Sayfa 61

Diğer Kontrol

Karakterleri

Buraya kadar incelediğimiz kontrol karakterlerinin ortak özelliği, hepsinin PRINT komutundan sonra tırnak içerisinde kullanılması gerekliliğiydi. Bu yüzden bu kontrol karakterlerinin kullanılması, bazen Quote Mode (Alıntı Modu) olarak da anılır. Şimdi inceleyeceğimiz kontrol karakterlerinin kullanılması ise klavyenizdeki INST/DEL tuşuna bağlıdır. Bunların kullanılması daha önce gördüklerimiz kadar kolay olmadığı gibi, işlevleri de diğerleri kadar hoş ve

“şık” değildir. Bildiğiniz gibi normal olarak INST/DEL tuşuna bastığınızda, kursör durduğu yerden bir önceki karakterin üzerine giderek onun silinmesini sağlar. Bu tuşa SHIFT tuşu ile birlikte basıldığında ise, kursörün üzerinde bulunduğu karakter bir sağa kayar ve onun yerine bir boşluk açılır. (Bu, normal olarak, araya bir karakter girmenizi sağlar.) Ancak bir PRINT satırında INST tuşu ile böyle bir boşluk açıldığı takdirde, bu boşluk otomatikman tırnak içindeymiş gibi işlem görür. Örneğin,

40 PRİNT “MERHABA ARKADAŞLAR”

satırını yazdığınızı düşünelim. Ancak MERHABA ve ARKADAŞLAR'ı ayrı ayrı satırlara yazdırmak istiyorsunuz. Bunun için önce kursörü MERHABA ile ARKADAŞLAR'ın arasındaki boşluğa getirin ve INST (SHIFT INST/DEL) tuşuna basarak burada bir boşluk daha açın ve aşağı CRSR tuşuna basın. Kursör aşağı burada bir ters Q harfi basılacaktır. Programı çalıştırdığınızda ise, program bu noktaya geldiğinde CRSR aşağı işlevi yerine getirilecek, dolayısıyla ARKADAŞLAR kelimesi bir aşağı satırda yazılacaktır. Bu tuşun daha ilginç bir işlevi ise, DEL işlevinden programlarda yararlanmanıza imkân vermesidir. INST ile açtığınız bir boşluğun üzerinde yeniden DEL tuşuna basarsanız (yani SHIFT tuşuna basıp INST/DEL tuşuna basarsanız), ters basılmış bir T harfi görürsünüz. Bu ise programın içinde DEL işlevinden yararlanmanızı, yani önce yazdığınız şeyi sonra silmenizi sağlar. Bu tür yaz/boz çok yararlı bir işlem olmadığından üzerinde fazla durmayacağız.

Çıktıların Düzeni

Bilgisayar dilinde bir programdan elde edilen sonuçlara çıktı dendiğini biliyorsunuz. Şimdi bir soru: PRINT komutu çıktıları nereye yazdırır? Soruyu tuhaf bulacaksınız. Elbette ekrana ya da kağıt üzerine. (Biz şimdilik ekran üzerine yazımları görüyoruz. Kağıt üzerine yazıma sonra geleceğiz.) Bu kuşkusuz doğru ama, arada bir adım var. PRINT komutunun kendisinin tanıdığı mantıki (ya da hayali) bir satırı vardır. Çıktıları önce bu satırın üzerinde yerleştirir; daha sonra buradan ekrana ya da kağıda gösterir. Bu mantıki satır 10'ar karakterlik 8 bölgeden oluşur. Aynı PRINT komutu ile birden fazla çıktı yazdırmak mümkündür. Bu çıktılar noktalı virgül ile ayrıldığında ardarda yazılır; virgül (,) ile ayrıldıklarında ise bir sonraki bölgeden başlayarak yazılır. Örneğin,

40 PRİNT “BİRİN YARISI”, 1/2;“DİR”

satırı, “BİRİN YARISI” ile 1/2 arasında 8 karakterlik bir boşluk bırakır. Çünkü “BİRİN YARISI” 12 karakterden oluşmaktadır (boşlukların da birer karakter olarak sayıldığını asla unutmayın) ve dolayısıyla ilk iki bölgede yazılmıştır (yani mantıki satırın 12. karakterinde biter). Üçüncü bölge ise 20. karakterden başlamaktadır. Arada virgül (,) olduğu için 1/2 buradan yazılmaya başlayacaktır. İkinci çıktı ile üçüncü çıktı ise noktalı virgülle ayrılmış olduklarından ardarda yazılıyor. Tabii ille de bu seçeneklere mahkûm değilsiniz. Yukarıda anlattığımız kontrol karakterlerinden yararlanarak daha ara çözümler de kullanabilirsiniz. Ancak virgüller ve noktalı virgüller, çıktı olarak tablo istendiğinde çok faydalı olur:

40 PRİNT 20 PRİNT 4,4*4,41*4*4

30 PRİNT 40 PRİNT 3.3*3,3*3*3 50 PRİNT 4,4*4,4*4'4 60 END RUN DEĞER KARESİ KÜBÜ 4 4 4 2 4 8 3 9 27 4 16 64

İkiden fazla PRINT elemanı virgül (,) ile ayrıldığında, aynı satıra yazılıp yazılmayacağı, bir satırın kaç tane önceden tespit edilmiş yazım alanına bölündüğüne bağlıdır. Mesela, ekranda bir satırın azami 32 karakter olabileceğini ve yazım alanlarının da 16 karakter olarak tespit edilmiş olduğunu farkedelim. O takdirde PRINT 10,20,30 gibi bir komutun çıktısı şöyle olacaktır:

410 20 30

Ancak çıktılar arasında boşluk bırakırken, önceden tespit edilmiş olanlara bağlı kalmak istemiyorsanız, o zaman TAB(x) komutunu kullanmanız icabeder:

PRİNT TAB(410); A TAB(X) sadece PRINT komutu ile

birlikte kullanılabilir ve kendisinden sonra gelen değişkenin han-

gi sütuna yazılacağını tayin eder. Yukardaki misalde, A değişkenin değeri satırın 10. sütununa yazılır. TAB(x) komutunda, x'in değeri olarak, daha önce zaten üzerine yazılmış bir sütunun numarasını verirseniz, o zaman çıktı bir sonraki satırın aynı sütununa yazılacaktır: