Bakış

“Evvel zaman içinde bir küçük çoban varmış. Kendisine ne sorulsa tam karşılığını verirmiş. Böyle diye her yanda adı çıkmış. O ülkenin kralı da bunu duymuş, inanmamış, oğlanı çağırmış. Demiş ki:” “.Sana üç şey soracağım.. Bunlara karşılık verebilirsen seni kendime oğul alacağım. “Küçük Çoban", Masallar yaşayan her canlı varlık bir eylemde bulunur, Yaşamak demek, eylemde bulunmak demektir; ve eylemde bulunmak demek, bir şeyleri “Evet"lemek, olumlamak, başka şeyleri de olumsuzlamak demektir. Bundan hiçbir şekilde kaçış yoktur. Hiç hareket etmeyip kımıldamadan bir yerde durmak bile bir eylemde bulunmak; dinginliği onaylamak, hareketi ise onaylamamaktır. Yaşam sürekli, her an verilen “Evet"lerle ve “Hayır"larla geçmektedir. İnsanın da hayvan gibi, bu durumdan kaçışı yoktur, Her an, bir şeyleri olumlamak ve onun dışında kalanları olumsuzlamak zorundadır insan da, Ama bununla birlikte insanın hayvandan farkı, onun aynı zamanda eylemlerine bir gerekçe bulan; onları kendi ve diğer insanların gözünde geçerli kılmaya çalışan bir varlık olmasıdır. Oysa hayvanın böyle bir çabası yoktur. Hayvan eylemde bulunur ve bulunduğu eylemin neden doğru olduğunu, kendine ve diğer hayvanlara anlatmak gibi bir çaba içine de girmez; eyleminin neden geçerli olduğunu anlatmak için söylev vermeye çalışmaz İnsanın ise hem kendisine hem de diğer insanlara, eylemlerinin geçerliliğini, doğruluğunu anlatmak gibi zor bir “görev"i vardır. Onun tüm eylemleri, ancak bir “masal” içinde anlamlı ve geçerli bir duruma gelir. Yoksa, -doğanın masalı olan mümkün olduğu kadar uzun ve haz dolu bir hayata ulaşmanın dışında- yapılması ya da yapılmaması söylenen her şeyin temeli boşlukta kalır. İnsanı hayvandan ayıran, insanın kendine masal oluşturmayı becerebilmesidir. Biz dilimizde çoğunlukla, “Bırak bu masalları!" 'Masal bunlar!” gibi olumsuz anlamlar yükleriz “masal” sözcüğüne, masalların gerçek olmamasından dolayı. Oysa benim burada kullandığım anlamdaki “varoluş masalı"yla insan, kendi varoluşuna bir anlam katar; kendini, doğadışı bir *masal'ın kahramanı yapar. Burada dile getirdiğim anlamıyla insanın gerçeğidir, yukarıda söylediğim şekilde kullanılan anlamıyla masal değil. Hayvan bu dünyayı her zaman gerçeklikle içiçe yaşar. O, kendine bir “masal” oluşturamaz; bunun için de onun yaşamı tekdüze bir ölüm-kalım savaşından başka bir anlam ifade etmez. Yaşamdan ölüme sürüp giden bir savaştır onun yaşamı. Doğanın masalının gönülsüz oyuncusudur o... Bir hayvan diğerine “Neden bunu yaptın?" ya da “Neden böyle yapmanın doğru olduğunu düşünüyorsun?” demez. Av olan hayvan, kendisini avlayan hayvana, “Neden beni yakaladın alçak hayvan; senin hiç vicdanın yok mu?" demez. Diyebilseydi, kendisini avlayan hayvan şaşkınlıkla ona şöyle derdi: “Sen neden bahsediyorsun; ben yakaladım, sen yakalandın; ben yaşayacağım, sen öleceksin...” Acı ve haz, yaşam ve ölüm... Doğanın masalında işte bu gerçekler vardır... İnsan da bu doğa masalının içindedir; onda da acı ve haz, yaşam ve ölüm vardır. Ama o, bir tarafta yaşam ve bir tarafta ölüm olan bir boşlukla, doğanın bu “kuru” masalıyla yetinmeyip kendine sorar: “Burada olmamın amacı nedir?”, “Ben burada ne yapıyorum?”, “Ne yapmalıyım?” O zaman yapması gerekeni kendisine söyleyecek, yaşamını tekdüze bir yaşamda kalma mücadelesinden kurtaracak, onu “anlamlı” bir bütünlük içerisinde tutacak daha farklı ve daha “güzel” bir “masal” gerekir, içinde rol alacağı. Bir masal ki, “Bir varmış, bir yokmuş... Evvel zaman içinde...” diye başlayacak ve aslında her şeyin nasıl başladığının, var olanların özünün ve kökeninin ne acı ve haz,

