Sayfa 43

Görüldüğü gibi MIDI aslında iki parçadan oluşan bir standarttır. İlk parça bir haberleşme dili, ikinci parça ise standardın ürettiği bilgi kodlarını değerlendiren ve makineden makineye uyarlayan bir arabirimdir (interface).

MIDI arabirimi, dış görünüm olarak normal bir ses çıkışını andırır (Resim 1). Bunun nedeni çıkışların, eski teyp cihazlarında kullanılan beş kutuplu bir arabirim olan DIN fişleri olmasıdır. MIDI arabirimlerinde genellikle üç çıkış bulunur. Bunlar; MIDI IN, MIDI OUT ve MIDI THRU'dır. Çıkışlardan birincisi gelen MIDI mesajları için, ikincisi ise giden MIDI mesajları için kullanılır. MIDI THRU ise birkaç aletin birbirine bağlanması durumunda ortaya çıkan bağlantı eksikliğini gidermek için kullanılır. Örneğin, diyelim ki üç tane synthesizer'ınız var. Bunlardan birinden aynı anda diğer ikisine mesaj yollamak istiyorsunuz. Bunun için ilk synthesizer'ın MIDI OUT'unu ikincinin MIDI IN'ine bağlarsanız ilk bağlantıyı yapmış olursunuz. İkinci bağlantıyı yapmak içinse MIDI THRU imdadınıza yetişmekte. Çünkü MIDI THRU müzik aletlerine, üzerinde bulunduğu aletin MIDI IN'ine hangi mesaj gelirse onu aynen dışarı iletmek amacıyla konulmuş bir MIDI çıkışı. Böylelikle, örneğimize geri dönersek sorunun ikinci kısmını çözmek için ikinci aletin MIDI THRU'sunu üçüncü aletin MIDI IN'ine bağlamamız yeterli olacaktır. Bu kadar bağlantı arasında bir yanlış yaparsam acaba aletleri yakar mıyım diye düşünüyorsanız korkmayın çünkü aletler arasındaki bağlantılarda 5mA'lik bir akım vardır. Dolayısıyla, yanlış bağlantıların aletlere zarar vermesi büyük ölçüde ortadan kaldırılmıştır. MIDI arabirimleri saniyede 31250 bilgilik bir hızda çalışırlar. Dolayısıyla bilgi aktarım hızı 31250 baud'dır (bit/saniye). Bilgiler 10 bitlik paketler halinde yollanırlar: Bir bit başlangıç, sekiz bit bilgi ve bir bit bitiş. Görüldüğü gibi MIDI bağlantısı seri bir bağlantıdır.

KANAL BİLGİLERİ MIDI protokolü, birbirinden bağımsız onaltı kanaldan oluşur. Kanallar; bilgilerin gönderilebileceği veya alınabileceği elektriksel yollardır (Aynen Amiga'nın içindeki bilgi veya DMA kanalları gibi). Onaltı bağımsız kanalla ise; onaltı tane bilgi yolunun birbirinin trafiğini hiç etkilemeden bir arada aynı anda çalışabileceğini anlatmak istiyorum. Gönderilen veya alınan bilgiler arasında notaya (tuşa) basma/bırakma (Note On/Off), notaya (tuşa) basılış süresi (Duration), eğer müzik aletinin klavyesi basış hızına duyarlıysa (Pressure sensitive) tuşa basış hızı (velocity) gibi birçok bilgi türü bulunabilir. Bu bilgi türlerini şöyle sıralayabiliriz:

1) Note On/Off (Nota Açık/Kapalı): Note On, MIDI bağlantılı klavyenin tuşlarından birine bastığınızda MIDI tarafından yollanacak bilgidir. Örneğin, orta oktavdan bir Do notasına basarsanız, MIDI bunu C60 olarak değerlendirir ve bütün diğer aletlere bilgi bu şekilde gider. Bastığınız bir tuşu bıraktığınızda ise ikinci tür bilgi olan Note Off yollanır. Böylece MIDI standardı sizin bir notayı ne kadar süre basılı tuttuğunuzu, başlangıç ve bitiş zamanlarından rahatlıkla bulabilir (çıkarma işlemiyle). Bu da çalmakta olduğunuz parçanın hatasız olarak kaydedilmesine veya başka aletlere gönderilebilmesine olanak tanır.

2) Velocity (Hız): Bu bilgi türü son yıllarda giderek yaygınlaşan tuşa basış hızına duyarlı yani hızlı basınca daha yüksek volüm, yavaş basınca daha az volüm veren klavyeli müzik aletleri içindir (aynen piyano tuşlarında olduğu gibi). Bilginin içeriği aleti kullanan kişinin tuşlara basış hızına karşı gelen bir sayıdır.

3) Program Change (Program Değiştirme): Bu bilgi türü ise MIDI bağlantılı aletten çalış sırasında değiştirilen sesleri belirlemek için kullanılır. Örneğin, eğer çalış sırasında aletin 35 numaralı sesinden 42 numaralı sesine geçerseniz, MIDI standardı bu olayı fark eder ve bunu bir MIDI bilgisi olarak MIDI ağına bağlı tüm gereçlere gönderir. Burada gönderilen bilgi, bilginin türü olan Pc (Program change) ile birlikte yeni geçilen sesin numarasıdır (1 ile 129 arasında bir sayı). Kullanmakta olduğunuz müzik aletinde hangi sesin kaç numaralı ses olduğunu, yeni aletlerde aletin üzerindeki göstergelerden okuyabilirsiniz.

4) Control Change (Kontrollerde Değişim): Bu bilgi türü ise aletin genel kontrollerinde yapılan değişikliklerin MIDI aracılığıyla gönderilebilmesini sağlar. Örneğin, çalış sırasında aletinizin sesini kısarsanız MIDI standardı bunu algılayarak bir bilgi halinde MIDI ağına bağlı diğer aletlere gönderir. Burada önemli olan konu; her alette her genel ayar için MIDI arabirimine gönderilecek bilgilerin tanımlanmadığıdır. Örneğin yukarıdaki örnek sizin aletinizde olmuyorsa, aletinizin volüm tuşu için bir MIDI kodunu desteklemediğini anlayabilirsiniz.

5) Pitch Wheel (Frekans veya modülasyon seviyesi kaydına): Pitch wheel müzik aletlerinin üzerindeki çalınan sesin frekansını veya modülasyon düzeyini değiştirmeye yarayan küçük bir tekerlek şeklindeki araçtır. Eğer çalış sırasında bu aracı da kullanıyorsak MIDI bu aracın kullanılmasıyla ortaya çıkan bilgileri tekerleğin sağa veya sola eğilme derecesine göre belirleyip MIDI ağına bağlı diğer aletlere gönderebilir.