Amiga'nız Nelere Kâdir
Retro bilgisayarAmiga'nızı her ne amaçla aldıysanız aldınız. Peki bu küçük kutunun içinde saklı gücünün farkında mısınız? İçinde dolaşan elektronları öyle bir yönlendiriyor ki bu sistem, bir masanın üstünde tüm bir stüdyonun işini halledebiliyorsunuz.
ls genel olarak Amiga'yı tanıtmcıkla başlayalım. Aldığınız bu elektronik yığının içinde neler olduğunu bilmek istemez misiniz? Hoş yeni çıkan Modellerinden sonra her birinin içindeki yapılar değişti, ama hepsinin temeli aynı aslında: Motorola 680x0. Piyasaya ilk sürülen A1000'in içinde 7.15909 MHz hızla çalışan bir 68000 vardı. Aynı merkezi işlemci A500 ve A2000'lerde de kullanıldı. Ancak A3000'lerde kullanılan merkezi işlemci 16 veya 25 MHz ile çalişan 68030'dur. Bu arada
A2000 ile kullanılmak için 68020 ve 68030 donanım paketleri de sürüldü piyasaya. Son duyduğumuz İse tower (kule) kasa içinde piyasaya sürülecek olan A3500'de 68040 kullanıldığıydı. Bu arada Commodore'un içinde bir Amiga saklı olan CDTV'sinden bahsetmezsek ayıp olur. Bu cihaz hem bir CD çalıcı gibi çalışıyor, hem de içinde 68030'a dayalı bir Amiga var. Ayrıca grafik kayıtlı disklerin gösterimi de bu cihazla izlenebilir. Amiga'lar ilk piyasaya çıktıklarında 256 Kb hafızaya sahiptiler. Ancak artık satılan tüm modellerde en az 512 Kb bulunuyor. Toplam hafıza ise 1 Mb'si çip (anında erişim yapılabilen ana hafıza) olmak üzere 8,5 Mb kadar olabiliyor. Yine bu konuda istisnaları bozan son olarak piyasaya sürülen A3000 serisi oluyor. Bu modelin toplam hafızası 1.7 gigabyte'a kadar çıkabiliyor. Amiga'da ekran gösterim modları genel olarak beş tanedir. Bunlar 320 x 200'lük Lo- Res (düşük çözünürlük), 320 x 400'lük İnterlace (satırların karıştırılmasıyla oluşturulan bir mod), 640x320'lik Med- Res (orta çözünürlük) ve
640 x 400'lük Hi-Res'tir (yüksek çözünürlük). Bu modlardan İlk ikisinde kullanıcı en fazla 32 renk kullanabilir, diğer iki ise yüksek çözünürlük sağladığı için kullanıcıyı 16 renk ile sınırlandırır. Extra-Halfbrite kullanılırsa ilk iki modda 64 renge çıkılır, ancak eklenen ikinci 32'lik palet ilkinin bir ton yukarısıdır ve gölgeli çizimlerde kullanılır. Bunların yanında bir de 320 x 200 çözünürlükte çalışabilen HAM (hold and modify - sabit tut ve değiştir) modu vardır. Bu modda ise kullanıcıya 4096 renk sunulmuştur. Ancak bu sistem diğerinden biraz farklıdır. Amiga'nın grafik modlarına daha sonra ayrıntılı olarak değineceğiz. Amiga örneklenmiş görüntüler gibi örneklenmiş sesleri de çok geniş olarak kullanabiliyor. Dört bağımsız ses kanalının ikisi sağ, ikisi sol olarak çÇıkış alıp stereo ses düzeni sağlanıyor. Tabii ses üretmek için örneklemeden başka yöntemler de mümkün. SMUS dosya tüpleri Amiga'nın kendi içinde yazılımla oluşturulan sesleri kullanan programlarda geçerli. Ayrıca MIDİ yardımıyla diş ortamlardaki ses aletleri kullanılarak 16 kanala kadar çıkılabiliyor. Sistem üzerine takılı