VENI VIDI VIDEO

• Grafik ve çizim
• Video ve masaüstü yayıncılık

Yukarıdaki başlık böyle çevrilebilirdi: “Geldim, Gördüm, Filme çektim.” Bu başlık geçmişteki Latince öğretmenler kuşağının kemiklerini sızlatacak olsa da, AMIGA'yı böylesine ünlü kılan şeyin ne olduğunu somut olarak göz önüne sermektedir. İnanılmaz grafik yetenekleriyle AMIGA, grafik ve video ile ilgilenen herkesin rüyalarına giren bir aygıt olmuştur. Ancak, AMIGA'yı satın alan bir kişi ne yazık ki onun “Bir uzay gemisi çiz ve bunu bir gezegen üzerine yolla” komutuna sahip olmadığını çabucak fark edecektir. Buysa, şimdiye değin AMIGA'nın müthiş animasyon yeteneklerinden söz etmiş olanların yalan söylemiş oldukları anlamına gelmemekte, sadece şunu açığa vurmaktadır: AMIGA'da da hiçbir şey uygun bir program olmaksızın yürümemektedir. Çünkü bir video ve animasyon programını bizzat yazmak zahmetine girmek istemediğiniz takdirde, bu konuda uygun bir yardımcıyı aramanız gerekmektedir. Halen bu alanda hizmet sunan çeşitli programlar bulunmaktadır. Bunlardan üçünü titiz bir incelemeye tabi tutmak istiyoruz: Deluxe Video 1.2, Sculpt 3D ve Videoscape 3D. Bunlar arasında en kıdemlisi Deluxe Video'dur. İlk versiyonu üzerinden henüz bir yıl geçtikten sonra Mike Posehn ve Tom Casey adlı programcılar tarafından gözden geçirilmiş 1.2 versiyonu sunulmuştur. Deluxe ilk başta grafik ve animasyon için bir tür program dili olarak düşünülmüştü. Ama AMIGA'nın yetenekleriyle birleşince kullanımı çok kolay bir program ortaya çıkmış oldu. Deluxe Video diğer programlar olmaksızın kullanılamayan salt bir animasyon programıdır. Burada film için gereksinim duyulan her bir şeyin ilkin bir çizim programıyla resmedilmesi gerekmektedir. Deluxe Video hazır bölümleri bir araya getirmekte ve bunları arzularınıza göre anime etmektedir. Deluxe Video, içinde ne zaman neyin ortaya çıktığı ve bununla ne olup bittiği yazılı olan bir film senaryosuna benzemektedir. Bütün olup bitenler tıpkı bir ses alma aygıtında görüldüğü gibi kanallar üzerinde saptanmakta ve videonun çalışması sırasında bu kanallarca yönlendirilmektedirler. Örneğin müzik kanalında müziğin ne zaman yükleneceği, ne zaman harekete geçeceği ve ne kadar süre çalmaya devam edeceği kaydedilmiştir. Bu konuda akıllarına hemen notaların karmaşık düzenini ge-

VENI VIDI VIDEO

Deluxe Video mu, yoksa Sculpt 3D mi?

