Sayfa 21

HESAP1.BAS HESAP2.BAS HES.BAS HESAPLA.BAS BASIC.COM kütüklerinin bulunduğunu varsayalım. Kütük ismini HES*.BAS olarak belirttiğimizde

HESAP1.BAS HESAP2.BAS kütükleri göz önüne alınırken, kütük ismini hes*.bas olarak bildirdiğimizde

HESAP1.BAS HESAP2.BAS HES.BAS HESAPLA.BAS kütükleri değerlendirilecektir.

Komut Yazımında Benimsenen Varsayımlar

Aşağıda belirtilen simgeler ileriki satırlarda benimsenen varsayımları ve CP/M'in bazı özel uygulama karakterlerini sıralamaktadır:

() SID ve ED komutları için seçime bağlı bilgileri gösterir. | Seçime bağlı seçenekleri ayırır. n : Bir tamsayıyı belirtir.

<CR> “Return” tuşuna basılacağını belirtir.

^ CTRL tuşuna basılacağını belirtir. El bu tuştan kaldırılmadan bir başka tuşa basılacağı unutulmamalıdır.

o : Bir opsiyon (seçenek) listesini belirtir.

R/W Oku/yaz anlamındadır. R/O Salt-oku anlamındadır. sys Sistem özelliğini belirtir. DIR Fihrist (İng. Directory) özelliğini belirtir. * Karakterler alanı amaçlı kısaltma imi, : Karakter amaçlı kısaltma imi.

CP/M Plus Komutları ve Programları

MAC YAZIM : MAC kütük-ismi

(*seçenekler)

Amaç: MAC, CP/M Plus işletim sisteminin “MACRO Assembler” dilidir. Kullanabilmek için erişilebilir disklerden birinin üzerinde MAC.COM kütüğünün bulunması gereklidir. MAC ile derlenecek assembly dili programlarının diske (diskete) ASM tipiyle kaydedilmiş olması gereklidir. Derleme işlemi sonunda MAC derleyicisi, tipleri HEX, PRN ve SYM olmak üzere 3 ayrı kütük yaratır. HEX tipindeki dosya onaltılık INTEL formatında olmak üzere derlenmiş programı içerir. PRN tipindeki kütük ise ekranda (konsolda) ya da yazıcıda görüntülenebilir nitelikte olup derleme işlemini ve sonuçlarını içerir. SYM tipli kütük ise derlenen programın simge tablosunu taşımaktadır. MAC ile yapılan derleme sonunda ortaya çıkan kütük değişik ortamlara (örneğin disk/disket sürücülerine) yönlendirilebilir. Bir örnek verelim: A sürücüsüne takılı disketin üzerindeki ED.COM ya da Wordstar ile yazılmış kaynak.ASM isimli bir assembler kaynak programını MAC derleyicisini kullanarak derleyelim:

A> MAC kaynak *PZ AA HA

Bu komut ile bilgisayara kaynak ASM kütüğünün A diskinde olduğu, derleme sonucunda oluşan HEX kütüğünün A diskine yazılacağı ve PRN kütüğünün istenmediği bildirilmektedir. Derleme sonucunda A diski üzerinde kaynak.HEX kütüğü oluşacaktır. Derlenen kütüğü çalışabilir makine koduna çevirebilmek için HEX-COM.COM programını kullanmamız gerekecektir. MAC ile kullanılabilecek seçenekler için CP/M Plus El Kitabı'na başvurmak yararlı olacaktır.

RMAC YAZIM : RMAC kütük-ismi

(seçenekler)

AMAÇ: RMAC, CP/M Plus işletim sisteminin yerleştirilebilir (İng. Relocatable) “MACRO Assembler” dilidir. ASM tipindeki dosyaları Rel tipine derler (çevirir). Kullanımı MAC programının kullanımına benzer.

| | |

RMAC ile derlenen kütükleri “LINK.COM” programı ile COM tipine çevirebiliriz. Yukarıdaki örneği yenilersek;

A> RMAC KAYNAK $PZ SARA

Bu örnekte anlatılan, kaynak.ASM kütüğünün A diskinde olduğu, görüntülenebilir PRN kütüğünün istenmediği, simge tablosu kütüğünün ve derlenen program kütüğünün A diskine yazılacağı belirtilmektedir. SID YAZIM :

SID (program-kütüğüismi) (,simge-tablosuismi)

AMAÇ: SID Instruction Debugger), makine kodu düzeyindeki programlarla ilgilenmek, onların hatalarını bulmak, bu düzeyde değişiklik yapmak gibi amaçlarla kullanılacak bir CP/M Plus programıdır. Erişilebilir disklerin birinin üzerinde SID.COM ismiyle kaydedilmiş olmalıdır. “Monitor Program” adıyla anılan program topluluğu içinde düşünülmelidir. Bir işletim sistemi korsanı (!) için olmazsa-olmaz türünde bir yardımcıdır. Digital Research, bu programın kullanımı için ayrı bir döküman (SID-Productivity Tool, Di; tal Research) hazırlamıştır. CP/M'in 2.2 versiyonunda aynı amaçla DDT.COM ismindeki program kullanılmaktaydı. İşte SID ile yapabileceklerinizden bazıları:

(1) Assembler programları yazmak, (2) Belleğin içeriğini düzenlemek, değiştirmek, (3) CP/M'in ve bilgisayarın sistem alanlarını incelemek, değiştirmek (4) Simge tablosu üzerinde işlemler yapmak, (5) Belleğe program yüklemek, değiştirmek ve yeniden saklamak, (6) Makine kodunu Assembly diline geri çevirmek (İng. Disasembiy), (9) Program akışını izlemek, (8) Register'ları incelemek, değiştirmek vs. Ayrıca SID programını HİST.UTL ve TRA-CE.UTL ile birlikte kullanarak üzerinde çalıştığınız program hakkında istatistikler ve histogramlar elde edebilirsiniz. Bazı kullanım örnekleri verelim: