Sayfa 25

i

Seri bağlı kondansatörlerin herbiri üzerindeki yükü (Q) seri dirençlerdeki akıma benzetebiliriz. Yani seri bağlı kondansatörlerin üzerindeki yükler birbirine eşittir. Mesela Şekil 15'deki seri kondansatör devresinde C1 kondansatörü üzerindeki yüke Q1, C2 kondansatörü üzerindeki yüke Q2 dersek yukarıdaki tanıma göre Q1 = Q2 olur. Aynı şekilde seri bağlı kondansatörler üzerindeki gerilimler yüklerinin kapasitelerine oranı olarak hesaplanır. Paralel bağlı kondansatörlerin üzerindeki yükler ise paralel bağlı dirençlerden geçen akıma benzetilebilir. Bildiğiniz gibi paralel bağlı dirençlerde en küçük dirençten en büyük akım ve en büyük dirençten en küçük akım geçer. Paralel bağlı kondansatörlerde ise kapasite arttıkça kondansatör üzerindeki yük miktarı da artar. Yani devredeki en küçük kapasitenin üzerinde en az yük, en büyük kapasitenin üzerinde en fazla yük bulunur. Q, Fe :

Şekil-16

Ceç

Hatırlayacağınız gibi evvelki sayıda kondansatörlerin bazı devrelerdeki zaman sabitelerini ayarladıklarından söz etmiştik. Şimdi isterseniz biraz da bu konuya değinelim. Günümüz teknolojisi her ne kadar astronomik boyutlarda ise de mikroçip tasarımcıları halen kondansatörleri hali hazırdaki kılıflar içine sığdıramamaktadır dolayısıyla devre için gereken kondansatörler dışarıdan (external) olarak çip bacaklarına bağlanmaktadır. Kondansatörler alüminyum levha ya da folyo şeklinde üretilebildikleri gibi seramik, polyester, tantal gibi türleri de mevcuttur. Bu türlerin diğer türe göre avantajları kısaca şöyle sıralanabilir. Kapladıkları yer (hacim) bakımından küçük olup mini boyutlarda devrelerin yapılmasına olanak verirler, toleransları ve sızıntı akımları oldukça azdır, özellikle ses frekansı (audio) devrelerinde kaliteli ses eldesi mümkündür. İsterseniz biraz da kondansatörlerin tehlikelerinden söz edelim. Kondansatörler doğru ve bilinçli olarak kullanılmadıkları taktirde tehlike yaratabilirler. Çoğunuz televizyonunuzun ya da müzik setinizin arkasında görmüşsünüzdür birtakım uyarı mesajları; kondansatörlerin (özellikle de yüksek kapasiteli olanların), cihazın kapatılmasından uzun bir müddet sonra deşarj olduğunu ve bu süre katli açılmasını önerirler. Cihaz içerisindeki kondansatörlere dokunulduğu taktirde ani bir elektrik şoku ile karşı karşıya kalınabilir. Devre üzerinde bulunan ve yüksek gerilimle şarjlı bu kondansatörler tecrübesiz kişileri çarpabilir. Diğer bir önemli hususta kondansatörün üzerinde yazan gerilimden daha yüksek bir gerilimde kullanılması sonucu ortaya çıkar. Böyle bir olay söz konusu olduğunda kondansatör patlayabilir, patlamasa dahi bozulur. Doğru akım kondansatörleri kutuplarına dikkat edilmeden kullanıldığında ya da alternatif akımda kullanıldığında patlayabilir ya da bozulabilirler. Evet arkadaşlar, bu aylık da bu kadar. Sizlere patlamasız ve çatlamasız kondansatörlü günler dilerim. Gelecek ay buluşmak üzere hoşçakalın...