C-64 YAŞIYOR

• Grafik ve çizim
• Donanım

Teleteknik A.Ş. Adına Sahibi ve Sorumlu Yazıişleri Müdürü OSMAN BABAOĞLU

Yayın Yönetmeni TURHAN TANDOĞMUŞ

Yayın Koordinatörü MUSTAFA YILMAZER Yayın Kurulu FATİH ARIMAN AHMET Z. BAYMAN ANIL GÜL AYHAN KALAYLIOĞLU EMRE SENAN Kapak EMRE SENAN Teknik Üretim PERKA A.Ş. Teknik Yönetmen ÇİĞDEM DİLBAZ Fotoğraflar MEHMET ÖZCAN Düzelti ÜMİT ERTEK Reklam Sorumlusu BİLLUR KÖNTÖZ

Katkıda Bulunanlar FERİAL UĞURLU MAHMURE BİRSES ÜNYELİ FETHİ SERİM

Renk Ayrımı © EBRU GRAFİK Baskı ÖZDEMİR OFSET

Dağıtım HÜRRİYET HOLDİNG A.Ş.

Bu derginin Yayın Hazırlığı GÖRYO

İLAN TARİFESİ

-64 ve C-128'lerin artık işinin bittiği, yeni geliştirilen modeller karşısında hiçbir şanslarının kalmadığı sık sık söyleniyor. Bir yandan da bu bilgisayarların bellek kapasitesini işletim hızını arttırmak için her geçen gün yeni yardımcı araçlar, kartuşlar çıkarılıyor. Esneklikleriyle yeni gelişmelerin onlara adapte edilmesine uygunluk gösteren bu bilgisayarlar daha gelişmiş modellerin yaptığı işleri de yapabiliyorlar. Yalnız bu oldukça yüksek bir maliyet artışına da yol açıyor. Bu sayımızda, araçlarının gücünü arttırmak isteyen Commodore'culara bir fikir vermeyi amaçlayan ve çeşitli kartuşlarla güçlendiricileri tanıtan bir yazıya yer verdik AMIGĞA'nızın grafik yetenekleriyle ilgili bir yazıya hemen hemen her sayımızda yer veriyoruz. Bu sefer de kolaj tekniğinde bilgisayar kullanımını anlatan bir yazımız var. Kolaj özellikle 20. yüzyılın başında öncü akımlarla birlikte resim sanatında yaygınlık kazanmıştı. Bilgisayar belki ona yeniden bir soluk kazandırabilir! Virüsler hepimizin başına dert. Bu vi- Tüsler neyin nesidir, nasıl etki yaparlar ve onlara karşı korunmak için neler yapabiliriz? Tanıtım bölümü yazarlarımızdan Tunç Dindaş arkadaşımız bu sayımızda bu soruların yanıtlarını vermeyi amaçlayan bir yazı dizisine başlamış bulunuyor. Virüslere karşı mücadelenizde yararlı olacağını umuyoruz. Daha önceden de duyurduğumuz gibi grafik yarışmamıza son katılma tarihi 18 Nisan. Yarışma sonuçlarını ve katılan eserlerden kazanan ve sergilenmeye değer bulunan yapıtları Mayıs sayımızda vereceğiz. Tüm katılanlara başarılar diliyor ve teşekkür ediyoruz. Tanıtım bölümümüzün en önemli oyunu “Space Ace”, Disketler boyunca bir çizgi film akıcılığında devam ediyor. Strateji köşemizde ise tüm savaş meraklılarının bir başyapıt olduğunda birleştiği U.M.S. (Universal Military Simulator) var. Hazır savaşları beğenmezseniz, artık kendi savaşınızı da tasarlayabileceksiniz. Macera Peşinde köşemizde ise ünlü “King's Ouest”' dizisi başlıyor. Bu arada tanıtım yazarlarımız püf noktaları bölümünde, çeşitli oyunlar için tüyolar vermeye başladılar. Oyunculara bu müjdeyi de verelim. Ellinci sayımız hepimize kutlu olsun! Birlikte yüzüncü sayıya ulaşmayı dileyerek gelecek aya kadar hoşçakalin diyoruz.

