Sayfa 7

silebilir, yanlışlıkla Z'ye bastıysanız F4'e basarak metni kurtarabilirsiniz.

Printer'e Verme

Diyelim ki arkadaşınıza yazmakta olduğunuz mektubun ilk sayfasını bitirdiniz. Sıra ile F1 ve P tuşlarına basarak sayfayı printere verebilirsiniz. Bu iş bitince RETURN'e basınız.

Eğer bu sayıda printer kapalı ise program "? device not present error" mesajı ile kesilecektir. Yapacağınız şey RUN 1600 komutu ile kelime-işlem bölümünü tekrar başlatmaktır. Tabii bu arada yazdığınız metin de kaybolup gidecektir.

Bu nedenle, TÜRKÇEYAZAR-SB ile çalışmaya başlarken printer ve disk sürücünün açık olduğuna dikkat etmenizi tekrar hatırlatalım.

SAVE İşlemi

Yazdığınız sayfayı diskete çekebilirsiniz. Bunun için önce F1 sonra S tuşlarına basınız. Gerisini program size söyleyecektir.

Eğer bir error (hata) durumu varsa program bu hatanın cinsini size bildirecektir. Mesela, disk sürücüde disket olmayabilir veya disketin yanındaki çentik örtülü (disket korumalı) olabilir. Hatayı giderdikten sonra RETURN'e basıp devam edebilirsiniz.

Şayet, sayfaya verdiğiniz dosya adı zaten diskette mevcutsa, program disketteki programın üzerine SAVE etme veya dosya adını değiştirme seçeneklerini sizi tanımaktadır.

LOAD İşlemi

LOAD işlemine başladığınızda eğer ekranda bir şey yokta, Tab: sorusuna rastgele bir sayı ile cevap verip F1 tuşuna ve sonra L tuşuna basınız.

Eğer ekranda bir önceki çalışmanızdan kalma bir metin varsa ister Z tuşu ile bunu önce silin, isterseniz hemen L tuşu ile LOAD işlemine geçin farketmez. Yani metin ekrandaki metni silip yerine geçecektir.

Eğer adını yazdığınız dosya diskette yoksa bir error mesajı çıkacaktır. RETURN'e basarak dosya adının doğrusunu yazabilirsiniz.

Directory Okuma

LOAD işlemi sırasında çıkabilecek en büyük aksilik, LOAD edeceğiniz sayfanın disketteki adını unutmaktır. Böyle bir durumda bilgisayarı RESET edip (veya kapayıp açtıktan sonra) disketin directory'sini LOAD edip sayfanın adına bakmak sonra Türkçeyazar-SB'yi tekrar LOAD etmek gerekir. Aslında disketlerinizde nelerin bulunduğunun kaydını muntazam tutma alışkanlığınız varsa mesele yok demektir.

Türkçeyazar-SB bu açıdan bir kolaylık getirmekte ve gerek SAVE gerek LOAD işlemlerinde size önce Directory okumak isteyip istemediğinizi sormaktadır. Buna D cevabını verirseniz, size disk sürücüde o anda bulunan diskettin

- adını,

- ID no.sunu,

- disketteki sequential (SEQ) dosyaların sıra ile uzunluklarını ve adlarını,

- diskette ne kadar boş yer kaldığını okumaktadır.

Sadece sequential dosyaları okuma sebebi ise, kelime-işlem programları ile yazılmış metinlerin diskete daima sequential olarak kaydolmasıdır.

Bir Uygulama Örneği

Aşağıda Teleteknik'e yazılmış kısa bir mektubun önce herhangi bir orijinal kelime-işlem programı ile yazılmış şeklini (Word Wizard kullanıldı) daha sonra da TÜRKÇEYAZAR-SB ile yazılmış şeklini görüyorsunuz.

TÜRKÇEYAZAR-SB'nin hazırlanmasında harcadığım zaman ve emek pek de boşa gitmemişse benziyor, ne dersiniz?

TÜRKÇEYAZAR-SB'yi kendileri yazmak isteyenler hazır olarak Teleteknik'ten temin edebilirler. Tekrar hatırlatalım printer olarak MPS 803 kullanmanız gerekmektedir.

Önemli Notlar:

1. SAVE işlemi sırasında, "Sayfa adı" (gerçekte file name) yazarken, büyük Ş harfi ile büyük ve küçük Ü harflerini kullanmayınız. Çünkü bunların arkasında ROM'da, ? ve * işaretleri yatmaktadır. Wildcard olarak adlandırılan bu karakterleri file name içinde kullanamazsınız. Türkçeyazar-SB'yi bir yana bırakın, Commodore-64'e SAVE "PROGRAM*", 8 veya SAVE "ABCD?", 8 deyin, size BREAK ERROR cevabı verip duracaktır.

2. Normal bir daktilo makinesinde olduğu gibi, MPS 803 printeri de dosya kağıdının en alt kenarına kadar yazı yazmaz. A4 ebadında bir kağıdın altta 3.5 cm. boş bırakır. Buna göre, kağıdın üst kenarını, printerin önündeki şeffaf siperliğin üst kenarını ile hizaya getirdiğinizde, printerin arkasındaki LPI sviçini 6'ya getirerek seyrek aralıkla yazarsanız 56-57 satır, sviçi 8'e alarak yazarsanız 76-77 satır sığdırabilirsiniz. Eğer daha fazla satır yazıp bunları printere verirseniz error ışığı yanıp sönmeye başlar ve program akışı kesilir.

Bu yüzden, yazdığınız bir yazıyı print etmeden önce SAVE edip emniyete alınız. Türkçeyazar-SB size kaç satır yazdığınızı her an söylemektedir. Daha uzun metinler yazacaksanız, duruma göre iki veya daha fazla sayfaya bölünüz ve sayfalara ayrı "Sayfa adı" veriniz (Mektup-1, Mektup-2 ..... gibi).

3. Satır sayısı 35-40'ı geçtiğinde, Türkçeyazar-SB'nin gerek satır yazımında, gerekse satırın metne aktarımında da zaman zaman 5-10 saniye durakladığını göreceksiniz. Bunun hiçbir sakıncası yoktur.

4- Programımızı kendileri yazanlar 1812 ve 1870 no.lu satırların nasıl 80 karakterden uzun olabildiğini merak edebilirler. Bu satırlar, BASIC komutlar kısaltılarak (mesela then yerine tH) ve hiç ara (SPACE) bırakılmadan ekranda 80 karakteri aşmadan yazılmıştır. RETURN'e basılıp bu satır LIST ederseniz kısalttığınız komutların normal şekle döndüğünü, araların ortaya çıktığını ve satırın da gerçekten uzadığını görürsünüz. Fakat böyle bir satırın üzerinde işlem yapılamaz, mesela bir hata olur da sonradan düzeltmek isterseniz, satırı aynı şekilde tekrar yazmanız gerekir, aksi halde uzayan kısım yok olur. BASIC komutların kısaltılmış şekilleri için "Commodore 64 User Manual"in 141. sayfasına bakınız.

5. Daktilo makinesinde olduğu gibi, MPS 803 de araya karbon kağıdı konulursa, kopyeli yazabilmektedir. Ancak, bir asıl ve iki kopyeden fazlası okunaklı olmamaktadır.