bir İç sürücüyle kullanıcıya sunuluyor. Bu sürücü Disk Floppy kelimelerinin başharflerinden oluşan DFx tanımıyla anılıyor. x parametresi de o sürücünün kaçıncı disk sürücü olduğunu belirtiyor. Örneğin bilgisayarın üzerindeki sürücü ilk sürücü olduğu için DFO: olarak anılır. Bundan sonra eklenecek her sürücünün numarası birer birer artarak DF3:'e kadar çıkar. Yani dış sürücü olarak toplam üç cihaz kullanabilirsiniz. Ancak tüm sürücülerin floppy olması gerekmez; IBM uyumlulukla çalışan Janus Harddiski JHO: olarak, herhangi bir hard disk de DHO0: olarak anılır. Hard diskler üzerinde bölümlemeler yapmak da elinizde. Kayıt ve saklama alanında Amiga SCSI sürücüye bağlı tüm dış ortamları da destekliyor. Yani bilgilerinizi stireamer teyp denen ve gerçekten çok geniş kayıt ortamı sağlayan bantlara yapabilirsiniz. Bu alandaki son gelişmelerden biri olan CD-ROM da destekleniyor Amiga tarafından. Tüm bu grafik, ses ve /O işlemlerini gerçekleştirmek için merkezi işlem birimine yardimci üç co-processor (yan İşlemci) tasarlanmıştır. Jay Miner tarafından tasarlanan çiplerin ilki olan 'animation custom chip' (özel animasyon çipi), nam-ı diğer AĞNUS'un birçok görevi var. En önemli görevleri COPPER ve BLİTTER adlı iki işlemciyi çalıştırmak. Bu ikili beraber çalışınca ekranda hızlı ve mükemmel efektler yaratılabiliyor. Yardımcı işlemcilerden bir diğeri PAULA'dır ve resmi olarak 'peripheral sound chip'tir (dış ortam ve ses çipi). Paula Amiga'nın sesle ilgili işlemlerini ve giriş çıkışları kontrol eder. Yani seslerin analogf/dijital çevrimleri, mouse girişi, disk sürücü kontrolü ve interrupt'lar hep Paula'nın elindedir. Son yardımcı işlemcinin adı DENİSE. 'Graphics custom chip' (özel grafik çipi) olan Denise, 68000'e ekran kontrolünde yardımcı olur. Amiga'nın yaratıcıları bu çipler üzerinde uğraşırken tek tek kodlarını ezberlemek istemedlikleri için onlara isimler takmışlardır. Bir anlamda bu çok da makul bir yaklaşım, çünkü kendi ürünleri olan bu birimler tasarımcıların çocukları gibiydiler. İçinde bu kadar çok özel çip olmasına rağmen diğer bilgisayar sistemleriyle son derece uyumludur. Direkt olarak bağlanabilmenin yanı sıra diğer sistemleri taklit eden programlarıyla Amiga tüm kullanıcılara hitap etmektedir. Şu anda dünya piyasasında yerlerini kazanmış birçok bilgisayar sistemi Amiga tarafından başarıyla taklit edilmektedir. Taklit etmek için Amiga genelde yan donanımlara ihtiyaç duyar, ama Cö4 gibi kendisinden basit sistemler için bir program yeterli olmaktadır. Amiga'nın donanım yardı-
Amiganız Nelere Kadir
Rachel Du Cormez
Ps2| ps3 dd BA
Veri Tabanı programlarında klasikleşmiş Super Base'- in son versiyonunun çalışma ekranı.
Amiga'nın en iyi çizim programı olarak değerlendirilen Deluxe Paint'in son versiyonunda bir çalışma.
CITESE
Yeni bir yazılım sistemi olarak geliştirilen Amiga Vision, özellikle multimedia gösterilerinin vazgeçilmez parçası.