OSMAN BABAOĞLU

Nakl

DÜNYADAN... TÜRKİYE'DEN... TELETEKNİK'TEN...

Eskiden beş dakikalık bir film altı, yedi ayda hazırlanıyordu. Bilgisayarlar sayesinde otuz dakikalık bir film bir yıl içinde hazırlanabiliyor.

Uluslararası Bristol Animasyon festivali Animasyon sanatının geldiği yeri göstermek açısından yararlı oldu. Örneğin festivale katılanlardan john Lasseter geçen yıl Oskar kazanan ilk bilgisayarda üretilmiş çizgi film “Tin Toy”un yaratıcısı idi. Festivalde sergilenen diğer filmi “knick knack” ise yeni ödüller kazanmaya aday. Lasseter bilgisayarların yapamayacağı, organik şekillerin organik hareketleri gibi Bir kardan adamla plastik manken arasındaki karşılıksız aşkı anlatan knack elle çizilmesi gereken şeylerin varlığını kabul etmekle birlikte, geometri ve perspektifin sözkonusu olduğu durumlarda bilgisayar animasyonunun ideal olduğunu söylüyor. Ona göre bilgisayarlar animasyonda yeni bir çığır açtılar. Lasseter mezuniyetten sonra Disney'de çalışmaya başlamış ve ön kısım için geleneksel olarak elle çizim yapılan ve arkaplanı bilgisayarın hazırladığı animasyonların ilk örneği olan “Tron” filminin hazırlıklarını görünce yeni bir dönemin başladığını anlamış. Bugün çalışmalarını arkadaşlarıyla birlikte kurduğu “Pixar” şirketinde sürdürüyor. Bu sıralarda TV için reklam filmlerini hazırlayan Lasseter'in öncü filmlerinden birer sahne görülmeye değer Dev bir bebeğin kurşun askerle maceralarını anlatan Toy”. kanısındayız

GENE BROWN

Roger Rabbit, Tron, Yıldız Savaşları arasında ne gibi bir ortaklık vardır. Tümü fotoğrafçıların 19. yüzyıldan beri kullanageldikleri bir tekniğe dayanırlar. (Composite imaging) yani bileşik görüntüler Özetle söylenecek olursa, farklı görüntü ve imgeleri bir araya getirerek yeni bir “gerçeklik” oluşturmak üzere yeni bir görüntü yaratma sanatıdır. Yani aslında en basit biçimi kağıt kolajla eskiden beri bildiğimiz bir teknik. Bilgisayarla görüntü işlemenin (processing) mümkün olmaya başlamasıyla birlikte, bu tekniğe yeni bir soluk geldi. Yalnızca AMIGA'nız ve birkaç özel program ile, yukarıda sözünü ettiğimiz milyonlarca dolarlık yatırımlardakinden hiç de daha az fantastik olmayan görüntüler yaratmak için gereken donatıma sahip olduğunuzu göreceksiniz. Burada bu görüntüleri AMIGA ekranında yaratabilmeniz için size ipuçları vereceğiz. İster bir grafik sanatçısı olun ister animatör, ister iki boyutlu çalışın ister üç boyutlu, vereceğimiz ipuçları işinize yarayacaktır. Bir “elektronik kolaj” yaratmak için önce 1) kulanacağınız görüntüleri seçer 2) onları brush (fırçalar) dönüştürüp çözünürlükleri arasında uyum sağlar 3) bütünü oluşturan tüm ayrı görüntüleri kapsayacak genel bir palete dönüştürür ve 4) tüm parçala- > rı bir araya getirerek son görüntüyü Bilgisayarınızın yapmadığı bir tek oluştururuz. kolaj kalmıştı. Artık onu da yapabilirsiniz. Günümüzün Picasso'ları 4 lari İlk aşamaya geçmeden önce, konukolajlarını bilgisayarla yapabilecekler ya yaklaşırken aklınızda bulunması gereken ilkelere ve gereksinme duyacağınız araçlara bir göz atalım. Böyle bir bileşik görüntüyü bir gün içinde yaratmanız mümkündür ama

