Bütçe Hesabı

Bu program, çeşitli nitelikte ve sayıda gelirlerin hesabı; her gün yapılan harcamaların bilgisayara verilmesi ve bunların en çok aylık dosyalar halinde saklanıp, istendiğinde tekrar yüklenip verilerin üzerinde çeşitli işlemler yapılabilmesini istendiğinde aynı dosyalarla yıllık bilgi işlemesi de yapılabilmesini amaçlayan bir programdır.

Program, bir ev bilgisayarından, bu konuda ne bekleniyorsa gerçekleştirilmeye çalışılmış, pek çok menülerle kullanımı kolaylaştırılmış bir programdır. Günlük, aylık, yıllık bilgi işlemesi, ekran, çerçeve, kalem renklerini ayarlama, harcamaların üç boyutlu (3D) aylık veya yıllık grafik olarak gösterim imkânları, istendiğinde hesap makinesi yapılabilme imkânı, gelirlere, giderlere ilave, hata düzeltme fonksiyonları, ayrıca bir cinsi malzemeye o ay toplam ne kadar harcama yapıldığının öğrenilebilmesi gibi fonksiyonlar sağlanmıştır.

Programı çalıştırdığımızda giriş ekranıyla karşılaşıyoruz. Başlamak için space'e basıyoruz. Saati soruyor; buraya saatimize bakıp, saati alt haneli olarak veriyoruz. Meselâ sabah 9.22 için (092200) vermemiz gerekli. Eğer uzunca bir dosya yükleyeceksek saati, 1-1.5 dakika ileri vermemiz iyi olur. Çünkü dosya yüklerken saat biraz geri kalıyor. Saati verdikten sonra karşımıza 3 seçenek çıkıyor:

1- Aylık Dosya Yüklemesi 2- Yeni Bilgi Girişi 3- Yıllık İnceleme

Burada 1.yi seçersek, daha önceden oluşturulmuş bir dosyayı yüklemek üzere ay ve yıl soruluyor. Günlük veri ilavelerimizi (aylık dosyaya) yapmak için bunu seçmeliyiz. Yeni başlıyorsak 2.ye basmalıyız. Birkaç aylık dosyamız varsa 3.ye basıp, cihazımızı seçip (1 teyp, 8 disk sürücü) bu yoldan da dosya yüklemesi yapıp, o ayların toplam gelir, gider ve kalanlarını tespit edebilir, sonuncu yüklenen dosya üzerinde inceleme yanında çeşitli işlemler yapabilir, bilgi ekleyebilir ve yeni birdosya olarak kaydedebiliriz.

Dosyalama işlemleri kasette denenmiş olup hatasız çalışmaktadır. Yalnız boş basılan değişkenler dosya datası hatalarına sebep olacağından boş "return"e basılmamalı.

Yeni bir dosya oluşturacak isek veya yeni bir aya başlıyorsak 2.ciyi seçiyoruz. O ayın ilk gününün ismi soruluyor. Ayın ilk gününün ismini örneğin (Pazartesi) veriyoruz. Bilgisayar ayın bütün günlerinin isimlerini hesaplayıp hatırlarına alıyor. Daha sonra ayın her gününün ismi gereken yerlerde belirtiliyor.

Daha sonra yıl ve ay soruluyor. Bunlara rakamla cevap veriyoruz. Sıra gelirleri girmeye geliyor. Burada hemen işleyecek gelirimiz yoksa 'S' vererek buradan çıkabilir, daha sonra 'gelir inceleme' menüsüne gelip, oradan 'gelir ilave'yi seçip, ekleme yapabiliriz. Girebileceğimiz gelir cinsi ve miktarı max. 15'dir. İstenirse bu, daha çoğa da ayarlanabilir. Buradan çıkmak için gelir cinsi'ni "S" veriyoruz. Gelir miktarlarının toplamını görüyor ve ana menüye geliyoruz.

Burada 9 ayrı ana seçenek var. Bu seçeneklerin pek çoğunun alt menüleri ve seçenekleri de var. Bu dokuz esas seçeneği teker teker inceleyelim:

1. Günlük Harcama 2. Aylık/Yıllık Bütçe Hesabı 3. Masraf İncelemesi 4. Bilgi Dosyalama 5. Aylık/Yıllık Bütçe Grafiği 6. Hesap Makinesi 7. Renk Ayarı 8. Saat/Program Uzunluğu 9. Son

Bu menüden 1.i seçersek o günün tarihiyle, gün ismiyle ve 5 seçenekli ikinci bir menüyle karşılaşacağız:

1. Bilgi Girişi 2. Günlük İnceleme 3. Yanlış Düzeltme 4. Bilgi Ekleme 5. Ana Menü

Eğer o günün harcamalarını kaydetmek istiyorsak 1.i seçmeliyiz. Diyelim ki o gün sadece 2 ekmek ve 1 adet 100 TL.lık gazete aldınız, bunları dosyaya işlemek istiyorsunuz. Bu menüden 1.i seçiyoruz. "Emin misiniz?" so-

rusuna 'E' cevabını veriyoruz. Bilgisayar, o günün ayın kaçıncı günü olduğunu soruyor. Bu soruyu, o aya yeni başladığımızı için (1) şeklinde cevaplıyoruz. Ekranın sol üst köşesine tarihi: mesela (1.12.1986), sağ üst köşesine de gün ismi (Pazartesi) yazılarak altında '1. Harcama Cinsi' soruluyor. Buna 'Ekmek' diye cevap veriyoruz. Altına '1. Miktarı verin?' sorusu geliyor. Harcama cinsinden kaç kg., kaç tane, kaç birim ise, ekmek için 2 adet, yazıyoruz. Dikkat edilmesi gereken bir nokta: miktar değişkeninin ilk iki hanesi, istenirse aritmetik işleme gireceğinden. burada kg, lt, adet gibi miktar bildiren kelimeleri rakam ile arasında boşluk bırakarak yazmamız. Bundan sonra 'Tutarı bizim verip vermeyeceğimiz' soruluyor. Tutarı biz vereceksek 'E' diyoruz. Ve 70 TL'dan iki ekmek tutarı olan 150'i yazıyoruz. Eğer miktara bağlı olarak tutarı bilgisayara hesaplatmak istiyorsak, bu soruyu 'H' ile cevap verecek ve 'Birim fiyatını verin' sorusuna, ekmek için (70) ile cevaplayacağız. Burada bilgisayar, miktar olan (2) ile (70)'i çarpıp, tutar hanesine 140'ı yerleştirecektir. Son olarak burada 'Bunların doğru olup olmadığı' sorulacak; doğru ise 'E', yanlış ise 'H' cevabını vereceğiz. Yanlış yoksa 2.ye geçeceğiz.

Bu şekilde gündelik olarak en çok 25 maddelik harcama hesabı tutmak mümkün. Birinci harcamamız olan ekmeği girdik. Şimdi de 2. harcamamız olan gazeteyi aynı şekilde giriyoruz. Harcamamız bu günlük bu kadar, bu durumda 3. harcama cinsini (S) olarak veriyoruz ve az önce verdiğimiz verileri, düzenli bir liste halinde görüyoruz. Altına da bu toplamları yazılıyor. Space'e basıyoruz ve günlük harcama menüsüne dönüyoruz.

Bu menüden 'İnceleme'yle az önce girdiğimiz verilerin listesini tekrar görebiliriz.

Yanlış Düzeltme

Eğer bir hata yapmışsak, diyelim ki ekmeği (2) değil de (3) yazmamız gerekiyordu. Bu menüden 'Yanlış Düzeltme'yi seçiyoruz. Hatayapılan gün no.'sunu veriyoruz. Bilgisayar o günün listesini veriyor. 'Hata yapılan madde no'suna verin' sorusuna (1) cevabını veriyoruz. Sıra ile harcama cinsi, miktarı ve tutarı soruluyor. Bunların doğrusunu veriyoruz. Yapılan düzeltme ile birlikte o günün harcama listesini tekrar görüyoruz. Tekrar günlük harcama menüsü.

Farzedelim ayın birinde ekmek ve gazeteden başka şeyler de almıştık, fakat yamayı unuttuk. Hemen bu menüden 4. (bilgi ekleme)yi seçiyoruz. Kaçıncı güne ilave yapılacağı soruluyor. (1) ile cevaplıyoruz. Bilgisayar burada kaçıncı harcama maddesinde kaldığını hatırlıyor ve '3. Harcama cinsi. 3. vs... şeklinde, harcmaa cinsini (S) verene kadar veri eklemesi yapılabiliyor. Günlük harcama menüsünden 5. ile ana menüye dönüyoruz.

2. Aylık/Yıllık Bütçe Hesabı

Ana menüden 2'yi seçince 4 seçenekli bir başka menü görüyoruz:

1. Aylık İnceleme 2. Yıllık İnceleme 3. Gelir İnceleme 4. Ana Menü

1. ile günlük girdiğimiz verilerin günlük toplamları tarihleriyle beraber listeleniyor. Altına da bu toplamların toplamı veriliyor. İstatistik istersek, ilgili soruya 'E' diyoruz. Ve hakkında veri girilmiş son günün tarihi, aylık toplam harcama, harcamanın gün sayısına bölümü, toplam gelir, kalan gelirin ayın kalan günlerine bölümü veriliyor.

