Bu sayfadaki yazılar
Sayfanın metni
Sayfa 21
Bu aydan itibaren bu köşede, kimi zaman sadece yeni kullanıcılara yarayacak, kimi zaman beş-altı yıllık kullanıcıların bile bilmediği bazı püf noktalarına değineceğiz. Bu püf noktaları, bazan tek bir ibaret olurken, gerektiğinde kısa bir rutin bile olabilecek. Bu yüzden, köşenin belli bir konusu yok. Aklımıza ne eserse, ilginç ne konu bulursak o konuya değineceğiz. o | yayınlanmış PEEK ve POKE'lardan seçtiklerimizi yayınlamayı uygun bulduk. Sözü fazla uzatmadan sizi PEEK ve baş başa bırakıyorum. * Eğer SHIFT 4 C gibi çizgileri 38 karakter boyunca kullanacaksanız, bu kombinasyona 38 kere basmak sıkıcı gelebilir. Oysa POKE 650,255 yazarsanız, bütün tuşlar boşluk tuşu gibi kendini tekrar eder. PO-KE 650,0 ile normale dönersiniz. POKE 650,54 ile tüm tuşların tekrarı ortadan kalkar. * POKE 649,0 ile basılan tuşların dikkate alınmamasını sağlarsınız. Gene bu adresi kullanarak input buffer (bilgisayar meşgulken bastığınız tuşların belli bır sayısını aklında tutan bölge) boyutunu ayarlayabilirsiniz. Ama siz siz olun çok büyütmeyin bu değeri, çünkü sistem değişikliklerinin bulunduğu bölgeyi bozabiliyor. * Bir BASIC programı yazdınız ve yanlışlıkla NEW verdiniz, ya da SYS 64738 komutuyla bilgisayarı tamamen açılış durumuna döndürdünüz. Sonra bir de baktınız ki programı hiçbir yere kaydetmemişsiniz! Sakın panik yaratmayın, satır numaralı hiçbir komut girmeyin ve şu komutları teker teker girin (Dikkat! satır numarası yok!): POKE46,PEEK(56)-1:POKE 45, » 41247: CLR RETURN ilk bölümümüzde, derginin ilk zamanlarında da
POKE PEEK(44)*256 4 PEEK(43) 4 1,PEEK(44) RETURN 63999 RETURN FOR 1- PEEK(44)*256 4 PEEK (43) TO PEEK(46) *256 4 PEEK (47):1F PEEK(I) OR PEEK(1 4 1) OR PEEK(İ 4 2) THEN NEXT RETURN POKE 45,(14 3)AND255:POKE 46,(1 4 3)/256: CLR RETURN * Eğer yukarıdaki satırlardan herhangi bir iki satırı geçiyorsa şunları deneyin (bu işlemler aslında üm prog- ramlar için geçerlidir): 1. satırlarda bulunan tüm boşlukları (ekrana yazı- lanları değil tabii ki) kaldırın. 2. Komutların yerine kısaltmalarını kullanın. Bu kı- saltmalar genelde komutan ilk harfi ve ikinci harfin SHIFT'lisidir. Yani POKE yerine ilk olarak P, hemen yanına SHIFT 4 O, PEEK yerine P, hemen yanına SHIFT 4 E yazabilirsiniz. * Aşağıdaki satırla programınızı ve değişkenleri kay- betmeden RESET yapabilirsiniz: POKE 648,4:SYS64789:SYS 58481:SYS 58784 * Programınızı LİST etmek isteyenleri şöyle ceza- landırabilirsiniz: POKE 774,226:POKE 775,252 Artık LIST dediğinizde bilgisayar açılış durumuna dönecektir. * POKE 818,226:POKE 819,252 komutları ile SA- VE işlemini de aynı şekilde engellersiniz. * POKE 53265,80 ile yazı ve kursor'un renginin farklı olmasını sağlayabilirsiniz. * POKE 646,SAYI ile yazılan rengi değiştirebilirsi- niz. * Ekranın belli bir satır ve kolonuna yazı yazmak isterseniz şu komutları PRINT”'ten hemen önce ver- melisiniz (program içinde de kullanılabilir bunlar):
POKE 214,SATIR:POKE 211, KOLON:SYS5S8640
Klavyeyle gezinmek için ← ve → tuşları.