ÖN ÇALIŞMALAR

ik

şaheserinizi hemencecik oluşturabileceğinizi de ummayın. Başarılı bir yapıt, dikkatli bir planlama, ayrıntılara dikkat, deneme ve çalışma ürünüdür. Resim programınız, hem çalışma seansının yazılım ağırlığını taşıyacaktır. Bugüne kadar ben tüm gereksinmelerini tek başına karşılayacak bir program bulamadım. Tüm belli başh programların IFF standardına uyması, ürünlerin karışık olarak kullanılmasına olanak sağlıyor. Bu esnek dosya sistemi, o anki probleme en uygun yazılımın kullanılmasına olanak sağlıyor. Normalde resme DeluxePaint HI ya da DeluxePhotolLab ile başlarım. PhotonPaint 2.0 özellikle perspektif ya da gölge kullanmak istediğim zaman işime yarıyor. Son olarak da parçaları toplayıp son görüntüye vermek üzere Digi-Paint 3 kullanıyorum, Gereksinme duyacağınız diğer bir yazılım da görüntü processing (işleme) programları. Bunların hiçbiri mükemmel olmamakla birlikte, her birinin ayrı ayrı avantajları var. Bu iş için en çok Digi-Paint 3 kullanmakla birlikte, Butcher ve Deluxe PhotoLab's Colors modülü gi bi pogramlar da kullanırım. Eğer tüm amaçlar için tek bir programla idare etmek istiyorsanız, Deluxe PhotoLab kullanılabilir. Bu program tüm grafik modlarda çalışabilen tek AMIGA grafik programıdır.

1. AŞAMA: RESİMLERİ

SEÇMEK

Tabii ki ilk yapmanız gereken iş, bir araya getirmek istediğiniz görüntüleri, imgeleri seçmektir. Bu eğer önceden kafanızda temanızı oluşturursanız çok kolaylaşır. Örneğin kendinizi en çok sevdiğiniz filmin bir sahnesine yerleşetirebilir, Mars'da geçirdiğiniz tatilin fotoğraflarını hazırlayabilir ya da istediğiniz vücuda sahip olabilirsiniz. Ya da pratik bir fikir vermek gerekirse, eşiniz eşyaların yerlerinde değişiklik yapmak istediği zaman, önce AMIGA'da nasıl duracaklarına bir bakmayı önerebilirsiniz. Resimlere çok çeşitli kaynaklar bulabilirsiniz. Ama eserlerinizi pazarlamayı düşünüyorsunuz, yayın hakkı yasalarına dikkat etmeniz gerekir. Bir magazin ya da televizyondan bir resmin bir parçasını bile kullansanız, her hakkı mahfuz bir yayının yayın haklarını ihlal ediyor olabilirsiniz. Bu konuda dikkatli olmak gerekiyor. AMIĞGA HAM modunda 4096 renk olmakla birlikte, renkleri bir araya getirmekte tamamıyla özgür olduğunuzu zannetmeyin. Joe Amca'- nın Hawai gömleğiyle, Mildred Hala'nın çiçek bahçesini bir araya getirmeye çalışırsanız, AMIGA'nın renk kapasitesini fazla zorlayabilirsiniz. En iyi sonuçları almayı garanti etmek için, şu konulara dikkat edin: Resminiz için basit ve tutarlı bir renk şeması seçin. Örneğin resme bir grup insan katmak istiyorsanız, arka planı birkaç lekeye indirgeyin. Böylelikle resime insanların ten rengi tonları hakim olacaktır. Hatta arka planı tamamıyla ekleyip, 2-D grafik programıyla standart bir arka plan oluşturmak en iyisi olacaktır.

2. AŞAMA: FARKLARI GİDERMEK

Bütün parçaları seçip bir araya getirdikten sonra, iş onları aynı ekran çözünürlüğüne getirmeye geliyor. (renk çözünürlüklerini daha sonra birbirine uyduracağız) Ben çalışmalarımda Digi-View yazılımlarını yeğliyorum. Özellikle parlaklık kontrolünü kullandığım zaman aldığım iyi sonuçlar ve hızı onu yeğlememe neden oluyor. HAM modunda çalışıyor olacağımız için, tamamlanmış görüntünün boyutları, seçtiğiniz formata göre,

