Bu sayfadaki yazılar
Sayfanın metni
Sayfa 39
Volume: Bu komut ile sesin zaman içerisinde değişen ses şiddetini isteğinize göre düzenleyebilirsiniz. Ancak bu komutu işleme sokmadan önce grafiğin tamamını veya değişim yapacağınız kısmını range olarak tanımlamanız gerekmektedir. Daha sonra bu komutu işleme soktuğunuzda küçük bir pencere açılır. Bu penceredeki komut ve parametreleri tanıyalım.
Burada: From: Grafiğin baş tarafının % olarak değerini gösterir.
To: Grafiğin son tarafının % olarak değerini gösterir.
Normalize: From ve To parametrelerinde ki değerleri otomatik olarak "% 100" konumuna getirir.
" ": From parametresini "% 100", To parametresini ise "% 0" konumuna getirir.
" I": From parametresini "% 0", To parametresini ise "% 100" konumuna getirir.
" --": From parametresini "% 100", To parametresini ise "% 100" konumuna getirir.
Cancel: Bu menüden çıkmanızı sağlar. Ramp: From ve To parametrelerindeki değerlere bakılarak ses grafiğini yeniden düzenler.
Disp: O sırada grafik display'inde görülen grafiğin kaç byte uzunluğunda olduğunu gösterir.
Loop: Bu komut "Loop Cursor"larını açar. Böylece enstrümanın bu yeşil renkli kursorlar arasında kalan kısmı devamlı tekrarlanır. Bu kursorların yerlerini dilediğiniz gibi ayarlayabilirsiniz (Bkz. Şekil-2).
Sample: Bu komut ile paralel porta takılmış sound sampler üzerinden ses örnekleyebilirsiniz. Bu komutun sağındaki nota değeri örnekleyeceğiniz sesin sahip olacağı nota değerini gösterir. Dilerseniz bu nota değerini örnekleme işleminden hemen önce değiştirebilirsiniz.
Resample: Bu komut o sırada üzerinde çalıştığınız sesin periyodunu başka bir nota değerinin periyoduna çevirir. Böylece 'Tune tone" komutunu da kullanarak bir sesi başka bir notanın sahip olduğu tınıya akortlayabilirsiniz.
D -) Pset-Ed (PresetList Editörü) Menüsü: İlk çıkan tracker programından beri ana programın bulunduğu disketin haricinde piyasada hazır bulunan enstrüman disketleri de bu programa ek olarak satılmaktadır. Bu enstrüman disketlerinin sayısı günümüzde 100'ü geçmiştir. Ancak ülkemizde bu enstrüman disketlerinin sadece en popüler olanları bulunmaktadır. Ana programın bulunduğu disketin ismi "ST-00"dır (Eğer "Protracker"ın bulunduğu disketin ismi "ST-00" değilse mutlaka değiştirin yoksa başınıza birçok dert alırsınız). Enstrüman disketleri de sırasıyla "ST-01, ST-02, ST-
03......" diye gitmektedir. Tabii ki siz de kendi enstrüman disketlerinizi yaratabilirsiniz.
Bu enstrüman disketlerindeki enstrümanlara ulaşırken eğer "PLST"yi kullanmıyorsanız, program disketi her çalışınızda disketin directory'sini okur. Bir diskette de en aşağı 50-60 enstrüman olduğunu düşünürsek bu işlem size çok vakit kaybettirir. Ama her disketin directory'si ayrı ayrı okunup bir dosyada saklanırsa ve programın her yüklenişi ile bu dosya da hafızaya yüklenirse işler kolaylaşır. İşte bu "Preset List" dosyasında sizin kaç numaralı enstrüman disketinizde hangi enstrümanların bulunduğunu gösteren bir liste bulunmaktadır. Bu listeden enstrüman seçip nasıl yükleyeceğinizi birazdan anlatacağım.
Şimdi bu menüdeki komutları görelim. Add Path: Bu komut ile o sırada "Path" parametresinde belirtilen sürücüde bulunan enstrümanlar tek tek okunur. Daha sonra pist listesine eklenir. Ancak bu enstrümanlar listeye eklenirken "Disk" parametresinde belirtilen diskte kayıtlı oldukları yazılır. Bu yüzden bu komutu işleme sokmadan önce "Disk" parametresine hangi enstrüman disketini taktıysanız onun ismini buraya yazmalısınız. Örneğin diyelim ki "ST-34" isimli bir enstrüman disketi hazırladınız. İlk önce "Disk" parametresine "ST-34" yazıp daha sonra buradaki enstrüman isimlerini listeye dahil etmek için "Add Path" komutunu kullanabilirsiniz.
