Bu sayfadaki yazılar
Sayfanın metni
Sayfa 20
1- Lig için 1–24 hafta sonuçlarını içeren bir Hazır Veri Ek-5'de verildi.
FUTBOL LİGİ
Futbol ligi menüsü istenince bilgisayar "directory"den o yıla ait tüm dosyaları bulur ve sırayla liglerin adını vererek hangi ligin istendiğini sorar. Kullanıcı Evet/Hayır yanıtıyla ligi seçer. Ekranın alt satırında lig puan durumunun hesaplandığını belirten bir not görünür. Yaklaşık bir dakika sonra menü gelir. Futbol ligi menüsü 16 komut içerir.
1: TAKIMLAR
2: HAFTANIN OYUNLARI
3: HAFTANIN GOLLERİ
4: PUAN DURUMU
5: TAKIMIN DURUMU
6: GENEL DURUM
7: SONUÇ GİRİŞİ
8: DİSKETE KAYIT
9: DÜZELTME
V: VERİ KOMUTU
T: TAHMİN
A: ARA DEĞERLENDİRME
G: TAM DEĞERLENDİRME
S: SAAT AYARI
M: ANA MENÜ
D: DİSKET KASET
1: TAKIMLAR: Ligdeki takımların bir listesini abc'sel sıralayla verir. (204-207. satırlar)
2: HAFTANIN OYUNLARI: Herhangi bir haftada hangi oyunların olduğu ve sonuçların ne olduğu öğrenilebilir. Oyunlar ilk takıma göre abc'sel olarak sıralanır. (181-192. satırlar)
3: HAFTANIN GOLLERİ: Oynanmış olan haftalarda toplam atılan gol sayıları listelenir. (199-203. satırlar)
4: PUAN DURUMU: Puan durumu için ayrı bir menü ekrana gelir. Bu şekilde puan durumunun üç şekilde incelenmesi olasıdır. Genel duruma göre, dış saha oyunlarına göre ve kendi sahasındaki oyunlarına göre puan durumları hazırlanır. (Bk. Ek-4)
5: TAKIMIN DURUMU: Takım hakkında çeşitli bilgiler dört sayfada verilir. İlk sayfada takımın puan durumu ve çeşitli istatistiksel bilgi bulunur. İkinci sayfada takımın attığı ve yediği goller ile aldığı puanlar grafiksel olarak verilir. Bu grafiklerle takımın başarı durumu daha kolay görülebilir. Üçüncü ve dördüncü sayfalarda takımın yaptığı ve yapacağı maçlar ve sonuçları iki devre için ayrı ayrı listelenir. (278-313. satırlar arasındaki altprogramlar takımın durumunu verir.)
6: GENEL DURUM: İki sayfadan oluşur. İlk sayfada ligin genel durumu hakkında istatistiksel bilgiler vardır (314-323. satırlar). İkinci sayfada sonuçların oyunlara göre dağılımı verilir (324-333. satırlar).
7: SONUÇ GİRİŞİ: Programın sürekli kullanımı için her haftasonu sonuçların bilgisayara girilmesi gereklidir. 7 numaralı komut kolay bir şekilde sonuç girilmesini sağlamak içindir. Bilgisayar normal koşullarda son oynanan haftanın sonuçlarını sorar. Fakat hafta numarası verilerek istenilen haftanın sonuçları girilebilir. Sonuçların girişi sırasında yardımcı olacak açıklamalar her an ekranda bulunur. Sonuç girişiyle ilgili ikinci bir seçenek gol girişidir. Bu seçenekle hafta sonu radyodan maçların dinlenirken gol atıldıkça goller eklenebilir. O andaki sonuçlara göre de puan durumunu, genel durumu her an incelemek şansı vardır. Menüye geçebilmek için herhangi bir karakter göndermek gerekir. (217-223. satırlar)
8: DİSKETE/KASETE KAYIT: Sonuçlar girildikten sonra veya bir değişiklik yapıldıktan sonra yeni durum diskete/kasete kaydedilmelidir. Diskette her lig için birbirinin aynısı iki dosya oluşturulur (Bk. BACK-UP). Her biri yaklaşık 10-Block yer tutar. Kasetle çalışılıyorsa her lig için bir dosya oluşur. Kasetteki her dosyadan önce bir de o yıla ait tüm dosyaları içeren bir "directory" dosyası oluşur (236-246. satırlar).