320 x 200 ya da 320 x 400 olacaktır. Digi-View kullanıyorsanız, programı başlattığınız zaman bu çözünürlüklerden birini kullanabilirsiniz. Resmi yüklediğiniz zaman dönüştürme yazılım tarafından otomatik olarak halledilir. (yeni dönüştürülmüş görüntüyü yeniden save ederken, orijinal renk sayısını korumayı unutmayın.) Bu süreç diğer programlarda da aynı, ama bunlarda resmi yükledikten sonra dönüştürme işlemini menüden seçiyorsunuz. Tüm resimleri aynı çözünürlüğe getirdikten sonra, onları brush (fırçalar)a bölmek için grafik programınızı kullanın. Bu magazinlerdeki resimleri bir kolaj oluşturmak üzere kesmenin eşdeğeridir. Resimlerden birini arka plan olarak kullanmayı düşünüyorsanız, onu şimdilik bir kenara ayırın. Geri kalan parçaları bölgeyi bir brush olarak dikkatle sınırlayıp arka plandan ayırarak dönüştürün. Her fırçayı yeni bir dosya olarak save edin.

3. AŞAMA: ANA PALETİ OLUŞTURMAK

Şimdi tüm sürecin en önemli, zahmetli ve zaman alıcı kısmı başlıyor: Son paletinizi oluşturmak. Çünkü son HAM resminiz yalnızca 16 temel renkten oluşacağı için, bu genel palete her fırçadaki tüm renkleri katmanız mümkün olmayacaktır. O zaman amacınız, grafik programınızın elektronik kolajınızı gösterebilmek için gereken renkleri oluşturmak üzere kullanabileceği optimum renkleri yaratmak olmalıdır. Arkaplan resminizi, seçtiğiniz görüntü işlemcisine yükleyin. Renklerin sayısını sadık olarak yansıtılabilmeleri için gereken minimuma indirin. Bundan maksat temel palette bazı yerleri boş bırakmaktır. Böylece ekranda düzgün görünmeyen bir fırça çıktığında, palette boş bırakılmış birkaç yer, eklemek istediğiniz renkleri eklemenize olanak verecek bir esneklik sağlayacaktır size. Kullandığım tüm görüntü işlemcileri, bir palette kullanacağım renklerin sayısını belirlememe olanak sağlayan bir özelliğe sahiptir. Bu aracı renklerin sayısını birer birer düşürmek için kullanıyorum, aynı işlemi resmin kalitesi kabul edilmez bir düzeye düşene kadar tekrarlıyorum. Bu yeni resim ve paleti benim yeni eserimin temelini oluşturuyor. Fırçaları da aynı biçimde işlemden geçirin, ama başka bir nedenle. Her parçanın fırçaya dahil olmayan renklerin bulunabileceği daha büyük bir resimden geldiğini aklınızdan çıkarmayın. Fazladan yük taşımaya hiç gerek yok.

Yazar tarafından yapılmış beş ayrı kaynaktan görüntüler içeren bir kolaj çalışması.

Sonraki aşamada paleti sık sık manipüle etmeniz gerekecek. Herhangi bir HAM grafik programı işe yarayacak olmakla birlikte, Deluxe PhotoLab'ın resim modülü bu işlem için idealdir. Önce arkaplan resmini grafik programına yükleyin sonra bir fırça yükleyip bu resimdeki yerine yerleştirin. Fırçadaki renkler iyi görünüyorlarsa, işiniz tamamlandı demektir. Yoksa yapmanız gereken biraz daha iş vardır. Normalde sorun renklerin fırça etrafında saçaklanmasıdır. Bu HAM modunun sınırlamalarının bir sonucudur. Resim renkler arasında programın bir pikselde aşamayacağı hızlı bir geçiş yapmıştır. Palete bunu düzeltmek için renk eklemeden önce grafik programının menüsünden “smooth” seçeneğini seçin. Bu kenarlardaki tırtıklılığı biraz giderebilir. Bazen de fırçanın renkleri tanınamayacak ölçüde değişir. Bu durum-

EŞ da palete bir renk ekleyin. (Ya da hiç yer kalmadıysa, mevcut bir rengi değiştirin) Önce fırçanın doğal görünüşü ile değiştirilmiş biçimini karşılaştırın. Sonra menüden “use brush palette” seçeneğini seçin. Fırça paletinden gereken renkleri diğer palete kopyalayın. Son olarak da, palet menüsünden “use” seçerek yeni rengi bu paletteki boş bir yere kopyalayın. Resim göstermeye dönüp fırçayı arkaplana yeniden oturtmayı deneyin. Doğru rengi seçtiyseniz, sorununuz çözülmüş olmalıdır. Olmadıysa aynı işlemi başka bir renkle tekrarlayın.

