Sayfa 24

1. Raffaello, “Atina Okulu”, Fresko, Stanza della Segnatura, Vatikan.

BİR BİLGİSAYARLI DEDEKTİFLİK ÖYKÜSÜ: SIRRI

Computer Und Grafik'ten çeviren G.Savaş Kızıltan başından aşkın ressam Raffaelo Sanzio, Papa II. Julius'un makam odalarına yapmış olduğu resim dizisini 1511 yılında tamamladığında, özellikle “Atina Okulu” adlı resmiyle sanat tarihçilerini kuşaklar boyunca çaresizliğe düşüreceğini herhalde aklından geçirmemişti. Sanat tarihçilerinden hiçbiri bu resimde neyin aksadığını tam olarak açıklayamıyordu. Raffaelo öyle bir şey yapmıştı ki, bu sayede 10 x 8 metre ebadındaki bu fresko sahnesine bizzat izleyiciyi de katmayı başarabilmişti. Resimde Öklid'i bir yazı tahtası üzerine eğilmiş gösteren ayrıntı da giz doluydu. Bu yazı tahtasının üstünde

* birbiri içine girmiş iki üçgen görülmekteydi. Bu üçgenler ne önem taşıyorlardı acaba? Ünlü uzmanlar bu geometrik figürü David'in yıldızı ya da mistik bir simge olarak yorumladılar. Darmstadt'taki Teknik Yüksek Okulu'ndan bir çalışma grubu bir grafik-bilgisayarı ve 3-D programları aracılığıyla konuyu örten giz perdesini aralamayı başarıncaya dek bu böyle sanılmaya devam etti. Bilgisayar yoluyla dedektiflik konusunda, Darmstadt kentinin ve Yüksek Okulun birlikte hazırladıkları “Simetri” projesi belirleyici olmuştur. Bir ön-sempozyumda sanat tarihçisi Oskar Bastschmann, Raffaelo'nun “Okulu”ndaki simetri fenomeni üstüne bir konferans verdi. Matematikçi ve projenin bilimsel sekreteri olan Guerino Mazzola bu konferanstan çok etkilenmişti: Bilgisayar grafiği sayesinde bu fenomenin izini

. sürmek belki de mümkün olabilirdi.

Yüksek Okulun Bilişim / Grafik Etkileşimli Sistemleri dalında profesör olan J.L.Encarnacao'nun yönetiminde dört bilim adamı (Detlef Krömker, Georg Rainer Hofmann, Edwin Klement ve Stefan Haas) analiz çalışmalarına başladılar. Raffaelo'nun resmini bilgisayara aktarabilmek için ilk iş olarak, yanlış anlaşılması mümkün olmayan bir ayrıntının aranmasına geçildi. Bunun için resmin alt kenarına düzenli bir biçimde yerleştirilmiş döşeme desenlerinin seçilmesi kararlaştırıldı. Sanat tarihçileri bu dörtköşe şekillerin kare olduklarına dair bilim adamlarına oldukça kesin bir ifadeyle güvence veriyorlardı. Bilindiği gibi, kareler aynı uzunlukta kenarlara sahip olduklarından perspektiflerin elde edilmesinde sorun çıkması söz konusu değildi. Resmin önemli elemanlarının yer koordinatları hesaplandı. Ancak, ekip 58 kişinin resimlerini çıkarırken daha mütevazı sonuçlarla yetinmek zorunda kaldı. Ray-Tracing2-Biçimlendirme programı ve yapısal (arkitektonik) veriler ile birlikte 20'yi aşkın figürün verileri Yüksek Okul'un Siemens-Büyükbilgisayarının mevcut belleğine (8 MB) sığmamıştı. Ayrıca, kişilerden bazıları ancak kısmen resimlendirilebilmişlerdi. Ama bu durumda da bilgisayar dedektifleri için, onları uğraştıracak yeterli malzeme ortaya çıkmış oluyordu. Figürlerin bütün önemli parametrelerine ulaşabilmek için sanat öğrencilerinin resim modeli olarak kullandıkları türden tahta bir bebek alınarak bunun matematiksel yönden analizine geçildi. Geometrik temel formlardan hareketle ekranda baş, gövde, kollar ve bacaklar işlenip depolandı. Bilgisayar resim verileriyle (her biri yaklaşık 600 KB) beslendiğinde ve her defasında yaklaşık iki saat (!) sonra ilk simulasyonlar modeldekinden başka bir perspektifle monitöre aktarıldığında, ilk sürprizler de belirmiş oldu: Raffaelo'nun resmindeki merdivenin üst tarafında bulunan ve kare olarak varsayılan şekillerin dikdörtgen oldukları ortaya çıkıyordu.