Sayfa 10

yorlar, bundan sonrakiler de birden itibaren numaralandırılıyor. İkilik sistemi herhalde hepiniz biliyorsunuzdur ama ben gene de anlatayım. İkilik sistemde sayılar iki rakamdan oluşur: sıfır ve bir. Bunla- rın yanyana gelmesiyle sayılar oluşur. Ancak basamaklar birler, onlar, yüzler diye değil birler, ikiler, dörtler ve sekizler diye ikinin katları olarak büyür. Yani ondalık düzende rakamlar bulundukla- rı basamakla çarpılarak sayıları oluşturduğu gibi, ikilik düzende de basamaklardaki sayıları ikinin katlarıyla çarpılır. Örneğin ondalık düzendeki 1234 rakamları 1 --2*10 4 3*100 4 4*1000 anlamına geldiği gibi ikilik düzende 10101010 rakamları anlamına ge- lir ve ondalık düzendeki karşılığı 170 sayısıdır. Burada haftanın uzunluğu da 111 gün. Sıfırıncı gün ile başla- yan haftanın 101, 110. ve 111. günleri tatil. Yani haftada toplam olarak sekiz gün var, ama kafanız karışmasın. Beş gün çalıştık- tan sonra üç gün tatil yapıyoruz. Bu çok eğlenceli oluyor, çünkü sizin oradayken iki günlük resmi tatilin ancak birini kullanabiliyor onda da hiç bir şey yapamıyorduk. Zaman ölçülerinden başka mekanlar da hep ikilik düzende. Ör- neğin kapıların tümünde kilit var. Apartman kapılarındakiler ba- sitçe O ve 1 olarak değer alabiliyorlar. Yani açık veya kapalılar. Bu iş çok eğlenceli aynı flip-flop devreleri gibi. Ammaaa, iş kişi- lerin oda kapılarına gelince değişiyor. İsteyenlar kapılarına tak- tıkları kilitleri dört ya da beş basamaklı yapabiliyorlar. Aslında bun- ları açmak da çok zor değil. Topu topu, iki üzeri dört yani 16 ve- ya iki üzeri beş 32 denemede kapı açılıyor. Ama bunların tümü sembolik çünkü herkes birbirine güveniyor ve şifrelerini biliyor. Bu uygulama eskilerden kalan bir gelenek. Eskiler deyince burada akla ilk gelen kişi tabi ki Peter oluyor. Bilistan'ın en yaşlı kişisi Peter. Peter bir kaplumbağa hem de kut- sal bir kaplumbağa. Bilgisayarda ve Bilistan'da kullanılan ikilik sayı sistemini en iyi o anladığı için içinde yaşadıkları ortamı da en iyi o açıklayabiliyor. Peter çok akıllı ama yaşlı olduğu için ka- fası biraz dağınık. Özellikle bir problemle uğraşırken rahatsız edil- meye hiç gelmiyor. Kafasını kaldırıp size dedikten sonra işine geri dönüyor ve hiçbir şey olmamış gibi devam ediyor. Ama bildiği bir konuda onu konuşurken dinlemek çok zevkli. Çünkü her konuyu temelinde yatan hikaye ve efsanelerle birlikte anlatıyor. Dili de çok tatlı olduğu için ağzınız açık onu dinliyorsu- nuz. Ben biraz önce size ikilik sistemi şöyle bir anlattım ama siz bir de Peter'dan dinleyin... “Bir sıfır yokmuş. Bilistan'da şimdiki gibi bir sürü ya- ratık yaşarmış. Şimdi bunların bazılarının soyu tükendi ama ülkemiz ilk kurulduğunda herkesin ortak olarak kullanabileceği bir sayı sistemi gerekiyormuş. Yaratıklar bakmışlar ellerindeki parmak sayısına ve en kolay yöntemi parmak hesabında bul- muşlar. Ama olmamış ki. Çünkü hepsinin parmak sayısı farklıy- mış. Mesela bakın bana, benim 12 parmağım var, Pan'ın 6, Jüzdan'ın 10 ve Oscar'ın 8. Oscar bunların hepsini aklında tutamaz o da başka mesele. Her neyse. Bu kadar değişik sa- yıda parmağa dayanan bir sayı sistemi olamazdı. Bu yüzden en az sayıda parmağı olan yaratığın parmak sayısı esas alınma- liydı. O zamanlarda yaşayan Duplikatör adlı yaratığın da her elinde sadece birer parmak vardı. Bu yüzden onun parmak sayısı esas alındı ve ikilik sayı sisteminin kullanılmasına karar verildi. Ama sorunlar bitmiyordu ki...