4. AŞAMA: KOMPOZİSYONU OLUŞTURMA VE RETUŞ

Eserinizi bitirmek için büyük bir olasılıkla aşağıdaki tekniklerden bir ya da daha fazlasını kullanacaksınız. Daha önce de söylediğim gibi her

HAM programı bu işlemlerin tümünü gerçekleştiremez. Örneğin tüm HAM modundaki programlar içinde, yalnızca Photon Paint 2.0 gerçek anlamda bir perspektif rotasyonu sağlar. Karıştırma, perspektif, gölgeleme, bulanıklaştırma, değiştirme gibi çeşitli işlemler değişik araçlar bir araya getirilerek gerçekleştirilebilir. Üç boyutlu nesnelere gölge eklemeyi her zaman tercih ederim. Bunu da şöyle bir teknikle gerçekleştiriyorum: Önce tüm nesnelerin ışıktan uzak olan kenarlarını karartıyorum. Sonra eğer gerekliyse, gölgelerini toprağa Photon Paint'in perspektif modunu kullanarak düşürüyorum. Sonra fırçayı toprağa paralel görünene kadar döndürüp programın “karartma” efektini seçerek gölgeyi tamamlıyorum. Derinlik vermenin çok etkili bir yöntemi de atmosferde belli bir uzaklıktan görülen nesneleri saran doğal pusluluğu simüle etmektir. Bunu yapmak için, grafik programınızda, parlatma ya da ekleme seçeneklerini arayın, (lighten) ve (add). Fırçayı resime uyguladıktan sonra, bu seçeneği seçip fırçayı aynı ekran koordinatlarına yerleştirin. Görüntü bir ton daha açık olacaktır. Bu işlemi tekrar tekrar yapın, nesne istediğiniz uzaklıkta görünene kadar. Bazen derinlik en iyi, arkaplanda bir görüntüyü bozuk bir focus ile göstererek elde edilir. Bu örneğin “blurring” bulanıklaştırma seçeneği seçilerek gerçekleştirilebilir. Perspektif, yeniden boyutlandırma gibi işlemler orijinal fırçanızın büyüklük oranı son resme uymadığı zamanlar yararlı olur. Bu teknikleri denedikçe kendiniz de birçok yenilerini keşfedebilirsiniz. Haydi iş başına!

“Yabancı Gezegenlere Seyahat”

RENKLENDİRME

En sevdiğim tekniklerden birisi, bir resmi kolaja eklemeden önce onu elle renklendirmektir. Bu çok basit ama yararlı olan tekniklerden birisidir. Birçok grafik programında, siyah-beyaz bir sayısallaştırılmış görüntüye renk eklemenize olanak sağlayan araçlar bulunur. Örneğin Digi-Paint 3 “colorize” (renklendir) moduna ve Photon Paint 2.0 ile Deluxe PhotoLab “add” (ekle) moduna sahiptirler. Bu yararlı bir araç, ama daha da ileriye gidebiliriz. Eğer elektronik kolajınızın parçalarından birinin rengi ana palete bir türlü uymuyorsa, şunu deneyebilirsiniz: Fırçayı Deluxe PhotoLab'ın renk modüllerine yükleyip siyah-beyaz modu seçin ve yeniden ekrana çıkarıp monokrom fırçayı save edin. Bu “renksizleştirilmiş” fırçayı, ana resim ve paleti ile birlikte HAM grafik programınıza yükleyin. Ekranı temizleyip fırçayı yerleştirin. Sonra renklendirme aracını seçip fırçayı esas rengi yerine ana paletin renkleriyle yeniden renklendirin. Bunun her zaman yararlı bir teknik olduğunu göreceksiniz.

&