Bir constant (sabit) alanı "Read only" yaparsanız, alan değişiklik yapmanıza izin vermez, başlangıç datasını alır. Alan "Read only" değilse, içerdiği başlangıç dosya tanımı diyalog penceresinden OK düğmesi kliklenerek çıkılırsa, dosya indeksini soran yeni bir diyalog penceresi açılır.

DOSYA İNDİNDEKSLERİ

Tanımlanan dosya alanlarından hangisinin ya da hangilerinin indeks alanı olarak kullanılacağının tanımlanacağı penceredir. Kayıtlara girilen bilgiler, tek indeks alanı verildiyse o alandaki; birden fazla indeks alanı verildiyse o anda seçili olan indeks alanındaki bilginin sırasıyla (alfabetik ya da sayısal) kaydedilir ve aranır. Kontrol panelinden (?) tuşu ile arama esnasında da bu alandaki bilgiler taranır.

Bir dosyada indeks olarak tek bir alan tanımlanabileceği gibi amaca göre tüm alanlarda, tek tek indeks alanı olarak belirtilebilir. Superbase indeks tanımlaması sayısında ayrı dosyalar açarak kayıtları herbir indekse göre ayrı dosyalarda saklar. Her dosya için 999 alan tanımlayabildiğinize göre, aynı dosya için 999 indeks belirleyebilirsiniz. İndeks dosyaları, indeks alanının tanımlamadaki sırasına uygun olarak sonuna .01, .06 gibi bir sonek eklenerek adlandırılır.

Superbase'de indeksleri iki tip olarak tanımlayabilirsiniz. Bunlardan biri "Normal index"dir ve bir bilginin alana bir defadan fazla girilebilmesine olanak sağlar, örneğin indeks alanı olarak "ADI" alanını tanımlamışsanız, bu indeks tipini seçersiniz. Çünkü aynı isimle birden fazla kayıt girebilirsiniz. Burada aklınıza "Bu kayıtları nasıl saklıyor? Yoksa üstüste mi yazıyor?" gibi bir soru takılabilir. Ancak böyle bir şey sözkonusu değil. İndeks alanına aynı bilgi girişi olsa bile, Superbase onları ayrı ayrı kayıtlar olarak saklar. Arama esnasında da, bunu görebilirsiniz. İkinci indeks tipi "Unique index"tir ve indeks alanına bir bilgiyi sadece bir kez kabul eder. Bu özellikle tekrardan kaçınılması gereken durumlarda idealdir, örneğin stok dosyası tutuyorsanız ve mal kodlarını indeks alanı olarak tanımlarsanız, bu indeks tipini seçersiniz. Zira mantıken her malın ayrı bir kodu vardır ve aynı kodun bir kez daha yazılması, aynı malın tekrarlanması demektir. Bu da normalde istenen bir durum değildir tabii.

Dosya indeksini soran diyalog penceresinde; tanımladığınız alanların listesini içeren bir panel, altında seçilen alan isminin görüntüleneceği bir satır, Normal veya Unique tipi seçenekleri ve en altta da OK, Clear, Cancel kutuları bulunur. İndeks olarak istenen alan ismi kliklenerek seçildikten sonra, tipi belirlenir ve OK düğmesi seçilir. İstenen tüm indeks alanları için belirleme yapıldıktan sonra, seçilen alan isminin belirlendiği satır boşken OK düğmesi kliklendiğinde, Superbase diyalog penceresini otomatik olarak kapatır ve dosya tanımını kaydederek indeks dosyasını yaratır. Dosya tanımlama penceresinde indeks olarak tanımlanan alan isimleri karşısında indeks alanı olduğuna dair ibare de program tarafından konur. Bu işlem tamamlandıktan sonra, tanımlanan alanlar ekranda bilgi girişine hazır olarak yerini alır. O anda kullanılan indeks alanı başlık çubuğunda görünür.

Yeni bir dosyanın yaratılması bu kadar. Artık isterseniz "Project Menü" seçenekleri ile tanıtımımıza devam edelim.

NEW INDEX:

New seçeneğinin alt menüsünde bulunan ikinci kalemdir. Daha önceden yaratılmış bir dosyaya sonradan yeni bir indeks eklemek için kullanılır. Bu seçenekle yeni indeks alanı da dosya tanımı sonunda olduğu gibi belirtilir ve yeni indekse göre bir dosya daha yaratılır.

Ancak bu durumda, yeni indeks için "Unique Index" tipini seçmelisiniz. Zira böylece Superbase çift girişleri kontrol ederek sizi bu bilgileri listeleyen bir diyalog penceresi ile uyaracaktır. Bu noktada isterseniz Unique indeksi iptal edebilir, isterseniz çift girişleri dosyanızdan atabilirsiniz.

OPEN

Dört alt menü kalemine sahip seçenektir.

OPEN FILE:

Diskette var olan bir dosyayı açmak için kullanılır. Seçeneği işaretlediğinizde belirttiğiniz directory'deki dosyaları listeleyen bir diyalog penceresi görüntülenir. Bu pencereden ya açılacak dosya ismi kliklenip OK düğmesi seçilerek ya da dosya ismini iki kez klikleyerek işlem başlatılır.

Dosya tanımlama sırasında password verilmişse, Open File seçeneği ile dosya açılmak istendiğinde bu password sorulur. Şifre doğru olarak girilmezse, program dosyayı açmanıza izin vermez.