Çev: G.Savaş KIZILTAN tirenler yanılıyorlar. Deluxe'ün sırrını efekt-kutularında aramak gerekir. Bir efekt-kutusu herhangi bir programdaki bir komuta tekabül etmektedir. Şu farkla ki, kutularla çalışmak çok daha hoştur, çünkü burada yapılacak hareket daktilo yazmaktan daha kolaydır. Deluxe Video bütünüyle maus aracılığıyla kullanılmaktadır. Her kutu bir başlık ve efekt'in başlangıç ve bitimini belirleyen bir ya da iki işaret içermektedir. Başlangıç ve bitim arasındaki zaman ise olayın ne hızda ya da yavaşlıkta seyrettiğini bildirir. AMIGA'da alışageldiği üzere işaretleri maus ile ayarlamak ve kanal üzerinde oraya buraya hareket ettirmek mümkündür. Zamanlamanın saniyenin yüzde biri dakiklikte olması için resmin üst kenarında tam zaman ortaya çıkmaktadır ki, işaret de burada yer almıştır. Programın akış planının saptanmasında, Deluxe Video'nun tasarrufunda bulunan bütün efektlere dikkat etmeye gerek yoktur. Yeni bir efekt-kutusu harekete geçirilir geçirilmez bütün işlevleri seçilmek üzere göz önüne seren bir pencere ortaya çıkmaktadır. Deluxe Video grafikler, verili hareket evrelerine göre figürlerin animasyonu, akan yazılar ile ve farklı yazılara ait olup boyutları da değişebilen harflere, nesnelerin büyütülmesine ve hareket ettirilmesine ilişkin diğer oyunlar aracılığıyla çeşitli yer değiştirme ve kaldırma efektleri sunmaktadır. Video hazır olur olmaz seyredilebilmektedir. Bunu “Player” sağlamaktadır. Bu program serbestçe kopya edilebilir. Öyle ki, kişi bizzat yapmış olduğu videoları Deluxe Video'ya sahip olmayan hediye olarak da verebilir. Player hızla öne ve geriye alma, hem de adım adım izleme fonksiyonuna sahip bir tür uzaktan kumanda sistemine sahiptir. Deluxe Video'nun ne yazık ki iki büyük eksikliği vardır: Yalnızca hazır nesnelerle ve grafiklerle çalışmaktadır, yani kendine özgü editörlere ya da grafikleri çizmek için gerekli işlevlere sahip değildir. Nesneleri anime edebilmek için örneğin Sprite'ları büyültmek türünden efektlere egemen olabilmektedir ancak. Üstelik nesneler sekiz renkle sınırlandırılmışlardır. Yükleme sırasında orijinal kopyaya her zaman gereksinim duyulduğundan, kopyalama-emniyeti de can sıkıcı bir durum yaratmaktadır. Yüklemeden sonra bir kopya ile de çalışmak mümkündür. Deluxe Video basit çizgi filmler ve küçük videolardaki gösterimler için ideal bir programdır. Zengin efektler sayesinde etkili filmlerin üretilmesi kolaylaşmaktadır. Deluxe Video'nun kullanımı çok basittir ve herkese yönetmen olarak atacağı ilk adımlarda beliren güçlükleri yenme konusunda yardımcı olmaktadır. Birlikte teslim edilen üç adet disketine rağmen 249 Mark'lık fiyatıyla bu programın görece olarak pahalılığından söz edilebilir. 1988 ilkbaharında programdaki metinlerin Almanca'sını içeren ve Almanca el kitaplı bir versiyon yayınlanacaktır. O zamana kadar İngilizce versiyonla yetinmek gerekiyor. Deluxe Video yalnızca hazır objelerle çalıştığından, kişi her zaman kendi çizim yetisine ya da dostlarınınkine bağımlı kalmaktadır. Çizgi filmlerde insan olabildiğince gerçekçi bir etki yaratan bir görünüm içinde hareket etmek ister genellikle. Şehir içinde arabayla bir yolculuk Deluxe Video ile ancak güçlükle üretilebilmektedir. Bu bağlamda neredeyse her resmin ayrıca çizilmesi ve örneğin gölge türünden pek çok ayrıntıya dikkat edilmesi zorunlu olabiliyor. Çizim programlarının resimleri ancak iki boyutlu oldukları için de her zaman bu görüntü tarzına tutsak kalınmaktadır. En iyi bir program bile resmedilmiş bir duvarın arkasında ne bulunduğunu bilemez. O halde, nesneleri tanımlamak ve bunların bir program tarafından doğru olarak hesaplanmasını sağlamak arzu edilmeye değer bir şey olurdu. İşte Videoscape 3D tam olarak böyle çalışmaktadır. Bütün nesneler son derece kesin bir tarzda Her nesne köşe noktaları ve bu noktaların mekandaki konumu sayesinde betimlenebilmektedir. Tek tek noktalar çizgiler aracılığıyla bağlanmaktadırlar. Bu iş tıpkı telden bir model oluşturmaya benzemektedir. Biraz karmaşık olan bu yöntem ile program figürün olası tüm görüş açılarından ve uzaklıklardan nasıl görüneceğini hesaplayabilmektedir. Örneğin kameranın bir otomobilin ya da bir evin çevresinde yaptığı dönüşler ancak böyle mümkün olabilmektedir. Videoscape 3D dört parça-programdan ve filmlerin oynatılması için bir yardımcı programdan oluşmuştur. Üç program tanımlamak için salt editörlük işlevini yüklenmiştir. Bunlardan birincisi “Easy Geometry Generator” anlamına gelen “EGG” adını taşımaktadır. Bununla küre ya da dikdörtgen gibi figürler tanımlanabilmekte, böylelikle bu figürlerin el ile verilmesine gerek kalmamaktadır. Burada nesnelere ilişkin önceden açık bir tasarıma sahip olma zorunluluğu vardır, çünkü sayfa uzunlukları ve çapları ile ilgili sorularda insan kendini bir matematik alıştırma karşısındaymış gibi hissetmektedir. En kolayı figürleri milimetrekâğıdına taslak olarak geçirmektir. Ancak planlama hazır olduğunda giriş yapmaya başlamalıdır. EGG olağanüstü bir işleyişle görünümler üretmekte ve bunlar videolara yerleştirilebilmektedir.

