VIRUS KILLERS
Selamlar... Üç ay sürecek bu yazı dizisiyle yeniden beraber olacağız. Konumuz, Viruskiller'lar yani virüs temizleyici programlar. Bu ayki yazıda NOVI-RUS V3.00a, adında ve versiyonunda bir viruskiller'i tanıtacağım. Bir bilgisayar virüsü, küçük bir master programdan oluşan, hafızada kendini istediği bir yere kopyalayabilen, örneğin: Virüs kendini kullanıcı RAM başlangıç adresine kopyalar ve kendini sanki ROM'un bir elemanıymış gibi gösterebilir. Virüs hafızaya yerleştiği zaman, warm boot yapsak bile hafızadan çıkmaz. Daha sonra kendini her boot edilen disk'e kopyalar. Virüsler genel olarak ikiye ayrılır. İlk tür, Bootblock virüsleri. İkinci tür ise Link virüsleri. Bootblock virüsleri bootblocklar üzerinden, Link virüsleri ise dosyalar üzerinden bulaşır. Bu virüsler hakkında bilgiyi, bir önceki sayıda yayınladığımız Virüsler adlı yazıda bulabilirsiniz. Biz geçelim VirusKiller programımızı nasıl kullanacağımıza... Efendim, NoVirus adlı bu ilginç programı, Avustralya'dan bir amcamız yapmış. Bayağı da iyi yapmış. Biraz uzun sürmüş ama olsun (2.5 yıl kadar). Gelelim bu etkili virüskillerin tanıtımına... NoVirus'u WorkBench'ten yüklemek: Programı Workbench'ten yüklemek için, program ikonuna double-click yapmak yeterlidir. NoVirus'u CLI'den yüklemek istediğimizde önümüze birkaç yeni kullanım şekli çıkıyor. Bunlar; 1> NoVirus i Eğer komutu bu şekilde verirsek, program tam olarak yüklenmez, CLI process'e izin verir, eğer menü çubuğundaki küçük pencereyi aktive edip, yine bu pencerede sağ butona basarsanız, NoVirus'u tam olarak kullanabilirsiniz.
1> NoVirus DFO: (DF1:, DF2:, DF3:, DH0:,vs.) Program yüklemesi bu şekilde yapılırsa, program içinde üstüne klikleyip aktive edilebilen driveları, programın yüklenmesi esnasında aktif duruma getirebilirsiniz. Eğer, direkt program adı yazılırsa, program normal olarak yüklenir. DİSKLERİ KONTROL ETME : Disklerinizi kontrol etmek istediğiniz zaman, kontrol edilmek istenen diski herhangi bir drivea takın. ve hangi drive'ı kontrol etmek istiyorsanız o ünitenin üstüne klikleyin. Bu üniteler DF1 DF2 DF3 yada DHO olabilir. Daha sonra Disk Status yazan yerin karşısındaki kutucuğa bakın. Burda disketin bootbloğunun hangi türden olduğu yazılacaktır. Tabii eğer dosyaları kontrol etmek isterseniz ilk önce ekranın sağ alt köşesindeki BOOTBLOCK yazan yere klikleyin. Burdaki yazı FILES olarak değişecektir. Şimdi disketin directoryisindeki herhangi bir dosyayı seçerek, link virüsü o1up olmadığını kontrol SİNİZ. DURUMU BELİRTEN KUTUCUKLAR
Disk status: Kontrol edilen diskin ne durumda olduğunu gösterir. Memory status: Hafızanın durumunu gösterir. Program ilk başta yüklenirken hafızayı kontrol eder. Virüs bulursa bizi haberdar ederek virüsü temizler. Program status: Programın ne durumda olduğunu gösterir. Eğer program meşgul ise burada bir mesaj belirir. İşi bittiği zaman yine burada bir mesaj belirir ve programın yeni bir komutu kabul edebileceğini belirtir. Error status: Yapılan en son hatayı gösterir. Viruses found: Programın bir kerede kaç adet virüs bulduğunu gösterir. Brain file: Kullanılan brain file'ın versiyonunun kaç olduğunu gösterir. Bu arada şu Brain file'ın ne demek olduğuna bir değinelim. Brain file'lar bir tür Library file gibidirler. Daha önce rastlanılmış virüsler bu dosyanın içine -gerektiğinde okunmak amacıyla- koyulur. Böylece program kontrol edilen diskin bootblock'uyla brain file'daki kayıtlı bootblock'ları karşılaştırır ve diskin boot'undaki segmentin ne olduğuna karar verir. EKRANIN EN ALTINDA BULUNAN KUTUCUKLAR: Scroll: Diskinizin boot'una kayan bir yazı kaydedilir. Eğer bu yazı kaybolursa anlarsınız ki diskinize virüs bulaşmış. Install: Diskinizin boot'una standard AmigaDOS bootblock'u atar. Notsys: Bu komut da bootblock yazmaya yarar fakat, bu boot yazılmış bir disk boot edilirse, bütün extra hafızalar kapatılır. Sysnot: Bu boot'u bir diske atarsanız, tüm extra hafıza ve extra drive'lar kapanır. Grab: İşte bu programın en yararlı yönlerinden biri. Bu komut sayesinde bir diskin boot'unu bir segment olarak alıp, dosyaya dönüştürebiliyoruz. Daha sonra bunları tekrar bootblock'a dönüştürüp kullanabiliyoruz. Restore: Bu komut GRAB'in tam tersidir, yani daha önce GRAB'le dosyaya dönüştürdüğümüz bootblock'ları tekrar bir diskin bootblock'una yazabiliriz. Bootblock: Buraya kliklenirse, burası FILES'a dönüşür tekrar kliklenirse eski haline döner. Eğer files seçilirse, diskten seçtiğiniz bir dosyayı link virüsleri için kontrol eder, eğer bootblock modunu seçerseniz disklerin bootblock'larını incelersiniz. Pull-Down menüleri haftaya açıklayacağım. Kahrolsun yer darlığı. BURAK ÖZIŞIK
