Sayfa 13

zekanın ve uzman

sistemlerin dili. Bu dil, temelden farklı düşünce sistemiyle, geleneksel programlama dillerinden ayrılıyor.

İnsanlar, uzman sistemlerin farklı alanlarda ve hatta entelektüel alanda kendi yüklerini hafifletileceği ümidini, beşinci nesil bilgisayarlara bağlamış durumdalar. Bir uzman sistem, belirli bir uzmanlık alanında insani yetenekleri bellekte saklayan ve gerektiğinde kullanan bir yardımcı olarak görülebilir. Birçok alan arasında ilk akla gelenler, teknik gereçlerde ve tamir atölyelerinde hata arama, hastalıkların teşhisi ve tedavi önerileri, denetleme ve yönetim görevleri, tahminler, bilgi dağıtımı vb.'dir. Bu sırada mantıksal içermeler ve şüpheli bilgilerin kullanılması ve değerlendirilmesi gibi yetenekler kullanılıyor. Uzman sistemler açısından tipik olan, “a 7ise, a 5” gibi kesin matematiksel vargılar değil, aksine ““Eğer Xx ve y gerçek ise, z'nin de gerçek olduğu olasılığı P ortaya çıkar”” türünde ifadelerdir. Yeni detayların ortaya çıkmasıyla ve ek bilgilerin katılmasıyla bir ifade daha da güçlenebilir ya da zayıflayabilir. İdeal bir uzman sistem, kullanıcıya, belli bir yargının nasıl oluştuğunu da açıklayabilmelidir. Yanlış olan, uzman sistemleri beşinci

Prolog Sözlüğü

Anonim değişken Alışılmış değişkenin alabileceği değerlerin önemli olmaması halinde, bu değişkenin yerine kullanılan ““-” değişkeni. Çalışma-kütüğü Derlenmek veya işletilmek için içinde Prolog kaynak programının bulunduğu kütük. Argüman Parametre gibi, bir ilişkinin değişkeni veya nesnelerini topluca ifade eden ad. Backtracking O anki hedefin gerçekleştirilemiyor olması durumunda, bir önceki kısmi hedefin gerçekleştirilmesine çalışılması yöntemi. Clause Belirli bir ifade için bir olgu ya da bir kural. Diyalog penceresi Turbo-Prolog'da dış hedeflerin sorulduğu ve Prolog sisteminin cevabının sunulduğu sistem penceresi. Domain Nesnelerin türü hakkında bilgi verilen program bölümü. Editör penceresi Turbo-Prolog'da, örneğin Prolog programlarının girildiği ve işlendiği sistem penceresi. Uzman sistem Belirli (ve çoğunlukla dar) bir alandaki bir uzmanın yeteneğini karşılayabilen (taklit edebilen) bir bilgisayar sistemi. Dış hedef Prolog programı tarafından talep edilen ve kullanıcı tarafından diyalogda verilmesi gereken hedef. Olgu Nesneler arasında varolan ilişki. Örneğin “oynuyor (Ahmet, futbol” ifadesinde “oynuyor”, ilişkinin adı; “Ahmet” ve “futbol” ise nesnelerdir. Fail Erişilemeyen kısmi hedef. Serbest değişken O anda hiçbir belirli değeri olmayan değişken.

nesil bilgisayarlarla özdeşleştirmektir. Bunların prototipleri yıllardır tıp, tek-

Goal Gerçekleştirilmesi gereken kısmi hedeflerin tümü. Integer -32768 ila 4 32767 arasındaki bir tamsayı. İç hedef Programda hedef kısmında formüle edilmiş olan hedef. Liste Özel bir nesne türü, köşeli parantezlere alınmış ve birbirinden virgüllerle ayrılmış nesneler toplamı. İşlemci önceliği İşlemlerin yerine getirildiği sırayı belirlemeye yarayan hiyerarşi. Parametre Bir ilişkinin değişkeni ve tüm nesnelerinin toplu adı.

Predicate Her olgu ve her kural bir ifadeye (predicate) aittir. Bu ifade, ilgili ilişkinin adını ve eklemlenen nesnelerin türünü belirtir. Real 10-307 ila 104-308 arasında bir ondalık sayı. Recursion Bir sürecin kendi tanımını çağırabilmesi tekniği. Kural Bir olgu ve yerine getirilmesi gereken birden çok kısmi hedef arasındaki ilişki. Stack Parametre değiştokuşu için bellek alanı.

Standart-predicate Turbo-Prolog sistemi içinde tanımlanan predicate. Simge Küçük harfle başlayan bir ad. Trace penceresi Turbo-Prolog'da bu pencere sayesinde, programın akışı deneme amacıyla izlenebilir.

Değişken Büyük harfle başlayan bir ad. Değişken, belirli bir nesnenin değeri yerine kullanılabilir. Bileşik hedef En az iki kısmi hedeften oluşan hedef. Hedef ağacı Bir temel hedefin kısmi hedeflerinin değerlendirilmesinde ortaya çıkan olasılıkların diyagramı.

kullanılmaktadır.

nik ve moleküler genetik alanlarında