Değişimler Dönüşümler
Retro bilgisayarİki boyutlu dönüşümler filmlerde ve televizyon reklamlarında gerçekliği değiştiriyor.
Çeviri: Sinan Vural
L.. Chaney. 1941 yılında korku filmi klasiği Kurf Adam adlı filmde bir kurda dönüşürken kullanılan efekt makyaj değişikliğine dayanıyordu ve geçişler (cross-dissolve) sırasında aktörün hareketsiz kalması gerekiyordu. Ancak, bundan yarım yüzyıl sonra dijital görüntü işleme teknikleri kullanılmaya ve eski geçiş teknikleri bırakılmaya başlandı. 'Değişim' adı verilen bu teknik sadece görsel bir numara değil, videolffilm — endüstrisinde önemli bir nokta. İngilizce'de 'metamorphosis' olarak geçen terim bilgisayar grafikleri endüstrisi dilinde ikiye ayrılarak her biri ayrı anlam taşıyan iki kelime haline gel- Mişti. Kısaca 'morphing' denen ilk işlem (değişim olarak çevrilebilir) iki boyutlu bir götüntünün çekilip, sıkıştırılarak başka bir hale getirilmesine denir. 'Metamorphosis' ise üç boyutlu bir cismin yüzeylerinin Üç boyutlu uzay içinde yer degiştirmesi olarak kullanılır (dönüşüm diyebiliriz). Bunlardan ikincisi aslında daha gerçekçidir, bunun yanında değişim işlemi iki boyutlu ekran üzerinde üç boyutlu görünen cisme uygulanan bir efekttir. Değişim işleminin hesapları bilgisayar için daha kolaydır ve bu teknik animasyoncunun hayal gücünü kullanmasına da izin verir. Üç boyutlu grafiklerle uğraşanlar en ufak ayrıntı için saatlerce uğraşılması gerektiğini bilirler. Gerçek gibi görünen insanları üç boyutlu yaratmak hâlâ ulaşılması çok güç bir hedef olarak görünmektedir. Ancak değişim işlemi gerçek görüntülere dayanır, bu yüzden görsel elemanlar oldukça gerçekçidir. İki boyutlu dönüşüm tekniği geçen yıl bır patlamayla karşılaşmış ve bu teknik, Terminator 2 ve Freddy's Dead gibi filmlerde ve televizyon reklamlarında yaygın olarak kullanıl: mıştır. İki boyutlu şekil değişimleri sistemi ilk olarak New York Institute of Technology'den (NYIT) Tom Birgham tarafından 1982'de geliştirilmiştir. Aynı yıl SISGRAPH 82 film gösterisinde Birgham bu işlemin ilk örneğini sunmuş ve gösteri programında bir kadını bir dö-
Değişimler-Dönüşümler
Değişimler-Dönüşümler
ler nüştürmüştür. Bu bir hayalin gerçekleşmesidir. Ancak, yaratık hemen hemen aynı açılardan aynı ışıklandırmayla filme alınmışlarsa değişim işlemi oldukça kolaydır. Görüntüyü bir mouse ile, lastik parçasıymış gibi itmeyi ve çekmeyi sağlayacak bir yazılm paketine ihtiyaç vardır. Böylece iki yaratık arasında ortak bir görüntü elde edilebilir. Kadın/iynx değişiminde kadı- 'nın bumu biraz kısaltılmış, in burnu da biraz kaldırılarak uzatılmıştır. Bu arada diğer görsel parçalara da benzer işlemler uygulanmıştır. Burnun ucunun yeri değiştikçe çevredeki rengin de buna uygun olarak değişmesi sağlanmıştır. Topooi değişirken kadından Iynx'e dönüşüm için yine eski geçiş teknikleri kullanılmıştır. Değişimin gerçekçi görünmesi için burnun genişletilmesi ve farklı vücut parçalarının farklı zamanlarda değişmesini sağlamak için arada anahtar kareler kullanılması gibi ufak tefek başka işlemlere de ihtiyaç vardır. Filme çekilecek olan gerçek görüntü dikkatli planlandığı sürece karakteler konuşuyor olsalar bile zaman Ayarlarını yapmak son derece kolaydır. Birgham'ın getirdiği