Merhaba arkadaşlar, yazı dizimizin dördüncü bölümünde yine beraberiz. DOS komutlarından sonra bu ay da sıra Workbench disketimizdeki bazı programların açıklamalarına geldi. Bu ay Preferences ve Notepad'in açıklamaları yazımızda yer alıyorlar. Yazı dizimizin ilk bölümünde — Preferences directory'sine — değinmiş ve ileride bu konuya daha detaylı olarak değineceğimizi söylemiştik. İşte o an geldi çattı. Prefs ikonuna yapacağınız bir çift klik ile ekran renklerini ve mouse pointer'ınızın rengi ve şeklini değiştirebilirsiniz. PREFERENCES Preferences ekranında karşınıza şu ifadeler çıkacaktır. Reset All: Yaptığınız tüm değişiklikleri siler ve ortaya Commodore firmasının hazırladığı iğrenç renkler ve mouse pointer'ı çıkar. Last Saved: Yaptığınız her şeyi siler ve en son kaydedilen preferences'a geri döner. Bunun altında da tarih ve saat yazar. Yukarı aşağı okları kullanarak tarihi ve saati değiştirebilirsiniz. Change serial: Eğer bir modeminiz varsa buradan gerekli ayarlamaları yapabilirsiniz. * Baud rate: Modeminizin baud rate (haberleşme hızı) bu seçenekle ayarlanır. * Buffer size: Bir seferde kaç byte transfer edeceğinizi gösterir. * Read bits: Seri bağlantıdan her karakter için gönderilen bit sayısını belirler. * Write bits: Aynı şekilde çalışır, yazılan her karakterin bit sayısını belirtir. * Stop bits: Bu bit karakterlerin sonuna eklenir ve kontrol amacıyla kullanılır. * Parity: Verilerin doğru alınıp alınmadığını kontrol amacıyla kullanılır. None kontrolü kapatır, Even açar. (ama telefon paranızı da iyice açar) Text 60/80: 60 ya da 80 kolonluk ekranı açar/kapatır. Eğer televizyon kullanıyorsanız 60 kolonluk ekranı, monitör kullanıyorsanız 80 kolon ekran kullanmanız gözlerinizin sağlığı açısından iyidir. Reset Colors: Renkleri ilk açılış haline geri döndürür. Bunun altındaki kutucuklara click ederek değiştirmek istediğiniz rengi ve renk tipini seçebilirsiniz. (Mavi- Kırmızı yeşil tonlarını kullanarak) Key repeat delay: Bir tuşa basıldığında tekrar için ne kadar bekleneceğini gösterir. Gösterge sola kaydıkça yavaşlar, sağa kaydıkça hızlanır. Key repeat speed: Tekrar hızını gösterir. Üstteki seçenek gibi sola gittikçe yavaşlayıp sağa gittikçe hızlanır. Bunun altındaki ekranla biraz oynayarak görüntüyü sağa sola kaydırabilirsiniz. Interlace on/off: Interlace modunu açar/kapatır. Tabii monitörünüz yoksa bu mod titremeye sebep olur. Onun için fazla kullanmanızı tavsiye etmem. Ayrıca bu mod hemen aktif olmaz, Preferences'i kaydettikten sonra makinenizi tekrar boot etmeniz gerekir. Mouse speed: 1/2/4 ile gösterilen bu seçenekler mouse'un hızını belirtir. 4 en hızlısı, 1 en yavaşıdır. Double click delay: Çift klik işareti ile gösterilen bu seçenek mouse'unuzu çift klik yaparken iki klik arasında ne kadar bekleneceğini gösterir. Save: Hazırladığınız preferences'i diskete kaydeder. Use: Preferences'i diskete kaydetmeden kullanıma sokar. Change Printer: Yazıcınız ile ilgili ayarlamaları yapmakta kullanılır. Parallel: Printer'ınız paralel porttaysa bu şıkkı seçmeniz gerekir. Serial: Printer'ınız serial porttaysa bu şıkkı seçmeniz gerekir. Paper size: İstediğiniz bir kağıt tipini seçebilirsiniz. Alabileceğiniz şıklar şunlardır: US Letter US Legal Narrow Tractor Wide Tractor Custom seçeneği ile de kendi kağıt tipinizi belirleyebilirsiniz. Lenght: Kağıdın uzunluğunu satır normal değerdir. Margins: Kağıdın solunda ve sağında ne kadar boşluk bırakılacağını belirler. — Left Margin'i 5, Right Margin'i 75 yaparsanız yazınız daha okunaklı olacak, dosyaya takması falan da daha kolay olacaktır.
Paper type : Kağıt tipini devamlı veya bir seferlik olarak seçersiniz.