Tutkulu bir sanatçı kameranın konumunu ve ayarını da değiştirebilir.

ÜÇÜNCÜ BOYUTA HAMLE

Önceden tanımı yapılmış figürler 17

“OCT” adlı Obje-editörü sayesinde bir obje halinde birleştirilebilmektedirler. Örneğin bir kare ve bir piramit çabucak basit bir eve dönüşebilmektedir. “EGG” ve “OCT” yolunu şaşırıp AMIGA'ya düşmüş eski bir yazılım-kuşağına ait kalıntılarmış gibi bir etki bırakırlar. Bunlar için pencere, pull-down-menüleri ve maus takviyesi yabancı terimlerdir. Bütün girdiler klavye üzerinden gerçekleşmektedir. Bunları izleyen diğer her iki program bu açıdan önemli oranda kullanım rahatlığı sunmaktadırlar. Obje üzerinde gerçekleştirilen ince işi tamamlayan program “Designer 3D”dir. Bu program tek tek noktaların yerleştirilmesine ve çokgenlerin tanımlanmasına hizmet eder. Bu programla mevcut figürler değiştirilebilmekte ya da yeni figürler çizilebilmektedir. Düzlemlerin her biri objelerin gerçekçi bir tarzda görüntülenmesine temel oluşturmaktadır. Ekran yalnızca iki boyutlu olduğundan, burada objeyi üç değişik yönden gösteren üç adet pencere bulunmaktadır. Bir noktayı sadece üst görünümden doğru yerleştirmek yeterli olmamakta, konumu diğer iki pencereden de (cephe ve yan görünümler) denetlemek gerekmektedir. Bir objenin güvenilir bir biçimde girişinin yapılabilmesi için alıştırma konusunda biraz deneyime gereksinim vardır. Designer 3D “Action-Editör”'üne de sahip bulunmaktadır. Bununla objelerin değişik perspektiflerden görülmesi ve kamera hareketinin ayarlanması mümkün olmaktadır. Videoscape ise asıl animasyon programıdır. Burada tek tek bileşenler (Obje ve hareketlere ilişkin veri seti) biraraya getirilmekte ve film için işlenmektedir. Ama bu demek değildir ki, Videoscape hiç bir özel işlev tanımamaktadır. Örneğin, hareketten etkilenmeyen bir ön ve arka planı ayarlamak mümkün olmaktadır. Bunun dışında, kişi farklı temsil tarzları ve çözünürlükler arasında bir seçim de yapabilmektedir. Bir sahne sadece görülmek istendiğinde örneğin objelerin bir tel model olarak gösterilmesi mümkündür. Buysa zamandan ve depo mekanından tasarruf sağlamaktadır. Eğer doldurulan görüntü seçilecek olursa, objelerin renklerini ve gölgelerini etkileyen bir ışık kaynağının da buraya yerleştirilmesi mümkün olmaktadır. Bu gibi ayrıntılarla kişinin bizzat uğraşmasına gerek yoktur. Videoscape bütün bunları halletmektedir. Videoscape ayrıca 332x220 ila 700 x 440 noktalı bütün çözünürlükte çizgi filmler hazırlamanın, insanı hayrete düşüren muhteşem üç boyutlu resimler yapmanın günümüzde artık hiçbir zor yanı kalmadığını biliyor muydunuz? Deluxe Video, Sculpt 3D ve Videoscape gibi programlar, bu tür çalışmaları AMIGA'da mümkün hale getirmektedirler.