WORDWORTH, Amiga için piyasaya sürülen en yeni ve en iyi kelime işlemcilerden birisi, mıyla emule edebildiği sistemler arasında en gereklisi tabii ki PC'lerdir. A1000 piyasaya çıktıktan bir süre sonra PC bridgeboard'un (köprü kartı) ilk uygulaması olan Sidecar üretildi. Bu birimin üzerinde bir 5.25 inçlik sürücü ve IBM PC uyumlu 8086 CPU vardı. Daha sonra üretilen A2000'lerde de bridgebodard kullanılabiliyordu. Ancak yeni gelişmelerle A2000'de 80286 kullanılıp PC AT uyumu sağlanıyordu. Bunun yanında başka şirketler de PC AT/T kartları üretmeye başladı. En son ürün A500'ler için geliştirilen kartlardır. Hatta bunlardan biri olan KCS Power kart RAM genişleme yuvasına takılarak PC olarak çalışmadığında 512K ek RAM olarak işliyor. Bunun yanında MS-DOS'u sadece yazılım olarak taklit edebilen Transformer adlı bir de program mevcuttur, ama ölünesi bir yavaşlıkla süründürür kullanıcıyı. Donanım kullanılarak elde edilen bir başka uyumluluk da Apple Macintosh'lar için geçerli. İçine ROM'ları da takıldıktan sonra, renk desteği hariç her şeyiyle tam olarak çalışan bir Macintosh'unuz oluyor Amiga'nızın içinde. A-Max 2 adlı bu donanımın geliştirilmiş versiyonu yardımıyla Macintosh formatlı disketleri kullanabilecek, MIDI desteği sağlayabilecek, AppleTalk uyumluluğu kazanacak ve portları Mac uyumlu olarak kullanabilecek- SİNİZ. Pek gerekli olmasa da donanım yardımıyla uyumluluk sağlanabilen bir sistem de Atari STlerdir. Amiga ile aynı merkezi işlemci birimi kullanmasına rağmen, bu sistemin emuüle edilmesi uzun zaman almıştır. Ancak donanıma dayalı bu sistemin kullanılabilmesi için Atari'nin işletim sistemi olan TOS'un bir diskette bulunması gerekir. Aslında işletim sistemini diskte bulduktan sonra donanıma çok da gerek kalmaz çünkü ticari olarak saemülatörlerin yanısıra halka açık olarak dağıtılan ST programları bile vardır. Hatta bunlardan biri TOS'u kendi içinde bulunduran tam bir sis- Gene gereksiz emülasyonlardan bir tanesi donanım bile gerektirmez: BBC Micro. Bir zamanlar özellikle Avrupa'da yaygın olan bir ev bilgisayarının eğitim alanında yaygın olması sebebiyle böyle bir emulasyon programı hazırlanmıştır. Yine BBC formatında disklerin okunup yazılması destekleniyor. Ayrıca emulatör 6502 makine dilini desteklediği için standart komutlarla yazılmış programlar sorun çıkarmadan çalışıyor. İlk gözağrılarımızdan olan Spectrum da unutulmamış emulasyonlar sırasında, Aslında Amiga gibi bir bilgisayarın Spectrum'u elleri arkasında bağlıyken bile emule edebilmesi gerekirdi, ama tam olarak çalışan bir emulotör yazılabilmesi için uzun bir süre geçti. Spectrum Emulator adli program yardımıyla Specitrum teyp sürücüleri paralel portla Amiga'ya bağlanıp oyunlar Amiga disklerine geçirilebiliyor. Amiga'nın küçük kardeşi olan C64 de emule edilen sistemler arasındaki yerini almış durumda. Ticari olarak satılan ve halka açık olarak dağıtılan iki Program var 64 emulasyonu için. Her ikisinde de ufak bir cuhaz yardımıyla 1541 sürücüyü Amiga'ya bağlayıp birçok oyun ve utility programını verimli olarak kullanabiliyorsunNUZ. ARexx uyumluluğu ise tamamen ayrı bir öykü. Artık profesyonel sistemlerde standart haline gelen bu yazılım dilini Amiga da destekliyor. Yan birimlerin, ekranın ve program Tutinlerinin kontrolünü yıldırım hızıyla yapan bu yazılımın kullanımı da kolay. Amiga'nın bu özelliğini destekleyen programların sayısı da her geçen gün daha da artıyor. Amiga piyasaya ilk sunulduğunda mükemmel bir grafik ve ses bilgisayarı olarak reklamı yapılmıştı. Gerçekten de o zamanlar renk ve müzik yetenekleri kıt olan birçok bilgisayar arasında fiyatıyla