Quality: Draft veya letter kalitesinde baskı almanızı sağlar. Letter daha kalitelidir ancak daha yavaş çıktı alınmasını sağlar. Pitch: Karakterlerin puntosunu belirtmekte kullanılır. Üç seçeneğiniz var. (10, 12 ve 15 olmak üzere) Spacing: Satır arasında ne kadar boşluk bırakılacağını gösterir. Kağıt tasarrufu ve ülke ekonomisine katkı, vs. vs. için 6 LPI'yi seçmenizi tavsiye ederim. Change Pointer: İşte preferences'in en önemli bölümüne geldik. Burayı aslında Prefs directory'sinden de seçebilirsiniz. Ekranda çeşitli kutucuklar vardır. Büyük ekranda mouse'un şeklini dilediğiniz gibi çizer ve silersiniz. Kullanacağınız dört rengi aşağıdaki kutulardan seçebilirsiniz. (Not: Pointer renkleri Workbench renklerinden farklı olabilir) Clear seçeneği ekranı silerken Restore de yaptığınız her değişikliği iptal eder. Set Point ile de mouse'un işaretleme noktasını belirtirsiniz. NOTEPAD Eğer hala kendinize bir text editor almadıysanız bunu şiddetle tavsiye ederim. (Mesela Prowrite 3.0 ya da CygnusEd Professional) Ama bunu bulana kadar Workbench'deki Notepad ile idare edebilirsiniz. Notepad basit ve kullanışlı bir kelime işlem programıdır. Ancak grafik kullanımına izin vermez ve biraz da yavaştır. Şimdi de Notepad'in menülerine değinelim. Project * New: Üzerinde çalışılan metni siler ve yeni bir metin yazmanıza olanak verir. Kullanırken dikkatli olun. Uzun bir metni silmek kötü sonuçlar doğurabilir. * Open: Daha önceden kaydettiğiniz bir dökümanı tekrar yüklemeye yarar. Ekrandan istediğiniz sürücü ve/veya directory'i seçebilirsiniz. * Save: Hafızadaki metni diske kaydeder. * Save As: Hafızadaki metni diske ismini değiştirerek kaydeder. * Print: Metni yazıcıya yollar. * Print As: Metni yazıcıya yollar ve tepesine de dosya adını basar. Böylece daha düzgün bir çıktı elde edersiniz. * Read Fonts: Disketinizin fonts directory'sindeki fontları yeniden okur ve düzenler. * Quit: Programdan çıkar. Edit * Cut: Mark place ile işaretlediğiniz yeri metinden kesip almaya yarar. * Copy: Cut gibi işaretlediğiniz yeri alır ancak metinden o bölümü kesmez. * Paste: Cut veya Copy ile hafızaya aldığınız bölümü istediğiniz bir yere pat diye koymaya yarar. * Mark Place: Yukarıdaki üç işlemin yapılabilmesi için gerekli olan bir seçenektir. Textten istediğiniz bir yeri işaretlemeye yarar. * Find: İstediğiniz bir kelimeyi metinde arar ve bulduğunda mesaj verir. * Find Next: Find işlemini ileri doğru devam ettirir. * Find Prev: Find işlemini geriye doğru devam ettirir. * Replace: Find gibi çalışır ancak textte değişiklik yapmaya yarar. Örnek vermek gerekirse içinde diyelim ki yüz tane DOUBLE kelimesi bulunan bir text yazdınız. Ancak patronunuz geldi ve o kelimeleri TROUBLE olarak değiştirmenizi istedi. Ne yaparsınız? Oturup yüz kelimeyi silip yeniden yazmazsınız tabii ki. Öyle olsa zaten bilgisayar kullanmazdınız. Hemen Replace'den DOUBLE yazıp bunu TROUBLE ile değiştir dediğinizde bu iş hallolur. Kolay değil mi? Fonts Buradan font seçerek yazınızı daha da güzelleştirebilirsiniz. Style Buradan da yazının tipini seçiyorsunuz. Dört adet seçeneğiniz mevcut: Bold Text (Kalın olarak yazar. (Buradaki menü başlıkları gibi)) Italics Text (İtalik yazı tipi - Notepad başlığı gibi) Underlined Text (Altı çizili ya-
ZI sağlar.) Format Paper color : Ekran rengini belirler. Siyah yapmanızı tavsiye ederim. Pen Color : Yazı rengini belirler.
Word Wrap : Kelime bölme Remove Font : Font'ları kaldırır ve hepsini topaz font yapar. Remove Styles : Tüm metni normal karakter yapar. Eveet Notepad'ın menüleri de bu kadar. Metin yazmasını da size biz öğretmeyeceğiz tabii ki, bir zahmet daktilo kursuna gidip öğreniverin. Ama bol bol mektup yazarsanız belki biz de bir tane açarız, kim bilir ? Bu ayki yazı da burada sona erer iken mektuplarınızı da aşağıdaki adrese yazıverin- -En azından bir kaçınız mektup yazsın, çünkü” Murat Adanç'ın egoları sinirime dokunmaya başladı. Ne dersiniz haklı miyım ? Maşuklar Yokuşu 2/2 Beşiktaş/İstanbul BAHADIR AKCAN
Yıl ikibin bilmem kaç. Karşımdaki düşmanla bitmez bir gezegen savaşına girdim. Çok güçlü, fakat benim gibi stratejicileri korkutamaz. Eninde sonunda onu altedicem. Nasıl mı? Okuyun yazıyı ve görün neler yapabileceğini. Konu klasik liderlik kavgasının ötesine geçemiyor. (Supremacy'de zaten bir yerin en yüksek konumunda olmak demek.) Fakat oynanabilirlik harika. Diğer karmakarışık oyunları bu konuda aşırı şekilde geçiyor. Grafikler vasatın üstünde ve efektler de unutulmamış. Oyun tamamı ile yüklenince karşınıza hangi liderle kapışacağınızı ayarladığınız ekran geliyor. Liderlerin özellikleri şöyle: Watok: Watok'la savaşmak gerçekten çok zevkli. Güçleriniz neredeyse aynı. Bu da orta dereceli bir strateji ile onu altedebilirsiniz demek. Aynı zamanda bu oyun ile