Sayfa 14

EDİTÖR NEDİR? : Bir müzik editörü, daha önceden kaydedilmiş bir sequence'in içerdiği verileri görebileceğiniz ve gerekiyorsa onlar üzerinde düzeltmeler yapabileceğiniz bir ortamdır. Editör üzerinde, isterseniz yeni bir sequence üretmeniz de olasıdır. Sequence'lar kaydedilmiş verileri ve onların kayıt zamanlarını içerirler. Olay (Event) diye adlandıracağımız bu veriler; nota değerleri, program değiştirme, tempo değiştirme mesajları gibi kavramlardır. Olaylar başlangıç zamanı, süre, MIDI kanal numarası, atak velocity, release velocity gibi değişkenlere sahiptirler.

Music-X, iki tür editör içerir. Her iki editör de aynı olayları farklı görünümler altında verir ve sahip oldukları farklı işlem özellikleri ile çok geniş ve esnek bir çalışma ortamı yaratırlar.

Editörler üzerinde yürütülen işler, Edit buffer'ında (tampon bellek) gerçekleşir ve siz kayıt etmedikçe orijinal sequence'i etkilemezler. Böylece hata yapmaktan çekinmeden çalışabilir, istediğiniz an, yaptığınız editasyondan tamamen vazgeçebilirsiniz.

Editör üzerinde görebileceğiniz ve düzenleyebileceğiniz olayları üç grupta sınıflayabiliriz. Parantezdeki kısaltmalar, olayların program içindeki sembolleridir;

1. Standart MIDI mesajları: Nota (NOTE), channel aftertouch (CAT), polyphonic aftertouch (PAT), kontrol değiştirme (CTL), program değiştirme (PGM), pitch bend (PBEN).

2. Sistem exclusive olayları (SYSX): Bunlar synthesiser üreten firmalar tarafından tasarlanmış ve özelleştirilmiş, yalnız ilgili enstrüman ve modelle ilgili ve onun anlayabileceği mesaj kalıplarıdır. Bu mesajları synthesiser'ların kullanım kılavuzlarında bulabilirsiniz.

3. Çeşitli yollarla sequencer kontrolları sağlayan Music-X olayları. Bunları kısaca tanımlamak istersek; Set Repeats (REPT): Sequence'i istenen sayıda yinelenecek döngüye sokmak. Stop (STOP): Yerleştirildiği zaman noktasına erişildiğinde Stop tuşuna basılmışçasına tüm sequence'ların susmasına neden olur.

Tempo Change (TEMPO): Sequence'in belli bir yerinde ya da değişik yerlerde farklı tempolara geçiş sağlar. Geçiş bir anda olabildiği gibi, belirlenen bir ölçü süresince eski tempodan yenisine yavaşça dönüşüm de sağlanabilir.

Time Signature Change (TSIG): Yerleştirildiği ölçüden itibaren parçanın farklı bir ölçüye dönüşmesini sağlar. Örneğin 4/4 başlayan sequence, dokuzuncu ölçü başına yerleştirilen TSIG ile 3/4'e, onyedinci ölçü başına yerleştirilen TSIG ile de 7/8'liğe dönüşebilir. Change Keymap (KMAP): Daha sonra göreceğimiz kullanıcı tarafından yaratılabilen ve saklanan dört değişik klavye düzeneğinden birini synthesiser'ınız için seçme olanağı verir.

Play Sequence (PSEQ): Yerleştirildiği zamanda sequence listesinde yer alan bir diğer sequence'in çalmaya başlamasını sağlar. Böylece sequence'ları zincirleme dizmek mümkün olabilir.

Mute Sequence (MSEQ): Çalma ya da kayıt esnasında MSEQ'in yerleştirildiği zamanda seçilen bir sequence'in ya da tüm sequence'ların susması sonucunu verir.

Solo Sequence (SSEQ): Belirlenen bir zaman boyunca belirlenen bir sequence dışındaki tüm sequence'ların sessiz kalmasını sağlar.

Mute Track (MTRK): Music-X'in Sequencer Sayfası'nda anlattığımız, yirmi track'ından belirlenen birinin belli bir süre susturulmasını sağlar.

Solo Track (STRK): Belirlenen bir zaman boyunca belirlenen bir track dışındaki tüm track'ların sessiz kalmasını sağlar.

BAR (ÇUBUK) EDİTÖR: Çubuk editörde notalar, renkli çubuklar halinde görülürler. Yukarıdan aşağı, tizden basa beş oktav notanın düşey vuruş ve ölçü sütunları üzerinde her tür olayın grafik olarak ifade edildiği pencerede (Grafik skor penceresi) mouse aracılığı ile çalışıyorsunuz. Skor penceresinde görüntülenen olaylar, bir kayıt ya da çalma esnasında zamana bağlı olarak görüntüye sağdan sola doğru akarak geliyorlar ve her şeyi zamanı içerisinde izlemek mümkün oluyor. Bunun dışında, isterseniz "Zaman kaydırma çubuğu" ile ölçüleri, sağa sola kaydırabiliyor ve skor üzerinde farklı bir zamana gidebiliyorsunuz. Düşeyde ise "Oktav kaydırma çubuğu" ile görüntüdeki beş oktavdan daha tiz oktavlara çıkmak ya da daha bas oktavlara inmek olası, çünkü çubuk editör toplam on oktav üzerinde işlem yapabiliyor.

Yukarıda sözü edilen olayların tümü, farklı grafik ifadelerle skor penceresi üzerinde yer alabiliyor. Fakat bu kadar çok sayıda olayın hepsini bir arada izlemek algılama ve düzenleme zorluklarına neden olacağından, bir seferde gösterilen olay sayısı yazılım tarafından sınırlanmış ve tercih olanağı verilerek kullanıcının o sırada izlemek veya edit etmek istediği olayları pulldown menüdeki maddeler arasından seçebilmesi sağlanmış.

Belli MIDI kanalları üzerinde hareket eden MIDI mesajları, her kanala atanmış olan renklerle birbirlerinden ayırt edilebiliyor. Skor penceresindeki her olay mouse ile hareket ettirilebiliyor, taşınabiliyor. Düzenleme işleri mouse ile tek tek yapılabildiği gibi, ekranın sağ yanında yer alan araç listesindeki (Tool List) yardımcı komutlarla toplu seçimler ve işlemler gerçekleştirmek mümkün.