Superbase'de aynı anda tek dosya açabilme gibi bir kısıtlama yoktur. Açabileceğiniz dosya sayısı sadece bellekle sınırlıdır. Zaten Raporlama gibi bölümlerde birkaç dosyadan aynı anda bilgi alışverişi yapma gibi durumlarda bu özelliği çok kullanacağız. OPEN FIELD:

Superbase'in, sadece istediğiniz alanların görünmesini sağlayan en önemli özelliklerinden biridir. Normalde bir dosya tanımlandığında ya da açıldığında hiçbir kısıtlama olmadan tüm tanımlanan alanlar ekranda sıralanır. Ancak özel kullanımlarda bazı alanların görünmemesini sağlamak isteyebilirsiniz. İşte böyle durumlarda, bu seçenekle ekranda tanımladığınız alanların sadece bir kısmının görünmesini sağlayabilirsiniz.

Bu seçenek işaretlendiğinde, ekrana birinde tanımladığınız alanların listesi bulunan iki adet panel içeren bir pencere gelir. Ekrana çıkmasını istediğiniz alan isimlerini soldaki panelden klikleyerek sağdaki panele aktarırsınız. Bu işlemi yaptığınızda ekranda sadece sağ tarafa aktardığınız alanlar listelenir.

OPEN INDEX:

Bir dosyanın indeks alanını değiştirmek için kullanılır. Bu seçeneğin kullanılabilmesi için, istenen indeks alanlarının önceden tanımlanmış olması gerektiği açık değil mi? İndeks değiştirildiğinde, başlık çubuğunda kullanılan indeks alanının ismi de değişecektir.

OPEN FORM:

Form Editör bölümünde hazırlanmış bir dizaynı açmak için kullanılan bir seçenektir. Form Editor'ün kullanımını ileriki sayılarda açıklayacağız.

CLOSE

Bu seçeneğin de 4 kalemlik bir alt menüsü mevcuttur:

CLOSE FILE:

Aynı anda açık olan dosyalardan gereksiz olanlarını ya da bellek yetersizliği gibi zorunluluklardan dolayı bazılarını kapatmak gerektiğinde kullanılan seçenektir. Bu seçenekle de tıpkı dosya açma işlemindeki gibi bir pencere görüntülenir. Ancak bu penceredeki dosya isimleri panelinde, sadece o anda açık olan dosyalar listelenir. Bu listeden kapatılacak dosya seçilerek kapatılır.

CLOSE FIELD:

Open Fields ile kapatılan alanların tekrar açılarak ana görüntüye dönüş için kullanılır.

CLOSE INDEX:

Bir anda sadece birinin aktif olabilmesine rağmen, aynı anda tıpkı dosyalar gibi birden fazla indeks dosyası da bellekte açık olabilir. Gereken indeks dosyalarını kapatmak için de bu seçenek kullanılır.

CLOSE FORM:

Form Editor'de hazırlanarak açılmış bir form dosyasını kapatmak için kullanılır.

REMOVE

Project menünün iki seçeneklik alt menüsü bulunan diğer bir seçeneğidir.

REMOVE FILE:

Bu fonksiyon directory'deki seçilen dosyaların .sbd ve .sbf uzantılılarını siler. Dosyanın içindeki kayıtlar silinmez. Superbase'deki database dosyaları dışındaki Export dosyaları gibi diğer dosyaları silmek için System Menü'deki Delete seçeneği kullanılır.

REMOVE INDEX:

Dosya için tanımlanan indeks alanlarından en az biri kalmak üzere diğerleri bu seçenek yardımı ile silinebilir.

TEXT

Bu seçenek, Superbase Professional'da bulunan ekstra özelliklerden biri. Kayıtlara ilave edilecek mektup türü uzun yazılar varsa, bu seçenek kullanılır, özellikle MailMerge olanağı sağlaması açısından bu seçenek önemlidir. Seçenek işaretlendiğinde yazıyı girebileceğiniz bir ekran açılır. Yazdığınız metin bir not şeklinde ilgili kayda iliştirilir. Hoşça kalın...

SAVE

O anki dosyanın dosya tanımını saklamak için kullanılır. Bu seçenekle dosya tanımlama diyalog penceresindeki tüm tanımlamalar, alanların ekrandaki koordinatları ve açık alanları .sbd dosyasına kaydedilir.

• BİR AMIGA CLUB'A ÜYE OLDUNUZ MU? • CLUB ÜYESİ OLMAKLA SAĞLADIĞINIZ KAZANÇLAR NELER OLDU? • CLUB'ÜNÜZDEN ALDIĞINIZ PROGRAM VE OYUN FİYATLARI NEDİR? • PROFESYONEL PROGRAMLARIN TEMİN VE KULLANIMINDA CLUB'ÜNÜZ SİZE YARDIMCI OLUYOR MU? • CLUB'ÜNÜZÜN ŞEHRİNİZDE BAŞVURABİLECEĞİNİZ BİR TEMSİLCİSİ VAR MI? • DİĞER CLUB ÜYELERİ İLE TANIŞMA, SOHBET VEYA YAZIŞMA İMKANI BULUYOR MUSUNUZ? • CLUB'ÜNÜZE AİT BİR BÜLTEN VAR MI? • BU BÜLTENDE SİZİN DE YAZDIKLARINIZ ÇIKIYOR MU? • CLUB BÜLTENİ SİZİ GERÇEKTEN TATMİN EDİYOR MU? • İHTİYACINIZ OLAN HARDWARE VE DİĞER ÜRÜNLERDE SİZE CLUB TARAFINDAN ÖZEL BAZI İMKANLAR TANINIYOR MU? • FİYATLARI HİÇ MUKAYESE ETTİNİZ Mİ? • CLUB'ÜNÜZ SİZE HER AY BİR PROFESYONEL PROGRAMI AÇIKLAMASI İLE BİRLİKTE VERİYOR MU?