yalnızca sekiz gezegenlik bir sistem seçersiniz ki bu da oyun süresini bayağı kısaltır. Beyni gibi bir oranda. Fakat fiziksel yapısı 90 gibi bir sayı. Smine: Smine'yi, Watok'u yenmeden seçmenizi tavsiye etmem. Zira beyni 9.78 ve telepatik güçleri çok kuvvetli. Aynı zamanda çok uzun süren bir savaş gerektiriyor. Çünkü ele geçirilecek 16 gezegen var bu sefer. Vücudu o kadar güçlü değil 18. Gene de iyi bir strateji onun da yolunun fazla olmadığını kanıtlar. Krart: Beyni 183, fizik gücü 32, ele alınacak gezegen ve çok iyi telepatik güçleri ile beni çok uğraştıran bir yaratık bu. Bütün özellikleri çok iyi ve bu onu çok güçlü kılıyor. Koan: Oyunun hemen başında oyundan soğumak istemiyorsanız bunu seçmemenizi dilerim. Zira siz daha ne olduğunu anlayamadan insanlarınız ölüyor, paranız gidiyor ve askerleriniz ne kadar güçlü olursa olsun savaşları hep kaybediyorsunuz. Yani kısacası tam bir felaket. Doğrusunu söylemek gerekirse ben daha onu yenemedim. Fakat iyi bir strateji hiçbir zaman yılmaz. Şunu yazmayı bitireyim, o minik kuşa evrenin kaç bucak olduğunu göstereceğim. Altta bulunan "view opponent" diğer lidere geçmeye, "challenge" ise o anda ekranda açıklanmış olanla savaşmaya yarar. Bu dördünden birini seçtikten sonra karşınıza bir nevi ana ekran çıkacaktır. Burada, ekranda bazı ikonlar var. Bunları açıklamaya geçmeden önce oyunun neden üstün bir oynanabilirliğe sahip olduğunu sanırım açıklamakta yarar var. Normal bir stratejide bazı ana menüler ve onların alt menüleri bulunur. Bir alt menüye geçmek için iki saat ana menüye dönmeniz ve oradan gerekli olan menüyü seçmeniz gerekir. Genelde böyle olan stratejilerin üstünde, bu oyunda alt menüden alt menüye atlama var. Yani siz üzerinde çalıştığınız bir menüden, onunla bağlantılı bir menüye geçebiliyorsunuz. Bu da oyunu hızlı bir şekilde oynamanızı sağlıyor. Gelelim menülere. Ekranda ikonlar sırayla şöyle: 1) Data Bank: Ekranın sol üst köşesinde olan bu ikon, sizin ve düşmanınızın kaç gezegene sahip olduğunu ve geriye kalan gezegen sayısını gösterir. 2) Starbase: Ekranın sol alt köşesinde duran bu ikon ise ana merkeziniz olan starbase'e dönmenizi sağlar. Bu çok önemli. Çünkü o anda haritada hangi gezegen yanıp sönüyorsa, oranın bilgilerini alabilir ve orayla ilgili işlem yapabilirsiniz. 3) Oklar: Ekranın orta üst kısmında bulunan bu ikon ile biraz önce bahsettiğim gezegenleri değiştirebilirsiniz. Dikkat ettiyseniz iki ok var. Biri ayrı ayrı duran yukarı aşağı oklar, diğeri ise parçalara ayrılmış tüm bir ok. Ayrı ayrı duran oklar tek tek geçer. Tüm ok ise neresine basılırsa oradaki gezegeni gösterir. 4) El: Sağ üst köşede bulunan bu ikon oyunu durdurmaya yarıyor. İşte oyunun bir çekici yanı daha. Oyun gerçekten çok hızlı. Oyunu durdurup düşünebilirsiniz, fakat hareketlerinizi yaparken oyun durmuyor. Elinizi çabuk tutup karşınızdaki sizden önce davranmadan gezegenleri yaşanabilir hale getirin ve oralara asker koyun. Karşı tarafın askeri üslerini bilgisayar "classified" olarak okuyor. 5) Kulak: Elin hemen altında duran bu ikon, oyunun içinde bulunan efektleri kapar. Esas ikonlar haritanın altında duranlar. Bunlar on tane. Görevleri sırayla şöyle:
1) Grafik: En başta duran bu ikonun yararı size durumunuzu göstermesi. Burada yapabileceğiniz üç şey var. Gezegeninizin adını değiştirmek (rename), bir gezegeninizden diğerine para ve mal transferi yapmak ve verginizi ayarlamak. Tabii vergiyi arttırırsanız başta olan moral %50'lere bile inebilir. Burada öğrenebileceğiniz şeyler şunlar: Tarih, hangi gezegenin üzerinde olduğunuz (ekrandaki istatistik bilgiler o gezegene aittir), paranız yani krediniz; kalan yiyecek, mineral, yakıt ve enerji miktarınız, nüfusunuz ve artış hızı, son olarak da halkınızın morali. Nüfusunuzu iyi ayarlayın. 20,000 kişilik bir gezegeni doyurmak çok güç olur. Böyle zamanlarda "tax rate"i 100'e getirin. Böylece hem kasanızı doldurursunuz, hem de population düşer. Bu arada alt kısımdaki kutular üzerinde yaşam olan gezegenleri gösteriyor. Yan tarafta ise gemilerinizin durumunu gösteren üç kutu var. İlkini klickleyince o anda Starbase'i yani üssünüzü dolaşan uzay gemilerini, ikincisini klickleyince Starbase'in üstünde yani havalanmış şekilde duranlar, sonuncusunda ise uçuş bölümünde duran ve uçmaya hazır olan gemileri görürsünüz. 2) Para: Bu ikon ile oyunun en önemli olayı olan gemi satın almayı gerçekleştiriyorsunuz. Yanlarda duran oklar gemileri görmeye, sol tarafta duran "Buy"
ise o anda ekranda olan gemiyi almaya yarar. Altta dört ayrı bölüm var. Bunlar şöyle: a) Starbase: Elinizdeki parayı, mineralinizi ve enerjinizi gösterir. Eğer bu üçünden biri o geminin harcamalarını karşılayamıyorsa alamazsınız. b) Cost: Geminin parası, harcadığı mineral ve enerjiyi buradan görebilirsiniz.