bu yenilik birçok kişinin aklını başından aldıysa da tekniğin gerçekten yerleşip kullanılmaya başlaması 1987'ye kadar gerçekleşmedi. O yılda Industrial Light and Magic'te çalışan Doug Smythe adlı bir prog: Amerika" yı tekrar keşfetti ve Willow adlı filmin yönetmeni Ran Howard'ın istekleri üzerine bu tekniği geliştirmeye başladı. Filmin kahramanı, yani büyücü Willow büyülü bir sopa ile, bir keçiyi devekuşuna çevirir, devekuşu bir tavus kuşuna, tavus kuşu bir kaplumbağaya döner, daha sonra kaplana dönüşen yaratık bir kadın olarak son şeklini alır. Teknisyenlerin ilk olarak düşündükleri atölyelerindeki kuklaları kullanıp bunların da geçişler yapmaktı. Ama bunun, 1941'de kullanılan tekniklerden bir farkı olmayacak ve aynı derecede yapay görünecekti. Üç boyutlu bilgisayar grafikleri bile kullanmayı düşünen teknisyenler burada da başka bir engele çarptılar: tüylerin yaratılması ve mi çok zor olacaktı. “Daha sonra” diyor Smythe, “aklımıza esnek kuklalar yapıp bunların görüntüleri arasında bilgisayar yardımıyla geçişler yapmak geldi. Testleri yaptıktan sonra elimizde işe yarar bir şey olduğunu anladık. Hatta daha sonraki projelerde de kullanılabilirdi bu. Gerçekten de Terminator 2 ve başka projelerde bu tekniği yaygın ola- Tak kullandık.” Bilgisayarla uygulanacak olan değişim işlemi birçok hayvan üzerinde verimli olmayacaktı. Örneğin keçiden devekuşuna dönüşüm yapılırken boyunun uzaması gerekiyordu. Bilgisayarda bu işlem gerçekleştirilince detayların kaybolduğu ve bulanıklaştığı gö- Bu yüzden kuklanın boynu esnek yapıldı ve dikkatlice boyna tüyler yapıştırıldı. Benzer şekilde, kullanılan keçi kuklasının kafasını lastik köpükten hazırlandı ve içine kuşun kafa iskeleti fiberglas olarak yerleştirildi. Böylece değişim sırasında kafanın içine vakum uygulanarak lateksin fiberglas üzerine yapışması ve kuşun kafasının şeklini alması sağlandı. Aynı zamanda boyun fiziksel olarak uzatıldı ve ön ayaklar havaya kaldırılarak kanatların çıkacağı yere gelmeleri sağlandı. Dönüşümün tamamlanması için devekuşu kuklası küçültüldü. Diğer dönüşümler de benzer şekilde hava keseleri, çubuklar ve kablolar kullanılıp kuklaların şekilleri değiştirilerek gerçekleştirildi. çalışması teknik olarak ILM'yi Oscar adayı yaptı. Willow'u kısa süre sonra İndiana Jones and the Last Crusade takip etti. Burada da kötü adamlardan biri Kutsal Kase sandığı kapla su içtiğinde kubir MUMyaya döni yordu. Bu efekt için yine üç farklı kukla kullanıldı ve aralatında dijital geçişler yapıldı. ILM'nin değişim tekniği geçen yılın hit filmi Terminator 2'de de kullanıldı. Bu sahnede dişi kahramanın katil robota dönüşmesi gerekirken, başka bir sahnede robotun yüzünün ters tarafa dönmesi gerekiyordu. A Yüzü'nden B Yüzü'ne geçmek ne kadar farklı olurlarsa olsunlar çok zor en azından iki yüzde de gözler ağız ve burun vardır. Ancak kafanın ifadesiz arka tarafında bir yüz yaratmak kullanılan tekniğe iyice hakim olunmasını gerektirir. Yine de Smyfhe şöyle demektedir, “Teknik olarak pek bir zorluğu yoktu işin. Kullandığımız araçlar bu konuda yeterince esnek. Esas sorun artistik aşamada çıktı. En ilginç efektin, yüzün ortada sıkıştırılmış olarak başlayıp etrafa doğru yayılması olacağını düşündük.”