ve getirdikleriyle hemen göze batıyordu. Özellikle grafikleri, çözünürlüğü ve renkleriyle kullanıcıları avlamıştı. Amiga'nın grafik çipi çözünürlük ve renk konusunda büyük bir esneklik getiriyor; tek bir çözünürlükte bile renk sayısını ve boyutu İstediğiniz gibi ayarlayabiliyorsunuz. Örneğin Lo-Res (düşük çözünürlük) olarak çalışırken kullanıcı altı değişik ekran boyu ve iki ayrı renk modu kullanabilir. Standart 320x200 olarak bilinen ekran Lo-Res'tir. Ancak bu NTSC sistemindeki gösterimin boyutudur. PAL'e geçildiğinde ekran boyutu 320x256 olur. Bu arada overscan denilen ekranın sınırlarının kullanılması ile normalin üstünde İki boy elde edilir. Bunlardan ilki olan standart overscan'in ekran boyutları 352 x 283'tür (PAL), diğeri ise maksimum overscan'- dir ve ekran bu modda 368 x 290 (PAL) piksel boyutlarındadır. İki renk modundan İlkinde sağlanan tüm 32 rengi kullanabilirsiniz. İkinci mod kullanımınıza 64 renk sunar (Extra- Halfbrite) ancak buradaki ikinci 32'lik renk paleti ilk 32'liğin birer ton koyusudur; bu Mod yardımıyla gölgeli çizimler yapılabilir. Bu sadece İlk çözünürlük olan Lo-Res İdi. Diğer çözünürlükleri ise renkleri ve boyutlarıyla şöyle sıralayabiliriz: Med- Res (orta çöz.) minimum 640 x 400, maksimum 736x290, 16 renk. Bu mod çözünürlükten kazandırırken renkten kaybeder. İnterlace modunda İse minimum 320 x 400, maksimum 368 x 580 çözünürlük sağlanabilir ve 64 renk kullanıma sunulur. Hi-Res en yüksek çözünürlüğün sağlandığı gösterim modudur ve en düşük çözünürlükte bile 640 x 400 piksellik bir ekranda 16 renk kullanabilirsiniz. Bu modda en geniş ekran İse 736x580 olabilir. Ana gösterim modlarında bunlardan başka, bir de HAM (Hold And Modify) modu vardır ve burada diğer modlarla en fazla 64'ü bulabilen tüm 4096 renk kullanılmaktadır. Burada kullanılabilen çözünürlük ise 320 x 200'dür. Donanım alanında yapılan son ataklarla üretilen bazı yan birimler yardımıyla artık Amiga'nız 16.7 milyon renk kullanabiliyor. Renklerin verilmesi için 24 bit-plane kullanılan ve bu yüzden 24-bit olarak anılan formattaki resimleri izleyebilmek İçin donanım desteği şart, Özellikle örneklenmiş resimler gerçeğe çok yakın; televizyon kalitesinde görüntüler sağlıyor. Elle yapılacak çizimler için Amiga'da birçok program vardır. En popüler olanlar ise Digi Paint ve Deluxe Paint adlı programlardır. Digi Paint ilk çıktığı günden beri HAM üzerine kurulmuş bir sistem olarak isim yapmıştır. Ancak kullanım araçları çok fazla değildir. Burada da Deluxe Paint devreye girer; Deluxe Paint serisi programlar kullanıcının çizim alanında tüm amaçlarını gerçekleştirmesine olanak sağlarlar. Önceleri kullanıcılar devamlı olarak kapışan bu iki program arasında seçim yapmak zorunda kalıyorlardı. Çünkü bir program 4096 renk İle çalışıyordu ama bunun yanında digeri kullanıcıya büyük olanaklar sunuyordu. Ancak Deluxe Paint İV'ün piyasaya sürülmesi işleri değiştirdi. Çünkü bu program da HAM'ı destekliyor. Bundan önce Deluxe Paint İll piyasaya çıktığında animasyon yeteneğiyle kullanıcıları büyülemişti zaten. Amiga çizim ve animasyon konusuna profesyonel sistemlere taş çıkartacak kadar başarılı, çünkü neredeyse onlar kadar verimli kullanılabiliyor ve fiyatı daha düşük. Animasyon alanında son zamanlarda piyasaya çıkan programlar arasında en çok kendinden söz ettireni hiç kuşkusuz Disney's Animation Studio adlı program. Disney gibi büyük bir animasyon şirketinin Amiga için program yazması insanlara büyük ufuklar açıyor, çünkü, zaten yeterince verimli olan bu bilgisayara bir de büyük şirketler program yazmaya başlayınca ortalık iyice karışıyor. Üç