c) Capacity: Geminin kaç kişi tarafından kullanıldığı, taşıyabildiği yük ve yakıt kapasitesi burada gösterilmiş. d) Data: Elinizde o gemiden kaç tane olduğu, menzilinin ne kadar olduğu ve kaç kişi taşıyabildiği bu kısımda verilmiş. Alabileceğiniz gemiler, gemilerin yararı ve size bazı uyarıları da altta veriyorum:
B-29 Battle Cruiser: İşte ilk almanız gereken gemilerden biri bu. Bu gemi silahlanmış dört platoon yani birliği taşıyabiliyor. Yani bu gemiyle 800 askerinizi taşıyabilirsiniz. Aşırı pahalı değil. Tavsiyem oyunun başında bundan fazla almamanız. Zira hemen askerinizi hazırlayıp gemilere doldurursanız, ordunuz çok az veya çok zayıf olur. Hem de anlaşmayı bozarsınız. Buna ilerde geniş olarak değineceğim. Solar Satellite Generator: Gemilerinizi kullanmanız için enerji gerekiyor. İşte enerjiyi sağlamanın bir yolu bu güneş enerjisini üssünüze yansıtan bu uyduyu yörüngeye yerleştirmeniz. Çok ucuz olduğu için hemen alıp kullanabilirsiniz (975 kredi). Atmosphere Processor: Oyun başlar başlamaz bu gemiden bir tane alıp hemen yaşanmaz halde olan gezegenleri düzgün hale getirin. Daha sonra oralara asker gönderip üs yapmanız sizin ve ırkınızın sağlığı açısından yararlı olacağı kanaatindeyim. Bunun yanında en pahalı gemi olduğunu hemen belirteyim: 26293 kredi. Fakat nükleer bir gemi olduğu ilk ekrandan yönetiliyor. Bunu da ilerde açıklayacağım. Cargo Store Carrier: Diğer bir gezegeni üssünüz yapınca, orada ortaya çıkan en önemli problem yiyecek ve diğer hayati şeyler olacaktır. Bunu önlemek için oraya bu gemileri kullanarak bir stok yapmak gerekiyor. Fiyatı 14500 kredi. Ore-Mining Station: İşte size enerji ve mineral sağlayacak dev bir gemi. 17999 kredilik bir istasyon. Bunu kullanmak için yeryüzüne çıkmak yeterli. Oraya çıkarıp "on" yaparsanız çalışmaya başlar. Horticultural Station: İlk almanız gereken gemilerden biri bu. Çünkü oyuna başlar başlamaz bir fırtına oluyor ve yiyeceğiniz çok azalıyor. Eğer bu gemiyi almazsanız bütün nüfusunuz yavaş yavaş yok olur bu da oyunun sonu demektir. Aynı Ore-Mining Station gibi çalışır. 16995 kredilik bu gemiyi hemen almanızı tavsiye ederim. Aynı zamanda ele geçirdiğiniz bir gezegeni geliştirmeniz için oraya bir tane gönderin. Unutmadan oyunun başlarında bilginleriniz bu alet için yeni bir tohum geliştiriyor. Böylece yiyecek üretiminiz iki katına çıkıyor. İşte bu sırada elinizde 4,5 Station bulunsun ki stok yapın. Biraz sonra bunun toprağa zarar verdiği ortaya çıkıyor ve bu işlem bitiyor. Oyunun bölümlerine başlamışken, eğer bir gemi gelir de sizden yiyecek isterse mutlaka verin, yoksa o gezegende yaşayan askerleriniz katledilir. 3) Gemiler: Gemileri kullanacağınız ikon bu. En üstte hangi gezegende olduğunuzu öğrenebilirsiniz. Burada gemileri kullanmanız için o geminin bay'de yani kalkış pistinde olması ve mürettebatın, yakıtın bulunması gerekir. Bir gemide dört şey yapabilirsiniz. Bunlar uçağı kaldırma, indirme, başka bir gezegene gönderme ve yolunu... Bunu yanda bulunan kutularla gerçekleştirebiliyorsunuz. Bu arada, yanda duran kutuda bir gemiyi klickleyince bazı özellikler çıkıyor. Bunlar ship (geminin adı), from (nereden geldiği), to (nereye gittiği), eta (planlanmış varış tarihi) ve fuel (ne kadar yakıt kaldığı). 4) Atmosphere Processor: Dördüncü ikon sırf bu gemiyi kullanmak için eklenmiş. Oyunun amacı ne kadar gezegen varsa hepsini kullanılır hale getirmek ve diğer liderleri yok etmek. Bu yüzden bu gemiyi kullanmak, yaşanmayan gezegenleri düzgün hale getirmek çok önemli. Bunun için başta yaşanmayan gezegeni oklarla ekrana getirin ve bunu klickleyin. Böylece kısa zamanda oraya sahip olursunuz. Yalnız oraya asker ve stok göndermeyi unutmayın. 5) El (asker): İşte başlarda kullanmanız gereken bir ikon. Biraz bekleyin, paranız olsun, gemileriniz hazır duruma gelsin, işte o zaman bütün savaş gemileriniz için asker yapın ve gemileri düşman üzerine gönderin. (İlk lider için 2,000 kişilik birlik yetiyor.) Ordunuzu şöyle hazırlıyorsunuz. Toplam 24 birliğiniz olabilir. Her birlik içinde en fazla 200 asker olabiliyor. Sol üstte birliği ayarlıyorsunuz, onun sağında ise birlikdeki asker sayısını. Başta birinci birliği alın ve en az 100 asker koyun. Fakat sonra alt tarafta duran giysiyi ayarlayın. Sizin için bazı deneylerden sonra giysilerin ve silahların yararını şöyle vermek istiyorum. Beni istilaya gelen 1,600 kişilik bir orduyu başta en kötü silahla ve giysiyle karşıladım ve yenildim. Aynısını kötü giysiyle fakat en iyi silahla yapınca yendim, fakat geriye 400-500 askerim kaldı. En iyi silah ve giysiyle ise yalnızca 150 kayıpla karşıdaki orduyu mahvettim. Kısacası ne yapın ne edin, silahınızı ve giysilerinizi en iyi hale getirin. Bunları ayarlayınca sağda duran ikonu klickleyin. Böylece bütün birlik silahlandırılmış olur. Onun yanındaki ikonla bir birliğin her şeyini değiştirebilirsiniz. Üstünde ise o kadar kişiyle, o birliği kurmanın ne kadar kredi tutacağını görebiliyorsunuz. Bu arada birliği ne kadar erken kurarsanız, o kadar çabuk rütbe atarlar. 6) Uçak (roket gibi): Burada da bir uçağın tüm gereklerini karşılıyorsunuz. Bunun için geminin "docking bay"de olması gerekiyor. Burada, yukarıda ve solda bulunan yerde geminin özelliklerini görebilirsiniz. Bunlar, "docking bay"de olan gemilerin birçok şeyini gösteriyor. "Ship" ile geminin adını, "civilians" ile geminin bulunduğu gezegende bulunan nüfus sayısını, "seats" ile gemide bulunan koltuk sayısını, "capacity" ile taşıyabileceği kişiyi, "to crew" ile mürettebatın kaç kişi olduğunu, "max fuel" ile ne kadar yakıt alabileceğini (bu çok önemli; uçak kalkışta 100 ton, en yakın mesafeye 50 ton yakıt harcıyor), "payload" ile taşıyabileceği yükü ve "value" ile fiyatını öğrenebilirsiniz. Geminiz bir savaş gemisi ise fuel ve crew yetiyor. Fakat diğer gemileri amaçları içinde kullanmazsanız her şey karışır. Karışır dedim de aklıma geldi, sakın geminize saçma sapan isimler vermeyin. Çünkü oyun biraz ilerleyince hangi geminin nerede olduğu çok önemli hale geliyor. (Özellikle "enemybase"e yaptığınız bir ana saldırıda 200-300 kişi bile çok önemli.) Altta bulunan insan figürü ve yanındaki oklar gemiye koyacağınız sivilleri ayarlıyor. Onun yanında bulunan oklar ise yakıtı. Onun da yanında bulunan üç kutunun anlamı şöyle: a) Mürettebatı yerleştirme: S.S. Generator ve Atmosphere P. dışında bütün gemiler havalanmak için mürettebata ihtiyaç duyuyorlar. Station'lar ise bir başka gezegene gitmedikleri sürece mürettebatsız da kullanılabiliyorlar. b) Sivilleri alma: Eğer daha önceden sivilleri o gemiye koymuş ve götürmekten vazgeçmişseniz, bu ikonla iki saat indirmeden direkt hepsini gemiden indirebilirsiniz. c) Gemiyi yok etme: Gemi işinize yaramıyorsa yok etmeye yarar. Çok amaçsız. Bu arada yanda bulunan grafiklerden ne kadar stoğunuz var görebiliyorsunuz. Tabii bir de bu stokları gemiye buradan yapıyorsunuz.