9: DÜZELTME: Veri ya da sonuç girişinde yapılmış olan hataların düzeltilmesi yalnızca bu yolla olasıdır (173-180. satırlar) 4 seçenek vardır:
T: TAKIM ADI
F: FİKSTÜR (Yalnızca ilk devre için değişiklik yapılabilir)
S: SONUÇ
C: CEZA: Programda tüm olasılıklar düşünülürken ceza durumu da göz önüne alınır. Bir takımın puanının silinmesi gibi bir durumda ceza veri dosyasına işlenebilir.
V: VERİ DÖKÜMÜ: Bir ligle ilgili tüm veri (takım isimleri, şehirleri, fikstür, maç sonuçları) minimum karakter içerecek şekilde bilgiyazar ile basılır. Bu şekilde basılan verinin gerektiğinde yeniden bilgisayara girilmesi çok kolay olur (469-475. satırlar).
T: TAHMİN: İlerideki haftalarda oynanacak maçlar için tahminler yapılabilir (Bk. Toto). Oynanmış maçların tahminini yapıp tahminlerin tutarlılığı, takımların tutarlılığı, ligdeki ortalama tutarlılık hesaplarını kullanarak tahminlerin tutarlılığı daha da artırılabilir. Bu işlemler tahmin menüsündeki komutlar kullanılarak yapılabilir. Menüde 4 seçenek vardır:
1: TAHMİN
2: TOTO TUTARLILIK
3: TAKIM TUTARLILIK
M: MENÜ
Özellikle tutarlılık hesaplarında çok sayıda hafta için puan durumu hesaplandığı için zaman çok uzayabilir.
A: ARA DEĞERLENDİRME: Ligdeki puan durumu veya genel durum belirli haftalar için de değerlendirilebilir. Diyelim 7. ve 17. haftalar arasını değerlendirmek istiyorsunuz.
G: TAM DEĞERLENDİRME: Eğer ara değerlendirme yapılmışsa menüde ilk ve son haftalar görülür. Tüm haftaları içeren değerlendirme için bu komut verilir.
S: SAAT AYARI: Ekranın sağ alt köşesinde küçük bir saat vardır. Ne yazık ki C-64'ün saati sürekli geri kaldığından ara sıra ayarlamak gerekir (512-515. satırlar).
D: DİSKET KASET: Kasetten diskete geçiş için veya tam tersi için kullanılır. Bu değişim yapılınca disketten kasete veri aktarımı yapılabilir.
BACK-UP
Her lig için iki dosya açıldığından daha önce sözedilmişti. Bu ikinci dosya BACK-UP dosyasıdır. Dosya adı 1.LIG-86/87-X şeklindedir. Kayıt sırasında elektrik kesilmesi veya başka nedenlerle orijinal dosyanın yitirilmesi durumlarında dosyanın kurtarılmasını sağlar. Normal şekilde yükleme yapılırken ERROR verirse o zaman BACK-UP'a başvurulmalıdır. Geri kalan tüm işleri bilgisayar yapar. Yükleme yapıldıktan sonra futbol ligi menüsü gelir. 8 nolu komut kullanılarak kayıt yapılır ve dosya kurtarılır. (Not: Defalarca bu şekilde dosya kurtardığımı vurgulamak isterim. SEQ tipi dosyalarda kayıt sırasındaki bir hata tüm dosyayı bozma olasılığı ne yazık ki yüksek oluyor.)