boyutlu programların en yaygın uygulaması ise mİMaAri ve elektriksel CAD (computer aided design - bilgisayar destekli tasarım) alanında. Çeşitli programlar (ve biraz hızlandırılmış bir Amiga) sayesinde tüm bir binayı veya bu binanın bir odasını tanımlayıp hesaplarını yaptırabilirsiniz. Elektronik alanında kullanılabilecek CAD programları ise sizin için devreyi hazırlayıp bağlantıları kendisi tahmin edecek kadar geliştirildi. PC'ler ve iş istasyonlarıyla hazırlanan üç boyutlu ortamları ve bunların animasyonlarını Amiga'yla yapmak da mümkün. Üç boyutlu hesaplama ve çizim (render) programlarında ipin ucu iyice kaçtı artık. Hazırladığınız üç boyutlu ortamlarda gölgelendirme yapabiliyorsunuz. Bunun da ötesinde ışık kaynaklarının yerini belirleyip, buradan çıkan işık Işınlarının takip edilerek göze kadar izlenmesine dayanan ray-tracing tekniğiyle gerçeğe uygun ortamlar hazırlayabiliyorsunuz. Böyle hazırlanmış grafiksel uygulamalara bir de animasyon eklerseniz ortaya profesyonel kalitede uygulamalar çıkıyor. Grafiksel alanda render ve ray trace'ten sonra 24-bit görüntü uygulamaları en yeni teknikler kullanılarak yapılıyor. Render ve ray trace'li bir animasyonun 24-bit olarak hazırlandığını düşünün bir de. Terminator 2'de izleyebileceğiniz kadar mükemmel grafiksel efektler ortaya koymak pek de uzak bir düş değil. Yardımcı programların yanısıra Amiga'ya yapılan donanım yardımları da çok önemli. Örneğin geçen yıl piyasaya sürülen Video Toaster bu alanda tamamen yeni bir standart getirdi. Profesyonel iş İstasyonlarında bile yapamayacağınız efektleri artık Amiga ile gerçekleştirebiliyorsunuz. Donanım ve yazılım olarak tamamen yeni sistemler kullanan bu cihaz render, ray trace, Çiİzim ve video efektleri alanında bir çığır açıyor. Video Todaster'ın en geniş kullanım alanı ise masaüstü video tabii ki. İki ayrı girişten aldığı görüntüler arasında yaptığı dijital geçişler, video başlıkları ve diğer efektleriyle Video Toaster, Amiga için yeni kapılar açıyor. Bu arada hazırlanan hemen tüm video donanımları da Video Toaster'i destekliyor. Henüz ürünün PAL versiyonu hazırlanmadı ama NTSC yayın standartını kullanan Amerika'da şimdiden 40.000 Video Toaster satılmış durumda. Artık video stüdyolarındaki milyarlarca cihazların yerini bir Amiga ve yan donanımları alıyor. Kullanıcılar da yavaş yavaş kendi kişisel stüdyolarını oluşturma yolunda. PAL versiyonu çıktıktan sonra bu donanımı alacak herhangi bir kullanıcı, diğer donanımları olmasa bile hazırladığı animasyonları videoya kaydederek basit sunuşlar hazırlayabilir. Bir de TBC (time base corrector - zamanlayıcı) kullanılırsa kare kare video kaydı yapılarak geçişlerde kesinlik sağlanabilir. Tüm bu işlemler 24-bit olarak yapıldığı için hazırlanan uygulamalar televizyon kalitesinde oluyor. olarak bilinen bir uygulama daha var ki, şimdilerde Amiga en çok bu amaçla kullanılıyor: Yayıncılık. Özellikle A3000'lerde interlace ekranında titreme olmadığı İçin bu sistem masaüstü yayıncılık için ideal, A2000'lere de çeşitli yan donanımlarla titremeler engellenebiliyor. yayıncılık için yazılmış birçok profesyonel program da var piyasada. Orta sayfalarımızda bu programlardan biri olan Professional Page'in bir uygulamasını okuyabilirsiniz. Ancak diğer programlardan bahsetmeden de geçmeyelim. PPage'in Türkçe fontları da olduğu için Türkiye'de de birçok uygulaması yapılabiliyor. Örneğin Commodore Dergisi'nin Amiga Bülteni tamamen bu program kullanılarak hazırlaniyor. Diğer geçerli masaüstü yayıncılık programları ise Pa-
PLAY BUcK. &
Sekiz kanala kadar müzik programlamak için OCTA-MED'i kullanabilirsiniz.
