Bu sayfadaki yazılar
Sayfanın metni
Sayfa 63
7 Sayısal monitör:
Bitler yalnızca 64 renk oluşturabiliyorlar
Burada “sayısal” kavramı, resim verilerinin bilgisayardan monitöre aktarılmasına ilişkin olarak kullanılıyor: Yönetim bilgisayarı 0 ve 1 değerlerine karşılık geliyor. Kablodaki düşük bir akım 0 olarak, belli bir düzeydeki akım ise 1 olarak yorumlanır. Herhangi bir ara değer yoktur. Dolayısıyla kaç rengin sayısal olarak iletilebileceğini hesaplamak, son derece basittir. Daha önce anlatılan 4 hatlı RGBI bağlantısında 16 farklı aktarım durumu ve bununla bağlantılı olarak ekranda aynı anda görüntülenebilen 16 renk olasılığı vardır. EGA kartları her temel renk için iki hatla çalışırlar, bu nedenle yoğunluk hattına gerek kalmaz. İki hat örneğin dört kırmızı tonunu yürütebilirler (00- Kırmızıdan, 01, 10 ve 11'e tam yoğunluğa). Basit bir hesap: 4x4x4 temel renkle 64 karışım tonu elde edilebilir. Bu sayısal monitörlerin en üst sınırıdır.
Yukarıdaki şema, ekranın yapılandırılma sürecini tam olarak göstermektedir. Denetleyici, ekran belleğinde ilk kod olarak 65'i buluyor. Bu kod, karakter üreticisindeki 65 no.lu bit mastarını, yani A'yı işaret etmektedir. Gerekli olan ikinci bilgi “satır sayıcısı”ndan gelir. Bulunan matrisin ilk satırının kullanılması gerektiğini bildirir. En üstteki sekiz bit (1. satır) böylece iletilmek üzere seçilir ve içerdikleri 0 ve 1 değerlerine uygun olarak monitöre giden veri hatlarındaki akımı yönetirler. Tek renkli (monokrom) gösterimde tek bir hat kullanılır -nokta ışıklıdır ya da değil- 1'dir. Birçok kişisel bilgisayarda bunun yanı sıra aydınlık değerini yöneten bir yoğunluk hattı da bulunur. Bir sonraki aşamada, ikinci karakter sıraya girer. Monitörde ilk noktalar satırı tamamlanıncaya kadar bu böyle sürer. Sonra yeniden A'dan başlanır. Bu süreç matrisin sekiz satırının tümü monitöre iletilene kadar devam eder. Bundan sonra tümü tamamlanmış harfleriyle, anlayabileceğimiz bir satır ekranda görüntülenir.
1 071 Koyu kırmızı
Analog monitör:
Ara kademeler konusunda renk ihtişamı
Ekran verilerinin iletilmesinde kavramı, bir hattın duruma göre yalnızca 0 ve 1 değerlerini taşımayıp, hassas bir biçimde kademelendirilmiş sinyalleri de iletilmesini anlatır. Burada da ekran denetleyicisi hatlara akım verir. Fakat analog monitörde bu çok farklı bir anlam taşır: Denetleyici içsel (sayısal) renk kodunu alır ve bundan 0 ila 0,7 Volt arasında tam olarak belirlenmiş bir akım üretir. Bir VGA monitörü bu alan içinde Volt değerine bağımlı olarak 64 kademe tanımlar (örneğin 0,35 Volt yaklaşık 32 değerine karşılık gelir). Bu yöntemle tek bir hat üzerinden monitöre bir temel rengin 64 farklı yoğunluğu iletilebilir. Bu iş yalnızca üç veri hattı üzerinden yapıldığında, temel rengin 64 x 64 x 64 kademesi -aynı anda 262144 renk kombinasyonu- gerçekleştirilebilir! Bunun yanısıra “monitör-tanımlaması” için kullanılan hatlar da vardır: Modern bir monitör, bunlar üzerinden analog veya sayısal olmak üzere hangi işletim türünü istediğini bildirebilir.
bi 1 (0 1
Tam yeşil
Orta 3; Mavi
kronizasyon hatları
Kırmızı sinyali
Yeşil sinyali
ve Mavi sinyali Monitör Monitör TV2 na Yatay senkronizasyon
ve Dikey senkronizasyon
Klavyeyle gezinmek için ← ve → tuşları.