Değişimler-Dönüşümler
Kadından adama cinsiyet değişimi konusunda en büyük sorun saç uzunluğunda ortaya çıktı. İki aktörün, Linda Hamilton'ın ve Robert Patrick'in, yüz ve vücut yapıları benzemekteydi. Ancak saçlan omuzlarındayken Patrick'in saçları kısacık kesilmişti. Smyihe bu problemi çözmek için uzun saçları boyna yaklaştırdı ve kısa sürede kısaltıp inceltti. Yüzler, vücutlar ve elbiseler farklı zamanlarda değişmektedir. Smythe bir çelik fabrikasında geçen sahne sırasında en çok ışıklandırma zorluklarıyla karşılaştıklarını belirtiyor. “O kadar kıvılcım ve alevin içinde arka plan renklerinde pikseller hiçbir zaman aynı renk olmadı. Bu yüzden renkleri dengelemek için oldukça uğraştık.” Terminator 2 ihaleye çıkarıldığında Pacific Data Images işi kapmak için listelerine değişim tekniklerini de yazdı. İşi alamadılar ama PDI'ni za-
Manlaması mükemmeldi. On-- dajtu
Değişimler-Dönüşümler
Değ
lar yazılımı bitirdikten bir hafta kadar sonra Voyager marka arabanın reklain bir reklam şirketi onla- Ta başvurdu. Reklam şirketi varlığının farkında olmasa bile tüm proje değişim programına dayanıyordu. Tasarımcı/yönetmen Lol Creme daha önce bir kişiyi diğerine dönüştüren efektlerin kullanıldığı bir animasyon hazırlamıştı ve burada da benzer teknikler kullanmak istiyordu. 1990 model Voyager'i 1991 modele dönüştürmek için değişim efektleri kullanılacaktı. yönetmeni Jamie Dixon şöyle anlatıyor. “O anda elimizde örnek yoktu ama bu işi de yapmamız gerekiyordu. Bu yüzden bir bayine giderek bir broşür aldık ve sadece görmek amacıyla birkaç dönüşüm yaptık.” Bu reklam sırasında aracın çeşitli yerleri farklı zamanlarda değişerek izleyicinin dikkatini çekiyor. Ancak PDI'nın arka planı hareketsiz kılması gerekiyordu. Bazı sahneler için PDI aracın parçalarını ayrı ayrı filme aldı. değiştirdi ve diğer parçalarla birleştirdi. Vayager'dan sonra PDI buna benzer birçok proje gerçekleştirmiştir. Bunlardan biri şirketin test amacıyla gerçekleştirdiği bir projedir. Burada şirket yöneticisi Carl'ın üç yaşındaki Oğlu Eric Rosendhal gelişerek. babasının görüntüsünü alır. Mantıksal olarak çok gerçekçi görünen bu değişimin aslında gerçekleşmesi imkansızdır. Aynı derecede inanılmaz ancak gerçek bir işlem de PDI tarafından bir Exxon reklamında bir arabayı kaplana dönüştürürken kullanılmıştır. gösterinin güzelliği animasyoncu Nick İlyin'in arabanın gövdesinin rengini dalgalandırarak kaplanın çizgileri ile eşleştirmesindedir. Proje için kaplanın sahnede arabanın ise bir dağ yolunda filme alınması gerekti. Her iki filmde de hareketler kendini tekrarlar haldeydi. Böylece geçişler sırasında kesiklik engellendi. Sidley/Wright'ın ortaklarından Steve Wright dönüşüm tekniğiyle en son olarak iki tendo oyununun tanıtımı üzerinde çalışmıştır. G-Force adlı
Oyun yerçekiminin etkisine dayandığından tanıtım filminde de Wright aynı yolu izlemiştir. Filmin konusu oyun oynarken yerçekiminden etkilenip suratı ezilen bir çocuğu kapsamaktadıra. Wright filmde kullandığı efekti şöyle açıklıyor. “Dönüşüm işlemi sırasında ortaya çıkan etki kameranın önünde bulunan bir lensin erimesi gibi bir şey. Çocuğun yüzünün Üzerine bir ağırlık konmuş etkisi yaratmak için etrafından biraz çekiştirdim. Freddy's Dead: The Nightmare adlı filmdeki bir sahnede evin arka bahçesinin toparlanıp dünyanın uzaktan görünüşü halini alması bu arada evin de uzayda boşlukta kalması gerekiyordu. Bu işlem için Wright yine dönüşüm tekniklerini kullanarak arka bah: çenin görüntüsünü bir yuvar: lak üzerine sardı, bu arada uzayda asılı kalacak olan ev için de bir maket kullanıldı Şimdiye kadar yazılmış olan dönüşüm programlarının çoğu animasyon şirketlerinin kendi ürünleridir. Ancak yine de piyasaya bazı programlar sürülmektedir. Bugün dönüşüm tekniği bir sihirbazlık gösterisi gibidir ancak gelecekte büyük potansiyele sahip olacağı görülmektedir. Özellikle anlatımlara kattığı çarpıcılık dönüşüm tekniklerinin filmlerde yaygın olarak kullanılacağının göstergesidir. Görsel olarak aynı oranda etkili bir başka Uygulama da anatomi üzerinde rilebilir. Örneğin bir aktör çok uzunsa diğerinin yanındayken çukurda durması gerekmez: boyu kısaltılabilir. Dahası bu yöntemler dijital plastik cerrahide de kullanılabilir. örneğin bir burnun kaldırılmasında. Son çalışmalarından birinde PDI, bir sahneyi iki kerede çekti ancak oyuncu birinci seferde bir yeri doğru oynarken ikinci seferde başka bir yeri doğru oynadı. PDI bu iki çekimin farklı yerlerini birleştirerek bir günlük çekim masrafından kurtuldu. Anlattığımız tekniklerin kullanımı göz dönüşüm efektlerinden çok belki de böyle kes/yapıştır işlerinde daha çok kullanılacak. Wright, “Dönüü eri geçici bir heves değil, bundan sonra teknolobİr parçası” diyor.