Bu sayfadaki yazılar
Sayfanın metni
Sayfa 10
Satranç tahtası üzerinde nefes kesici bir gerginlik hüküm sürmekte. Rakipler sessizce karşılıklı oturuyorlar. Arada sırada alçak bir klik sesi duyuluyor, tahta üzerinde yeni bir kareye geçiyor. Seyirciler karşılaşmayı büyük bir dikkatle izliyorlar ve son hamleler üzerinde fikir yürütüyorlar. 46. hamleden sonra beyazın bir piyon fazlası var. Acaba bu üstünlük sonucu belirleyecek mi? Peki, satranç tahtası başında boy ölçüşen bu rakipler kimler? Yoksa bunlar yeni bir düelloda biraraya gelen Dünya Satranç Şampiyonu G. Kasparov ve onun ezeli rakibi A. Karpov mu? Hayır, burada karşılaşanlar, şimdiye kadar üretilmiş en iyi satranç programını belirlemek amacıyla kullanılan iki adet AMIGA 500. Biz yalnızca ikisi arasındaki bu son partinin seyircileriyiz. 10 lütfen!'
Doğal olarak bu detaylı testin son aşamalarında hem oyuncular hem de seyirciler, sessizlik istiyorlar. Biz de finali terkederek, bu süreyi yeni gelen seyircilere turnuvanın bu aşamaya kadarki kısmına ilişkin toplu bir bakış verebilmek, oyuncuları ve onların oyun sanatlarını anlatabilmek için kullanacağız. Bu mücadelenin amacı, AMIGA için yazılmış en iyi satranç programı unvanını kazanabilmek. Katılan programlar (alfabetik sıra ile): — Art of Chess (Satranç Sanatı) — Chessmaster (Satranç Ustası) — Grossmeister (Büyük Usta) — Sargon III Günlerden beri dört rakip program, dört satranç problemini çözmeye uğraşıyorlar. Kendilerini sonuca götürecek hamleleri deniyorlar ve birbirlerini doğrudan kıyaslama içinde ölçüyorlar. Kurallar şöyle: Her oyuncu her oyuncuya karşı bir kez beyaz-
Klavyeyle gezinmek için ← ve → tuşları.
Sayfa 11
larla bir kez de siyahlarla oynuyor. Fırsat eşitliğinin sağlanabilmesi için, her programa hamle başına yaklaşık 30 saniye düşünme süresi verilmiş. Mutlaka bazı satranç uzmanları katılanlar listesinde “Battle Chess”in bulunmadığını fark etmişlerdir. Bu yokluğun nedeni: Battle Chess'in İngiltere'den gelmesi bir hafta kadar gecikti ve program turnuvanın ilk gününü kaçırdı. “Gürültülü” protestolarına rağmen -oyunu yakından tanıyanlar kolayca sinirlenebildiğini bilirler- turnuva yöneticileri yumuşamadılar ve Battle Chess turnuva dışı kaldı. Modem aracılığıyla turnuvaya uzaktan katılma teklifi de reddedildi. Bu konuda yapılan resmi açıklama ise şöyle: Satranç programları arasında yalnızca Battle Chess, modemle birbirine bağlı iki AMIGA'nın karşılıklı oynamasına olanak veren bir fonksiyona sahipti. Bu da diğer oyuncuların dezavantajlı konuma düşmesine neden oluyordu. Battle Chess buna rağmen en azından saha kenarından kendini gösterebilmek için turnuvaya geldi. Bu toplam beş “oyuncu”yu yakından tanıyabilmeniz için, herbirini size kısaca tanıtmak istiyoruz. Genel bir bilgi: Oynayabilmek için rakiplerin hepsinin disket sürücü takılmış bir AMIGA'ya ve bir Mouse'ye (fare) gereksinimleri var.
Analiz Makinesi
AMIGA'nın yanı sıra IBM-PC, Apple II, Commodore 64 ve Atari 800 gibi farklı makinelerde de kullanılabilen en tanınmış (ve en iyi) satranç programlarından biri, Sargon III. Orijinal programı satın aldığınızda kilitli program disketinin yanı sıra detaylı bir kullanım kılavuzuna da sahip oluyorsunuz. Bu kılavuz yardımıyla yeni başlayanlar satrancın kurallarını öğrenebiliyorlar. Ayrıca Sargon'un tüm fonksiyonları detaylı ve anlaşılır bir biçimde tanıtılıyor. Programa ilaveten, isterseniz disketten yükleyip oynayabileceğiniz (Morphy, Steinitz, Fischer, Karpov, Kasparov gibi oyuncuların katıldıkları karşılaşmalar da dahil olmak üzere) geçmişte yapılmış 107 satranç partisinin arşivi var. Ayrıca diskette satranç programları içeren 45 diyagram ve bir açılışlar kitaplığı da var. Üretici firmanın açıklamasına göre bu kitaplıkta 68000 farklı pozisyon yer alıyor. Bu konuda yayımlanmış en büyük kaynak olan “Encyclopedia of Chess Openings”i elimize aldık ve firmanın bu iddiasını kontrol ettik: Gerçekten de bu kitaplıkta tüm önemli ve daha az önemli varyasyonlar, yan varyasyonlar ve oyunlar kapsanmış durumda. Bazılarında 15. ya da 20. hamleye kadar verilmiş. Eğer istenirse bu kitaplık kapatılarak, “programın kendisi” ilk hamleyi düşünmeye zorlanabiliyor.
Büyük Düşünür
Sargon (hamle başına 5 saniyeden 10 dakikaya kadar) farklı oyun düzeyinde ya da “süre limitsiz” olarak oynayabiliyor. Düzeyin ayarlanması, menü üzerinden ya da tuş kombinasyonlarıyla gerçekleşiyor. Tek tek hamleler fare ile sağlanıyor: Bir taşı ve ardından o taşın gitmesini istediğiniz kareyi kliklemeniz yeterli. Hamle karşı taraftaysa, Sargon III, düşünme zamanını kullanıyor. Eğer isterseniz, Sargon'un düşünme sürecini izleyebilirsiniz. Bu sırada program en iyi karşı hamleyi ve o anda denediği varyantı gösteriyor. Bunun yanı sıra (yarım hamlelerde) hamle derinliğini ve konumun (-9999'dan +9999'a kadar) sayısal bir değerlendirmesini elde edebiliyorsunuz. Sargon'un “düşünmesini” izleyecek olursanız, stratejisini tanıyabiliyorsunuz. Shannon-A stratejisinden (brute force: olası tüm hamleler hesaplanıyor) yola çıkarak, yarım hamlelerin belirli bir asgari deneniyor. Burada sunulan Shannon-B stratejisinde ise Sargon III, şah çekilen ya da bir taşın yendiği tüm durumları inceliyor. Karşı hamlenin yapılmasını uzun süre beklemekten sıkılan rakipler, “HALT SEARCH” komutuyla hamleyi çabuklaştırabiliyorlar. Farklı programların diğer fonksiyonları yazının içindeki tabloda inceleniyor.