Sayfa 14

CITESE

Yeni bir yazılım sistemi olarak geliştirilen Amiga Vision, özellikle multimedia gösterilerinin vazgeçilmez parçası.

WORDWORTH, Amiga için piyasaya sürülen en yeni ve en iyi kelime işlemcilerden birisi, mıyla emule edebildiği sistemler arasında en gereklisi tabii ki PC'lerdir. A1000 piyasaya çıktıktan bir süre sonra PC bridgeboard'un (köprü kartı) ilk uygulaması olan Sidecar üretildi. Bu birimin üzerinde bir 5.25 inçlik sürücü ve IBM PC uyumlu 8086 CPU vardı. Daha sonra üretilen A2000'lerde de bridgebodard kullanılabiliyordu. Ancak yeni gelişmelerle A2000'de 80286 kullanılıp PC AT uyumu sağlanıyordu. Bunun yanında başka şirketler de PC AT/T kartları üretmeye başladı. En son ürün A500'ler için geliştirilen kartlardır. Hatta bunlardan biri olan KCS Power kart RAM genişleme yuvasına takılarak PC olarak çalışmadığında 512K ek RAM olarak işliyor. Bunun yanında MS-DOS'u sadece yazılım olarak taklit edebilen Transformer adlı bir de program mevcuttur, ama ölünesi bir yavaşlıkla süründürür kullanıcıyı. Donanım kullanılarak elde edilen bir başka uyumluluk da Apple Macintosh'lar için geçerli. İçine ROM'ları da takıldıktan sonra, renk desteği hariç her şeyiyle tam olarak çalışan bir Macintosh'unuz oluyor Amiga'nızın içinde. A-Max 2 adlı bu donanımın geliştirilmiş versiyonu yardımıyla Macintosh formatlı disketleri kullanabilecek, MIDI desteği sağlayabilecek, AppleTalk uyumluluğu kazanacak ve portları Mac uyumlu olarak kullanabilecek- SİNİZ. Pek gerekli olmasa da donanım yardımıyla uyumluluk sağlanabilen bir sistem de Atari STlerdir. Amiga ile aynı merkezi işlemci birimi kullanmasına rağmen, bu sistemin emuüle edilmesi uzun zaman almıştır. Ancak donanıma dayalı bu sistemin kullanılabilmesi için Atari'nin işletim sistemi olan TOS'un bir diskette bulunması gerekir. Aslında işletim sistemini diskte bulduktan sonra donanıma çok da gerek kalmaz çünkü ticari olarak saemülatörlerin yanısıra halka açık olarak dağıtılan ST programları bile vardır. Hatta bunlardan biri TOS'u kendi içinde bulunduran tam bir sis- Gene gereksiz emülasyonlardan bir tanesi donanım bile gerektirmez: BBC Micro. Bir zamanlar özellikle Avrupa'da yaygın olan bir ev bilgisayarının eğitim alanında yaygın olması sebebiyle böyle bir emulasyon programı hazırlanmıştır. Yine BBC formatında disklerin okunup yazılması destekleniyor. Ayrıca emulatör 6502 makine dilini desteklediği için standart komutlarla yazılmış programlar sorun çıkarmadan çalışıyor. İlk gözağrılarımızdan olan Spectrum da unutulmamış emulasyonlar sırasında, Aslında Amiga gibi bir bilgisayarın Spectrum'u elleri arkasında bağlıyken bile emule edebilmesi gerekirdi, ama tam olarak çalışan bir emulotör yazılabilmesi için uzun bir süre geçti. Spectrum Emulator adli program yardımıyla Specitrum teyp sürücüleri paralel portla Amiga'ya bağlanıp oyunlar Amiga disklerine geçirilebiliyor. Amiga'nın küçük kardeşi olan C64 de emule edilen sistemler arasındaki yerini almış durumda. Ticari olarak satılan ve halka açık olarak dağıtılan iki Program var 64 emulasyonu için. Her ikisinde de ufak bir cuhaz yardımıyla 1541 sürücüyü Amiga'ya bağlayıp birçok oyun ve utility programını verimli olarak kullanabiliyorsunNUZ. ARexx uyumluluğu ise tamamen ayrı bir öykü. Artık profesyonel sistemlerde standart haline gelen bu yazılım dilini Amiga da destekliyor. Yan birimlerin, ekranın ve program Tutinlerinin kontrolünü yıldırım hızıyla yapan bu yazılımın kullanımı da kolay. Amiga'nın bu özelliğini destekleyen programların sayısı da her geçen gün daha da artıyor. Amiga piyasaya ilk sunulduğunda mükemmel bir grafik ve ses bilgisayarı