Sayfa 23

30 4 s0 PRİNTOMRE

40) 190001

* FOR Kel YO 1 1610 » » DA b NEXT 300 GOSUB 15430

1400 Tam A

FOR m A ir vel men Gora 2020 1 4 PRİNT 1 4 ÜL

ie Dara, 5) 400

TON ÖF

5200 İNPUT “AN

PRTNT CONGTANT — * ör GALA

15430 (147) PRİNT SI YOU LİNE YO 15450 güven 15470 PR! LOGAR

(1) numaralı denklemde verilen eşitlik hiç kuşkusuz sıcaklığa bağlıdır ve biraz sağa doğru kayar. 22°C sıcaklıkta H+ ve OH- iyonlarının konsantrasyonları 10^-7'dir. O zaman Kw için 10^-14 değerini elde ederiz. Bu amaçla biokimyager Soerensen bu denklemi basitleştirmek için şöyle bir yol geliştirmiştir: “pH değeri oksijen iyonu konsantrasyonunun 10 tabanlı logaritmasının eksilisidir.” Bunu matematiksel olarak ifade edersek:

(5) veya pH ) (6)

Bu yöntemin avantajı, aranan değeri 10'un eksili bir sürü üslü değerinden 0 ve 14 arasında bir sayıya indirmesindedir. Bu sınırların dışında kalan reaksiyonlar başka yöntemlerle incelenirler. Böylece (4) denkleminden T = 22°C için şu sonuçları elde edebiliriz:

pK,—pH'*pOH veya pk,-747

Bu yöntemle artık tahmin edici bir pH değeri göstergesi hazırlayabiliriz:

acid neutral base

Dediklerimize göre, pH değeri sadece suya protonlu asit eklenirse değişecektir. Böyle bir asit en basit tanımla şu denkleme uyacaktır:

—- (7)

Ve asit sabiti şöyle hesaplanacaktır:

(H:0*) (A Kk — 6 (HA)

Altıncı (6) numaralı denklemde olduğu gibi asit kuvvetlerini şöyle elde ederiz: pKa = -log Ka

Birkaç seferde iyonlaşan bir asit ise polivalant asittir ve bu durumda daha karmaşık bir bağıntı bulunacaktır, ancak burada bu tür bir bağıntının ayrıntılarına girmeyeceğiz.

Bir grafik olayı görsel olarak açıklamakta etkili olacaktır: x = log(A- / HA)

phapks

Grafik tek valantlı bir asitin iyonlaşmasını göstermektedir. Çok valantlı bir asitin iyonlaşması için grafik şu hali alacaktır:

Cc Pi 4

o oh

İyonlaşmanın her bir evresinde pH grafiği farklı varlık bölgelerinde yer alacaktır. pH denkleminin sağlandığı yerlerde, ayrı ayrı her birinin konsantrasyonları belirlenebilir. Bir skalaya uyması açısından bir kesinlik seviyesi belirtmek gereklidir. Genellikle logaritmik bir gösterim tavsiye edilir. Böyle bir halde pH değeri -log c'ye karşılık çizilir. Şekil 3'ü logaritmik olarak ifade edersek ortaya şu denklem çıkar,

o Tara

14 o ph 14

Matematiksel olarak her bir bölgedeki denge konsantrasyonu, o bölgedeki hidrojen iyonu konsantrasyonunun fonksiyonu olarak yazılabilir. Buna karşılık gelen denklem sistemi her bölgedeki denge konsantrasyonunun hesaplanmasını sağlar:

T K = Ya — —— (10)

Tx y 1

Bu son devasa fonksiyonu yazdıktan sonra artık işimizi C-64'e yıkalım. Bu program bir pH grafiği çizmek için gereken değerleri bize sağlamaktadır. Asit oranı x (doğrusal gösterim) veya konsantrasyon -log c (logaritmik gösterim) seçilebilir. Program genişlemeye çok olanaklıdır. İzoelektrik noktaların bulunması gibi işlemleri yapan veya grafikleri çizen rutinler programa kolayca eklenebilir.

.* READ SYSTEM «

FİLE

SYS" is

© Nİ .....

öğ 3 : İz: 2 İş ş

MU 2050 NS: Kös 2060 2070 INPUTU2,G8 GOSUB 10000:REM OUT! 2090 WATT 198,255:REM WALT FOR. KEY 2100 CLOSE 21CLOSE 15 2110 ANOTHER ELEMENT? 2120 GET X8:1F X8e“Y" THEN RUN 2130 IF X8«“N" THEN END 2140 GOTO 2120 10000 REM

10001 REM SCREEN OUTPUT ... REM

.. 10050 PRİNT"MELTİNG 100650 SD 10070 10080 RETURN