TO EQUIP PLATOON YOUR SELECTED SUIT AND WEAPON. COST
CARGO STORE CARRIER
HORTICULTURAL
SOLAR-SAT GENERATOR
PROCESSOR
va
Özellikle Cargo Ship'i yiyeceği az bulunan (oyunun ana problemlerinden biri yiyecek) bir gezegeninize göndermeniz gerekebilir. 7) Planet (D.B.P.S.T.S): Bu kısmın asıl adı "Docking Bay To Planet Surface Transference System" yani uçuş kısmından gezegeninize transfer sistemi. Amacı ise elinizde bulunan station'ları (yiyecek, mineral ve yakıt için) yeryüzüne çıkarmak ve burada onları kullanarak üretim yapmak. En kolay kullanılan bu. Ekranda altı ayrı kutu var. Bu da bir gezegende yalnızca altı makinanın çalışabilmesi demek. Yanda "docking bay"ler ve orada bulunan gemileriniz var. Bunlardan birinin üzerine gelip klickleyince o gemi yeryüzüne çıkıyor. Eğer üzerinde mürettebat varsa üstte duran "on" yazısına basarsanız gemi yani istasyon çalışmaya başlar, "off" yazısı ise dolaşmayı durdurur. Oyunun başında daha önceden belirttiğim fırtınadan sonra bunların hepsi otomatik olarak duruyor. Bu yüzden fırtınadan sonra bu ikonu seçerek hepsini çalıştırmayı sakın ihmal etmeyin. 8) Kurukafa: Kurukafa oyunun savaş kısmını kapsıyor. Savaş iki şekilde oluyor. Birincisi size saldırınca olan defensive savaş. Defensive savaşta dikkat etmeniz gereken şey geminizde (eğer varsa) adam bırakmamanız. Fazla adamla daha az kayıp verirsiniz. Diğer savaş çeşidi ise istila yani sizin bir gezegene saldırmanız. Bu saldırı için başta silahlandırılmış birlik gerekiyor. Tabii bir de saldırı gemisi. Daha sonra ekranda, alt kısımda bulunan birlik ismini klicklemeniz gerek. Bu arada geminin "docking bay"de olması gerek. İstediğiniz birliği, istediğiniz savaş gemisine yerleştirdikten sonra (en fazla üç gemi, 24 birlik olabilir ve bu birliklerden en fazla dördü bir gemiye binebilir) gemiyi kaldırıp düşman gezegene yönlendirin. Gemi oraya varınca indirin. Daha sonra tekrar kurukafaya basın. Şimdi düşman üssündeyiz. Gemide bulunan birlikleri klickleyince savaşmaya başlarlar. Ortada bulunan çizgiler gücünüzü belirler. Yanda gösterilenler ise sırayla şöyle: Your Total Strength: Sizin gücünüz. Enemy Total Strength: Düşmanınızın gücü. Total Troops Left: Kalan asker sayınız; bu sizin gücünüz ile alakalı değildir. Askerlerinizin üzerinde bulunan silah ve kalkanlar gücünü artırır. Kalan asker sayısı ise burada veriliyor. Scaling Factor: Bu ortada gücü gösteren yerin genişliğini ayarlıyor. Bu büyüdükçe kalan askerler daha detaylı bir biçimde gösterilir. Aggression: Bunu ayarlamak çok önemli. Eğer bunu max yani en yükseğe getirirseniz askerleriniz özellikle saldırıda çok başarılı olurlar. Defansta ise bunu fazla tutmayın. Yoksa dikkatsiz bir biçimde öldürürsünüz. Burada savaşma biçiminizi ayarlamanıza yardımcı olan animasyonlar var. Mesela arkadan gelen bir düşmanı bir anda arkaya dönüp vurursanız karşı tarafın pek şansı yok. Yok eğer bir adamınızın uzaktan başının koparılışını görürseniz ordunuzu geri çekip desteklemenizi tavsiye ederim, çünkü garanti kaybedersiniz. Geri çekilme şöyle: Aşağıda olan grup isimlerini klickleyip gemiye koyunca gerçekleşiyor. 9) Büyüteç: Bu bir gezegene saldırmadan önce mutlaka yapmanız gereken bir şey. Bununla oraya "spy" yani casus yolluyorsunuz. Öğrenebilecekleriniz ve fiyatları şöyle: Resources: 1,000 kredidir. Size orada bulunan stoğu gösterir. Population: 1,520 kredidir. O gezegenin nüfusunu verir. War Status: 2,200 kredidir. Kaç askeri, daha doğrusu askeri gücünü gösterir. Everything: 4,720 kredidir. Yukarıda birden verir. 10) Disket: Oyunu save etmek için formatlı disketinizi hazırlayın. Burada oyunun kaldığınız yerini yükleyebilir, yüklediğiniz yeri devam ettirebilir ya da yukarıda bulunan işlemler için bir disketinizi formatlayabilirsiniz. Daha önce formatladığınız bir disketi burada kullanamıyorsunuz. Oyunun açıklaması bu kadar. Gelelim yapmanız gereken birkaç önemli noktaya. Başta tax'i sıfıra düşürüp population'ınızı 8,000-9,000 yapın. Daha sonra vergiyi 100'e çıkarın ve kasanızın dolmasını bekleyin. Nüfus 1,000 kadar düşünce vergileri 35'e getirin. Tabii sizin stratejiniz mutlaka böyle olacak değil, fakat yeni başlayanlara biraz yardımcı olmak için veriyorum. Daha sonra birliklerinizi kurun, kurun fakat silahlandırmayı birlik "5 Star Colonel" oluncaya kadar yapmayın. (Ünite silahlandırılmadıkça eğitilir. Bu oluncaya kadar devam eder.) Başlangıcı ben yaptım, gerisi size kalmış. Son söze gelince. Oynanabilirliği süper, konusu pek ilginç olmayan fakat çok zevkli dakikalar geçireceğinize inandığım güzel bir oyun. Bütün stratejicilere tavsiye ederim. Oyunun açıklamasında büyük yardımları olan Mehmet Can'a çok teşekkür ederim.