leri desteklemekte ve yan taraftaki kenarlardan yararlanmaktadır. Fakat PAL çözünürlüğüne sahip değildir. Resmin alt kenarındaki ünlü siyah çubuğun bir sonraki versiyonda bütünüyle ortadan kalkacağı söylenmektedir. Kameranın yönlendirilmesi sırasında da Videoscape yararlı bir işlev sunmaktadır. Örneğin deneyler yapılması ve klavye üzerinden değişik görünümlerin yerleştirilmesi mümkün olmaktadır. Bu program aynı zamanda bir devinim datasına uygun olarak bir filmin hesaplanmasında da iyi hizmetler başarmaktadır. Tek tek noktalar kural olarak birbirlerinden biraz uzak durmaktadır, öyle ki filmde her zaman küçük sıçramalar meydana gelmektedir. Videoscape noktalar arasındaki pürüzsüz bir devinimi hesaplayabilmekte ve bunu gerçekleştirebilmektedir. Hesaplanmış resimler ya depolanmakta ya da sekans olarak bir araya getirilmekte ve kısa film tarzında gösterilmektedir. Sekanslarda Videoscape son derece etkili bir yöntem kullanmaktadır: Buna “Delta-Paketlemesi” deniliyor. Bu yöntemde bir resimden hareket edilerek bu resmi izleyen sonraki resimler için değişmiş olan şeyler depolanabiliyor. Bir filmde bir düzenlemeden diğerine geçişte beliren farklar çok az olduğundan bu suretle yerden epey bir tasarruf sağlanmış olmaktadır. Buna rağmen filmler depo yerlerini yiyip bitirmektedirler. Uzun bir filmi depolamak isteyen bir kişinin tek resim alıcı bir video kayıt aygıtına ya da bir sabit diske sahip olması gerekmektedir. Çünkü Videoscape ile çalışırken şu husus pek çabuk fark edilir: Burada depo ve disket yeri neredeyse her zaman çok yetersizdir. Hazır filmleri gösteren “Play Anim” adlı yardımcı program örneğin en azından 1 MByte RAM'e gereksinim duymaktadır. Üstün nitelikli filmler gerçekleştirmek isteyenler Videoscape 3D'den çok memnun kalacaklardır. Bu program kullanıcının yapacağı pek çok işi üstlenmektedir, ama burada yine de çok çaba isteyen bir el emeği söz konusudur. Uzun bir filmin oluşturulması ne yazık ki göründüğü kadar kolay değildir. Fakat alınan sonuçlar bu zahmete değmektedir doğrusu. Videoscape 3D'nin fiyatı 240 Mark'ı ancak bulmaktadır. İyi bir İngilizce el kitabıyla ve üç adet disketle birlikte teslim edilen bu programın hiçbir disketi kopya emniyetli değildir. Videoscape gölgenin ve açıklık değerlerinin otomatik hesaplanmasıyla objeler üzerindeki ayrıntılara, bu objeleri gerçeğe çok yakın bir tarzda göstermek için yeterince egemen olabilmektedir. Ama gerçekte renkler ve ışık ögeleri pek çok etmenden, örneğin diğer nesnelerdeki yansımadan etkilenirler. Bütün ayrıntıları her bir ışının seyri aracılığıyla hesaplamak çok zordur ve matematik bağlamında epey uğraş gerektirmektedir. Ama sonunda resimler gerçekçi bir görünüme gerçekten kavuşmuş olurlar. Bu tekniğe “Raytracing” denilmektedir. Sculpt 3D bu zor sanatın üstesinden gelen bir programdır.

