Sayfa 8

Sinan Vura!

Nedir bu utility denen şey? Nerede hangisini kullanırsınız? Dergimizde durup dinlenmeden oyun açıklamaları, oyunlara kolaylıklar ve ipuçları veriyoruz. Geçenlerde bir düşündüm de, “Acaba bu kadar Commodore 64 kullanıcısı arasında program yapmak isteyen ama gerekli programlara sahip olmayanlar yok mudur?' diye, gerçekten de der gide 64 için hiç yardımcı program tanıtmadığımızın farkına vardım. Oysa en eski ve ve en yaygın ev bilgisayarı olan Commodore 64 için o kadar çok yardımcı program var ki anlatmakla bitmez. Bu arada, yardımcı program yerine demeyi seçtiğimde siz de bu terime alışsanız iyi olur. Utility programları kullanıcıların program yaparken kullandıkları yardımcı programlara verilen genel bir Örneğin bir çizim programı veya disk işlemlerini gerçekleştirmek için kullandığınız programların hepsi bu sınıfa girer. Zaman zaman bu programları dergimizde yayınlıyorsak da genelde çok uzun olduklarından dergide yer almaları pek mümkün olmuyor. Utility programlarını, henüz Amiga programı satmayan, C 64'e sadık bilgisayar dükkanlarında labilirsiniz. 8

Bu yazıda hemen her tür yardımcı programın ne işe yaradığını anlatıp, örnek utility'lerin kısaca tanıtımlarını yapacağım. Daha önceki bir yazımdaki anlattığım oyun türlerinin aksine utility'ler belli sınıflara sokulabilirler. Programların bir çoğu disk işlemlerini kolaylaştırmak için hazırlanmışlardır, bu yüzden disk sürücüsü kullanıcıları oldukça şanslıdırlar. Ama kaset kullanan arkadaşlarımız da umütsuzluğa kapılmasınlar, çünkü onların kullanabileceği utility'lere de örnekler vereceğim. Hem disk hem de kaset kullanıcılarına açık olan utility'ler ise (her ne kadar disklerle kullanımları daha kolay ve yaygın olsa da) bir kaç ana başlık altında incelenebilir. Profesyonel olarak Commodore 64 kulllananların en az bir tane disk sürücüleri vardır. Bu yüzden utility'lerin diskle kullanımları daha kolaydır çünkü, özellikle disk kullanımı için yazılırlar. Sadece disk işlemleri için yazılan utillity'- ler de vardır.