TO PLANET SURFACE SYSTEM. Çok
Cenk UNLU
85
SES - MÜZİK
OYNANABİLİRLİK 2490
GENEL
Mete Ünügür (İst.Tek.Üniv.Prof.)
Eğitim programlarını inceledim, çok ilginç. Bilgisayara uyarlanış biçimi, içerikleri, konuların seçimi akıllıca. Özellikle soruların random oluşu çalışmayı sıkıcı olmaktan kurtarıyor. Çözüm bölümü öğrenciyi bir hayli eğitici nitelikte. Test/Eğitim ve genel test bölümünde sınırlı zaman uygulamaları çalışan kişiyi gerçek sınav disiplininde hazırlaması dolayısıyla çok iyi. Her bölümde başarı durumunu gösteren ekranların bulunuşu da velilerin öğrenciyi yakından takip edip durumlarını teşhis etmede ve yönlendirmede çok yardımcı olacak. Böylece yeni yetişen nesil çok daha bilgili olacak ve üniversiteye daha yetişmiş olarak gelecek.
Harun Yakut (Grafiker-Reklamcı)
Konunun bilgisayara uyarlanması ana tema olarak çok reel bir olay. Programınızı şöyle bir inceledim. Grafikleri müzik uyarlamaları harika. Programa girişler içerikli soruların random hazırlanışı çok ilginç. Bu sefer ben bir şey sormak istiyorum. Bu konu ile neden çok fazla reklam yapıyorsunuz? Programınız o kadar güzel ki kendi reklamını fazlası ile yapacaktır. Size başarılar.
Yavuz Kalk (Işık Lisesi hiz
Bir yıldır... En çok sevdiğim adventure ve simulasyon; bu arada oyunla oynuyorum. Programının çalıştığı... çok merakla... alabilir miyim diye... bir set aldım. P... içindeki animasyon ve müzik çok hoşuma gitti. İç içe menüler kullanım rahatlığı sağlıyor. 3... açıklamalı verilişi çok iyi. Bu şekilde çalışmak benim için eğlenceli.
İlhan Becit (İngilizce Öğr.)
Benim branşım ingilizce Öğretmenliği. Çocuklarıma destek verebilecek yeni bir kaynağın doğması beni mutlu etti. Amiga eğitim serisini inceledim, çok iyi. Öğrenci ile diyalog güzel kurulmuş programın işleyişi ve sorudan soruya konulara geçişler iyi. Çözümlerin açıklamalı olarak verilmesi 'örenc nuyu daha iyi anlaması açısından çok faydalı r lanımı bir hayli eğlenceli. Sanırım çocuklar he hem de bir hayli faydalanacaklar.