Sayfa 62
ekran grafiğine
dönüştürür
Bilgisayar sisteminde, bellekte ekran için bit mastarını hazırlayan bölüme “ekran denetleyicisi” adı verilir. Bu denetleyici, ekran belleğinin içeriğini saniyede 50 kez okur, çünkü ekranda bir resim kural olarak saniyede 50 kez görüntülenir. Alttaki şema (16 renkli bir yelpaze içinden) aynı anda sunulan dört renkten oluşan bir grafiğin oluşturulma sürecini gösteriyor. 1. Adım: Ekran denetleyicisi ilk resim noktasını, yani bellekteki ilk iki biti (2 bit — dört renk) okur, 2. Adım: Bu bit, görüntülenmesi gereken rengin asıl değerini gösterir (00, 0010 değerini gösterir). 3. Adım: Elde edilen 0010 renk değeri monitöre giden hatta iletilir. Bu hatlar İngilizce Red-Green-Blue-Intensity sözcüklerinin baş harfleriyle RGBI olarak adlandırılır. RGBI'ler, gösterim verilerini, üç temel renkten oluşan bir renkli resmi görüntüleyecek olan monitöre iletirler. Intensity (yoğunluk) değeri, gösterimin parlak mı koyu mu olacağını belirler. Örneğin 0010 değeri, monitörde koyu mavi bir noktayı gösterir. Denetleyici bu bitleri hatlara akım sinyalleri halinde yerleştirir: Yüksek akım (— 1) aktif hale geleceğini, düşük akım (— 0) ise aktif olmayacağını belirtir. Denetleyici, bu veri hatlarının yanı sıra ekran gösteriminde hızı belirleyen iki senkronizasyon hattını da yönetir. Bu süreci her resim noktası için saniyede 50 kez yinelemek zorundadır. 320 x 200 noktalık “kötü” bir çözümlemede 50 kez 64 000 nokta koyar, yani toplam 3.2 milyon nokta!
66 içim ©n baştaki — katları Evan | ÜzeTİRdER 4 6616 6161 1611 1116 seçilen katları ğa 5 en veri çan — ; yar 0
Yazı: Sayılar,
taramalı resimleri gösteriyor
Yazıyı -harfleri, rakamları, noktalama işaretlerini ve özel karakterleri- monitörde görüntülemek için, noktalı grafiktekinden çok daha farklı ve karmaşık bir yol izlenir. Monitör, yönetim bilgisi olarak her bir karakterin taramalı biçimde tam görüntüsünü ister. Bellekte saklanan sayı kodunun “resmini” oluşturmak, ekran denetleyicisinin görevidir. Ekran denetleyicisi burada ilk adım olarak ekran belleğinin içeriğini okur. Fakat burada bit mastarı yerine herbiri tam olarak bir karaktere işaret eden ASCII değerlerine rastlar. Örneğin 65 sayısı A harfini, 32 sayısı ise boşluğu simgeler. Denetleyici bu iş için bir ROM çipi olan “karakter üreticisi”ni kullanır. Bu çip, tüm “karakter resimleri”ni (silinemez) bitler halinde saklar ve bu işi kod numaralarının sırasına göre yapar (boşluk 32. sırada, A harfi ise 65. sırada yer alır).
6. Schrift:
Zahlen 65 66 69 82 — kağ" zeigen auf | ekran belleği
Rasterbilder
Harf kod sayılarının harf resimlerine
—
Karakter üreticisi
rin görüntüsünü
dünüşmesi: Ekran tanımlar) belleğinde okunan Ekran değer, “karakter denetleyicisi üreticisi''nde bulunan İT mastarına işaret eder. Satır Burada ABLA sözcüğü sayıcısı kaydedilmiştir. sicili, Senkronizasyon bit değerleri hatları m aracılığıyla ge akım düzeyini Monitor denetler Şamama
Monitöre giden veri hattı