TOTO
Toto menüsü kullanıcı için bazı seçenekler sunar. Bu seçenekler:
B: BİLGİSAYAR
Klavyeyle gezinmek için ← ve → tuşları.
Sayfa 21
K: KULLANICI
S: ŞANS TOTO
O: OLASILIK HESABI
M: ANA MENÜ
Bu seçenekler çeşitli şekillerde toto oynama olanağı sağlar.
BİLGİSAYAR: Disketteki/kasette kayıtlı tüm ligler için olan bilgileri çeşitli şekillerde değerlendirerek her maç için 1 / 0 / 2 için olasılık yüzdeleri hesaplanır ve bu yüzdeler kullanılarak istenilen kolon sayısı kadar (1-100 kolon arası) toto oynanır. Toto oynarken bilgisayarın izlediği yöntem EK-1'de ayrıntılı şekilde anlatılmıştır.
KULLANICI: Maçlarda 1 / 0 / 2 için olasılık yüzdeleri kullanıcı tarafından verilirse o yüzdelerle en iyi dağılımı veren toto oynanabilir.
ŞANS-TOTO: Yalnızca şansa dayanan toto da oynatılabilir. Bu kez "Random Number Generator" kullanılarak olasılık yüzdelerini bilgisayar belirler ve toto oynanır.
OLASILIK HESABI: Toto için 13 + 1 bilme olasılığı 4.782.969'da birdir. Banko maçlar ve iki olasılıklı maçların sayılarına göre olasılığın ne olduğu bu komutla hesaplanabilir.
LOTO
Loto menüsü kullanıcı için bazı seçenekler sunar. Bu seçenekler için fotoda olduğu gibi 5 komut bulunur. Bu seçenekler çeşitli şekilde loto oynama olanağı sağlar.
BİLGİSAYAR: Disketteki/kasette kayıtlı tüm ligler için olan bilgileri fotoda olduğu gibi değerlendirerek her maç için beraberlik olasılığını bulur ve o haftanın oyunlarının en fazla beraberlik olasılığından en aza doğru sıralar. Daha sonra bu sıralamayı kullanarak istenilen kolon sayısı kadar (1-20 kolon arası) loto oynar. Loto oynanırken bilgisayarın izlediği mantık Ek-2'de ayrıntılı şekilde anlatılacaktır.
KULLANICI: Maçlarda, beraberlik olasılığı fazla olan maçlar kullanıcı tarafından verilirse o maçların en iyi dağılımını veren loto istenilen kolon kadar oynanabilir.
ŞANS-LOTO: Yalnızca şansa dayanan loto da oynatılabilir. Bu kez "Random Number Generator" kullanılarak sekiz maçın numaralarını belirlenir.
OLASILIK HESABI: Loto için 36 maçta 8 beraberlik bilme olasılığı 30.260.340'da birdir. Banko maç sayısına göre olasılığın ne olduğu hesaplanır.
DEVAM MENÜSÜ
Ekranda herhangi bir başka menü bulunmadığı her an sayfanın alt satırında bir satır halinde 4 seçenekli bir devam menüsü bulunur. Seçenekler 224-235. satırlar arasında bu menü ile birlikte çeşitli notlar içeren kısa bir kaç altprogram da vardır.
D: DEVAM: Sonraki sayfaya geçmek için kullanılır. Son sayfada ise en son kullanılan menüye geçer.
P: PRINTER: Ekranda o anda görünen sayfayı bilgiyazarla basar. Fakat bunun için 229. satırda HCOPY komutu kullanılır. Bu bir TOOL komutudur. SIMONS BASIC kullanılırsa HCOPY yerine HIRDCPY yazılmalıdır. Eğer elinizde TOOL veya SIMONS BASIC yoksa 229 satırda REM yazılmalıdır.
E: EKRAN: Ekran rengi her an değiştirilebilir.
C: ÇEVRE: Ekran çevresinin rengi değiştirilebilir.
