Sayfa 24

Bildiğiniz gibi geçen ay asıl konumuz olan kondansatör bağlantılarına bir süre ara verip Commodore Show '92'ye ve şovda sergilenen donanım ürünlerine değinmiştik. Bu hem benim hem de sizin için uygun bir ara olmuştur umarım. Şimdi size bu ayki konumuz olan kondansatör bağlantılarına giriyoruz. Kondansatörlerin hem çalışma teorisi hem de elemansal işleri dirençlerden çok farklı olmasına rağmen bazı yerlerde kondansatörü direnç gibi düşünmenin bazı yerlerde ise dirençlerin aksi şekilde düşünmenin bize çok büyük faydası olacaktır. Çünkü göreceksiniz ki kondansatörlerdeki yük olayı dirençlerdeki akıma tamamen benzer, bunun yanında eşdeğer kapasiteyi hesaplarken kondansatör bağlantıları dirençlerin tam aksi olarak düşünülür. Şimdi isterseniz ne demek istediğimizi birkaç formül ve uygulamayla açıklayalım.

Hatırlayacağınız gibi seri direnç devrelerinde eşdeğer direnç devre dirençlerinin toplamına eşitti.

(Sayı 70, Formül 4 ve Uygulama 3)

A B Cı © Cn Şekil-is i i i ıi Ci C> Ch

Formül-12

Murat Alp Atay

Gerçekten de kondansatörlerin paralel bağlanma durumundaki eşdeğer kapasite hesabı dirençlerin seri bağlanma durumundaki eşdeğer direncin hesaplanışına benziyor. Demek ki bundan sonra bir devre üzerinde düşünürken eşdeğer kapasite veya eşdeğer direnç söz konusu ise bunların birini diğerinin tersi olarak düşünebiliriz. Teorik bilgi: şu soru gelmiştir. İletkenler dahil tüm devre elemanlarının direnci söz konusu iken kondansatörün elektrik akımına karşı bir direnci yok mudur? Cevabım tabii ki vardır. Ancak evvelki sayıda da belirttiğim gibi kondansatörler aslında alternatif akım elemanlarıdır dolayısıyla doğru akımdaki kullanımları son derece sınırlıdır. Yine geçen sayıda demiştim ki kondansatörler doğru akımda sadece filtre (yani süzme) amacı ile kullanılır. Bu yüzden tümüyle sayısal (digital) olan bir devreye göz attığınızda çok az sayıda kondansatör bulunduğunu görürsünüz. Bir kondansatöre doğru akım uygulandığı taktirde ilk anda bir şarj (charge) akımı geçer ve kondansatör dolar. Herhangi bir yük söz konusu değilse kondansatör deşarj (discharge) olmaz ve devreden akım geçmez. Bütün bu olaylar alternatif akımda çok farklı bir şekilde gelişir. Alternatif akımda ise kondansatör sürekli dolup boşalır. Aynı kondansatör farklı frekanslarda farklı direnç değerleri gösterir yani kondansatörün kapasitif reaktansı frekansa bağlıdır. Aşağıda kondansatörün alternatif akımdaki direncini hesaplamanıza yarayacak bir formül veriyorum.