HE
avan Bünyamin Altındağ rencisi) (Sanayici) Bizde Amigaya ilgi çok. Çocuklarımızın ancak tatil günleri Oyim namalarına izin var. Ama eğitimin Amigaya uygulanması çok svon tak hoşuma gitti. Çocuklarımın yalnız oyun oynaması beni rahatri a sız ediyordu. Artık böyle bir amaca yönelmesinden dolayı ile ölün memnunum. Programı fazla inceleme vakti bulamadım oğ- Ni NR lum Altuğ bir hayli sevdi. Galiba Amiga hafta arası da açık olacak. İyi bir girişim. Kutluyorum. işünerek amın girie çalışan A zümlerin Dr. Hilmi Güvenç için çok (İncirli Hast. Sahibi) VA Oğlum hafta sonlarında Amigasıyla oyun oynuyor. Hafta ara- | sı Amiga kapalı. Yeni çıkan Eğitim setini inceledik ve aldık. Üz Öğrenciyi yetiştirmesi yönünde disipline ediyor. Düşünme İse tarzı ve doğru karar verme yeteneklerini arttırıcı nitelikte. Oğluma faydalı olacağı kanaatindeyim. | inin korin kul- 'ecekler
Bilgisayar programları satan bir mağazaya gittiğinizde duvarların süper oyunları müjdeleyen şahane posterlerle kaplı olduğunu görürsünüz. Hevesle bu oyunlardan bir veya birkaçını satın alırsınız. Eve gelirsiniz ve o şahane posterleri düşünerek oyunu bilgisayara yüklersiniz. Veee sonuç hüsran. Bu gibi olaylar her bilgisayarcının başına sık sık gelir. Neyse lafı uzatmadan oyunumuza geçelim. Oyunumuz bir maratonu andıran uzunluğu ile süper car's andıran araba kontrolü ile bir araba yarışı. Ne dediğinizi duyar gibiyim "Yine mi yarış". Haklısınız, futboldan sonra oyunlarda en çok kullanılan konu araba yarışıdır. Fakat bu oyunların çoğu oynanmayacak kadar kalitesizdir. Nitro bu oyunların arasından zar zor sıyrılan oyunlardan birisidir. Oyunu ilk yüklediğinizde karşılaşacağınız karakter seçimi yapacağınız ekrandır. Bu karakterleri eminim çok yakından tanıyorsunuz. Marlon Brando, Clint Eastwood, Rambo. Eminim bu üç ünlü kişinin bulunması ilginizi çekmiştir. Herhangi birini seçtikten sonra araba seçimi yapmanız için başka bir ekrana geçeceksiniz. Size tavsiyem yarış arabasını seçmenizdir. Çünkü arada bir yapılan gece yarışlarında arabanızı görmeniz kolaylaşır. Araba seçimi de bittikten sonra yarışa geçebiliriz. Yarış tam dört bölümden oluşuyor. 1- Şehir 2- Orman 3- Çöl 4- Yeni Dünya Her bölüm sekiz ara bölümden oluşmuş. Her üç ara bölümden sonra bir gece yarışı yapacaksınız. Joystiğinizin ateş tuşuyla arabanıza gaz verebilir, sağa sola çekerek hareket ettirebilirsiniz. Yarışta amaç, mümkün olduğunca arabaları geçerek finale ulaşmaktır. Arabanın kontrollerine alışmanız zaman alacaktır. Çünkü hiçbir yere çarpmadan finale ulaşmak hiç kolay değil. Yarışa başladığınızda 2000 lt gazınız var. Bu miktarı oyun içinde alacağınız bazı objelerle ve yarış bitiminde ödül olarak verilecek gaz ile artırmak mümkün. Oyun içinde alabileceğiniz bazı objeler var: N - Bu objeyi aldığınızda arabanız bir ok gibi fırlayacaktır. G - Bu obje size bir miktar gaz kazandırır. P - Bu obje size puan kazandırır. Ayrıca yuvarlanarak gelen gaz varillerinden gaz alabilir, arada bir gelen ACCELERATE ile bir yere çarpana kadar hızınızı bir kaç kat arttırabilirsiniz. Yarışta izleyeceğiniz belirli bir yol olmasına rağmen, bazı aralıklarda da kestirmeden
1 LLC?
gidebilirsiniz. Tabii ki tek akıllı siz değilsiniz, sizden önce davranan rakipleriniz de bu kestirmeyi kullanarak sizden önce bitirebilirler. Bu arada gazınız hızla azaldığı için yarışı 1. veya 2. bitirmek sizin için çok iyi olacaktır. Yarış bitiminde her yarışçıya gaz verilir. 1. 600 lt gaz 3 puan 3. 300 lt gaz 1 puan 2. 400 lt gaz 2 puan — 4. 200 lt gaz 0 puan Rakipleriniz genellikle çarpmadan giderler, fakat bir çarptılar mı, uzun bir süre takılır kalırlar. Bu avantajı kullanarak çoğu kez ilk üçe gireceğinizden eminim. Yarışı bitirdiğinizde değerlendirmeler yapılır. Aldığınız puana göre sıralamanız bir tabloda gösterilir. Bütün değerlendirmeler bittiğinde ilk ekrana dönersiniz.
Eğer paranız varsa malzeme menüsüne girersiniz. Bu menüdeki malzemeler ise:
Hi Speed: Hi speed'i accelerate ile kullandığınızda arabanızın hızı artar. Accelerate: Bu obje yarış esnasında aldığınız accelerate ile aynı görevi yapar. Traction: Bu objeyi seçtiğinizde lastikleri değiştirmiş olursunuz. Özellikle yarış sırasında yoldaki yağ birikintilerini geçmenize yardımcı olur. Chance Car: Bu seçenek değiştirmenizi sağlar. Car Repaired: Yarış içinde herhangi bir yere çarptığınızda meydana gelen arızayı daha çabuk gidermenizi sağlar. Nitro Boost: Arabanızdaki nitro miktarını arttırır. Gas: Bu obje size 200 lt gaz kazandırır. Exit: İstediğinizi aldıysanız bu seçenekle bu menüden çıkabilirsiniz. Her üç bölümden sonra gece yarışı yaparsınız. Bu yarışta dikkat edeceğiniz nokta, daima ışıklandırılmış yolu takip etmenizdir.
Bu bölümde obje almanız biraz zordur. Arada sırada gelen far ile farlarınızı geliştirebi- Tirsiniz. Oyun bir maratonu andırıyor,bitmek bilmiyor. Fakat bölümlerin değişik mekanlarda geçmesi oyunu monotonluktan biraz uzaklaştırmış. Evet geldik 32. bölüme, gözlerimiz faltaşı gibi açılmış joystik çatırdıyor, lunaparklardaki çarpışan otoları andıran arabamız oraya buraya çarpıp duruyor. Eğer biraz toparlanırsanız bu bölümü de rahatça bitirebilirsiniz. Sonunda 32 bölümde biter ve yarışçımız arabasından çıkarak bizi selamlar. Nitro için söylenecek çok şey var. Oyunun havası , yarışların çeşitliliği o kadar iyi değil. Şu programcıları hiç anlamıyorum. O kadar uğraşıyorlar ortaya güzel bir oyun çıkarma aşamasına geliyorlar, fakat oyunun üzerinde daha fazla uğraşmadan THE END yazısını yazıveriyorlar. Nitro için söylenecek son söz "daha iyi olabilirdi ". Eğer piyasada oynayacağınız doğ- Tu dürüst yarış oyunu kalmadıysa Nitro'yu alıp hoşça vakit geçirebilirsiniz. Serkan SÖZER
GRAFİK — 9.70
SES — 2467 OYNANABİLİRLİK 2085