Amiga'da 24 pitplane (16.7 milyon renk) olarak hazırlanan grafikleri, gerçekten ayırmak zor.
Amiga, serisinin son halkası olan CDTV aynı zamanda grafik kodlarını da okuyabilen bir CD çalıcı.
Harddisklerinizi yedeklemek için kullanabileceğiniz OGUARTERBACK'in seçenekler ekranı.
Yak Bit an Filan te Anl ve Büy data altar resçet Tür GÜ ge Stream, Page Setter ve Saxon Publisher olarak sıralanabilir. Bu programların her birinin bir diğerine üstünlüğü var, ancak şu anda Türkçe'yi desteklemesi açısından en geçerli program PPage. Masaüstü yayıncılık programlarıyla kullanılmak üzere birçok font ve clip art da mevcut, PostSeript diliyle hazırlanan bu çizim parçacıklarının boyutları istenildiği gibi değiştirilebiliyor, böylece bit-map grafiklerde karşılaşılan büyük noktalar gibi sorunlar ortadan kalkıyor. Ayrıca laser printer'- lar kullanılarak baskı kalitesinde çıktılar almak mümkün. Masaüstü yayıncılık konusunda en önemli noktalardan bir tanesi de renk ayrımı yapılmasıdır. PPage, PageStream ve Saxon Publisher-adlı masaüstü yayıncılık programlarının hepsi de kendi sistemleriyle renk ayrımı yapabilirler. Hatta PPage mekanik renk kullanan çıkış aletleri için Pantone renklerini de destekler. Böylece çıktı sırasında alacağınız renklerin tam tanımladığınız gibi olması sağlanabilir. Başka bir program olan Saxon Publisher ise telif hakkı kendisine ait olan bir sistemle çok verimli olarak renk ayrımı yapabilir. Amiga piyasaya İlk sürüldüğü zaman mükemmel ses kapasitesinin reklamda büyük yeri vardı. Gerçekten de MIDI uyumluluğu, örneklenmiş sesleri ve dört ayrı programlanabilir stereo kanalı sayesinde müzisyenlerin sağ kolu haline geldi Amiga. Programlama teknikleri geliştirildikçe yazılan programlar da iyice kullanışlı hale geldi. Örneğin halka açık olarak dağıtılan programlar bile küçük işlemleri yapmayı bırakıp Karmaşık örnekleme işlemlerine başladılar. Ses ve müzik alanında en yaygın olarak kullanılan programlar Noise Tracker serisidir. Bu seri ile müzikleri hazırlarken dosyaları, nota-enstrüman olarak ayrı ayrı içeren bir modül halinde saklayabilir. Programın yeni versiyonlarında örneklenmiş sesleri düzenleyebileceğiniz bir stüdyo da mevcut. Burada örneklenmiş sesleri kesip biçip yapıştırabiliyorsunuz veya tersine çevirebiliyorsunuz, Sesleri örneklemek ve üzerlerinde işlemler gerçekleştirmek için sampler denen Örnekleyiciler kullanılır. Bu cihazlar bir mikrofondan veya kayıttan aldıkları sesleri dijitalleştirerek bilgisayarınızla kullanmanıza olanak sağlar. MIDI (müzik aleti ara birimi) adlı cihazla ise dış ortamlardaki MİDİ uyumlu olan diğer müzik aletlerini kullanabilir ve seslerini değiştirebilirsiniz. Özellikle MeD adlı programla dördü Amiga, kalanı MIDI olmak üzere toplam onaltı müzik aletini kontrol edip bir orkestrayı