BAKIŞ

"İnsanda bu doğa masalının içindedir. Onda da acı

Gelir ağlarız bu bu da ölümdür

Ausone de Chancel

Murad OMAY olduğunun, insanın bu var olanlar içindeki konumunun, doğasının ve kökeninin ne olduğunun; ve her şeyin sonunun ne olacağının cevaplarını verecek. Herkes, nerede doğmuş olursa olsun; içinde bulunduğu yerdeki din, felsefe, bilim, sanat vb. etmenlerin değişik oranlardaki katkısıyla -ve diğer kültürlerin, *masal"ların da etkisiyle- oluşan böyle bir “masal'"ı dinleyerek, var olanlara ve varoluşuna anlamlı bakmaya başlar. Büyüklerinden duyduğu -ve eğer isterse ve yapabilirse kendi zevkine göre şekillendirebileceği- bir “Masal'ın içine yerleştirir kendini, ve böylece kendine doğanın koyduğu amaçlardan başka bir amaç belirler; yaşama ve ölüme, yaşam ve ölüm dışında bir anlam kazandırır ve bu şekilde insan olur. İnsanın bu şekilde, var olanları ve varoluşunu, kendi göre anlamlandırma ve heyecanlı kılma olanağı vardır. Ama bu şekilde o, hayvandan farklı olarak, sadece yaşamak için değil; kendi masalında rol almak istemeyenleri, ya da onun istediği şekilde rol almak istemeyenleri öldürme olanağına da sahip olur. Hayvanın doğa masalında "iyi"si, hayatta kalma ve haz, “kötü”sü ölüm ve acıdır; insanın “iyi"si ve “kötü”sü ise onun kendi “masal'"ı içinde belli olur; onda iyi ile kötü, daha heyecanlı bir masal içinde yerlerini alır... İnsan için ne tek masal vardır, ne de yaşamla ölüm arasında tek anlamlı bağ... Her insan kendi masalında "iyiler"dendir ve “kötü"lere karşı "onurlu" bir mücadele verir. Ama onun masalının “kötü"leri de, masalının “iyi"leridir. Bu noktada, bunun bilincine varan insan bir karar vermekten kaçamaz. İyi ile kötünün, yaşamda kalma ve haz alma ile ölüm ve acı çekme olduğu yalın doğa masalıyla yetinmek, -ya da ona “dönmek'- istemiyorsa insan, önünde bir kaç seçeneği vardır: İsterse, ona doğduğundan beri anlatılan “varoluş masal'ını -varsa aklına ve gönlüne ters gelen yönleriyle birlikte- kabul edebilir. Ya da isterse sadece dinlemekle kalmayıp, o masal"ı aklına ve gönlüne uygun bir duruma getirmek için çaba harcayabilir. Veya kendi aklına ve gönlüne uygun bir “masal” oluşturmaya çalışır ve "İşte benim varoluşumun anlamı budur!” diyen kendi masal kitabını yazmış ve bu masalda kendi rolünü kendi belirlemiş olur. Ve bence ne kadar çok “masal” dinlemişse bunu yapmadan önce, o kadar güzel bir “masal” oluşturacaktır kendi aklı ve gönlünce. Gelecekte belki herkesin içinde bir rol oynayabileceği bir “masal" oluşturacağız insanlık olarak; ve bir filmde rolünün hakkını vererek oynayan herkesin kahraman olması gibi, bu “masal"da da, kendi görevini yapabildiği oranda yapan herkes kahraman olacak; ya da belki dünya üzerinde herkesin kendi bütünlüklü, güzel, anlamlı “masal"ının kahramanı olabileceği bir düzen kuracağız. Kimbilir? Mutlu yıllar!

edir. Onda da acı overDose 9 1