Sayfa 20
Evet arkadaşlar, işin buraya kadar olan zor kısmını atlattığımız için önce bir oh! çekiyor ve köşemizi okumaya devam ediyoruz. Sizlere şimdiye kadar anlatmaya çalıştığım Ohm kanunu ve direnç devrelerine uygulanışı, biraz sonra anlatacağım Kirchoff kanunlarını ve devrelere uygulanışını anlamanıza yardımcı olacak ve işlerimizi kolaylaştıracaktır. Böylece birkaç kollu basit elektrik devrelerinde akım ve gerilimleri hesaplayabilecek duruma geleceksiniz. Zaten bizim de amacımız bu, yani kompleks elektronik devreleri ve gözlü devre olarak tabir ettiğimiz devreleri anlatıp sizleri birtakım teorilere ve formüllere gömmek istemiyorum. Bizlere bilgisayarın portlarındaki akım ve gerilim sınırlarını zorlamadan onları nasıl kullanabileceğimizi bilmek yeterlidir. Şimdi isterseniz lafı daha fazla uzatmadan Kirchoff kanunlarına bir giriş yapalım. Kirchoff kanunları: Alman asıllı bir fizikçi olan Gustav Robert Kirchoff 19. yüzyıl ortalarında Prusya'da yaşamış olup esas çalışmaları spektroskop (ışığın prizmalarda dalga boylarına göre ayrışıp spektrumlar oluşturmasını inceleyen alet) üzerinedir. Son dönemlerde çalışmalarını elektrik akımı ve temel devreler üzerinde yürüten Kirchoff'un bugün dahi değerini yitirmemiş çok önemli iki teorisi vardır. Şimdi isterseniz bunları inceleyelim. 1) Kirchoff'un akım kanunu:
Şekil 13
15 (Formül 9-A)
Bu kanuna göre bir düğüm noktasına gelen akımların cebirsel toplamı, bu düğüm noktasından giden akımların cebirsel toplamına eşittir. Başka bir deyişle bir düğüm noktasına gelen akımlarla o düğüm noktasını terk eden akımların cebirsel toplamı sıfırdır. Bu kanuna ait detaylı örnek Şekil 13'de görülmektedir.
Formül 9-A'yı düzenlersek;
13-14-15 -(0 (Formül 9-B)
Bu kanunla bize ifade edilmek istenen şu meşhur enerjinin korunumu kanunundan başka pek farklı değildir. Zira eğer bir düğüm noktasında gelen ve giden akımlar birbirine eşit olmasaydı bu düğüm noktasında bir akım, dolayısıyla bir güç harcandığı söylenebilirdi. Bu ise elemanların bağlantı noktası anlamında kullanılan düğüm noktasının tanımına aykırı olurdu. 2) Kirchoff'un gerilim kanunu: Arkadaşlar bu kanunu sizlere anlatmadan evvel ufak bir açıklama yapmakta fayda görüyorum. Bundan sonra devrede kaynak ya da üreteç gerilimlerini Ueş yerine E ile göstereceğiz ki buna E.M.K. (Elektro Motor Kuvveti) diyoruz. Devredeki alıcılar ya da yükler üzerinde düşen gerilimleri ise U ile ifade edeceğiz. Bu uygulamamızın ilk örneğini Şekil 14'ün altındaki hesaplamada görebilirsiniz. Bu açıklamadan sonra gelelim ikinci kanuna. Bir devredeki E.M.K.'ların cebirsel toplamı, o devredeki alıcıların ya da yüklerin üzerinde düşen gerilimler toplamına eşittir. 20
Uy 30-18-9043
Burada gerilim kaynağının yönü düz, E2 kaynağının yönü ters olarak alınmıştır. Bu yüzden toplam gerilim E1-E2 şeklinde ifade edilmiştir. Yani akım yönü saat yönünde olan kaynaklar pozitif ve bunun tersi olanlar negatif olarak kabul edilmiştir. Aksi halde E2 gerilim kaynağının yönü düz seçilmiş olsaydı toplam gerilim volt olacaktı. Yani negatif çıkacak ve dolayısıyla akım yönü de ters olacaktı. Böylece seçtiğimiz yönün ters, aksinin ise doğru yön olduğunu anlayacaktık. Şimdi bazılarınızın aklına sürekli pozitif bir devre gerilimi elde etmek için direkt mutlak değer almak gelebilir. Yani, ifadesi her zaman pozitif olacaktır. Ama bu halde de yön kavramını kaybettiğimiz için cebirsel olarak pozitif bir E gerilimi bulmakla birlikte akım yönüne dikkat etmemiz gerekir. Bu iki teori ile direnç konusunda anlatacaklarımızın sonuna geldik. İsterseniz elektroniğin önemli ve ilgi çekici elemanlarından biri olan kondansatörlerin açıklanmasını da bir sonraki sayıya bırakalım. Gelecek sayıda buluşmak üzere hoşçakalın!!!
Şekil 14