IŞINI ARAMA

Sculpt 3D de tıpkı Videoscape gibi resimlere temel olarak tel modellerle çalışmaktadır. Ama burada başka editörler olmaksızın doğrudan programda gerçekleşmektedir. Girdi pencerelerinde hemen dikkati çeken bir durum vardır: Üç girdi penceresinde pek çok alanlar bulunmaktadır. Bunlar Sculpt 3D'nin sunduğu ilk konstrüksiyon yardımcılarıdır. Menülerde de her zaman gereksinim duyulan bir dizi yararlı işlev vardır. Sculpt 3D'de bütün objeler ve figürler üçgenlere dayanmaktadır. Ama yuvarlak nesnelerde nasıl yapılmaktadır bu? Daireler ve küreler söz konusu olduklarında insanın bunları üçgenlerden şekillendirmesi hemen hemen imkansızdır. Sculpt 3D'ye ise bunun sorun çıkardığı pek söylenemez. “Curve” ve “Unslice” işlevleri burada ortaya çıkan sorunu sizin yerinize çözerler. Bir yüzeyi daha ince bir tarzda işleyebilmek için bu yüzey “Doldurma işlevi” sayesinde pek çok küçük üçgen ile doldurulabilmektedir. “Anti-Aliasing” işlevi sayesinde düzlemler arasındaki geçişler daha yumuşak olmakta ve yuvarlak düzlemler o zaman yuvarlak da görünmektedirler. Ama fazla sayıda düzlem aynı zamanda daha büyük bellek gereksinmesi anlamına gelmektedir. Sculpt 3D çok geniş bellek mekanına gerek duymaktadır; öyle ki, 512 KByte ile pek fazla bir şey yapılamamaktadır. Programın kusursuz işlemesine rağmen, objeler karmaşıklaştıkları takdirde sorunlarla karşılaşılmaktadır. Eğer AMIGA'nın ve Sculpt 3D'nin gerçekten tadına varılmak isteniyorsa en az bir MByte RAM gerekli olmaktadır. 3D bir yığın özel efekte sahiptir. Bu efektler ilkin farklı noktalardan sahneyi aydınlatan birkaç lambada ortaya çıkmaktadır. Lambalar renkli ışık da yayabilirler. Objeler camdan ya da yansıtıcı bir malzemeden olabilmektedir. Buysa beliren resimlerin özellikle etkileyici olmalarını sağlar. Tutkulu bir sanatçı kameranın konumunu ve ayarını da değiştirebilir. Teleobjektiften geniş açıya varıncaya kadar değişik nesneler elde hazır bulunmaktadır. Resmin keskinliği üzerinde de oynamak mümkün olabilmektedir. Bütün bunların çok karmaşık olduğunu düşünenler, her şeyi “Auto”'ya çevirebilirler ve böylece program en uygun ayarı otomatik olarak bulmuş olur. Ekran çözünürlüğü, netlik ve resim büyüklüğü söz konusu olduğunda Sculpt 3D çok değişkendir. İlk olarak, resmin ne büyüklükte olması gerektiğini belirlemek mümkündür. Genel olarak şu kural geçerlidir: Resim ne denli büyükse, hesaplama zamanı da o denli uzundur. Küçük resimler kullanıcının resmin sonunda nasıl bir görünüm kazanacağına ilişkin toplu bir görüş edinmesine imkân sağlarlar. Hesaplama süresi çok uzun olmadığından, kamera için uygun konumun ve ışık kaynaklarının bulunmasında ideal bir mod'dur bu. Ayrıca, “Bitplanes”'lerin sayısını da değiştirmek mümkün olmaktadır. Normal olarak Sculpt 3D 4096 renge izin veren altı adet “Bitplanes” ile çalışmaktadır. Ama istenildiğinde, program daha çok “Bitplanes” ve buna bağlı olarak daha çok renk ile hesaplama yapabilmektedir. Bu suretle resimler örneğin başka bir bilgisayar üzerinde daha yüksek çözünürlükte kullanılabilmektedir.