Bir diskten diğerlerine dosya o kopyalamak için yazılmış çeşitli programlar vardır. En eskilerinden birisi olan Turbo Copy ile aynı zamanda tüm disk kopyası da yapılmaktadır. Programların genel amaçları aynı olsa bile özellikleri açısından bazıları tercih edilebilir. Örneğin dergimizde olduğu gibi bir çok diske aynı program çekilecekse, programın kopya sonrasında “Tekrar Yazılacak Mı? diye bir seçenek sunmasını tercih ederim. Aksi taktirde her disk için esas dosya tekrar okunacaktır, bu da korkunç zaman kaybına sebep olur. Programın sunması gereken bir başka özellik de diskler üzerinde çeşitli işlemler gerçekleştirebilmesidir. Örneğin programın kopyalanacağı diskten bazı dosyaların silinmesi veya diskin formatlanması gerekebilir. Demek istediğim bir kopya programı sadece kopya yapmakla kalmamalı, kullanıcıya çeşitli olanaklar da sağlanmalıdır. Tek tek dosya kopyalamak bazen çok yavaş olur. Örneğin tüm bir diskin kopyalanması gerektiği zaman her dosyayı tek tek çekmek insanı oldukça yorar. Bu yüzden back-up utility denen programlar yazılmıştır. Bu utility'ler bir diski olduğu gibi başka bir diske aktarmakta kullanılırlar ve oldukça hızlıdırlar. Programın uzunluğuna göre bir disk en az üç seferde bir deskten diğerine aktarılabilir. Bilgisayarınızın belleği sadece 64KB olduğu bunun bir kısmı da program tarafından kullanıldığı için esas diskten okuma yapıldıktan ve okunan yer diğer diske yazıldıktan sonra diskte kopyalanmayan yerler için tekrar okuma yapılması gerekir. Tabii ki tüm diskler korumasız, yani kopyalalanmaya açık değildir. Korumalı diskleri kopyalamak için hızlı programlar yetersiz kalır. Disklerin korunması için track aralarını yazmak, bazı sektörlere okuma hataları koymak gibi yöntemler uygulanır. Bu tür korumaların üstesinden gelmek için nibbler adı verilen utillity'ler hazırlanmıştır. Yine eski programlardan olan Turbo Nibbler ve Mr. Nibble bu türe örnektirler. Bir diskteki bilgileri olduğu gibi (track arası bilgileri ve okuma hatalarıyla birlikte) diğerine aktaran nibbler'ları durdurmak için de bazı yöntemler geliştirilmiştir. Şimdiye kadar benim karşılaştığım en zorlu koruma GEOS'taydı. Normal nibbler'lar bu programı kopyalamakta çok zorlanırlar ve beceremezler. Zaten bu engelin üstesinden sadece Burst Nibbler adlı program gelebilmektedir. Burst Nibbler, parelel kabloyla çalışmasına ve bilgileri özel bir sistemle okumasına rağmen ama oldukça yavaştır ve bir diski ancak yedi seferde kopyalayabilir. Paralel kablo sistemini kullanan diğer programlar ise, yani back-up ve dosya kopyacıları çok hızlı çalışırlar. Çünkü paralel bağlantı, seri bağlantıdan çok daha fazla bilgiyi tek seferde geçirebilmektedir. DolphinDos kullananlar paralel kablonun nelere kadir olduğunu bilirler. Directory'leri ve disklerin genel görünüşünü düzenlemek için de utility'ler yazılmıştır. Diskle ilgili olarak kopyalama hariç hemen tüm işlemleri gerçekleştirebileceğiniz programlardan biri DiskMaster'dır. Bu programla dosyaların directory'deki yerini değiştirebilir, görünen blok uzunluklarını ayarlayabilir ve directory'nizde belli grup programların arasına ayıraç gibi dosya isimleri koyabilirsiniz. Silme, İsim değiştirme, toparlama gibi işlemleri de bu utility'le kolayca gerçekleştirebilirsiniz. Dosyaların içeriklerini incelemek veya diskteki bir dosyada yazılanları değiştirmek için dergimizde de yayınlanan DiskDoctor gibi programları kullanabilirsiniz. Bu programlar diskte istenilen track ve sektörü gösterip üzerinde işlem yapmanıza izin verirler. Ama eğer henüz acemiyseniz, programlarınızın sağlığı açısından henüz diskteki bu yazıları veya bilgileri değiştirmeyin. Disklerin üzerine koruma amacıyla hatalı bölgeler konuyor demiştim. Eğer siz de bir diskinize böyle hatalı yerler yerleştirmek veya bunların hataları kaldırmak isterseniz Error Editor denen hataları incelemenize yarayan utilility'- lerden edinin. Bu programlarla tüm bir diski değil üzerindeki belli yerleri formatlayabilirsiniz. Örneğin diskin altıncı track'inin sekizinci sektöründe bir hata varsa, sadece bu sektörü formatlayabilirsiniz. Disk işlemlerini gerçekleştirmek için bu kadar programdan bahsettim. Bunların bir çoğunu tek bir paket halinde toplayan programlar da mevcuttur. Örneğin Fast Hack'em adlı utility paketi tüm isteklerinize cevap verecek niteliktedir. Ayrıca Ci28 için de ayrı bir menüsü bulunan bu programlarla 1571 disk sürücüsü işlemlerini de gerçekleştirebilirsiniz. Anlattıklarımı ve bazı başka özellikleri içeren bir utility paketi de Maverick'tir. Diskle ilgili her probleminizi çözecek olan bu programla Burst Nibbler'a gerek kalmadan GEOS'u da kopyalayabilirsiniz.