Sayfa 50

Merhaba arkadaşlar! Bu ay yazı dizimizin son bölümünde birlikteyiz. Bu kısacık (Mahmure Abla'nın kulakları çınlasın) yazımızda, sizinle son olarak aletli uçuş haritalarının kullanımını işleyeceğiz. Bu haritalar hani benim aylardır bulamadığım Amerika'ya ait alet uçuş kartlarının benzerleri. Bölümünde bekleme paterni veya holding patern denilen uçuş paternini göreceğiz. Daha sonra ise Jeppesen'ın aletli uçuş kartlarının kolaylarından birkaç tanesi üzerinde bu haritaların kullanım mantığını size anlatacağım. Gelecek aylarda size daha işe yarar Jeppesen haritaları ve simülatörlerle karşınıza çıkmak niyetindeyim... Hadi başlıyalım.. Holding'ler ... Bekleme paterni diye adlandırılan olay, belirlenmiş bir noktanın, yani bir FIX'in etrafında ve istenen bir yönde turlar atarak beklemek anlamına gelir. Genelde bu nokta bir radyo navigasyon istasyonunun kendisidir, bazı durumlarda ise iki istasyonun radyallerinin çakışma noktası veya bir istasyondan belli uzaklıktaki bir nokta da olabilir. Klasik bir bekleme paterni şekil 1'de gösterilmiştir.

BİR BEKLEME PATERNİ

ÇAZ #

Bekleme paterni, dört bacaktan oluşur. "INbound" denen bacakta, adından da anlaşıldığı gibi, belirlenen noktaya doğru istenen radyalde uçulur. Daha sonra sağa veya sola standart dönüşle 1 dakika yani 180 derece dönülür, Sonra 1 dakika istenen radyalin oposit değerindeki başa uçulur, bu bacağa "OUTbound" denir. Tekrar aynı yöne doğru bir standart dönüş yapılır ve ardından da istenen radyal önlenir ve 1 dakika daha uçulur. Uçak inbound bacağında uçarken, radyo kaynağının yön bilgisi ile önleme yaparak uçar. Outbound bacağında ise yön düzeltmesini yapacağı radyo bilgisi olmadığından, uçağın uçtuğu başı korumak önemlidir. Paternin düzgün olması için, standart dönüşler düzgünce gerçekleştirilmelidir. Peki rüzgar varsa ne olur? İnbound bacağında uçarken bir istasyondan alınan radyali önlediğimizden, rüzgarın bizi ne tarafa savurduğunu anlar ve önleme veririz. Outbound bacağında da bu önlemenin aynı miktarını ters yöne vererek uçarız. Tabii olarak bu ne gerçek hayatta ne de simülasyonda pratik olarak kolay olan bir uygulama. Rüzgar seçeneği ile birlikte bekleme paternini düzgün yapmak kolay değildir ve bizim programımızda bunu pek tavsiye etmiyorum. Çünkü yapacağımız hatayı bize gösterecek bir uçuş kaydımız yok, Son olarak da; sağa dönüşlü patern standart, sola dönüşlü patern standart dışı (non-standart) patern olarak adlandırılır Şekil 1'i inceleyin. Kavraması kolay, uygulaması biraz daha zor. Mesela bir radyo istasyonuna herhangi bir yönden yaklaşıp nasıl paterne gireceğiz? Şekil 2'de çizdiğim gibi bekleme paternine olan konumumuza göre üç türlü beklemeye giriş yöntemi vardır. Bunlardan birini seçmeniz için hangi radyalde radyo istasyonuna yaklaştığınızı bilmelisiniz. Üç ayrı yöntem olmasının sebebi, patern içine dönüşte mümkün olan en az manevrayı kolayca yapma gerekliliği, İlk yöntem, direk giriş yöntemi (Şekil 2a), Eğer geliş yönü, paternin uçulacağı tarafta ise bu yöntem uygun. Radyo istasyonuna doğru uçun, istasyon düştüğünde (yani tam üzerinden geçtiğiniz anda) outbound'a doğru standart dönüş yapın. Bu başta 1 dakika uçun ve sonra İnbound radyaline oturun ve radyo bilgisi ile önleme yapın. Haliyle istasyon üzerinden outbound'a dönüşünüzden İnbound'a oturana kadar olan kısım tam patern şekline uymayacaktır. İkinci yöntem "Teardrop" yani damla yöntemi ile oturma. Bu yöntem daha çok paternin tam ters çaprazında kalan yönlerden gelirken uygulanır. İstasyon düştüğünde şekil 2-b'deki gibi outbound'dan 30 derece evvel veya sonra bir başa dönülüp 1 dakika uçulur ve sonra da inbound'a doğru bir standart dönüşle beklemeye oturulur. Son yöntem yöntem. Şekil 2c'de anlatılıyor. İstasyon düşünce inbound radyalini önlüyoruz, ama ters tarafa doğru uçarken. 1 dakika uçtuktan sonra bekleme alanı içine doğru bir dönüşle inbound açısı + veya -30 dereceye dönüp olması

GİRİŞ

SON BÖLÜM gereken yönde inbound'a tekrar oturuyor ve beklemeye girmiş oluyoruz. Tabii bütün bu işlem sırasında radyo cihazlarınızı nasıl kullanacağınız size bağlı. Genel kaide, istasyona yönelirken homing ve sonra da mesela VOR'a inbound'un tersi değerli radyali TO olarak bağlayıp önlemek. NDB'de önleme işlemi biraz daha zor, bilirsiniz. Bir de noktaları veya DME FIX'leri üzerinde holding yapmak var. Bu işlem o kadar karışık değil. Holding paterni şekil 3'teki gibi ya kesişen, veya uzaklık bilgisinin alındığı radyalin üzerinde bulunur.

KESİŞİMDE BEKLEME PATERNİ

Eğer uzaklık bilgisinden faydalanacaksanız, ilkin belirtilen radyali önlemiş olmanız lazım. Daha sonra gerekli mesafeyi DME'de okuyunca holding paternine gelişe göre direk veya paralel metodla eklemeye girin. İki radyo istasyonunun kesişiminde holding söz konusu ise, patern iki radyalden birinin üzerinde olacaktır. Radyallerden birini önleyeceksiniz ve diğer radyali radyo cihazınıza bekleyeceksiniz. İstenen radyal veya ADF yön bilgisi geldiğinde de holding'e giriş işlemine başlayacaksınız (Hangi yöntem uygunsa). That's all about Holdings... Gene bekleriz... Biraz da Jeppesen... Jeppesen firması, dünyadaki tüm hava işletmelerinin ve hava alanlarının kullanımı ile ilgili bilgileri toplayıp, bunları kendi özgün tarzında hazırlanmış haritalar ve kartlar halinde dünyaya sunan bir havacılık işletmesidir. Firmanın hazırladığı ciltlerce kartlar, alet yaklaşmalarından bölge yolboyu haritalarına, uluslararası havacılık kurallarından bir bölgedeki restoranların telefonlarına kadar, bir havacıyı ilgilendirebilecek her bilgiyi kapsar. Dergimizdeki yazımızda, alet uçuşu gibi böyle dipsiz bir kuyu hakkında uzun uzun yazılar yayımlamak hem gereksiz, hem de yer kaplayıcı olurdu. Böyle yapmak yerine bu ay sizleri