TOTO
Toto tahminlerinde izlenen yöntem iki takımın çeşitli açılardan karşılaştırılmasına dayanır. Bu karşılaştırmada 4 parametre aynı ayrı kullanılır ve daha sonra değişik ağırlıklarda bu parametreler birleştirilir ve her oyun için 1, 0 ve 2 için olasılık yüzdeleri hesaplanır. Toto-Loto tahminleri 359-468 ve 516-539 satırları arasındaki çok sayıda birbirini çağıran altprogramlarla yapılır.
Tahmin parametrelerinin programda kullanılan başlıkları şöyledir.
PUAN
İÇ/DIŞ OYUN
DIŞ/İÇ OYUN
GOL
Toto tahmini için programa girildiğinde bu 4 parametre ve her parametre için yüzdeler sorulur. Bu yüzdeler her parametrenin ağırlığını belirler. Bu sezon yapılan tahminlerde en ağırlıklı parametrenin İÇ/DIŞ OYUN olması gerektiğini gösterdi. Bu parametreye en az % 70 alınmalıdır. Bunun sebepleri bu yılla ilgili bazı istatistiksel bilgilerle her parametre için açıklanacaktır.
PUAN: İki takımın puanları karşılaştırılır. Daha güçlü takım belirlenir. Bu parametrenin ağırlığı % 0-10 alınabilir.
İÇ/DIŞ OYUN: Totodaki iki takımın kendi sahasında oynadığı maçlar ve ikinci takımın dış sahada oynadığı maçlar değerlendirilerek 1/0/2 için olasılıklar hesaplanır. 1986-87 yılında 1. lig ve 2. liglerde Şubat ayına kadar yapılan maçların % 51-58'ini ev sahibi takımlar kazanmış bulunuyor. Deplasman takımlarının kazandığı maçlar ise % 13-17 arasında değişiyor. Beraberlikler ise % 30-34 arasında bulunuyor. Yani genel eğilim ligler arasında çok büyük bir değişim göstermiyor. (Not: Bunun gibi istatistiksel bilgiler futbol ligi menüsünde 6 numaralı komutla elde edilebilir.) Bu nedenle sezon başında veriler girilirken takımların şehirleri de girilmelidir. Programda hataların en aza indirilmesi için bu türlü ayrıntılar da göz önüne alınmıştır.
DIŞ/İÇ OYUN: Bir öncekinin tam tersidir. Yani ev sahibi takımın dış saha oyunlarını, deplasman takımının iç saha oyunlarını değerlendiren bir parametredir. Bu parametrenin etkisi azdır. % 0-15 alınabilir.
GOL: Takımların gol sayılarını karşılaştırarak takımların şansını tahmin eder. Ağırlığı düşük alınmalıdır. % 0-10 alınabilir.
DEĞERLENDİRİLECEK HAFTA SAYISI
Ligde haftalar ilerledikçe takımların durumlarında önemli değişiklikler olabilir. Sezon başında şampiyonluğa oynayan takım sezon sonuna doğru düşmemek için uğraş verebilir. Bu nedenle takımın tüm maçlarını değerlendirmek önemli hata verir. Program istenilen sayıda haftanın değerlendirilmesine olanak sağlar (Son 10-15 haftayı değerlendirmenin tutarlılığı artırdığı gözlendi.).
TUTARLILIK HESABI
Takımların tutarlılıkları tahminlerde çok önemlidir. Bazı takımlar genellikle tahminlerde yanılmazlar, bazıları ise sürpriz sonuçlar alırlar. Program takımlar için tutarlılık hesabı yapabilir. Tahmin yüzdelerini bu tutarlılık hesabına göre yeniden ayarlar. Tutarlı takımlar için yüksek yüzdeler daha da yükseltilir. Tutarsız takımlar için ise yüksek yüzdeler biraz azaltılır. Kullanıcı tutarlılık hesabını kullanmak zorunda değildir. Kullandığım