RAYTRACING: YALNIZCA SABIRLI KİŞİLER İÇİN

Zahmetle oluşturulan resimler hesaplattırıldığında kötü bir sürprizle karşılaşmak da mümkündür. Raytracing, hesaplamaya ilişkin olarak pek çok emek gerektirir ve AMIGA iyi bir resim üzerinde on saat çalışabilir. O halde, cam masa üstündeki ayna kütelerinden vazgeçemeyenler bu işe çok zaman ayırmak zorundadırlar. Uzun bekleme süresi Sculpt 3D'ye yöneltilen başlıca eleştirilerden birini oluşturmaktadır. Ama hesaplama sırasında AMIGA'nın bir köşede hiçbir şey yapmaksızın durmadığını da unutmamak gerekiyor. Multitasking (çok iş düzenlilik) sayesinde, Sculpt 3D resmi çizerken diğer programlarla çalışmak mümkün olmaktadır. Ne var ki bu bağlamda da ufak bir tatsızlık söz konusudur. Yüksek düzeyde bellek gereksinmesi dolayısıyla bütün programlar yeterli mekâna sahip olamamakta ve Sculpt 3D çalıştığı sırada işlem belirgin bir tarzda yavaşlamaktadır. Ayrıca, eğer ek olarak yüklenmiş metin işleme dokuzuncu saatte herhangi bir nedenden ötürü kesilir ve resim belleğin sonsuz genişliklerinde yitip giderse (bizim

Nesneleri anime edebilmek için efektlere egemen olmak gerekiyor.

Gelişmiş bir yapı ve gün geçtikçe gelişen programlar AMIGA'yı bir grafik mucizesi haline getiriyor. Biraz sabır, biraz uğraş ve biraz da beceri ile AMIGA'da sizi bile hayrete düşürecek sonuçlar elde etmeniz mümkün.

yaptığımız testte olduğu gibi) çok sinir bozucu bir durum ortaya çıkmış olur. Özellikle Sculpt 3D için el kitabı çok önem taşımaktadır. Çünkü burada söz konusu olan olağanüstü yeteneklerden yararlanabilmek için ve işlevlerin çokluğundan dolayı bir yardımcıya gereksinim duyulmaktadır. Bu el kitabı kapsamlı olup işlevleri pek güzel açıklamaktadır. Burada verilen örnekler programı çabuk anlama ve programa güvenilir biçimde egemen olma konusunda yardımcı olurlar. Ne var ki el kitabı yalnızca İngilizce olarak kaleme alınmıştır.

İNANDIRICI BİR BİÇİMDE GERÇEKÇİ

Gerçekçi etki bırakan resimler üretmek için Sculpt 3D çok güçlü bir araçtır. Sonuçlar son derece etkileyicidir. Fakat kullanım biraz alışkanlık istemekte ve geniş bir soyutlama yetisi gerektirmektedir. Eğer bu alanda daha önce uğraş verilmemiş ise ilk resimlerin görüntüleri o denli olağanüstü olmayacaktır. Ama uygun alıştırmalardan sonra kişi büyüleyici bir resim ustası da olabilmektedir. Sculpt 3D animasyona egemen olamadığından gerçek bir video programı değildir. Uygun programlar sayesinde tek tek resimler o denli hızla peş peşe gösterilmektedir ki, böylece bir film izlenimi yaratılmış olmaktadır. Ama Sculpt 3D gerçek bir animasyon programının iyi bir tamamlayıcısı olabilmektedir. 200 Mark'lık bu yapmadan önce iyice düşünmek gerekiyor.