Sayfa 62

40 PRİNT TAB(27): 20 END RUN

Yukarıdaki örnekte, 31. sütuna A harfi yazılmış olduğu için, yazıcı ikinci çıktıyı, yani 1 rakamını, ikinci satırın 34. sütununa yazdı. Eğer bir PRINT satırı noktalı virgül (;) ile bitiyorsa, onu takip eden ikinci PRINT komutunun gerekleri de aynı satıra yazılır. Mesela şu iki program,

40 PRINT “3 KERE 3-”;3*3 20 END

ve

O PRİNT “3 KERE 3-”; 45 PRİNT 3*3 20 END

aynı çıktıyı verir: 3 KERE 3=9

Son olarak PRINT komutunu hiçbir ifadenin takip etmediği bir satırın, çıktıda boş bir satırın yazılmasına, yani bir satır atlanmasına yol açacağını belirtelim:

40 PRİNT “BU SATIRDAN SONRA” 20 PRİNT

30 PRİNT “BİR SATIR BOS KALACAK” RUN

BU SATIRDAN SONRA

BİR SATIR BOŞ KALACAK ASCII Kodu

Şimdi bu noktada bir an duralım. Daha önce bilgisayara verilen tüm verilerin elektrik sinyalleri tarafından temsil edilebilir bir biçimde olması gerektiğini söylemiştik. Kısaca da bu gerekliliği ikili sayı sisteminin karşıladığını söylemiştik. Oysa şimdi bilgisayara klavye aracılığıyla, üç farklı türden bilgi (harfsayısal -yani karakterler-, sayısal ve kontrol) iletebileceğimizi, PRINT komutlarında üç farklı türden değişken kullanabileceğimizi söylüyoruz. İkili sayı sisteminde olmayan bu bilgileri bilgisayar nasıl okuyacak? Haydi ilişkisini bir yana bıraktık sayısal, dahi olmayan karakter ve kontrol karakterleri bilgisayar içerisinde nasıl temin edilecek? Kısaca tekrarlayalım: Tüm sayısal cihazlar gibi bir bilgisayar da yalnızca 0 ve 1 simgelerini ayırdedebilir. Bu sebeple veriler (sözcükler ya da sayılar) bilgisayara girmeden önce bir sıfırlar ya da birler dizisine çevrilir. Bilgisayarın içindeki verilere ulaşabilmek içinse bunun tersi işlemi yapmak, yani sıfırlar ve birlerden oluşan bir diziyi harflere ya da 10 tabanlı bir sayıya çevirmek gerekir. Bu çevirme işlemlerinden birincisine kodlama (şifreleme), ikincisine de kod çözme (şifre çözme) denir. Kodlamanın en basit şekli 10 tabanlı bir sayıyı 2 tabanlı eşdeğerine çevirmektir. Bu yeni biçimde sayı 0 ve 1 simgeleriyle ifade edilir. Alfabenin harfleri için böyle “matematiksel” bir kodlama yoktur. Tek çare tamamıyla isteğe bağlı olabilecek bir kodlama cetveli hazırlayıp harflerin (ya da başka simgelerin) birler ve sıfırlarla gösteriliş biçimini belirlemektir. Bu gösteriliş biçimine KOD denir. Böylece her harfin kendi kodu bulunur ve bilgisayar kodlanmış harfi tanır. Bilgisayarın verileri dışarıya vermesi için, iki tabanlı bilgileri kullanıcının anlayacağı yazı veya çizi biçimine dönüştürecek devrelere ihtiyaç vardır. Gelişigüzel kodlamalar kullanışlı değildir, çünkü çeviri çizelgeleri farklı olursa bilgisayarlar veri değiş tokuşu yapamazlar, yapsalar da kodların birbirine çevirisi için karmaşık metodlara ihtiyaç vardır. Bundan başka gelişigüzel kodlamada bir verinin doğru çevrilip çevrilmediğini, hatasız olup olmadığını kontrol etmek mümkün olmaz. Bu sebeplerden ötürü üreticiler standart bir kodu, ASCII kod kullanıyorlar. ASCII “American Standard Code for Information Interchange” sözcüklerinin kısaltmasıdır. Bu koda göre bir simge 7 bitle gösterilir, dolayısıyla 128 simge kodlanabilir (0-127'ye kadar). ASCII kodları, her birinin farklı işlevi olan üç gruba ayrılır:

— Kontrol karakterleri — Simgeler ve sayılar — Harfler

Kontrol Karakterleri

Kontrol karakterlerinin ekran kontrolüyle ilgili olan bir kısmını zaten yukarıda görmüştük. Daha genel olarak kontrol karakter kodlarını, alfabede karşılıkları olmayan ve komutların iletiminde kullanılan kodlardır, diye tanımlayabiliriz. Bilgisayarla onlara bağlı çevresel birimlerin arasındaki veri değişimi sırasında, çevresel birimlerin yönlendirilmesi için birtakım komutlar gereklidir. Misal olarak bilgisayarın yalnızca ekrana değil, bir bilgiyazara da satır ilerleme ve satır hareketi için komut vermesi gerekir. Yazma komut sırası şöyledir:

1/ Harf basım biriminin birinci satırın başında hazır olması 2/ İlk satırın yazılması 3/ Harf basım birimine “sayfanın sol kenarına git!” komutunun verilmesi 4/ Kağıdın bir satır ilerlemesi için komut 5/ İkinci satırın yazılması Çevrim yeniden (3) ile başlar ve böyle sürer.

1., 3. ve 4. adımlarda iletilen kodlar, bilgiyazarın kontrolünü sağladıklarından, kontrol işaretleri olarak adlandırılır. Varışlarında yorumlanır ve kontrolü sağlayan devrelere ulaştırılırlar. Kontrol işaretlerinin çoğu, bilgisayarlar arası veri değiş tokuşu gibi özel gayelerle kullanılır. Kullanıcı programlarında yer almazlar. Uygulamada sık kullanılan bazı kodlar aşağıda gösterilmiştir. Aşağıdaki çizelgede daha iyi anlaşılmaları için, ASCII kodlarının Türkçe anlamları da yer alıyor, ancak kodlar normal olarak İngilizce adları ile isimlendirilir. Kısaltılmış simgeleri de İngilizce isimlerinden türetilmiştir. Bu kodları