olarak reklamı yapılmıştı. Gerçekten de o zamanlar renk ve müzik yetenekleri kıt olan birçok bilgisayar arasında fiyatıyla ve getirdikleriyle hemen göze batıyordu. Özellikle grafikleri, çözünürlüğü ve renkleriyle kullanıcıları avlamıştı. Amiga'nın grafik çipi çözünürlük ve renk konusunda büyük bir esneklik getiriyor; tek bir çözünürlükte bile renk sayısını ve boyutu İstediğiniz gibi ayarlayabiliyorsunuz. Örneğin Lo-Res (düşük çözünürlük) olarak çalışırken kullanıcı altı değişik ekran boyu ve iki ayrı renk modu kullanabilir. Standart 320x200 olarak bilinen ekran Lo-Res'tir. Ancak bu NTSC sistemindeki gösterimin boyutudur. PAL'e geçildiğinde ekran boyutu 320x256 olur. Bu arada overscan denilen ekranın sınırlarının kullanılması ile normalin üstünde İki boy elde edilir. Bunlardan ilki olan standart overscan'in ekran boyutları 352 x 283'tür (PAL), diğeri ise maksimum overscan'- dir ve ekran bu modda 368 x 290 (PAL) piksel boyutlarındadır. İki renk modundan İlkinde sağlanan tüm 32 rengi kullanabilirsiniz. İkinci mod kullanımınıza 64 renk sunar (Extra- Halfbrite) ancak buradaki ikinci 32'lik renk paleti ilk 32'liğin birer ton koyusudur; bu Mod yardımıyla gölgeli çizimler yapılabilir. Bu sadece İlk çözünürlük olan Lo-Res İdi. Diğer çözünürlükleri ise renkleri ve boyutlarıyla şöyle sıralayabiliriz: Med- Res (orta çöz.) minimum 640 x 400, maksimum 736x290, 16 renk. Bu mod çözünürlükten kazandırırken renkten kaybeder. İnterlace modunda İse minimum 320 x 400, maksimum 368 x 580 çözünürlük sağlanabilir ve 64 renk kullanıma sunulur. Hi-Res en yüksek çözünürlüğün sağlandığı gösterim modudur ve en düşük çözünürlükte bile 640 x 400 piksellik bir ekranda 16 renk kullanabilirsiniz. Bu modda en geniş ekran İse 736x580 olabilir. Ana gösterim modlarında bunlardan başka, bir de HAM (Hold And Modify) modu vardır ve burada diğer modlarla en fazla 64'ü bulabilen tüm 4096 renk kullanılmaktadır. Burada kullanılabilen çözünürlük ise 320 x 200'dür. Donanım alanında yapılan son ataklarla üretilen bazı yan birimler yardımıyla artık Amiga'nız 16.7 milyon renk kullanabiliyor. Renklerin verilmesi için 24 bit-plane kullanılan ve bu yüzden 24-bit olarak anılan formattaki resimleri izleyebilmek İçin donanım desteği şart, Özellikle örneklenmiş resimler gerçeğe çok yakın; televizyon kalitesinde görüntüler sağlıyor. Elle yapılacak çizimler için Amiga'da birçok program vardır. En popüler olanlar ise Digi Paint ve Deluxe Paint adlı programlardır. Digi Paint ilk çıktığı günden beri HAM üzerine kurulmuş bir sistem olarak isim yapmıştır. Ancak kullanım araçları çok fazla değildir. Burada da Deluxe Paint devreye girer; Deluxe Paint serisi programlar kullanıcının çizim alanında tüm amaçlarını gerçekleştirmesine olanak sağlarlar. Önceleri kullanıcılar devamlı olarak kapışan bu iki program arasında seçim yapmak zorunda kalıyorlardı. Çünkü bir program 4096 renk İle çalışıyordu ama bunun yanında digeri kullanıcıya büyük olanaklar sunuyordu. Ancak Deluxe Paint İV'ün piyasaya sürülmesi işleri değiştirdi. Çünkü bu program da HAM'ı destekliyor. Bundan önce Deluxe Paint İll piyasaya çıktığında animasyon yeteneğiyle kullanıcıları büyülemişti zaten. Amiga çizim ve animasyon konusuna profesyonel sistemlere taş çıkartacak kadar başarılı, çünkü neredeyse onlar kadar verimli kullanılabiliyor ve fiyatı daha düşük. Animasyon alanında son zamanlarda piyasaya çıkan programlar arasında en çok kendinden söz ettireni hiç kuşkusuz Disney's Animation Studio adlı program. Disney gibi büyük bir animasyon şirketinin Amiga için program yazması insanlara büyük ufuklar açıyor, çünkü, zaten yeterince verimli