Bu menüden 'Yıllık İnceleme'yi seçersek, şu andaki durumda "Veri Yetersiz" mesajıyla karşılaşacağız. Programın başında 'Yıllık İnceleme'yi seçmişsek burada toplam aylık gelirleri, giderleri, kalanları görebiliriz. 3. ile Gelirler Menüsüne geçebiliriz.

1. Gelir İnceleme 2. Gelirlere İlave 3. Gelirleri baştan girme 4. Ana Menü

Gelir inceleme ile gelirleri ve toplam geliri görebilir, gelirlere ilave yapabilir, 3. ile gelirleri silip baştan girebilir, sonuncu ile ana menüye dönebiliriz.

3. Masraf İncelemesi:

Ana menüden 3.yü seçince masraf cinsi soruluyor. Aradığımız masraf cinsini, mesela 'ekmek' veriyoruz. Bilgisayar, hafızayı tarayarak o harcama cinsi için o ay toplam ne kadar masraf yapıldığını, o aylık gider içinde o harcama cinsi harcamasının % kaçı bulduğunu ve hangi günlerde harcama gerçekleştiğini hesaplayıp ekrana veriyor.

4. Bilgi Dosyalama:

4'ü seçersek, istersek geri dönebileceğimiz veya dosyalama yapabileceğimiz bir menü göreceğiz. Dosyalamayı seçersek, cihaz no'sunu 1 veya 8 vererek dosyalama yapabilir, işlem sonunda, istersek programdan dönebilir, istersek programdan çıkabiliriz.

5. Aylık/Yıllık Bütçe Grafiği:

Burada istersek aylık, istersek yıllık harcama grafiği görebiliriz. Grafik, her iki seçenek için de 3D çubuk grafik şeklinde olmaktadır. Grafik Menüsü'nden, 3. ile ana menüye dönüyoruz.

6. Hesap Makinesi:

Ana menüden 6.yı seçerek basit fonksiyonları olan bir hesap makinesiyle karşılaşacağız. Burada önemli olan, her yazılan rakam ve işlem işaretinden sonra (return)e basılması gerekliliği. Toplama, çıkarma, çarpma, bölme işlemleri, ilgili işlem işaretleriyle ifade ediliyor. Üs alma (↑) ile, karekök (√) ile, rakamı hafızaya alma (M) ile, hafızayı çağırma (@) ile gerçekleşmekte. Ayrıca zincirleme işlemler yapmak da mümkün. Meselâ 2'yi 2 ile çarpıp, çıkanı 5 ile toplayıp, çıkanı 5'e bölme mümkündür. Zincirleme işlemden çıkıp başka bir işlem yaptırmak istiyorsak, işlem işareti olarak (S) tuşuna basmamız, hesap makinesi modülünden çıkış için ise yine (S) tuşuna basmalıyız.

7. Renk Ayarı:

Ekran, çerçeve ve mürekkep renklerini ayarlamak istiyorsak, ana menüden "7."yi seçiyoruz. 1-16 rakamları renklerini, 17-32 rakamları border renklerini, 33 ile de mürekkep rengini ayarlayabiliyoruz. Mürekkep ayarı için 33 verip, değişen yazı renklerinden beğendiğimizi F7'ye basarak seçiyoruz. Renk ayarından çıkış için ( ] ) vermemiz icap ediyor.

Ayrıca ana menüden 8. ile saati, program uzunluğunu ve kalan boş byte sayısını, öğrenebilir. 9. ile de programdan çıkabiliriz.

Program Satırlarının Açıklaması:

0- 5 Gereken değişkenlerin dimlenmesi ve ayarlanması. 8- 53 Ana Menü 54- 58 Saatin gösterimi 75- 150 Günlük Harcama bilgi girişi bölümü 155- 321 Günlük Harcamanın liste halinde gösterimi ve veri incelemesi 400- 480 Yanlış Düzeltme 500- 505 Bilgi Ekleme 2000- 2234 Aylık/Yıllık Bütçe Hesabı Menüsü, günlük toplamların ve aylık toplam harcamanın hesaplanması 2240- 2264 Gelir inceleme menüsü 2300- 2901 Gelir İnceleme 3000- 4001 Hesap Makinesi 5000- 5120 Dosya açma 6500- 6610 Masraf İncelemesi 11500-11690 Renk Ayarı 12000-12901 Gelirlerin girilişi ve gelirlere ilave 20000-20051 Giriş 20060-20064 Saatin ilk ayarlanması 20100-21000 İlk Menü (dosya yükleme, yeni bilgi girişi, yıllık inceleme) 21000-21050 Dosya Yükleme 21100-21290 Toplam günlük harcamaların hesaplanması, toplam gelirin hesaplanması, gün isimlerinin tesbiti 30000-30003 Programdan çıkış alt programı 32000-32630 Bütçe grafiği (aylık, yıllık)