yönetebilirsiniz. Müziğin, animasyonun ve sabit grafiklerin hep birlikte kullanılıp seyirciye yöneltilmesi anlamına gelen multimedia ise Amiga'nın en son el attığı alan. Şu anda A3000'ler ile satılan gelecekte de tüm sistemlerle birlikte satılacak olan AmigaVision adlı multimedia programı şimdilik bu alandaki en büyük isim. Ancak tek başına değil tabii ki. AV'nin rakibi olarak CanDo adlı program geliyor. Her iki program da CD- Video'yu destekliyor. CD-V'de erişim çok hızlı ve kesin olduğu için interaktif uygulamalarda kullanıcıya büyük olanaklar sağlanıyor. Multimedia programlarının yazımı sırasında da ilginç bir yol izleniyor. Programlar artık object-oriented olarak yazılıyor. Yani yapılacak bir işlem için işlemin ikonunun yerleştirilmesi yeterli oluyor. Bu ikon üzerine kliklendikten sonra O İşlemle ilgili düşük bilgiler ve parametreler girilebiliyor. Bu yeni yazılım türünden başka Amiga hemen her yazılım diline de sahip. Şu anda Amiga programları için en yaygın olarak C ve Modula kullanılıyor. Ancak bunun yanında çeşitli uygulamalar için diğer tüm diller de destekleniyor. Örneğin matematik programları için Pascal, veri tabanları için Cobol, endüstriyel programlar için Fortran, savunma sistemi programları için de Ada kullanabilirsiniz. Amna yine de bizim önerimiz siz en yaygın olarak kullanılan programlardan pek şaşmayın. Zaten gelecek sayılarımızda programlama dillerine genel bir giriş yapıp, hangi amaçla hangi programı kullanabileceğinizi anlatacağız. Özellikle C ile yazılan halka açık programlar her amacınıza hizmet edebilecek durumda. Avrupa ve Amerika'da satılan halka açık program kütüphanelerinde toplama disklerin sayıları neredeyse binleri buluyor, Bu kadar donanımla sadece Amiga'ya özgü yığınla işlem yapılabiliyor. Peki, PC veya Macintosh uyumluluğumuz yoksa, o alandaki programlardan yoksun mu kalacağız? Tabii ki hayır! PC'ler için yazılan iş uygulamalarının çoğu Amiga için de yazılmış. Veri tabanı işlemleriniz için SuperBase adlı programın son versiyonunu kullanabilirsiniz. Yine veri tabanı olarak kullanabileceğiniz Taurus Aduisition adlı program aynı zamanda muhasebe hesaplarınızı da yapıyor. Hesap tablolarınız için ise Excel'in Amiga versiyonunu veya benzeri bir program olan ProfiVIİP'i kullanabilirsiniz. Kelime işlemciler açısından ise çok şanslısınız, hem grafikle çalışıp hem de yazı yazabileceğiniz birçok program var. Özellikle ProWrite adlı program neredeyse bir masaüstü yayıncılık programı kadar başarılı. Bunun dışında tü yayıncılık programı olarak WordPerfect, Excellence, Transwrite gibi başka programları da kullanabilirsiniz. Gördüğünüz gibi Amiga'nızı aldıktan sonra yapacak çok işiniz olacak. Ve Amiga her amacınıza hizmet edebilecek bir yardımcı.
Gelecek ay: Amiga Terimleri Sözlüğü.
OYUN
Moon Stone