olan bu bilgisayara bir de büyük şirketler program yazmaya başlayınca ortalık iyice karışıyor. Üç boyutlu programların en yaygın uygulaması ise mİMaAri ve elektriksel CAD (computer aided design - bilgisayar destekli tasarım) alanında. Çeşitli programlar (ve biraz hızlandırılmış bir Amiga) sayesinde tüm bir binayı veya bu binanın bir odasını tanımlayıp hesaplarını yaptırabilirsiniz. Elektronik alanında kullanılabilecek CAD programları ise sizin için devreyi hazırlayıp bağlantıları kendisi tahmin edecek kadar geliştirildi. PC'ler ve iş istasyonlarıyla hazırlanan üç boyutlu ortamları ve bunların animasyonlarını Amiga'yla yapmak da mümkün. Üç boyutlu hesaplama ve çizim (render) programlarında ipin ucu iyice kaçtı artık. Hazırladığınız üç boyutlu ortamlarda gölgelendirme yapabiliyorsunuz. Bunun da ötesinde ışık kaynaklarının yerini belirleyip, buradan çıkan işık Işınlarının takip edilerek göze kadar izlenmesine dayanan ray-tracing tekniğiyle gerçeğe uygun ortamlar hazırlayabiliyorsunuz. Böyle hazırlanmış grafiksel uygulamalara bir de animasyon eklerseniz ortaya profesyonel kalitede uygulamalar çıkıyor. Grafiksel alanda render ve ray trace'ten sonra 24-bit görüntü uygulamaları en yeni teknikler kullanılarak yapılıyor. Render ve ray trace'li bir animasyonun 24-bit olarak hazırlandığını düşünün bir de. Terminator 2'de izleyebileceğiniz kadar mükemmel grafiksel efektler ortaya koymak pek de uzak bir düş değil. Yardımcı programların yanısıra Amiga'ya yapılan donanım yardımları da çok önemli. Örneğin geçen yıl piyasaya sürülen Video Toaster bu alanda tamamen yeni bir standart getirdi. Profesyonel iş İstasyonlarında bile yapamayacağınız efektleri artık Amiga ile gerçekleştirebiliyorsunuz. Donanım ve yazılım olarak tamamen yeni sistemler kullanan bu cihaz render, ray trace, Çiİzim ve video efektleri alanında bir çığır açıyor. Video Todaster'ın en geniş kullanım alanı ise masaüstü video tabii ki. İki ayrı girişten aldığı görüntüler arasında yaptığı dijital geçişler, video başlıkları ve diğer efektleriyle Video Toaster, Amiga için yeni kapılar açıyor. Bu arada hazırlanan hemen tüm video donanımları da Video Toaster'i destekliyor. Henüz ürünün PAL versiyonu hazırlanmadı ama NTSC yayın standartını kullanan Amerika'da şimdiden 40.000 Video Toaster satılmış durumda. Artık video stüdyolarındaki milyarlarca cihazların yerini bir Amiga ve yan donanımları alıyor. Kullanıcılar da yavaş yavaş kendi kişisel stüdyolarını oluşturma yolunda. PAL versiyonu çıktıktan sonra bu donanımı alacak herhangi bir kullanıcı, diğer donanımları olmasa bile hazırladığı animasyonları videoya kaydederek basit sunuşlar hazırlayabilir. Bir de TBC (time base corrector - zamanlayıcı) kullanılırsa kare kare video kaydı yapılarak geçişlerde kesinlik sağlanabilir. Tüm bu işlemler 24-bit olarak yapıldığı için hazırlanan uygulamalar televizyon kalitesinde oluyor. olarak bilinen bir uygulama daha var ki, şimdilerde Amiga en çok bu amaçla kullanılıyor: Yayıncılık. Özellikle A3000'lerde interlace ekranında titreme olmadığı İçin bu sistem masaüstü yayıncılık için ideal, A2000'lere de çeşitli yan donanımlarla titremeler engellenebiliyor. yayıncılık için yazılmış birçok profesyonel program da var piyasada. Orta sayfalarımızda bu programlardan biri olan Professional Page'in bir uygulamasını okuyabilirsiniz. Ancak diğer programlardan bahsetmeden de geçmeyelim. PPage'in Türkçe fontları da olduğu için Türkiye'de de birçok uygulaması yapılabiliyor. Örneğin Commodore Dergisi'nin Amiga Bülteni tamamen bu program kullanılarak hazırlaniyor. Diğer geçerli masaüstü yayıncılık programları ise Pa-