Insert Preset: Preset listesine enstrüman ismi eklemek için bu komutu kullanabilirsiniz.
Delete Preset: Preset listesinden enstrüman çıkarmanızı sağlar. Bu komut işledikten sonra pointer'ın rengi yeşil olur ve sizden çıkarılacak enstrümanın üzerine basmanızı ister.
Delete Disk: Bu komut ile "Disk" parametresinde belirtilen enstrüman disketindeki tüm enstrümanlar listeden çıkarılır.
Path: Bu parametrede preset listesi işlemlerinin hangi sürücüden yapılacağı belirtilmektedir.
Disk: Bu parametrede her zaman üzerinde çalışılacak enstrüman disketinin ismi yer alır. Bu parametreyi bazı preset listesi editörü komutlarını işleme sokmadan evvel değiştirmelisiniz.
Preset: Bu parametrede preset listesinde kaç tane enstrümanın kayıtlı olduğu yazmaktadır.
Clear Pist: Preset listesini siler. Load Pist: Preset listesini "path"te yazan sürücüden yükler.
Save Pist: Preset listesini "path"te yazan sürücüye kaydeder.
Print List: Preset listesini printer'dan kağıda dökmenizi sağlar.
E -) List Menüsü: Bu menüdeki komutlar yardımıyla preset listesini görebilir ve bu listede bulunan bir enstrümanı yükleyebilirsiniz.
Clear: Listenin durumunu ilk bu menüye girdiğiniz haldeki şekline döndürür.
Presets: Listede o sırada kaç tane enstrüman gözüküyorsa onun sayısını gösterir.
St - _: Listenizde kuşkusuz birden fazla enstrüman disketindeki enstrümanların isimleri bulunmaktadır. Örneğin listenizde sadece "ST-43" adlı disketteki enstrümanları görmek istiyorsunuz. O zaman bu parametredeki "_" işaretli yere "43" yazmalısınız. Diyelim ki bu sefer hem "ST-43" hem de "ST-04" isimli iki disketteki tüm enstrümanları görmek istiyorsunuz. O zaman yan yana dizili olan bu 3 parametreden 2'sini kullanarak bu işi gerçekleştirebilirsiniz. Eğer 3 diskete de bakacaksanız 3 parametreyi de kullanabilirsiniz. Mountlist: Bu komut sayesinde listenizin tamamını görebilirsiniz. Bu komut işledikten sonra listede tüm enstrüman disketlerindeki enstrümanlar görülebilir.
Exit: Bu komut ile bu menüden çıkabilirsiniz. F -) Setup Menüsü:
Bu menü iki sayfaya ayrılmıştır. Bu sayfalardaki parametreler yardımıyla kendi zevkinize göre bir tracker tasarlayabilirsiniz.
Şimdi ilk sayfaya bir göz atalım. Not: Bu sayfaları çevirmek için ekranın en sağ üst köşesindeki kutucuklara dokunmanız kafidir (tabii ki mouse yardımıyla).
1. sayfa: Load Config: Bu komut ile daha önceden diskete kaydetmiş olduğunuz bir konfigürasyonu çağırabilirsiniz. Yalnız daha önceden "Cnfg" parametresine kaç numaralı konfigürasyonu çağıracağınızı yazmalısınız. Save Config: Bu komut sayesinde o anki konfigürasyonu saklayacak bir dosyayı "Cnfg" parametresinde belirtilen numarayla diskete kaydedebilirsiniz.
Cnfig: Bu parametre sayesinde birden fazla konfigürasyon tanımlamak mümkün. Şöyle ki; "Cnfig" parametresine "05" yazıp o anki konfigürasyonu "Save Config" komutuyla diskete kaydedelim. Bu bizim 5 numaralı konfigürasyonumuz oldu. Dilersek başka numaralar vererek başka konfigürasyonlar yaratıp diskete kaydedebilir ve dilediğimiz zamanda "Load Config" komutunu kullanarak istediğimiz konfigürasyonu tekrar geri çağırabiliriz (Bkz. Load Config).
Reset All: Bütün "Setup" parametrelerini ilk konuma getirir.
Multi: Bu parametre ile "Multi" kayıt yaparken (Bkz. Edit Op. menüsü) kursorun hangi kanallar arasında dolaşacağını ayarlayabilirsiniz. Parametredeki 4 ayrı rakam, 4 ayrı sütunu temsil etmektedir. Burada her sütuna eş olarak bir rakam hanesi ayrılmıştır. Her rakam hanesi ancak 1 ile 4 arası bir değer alabilir. Bu rakamlar ise multi kayıt sırasında pembe renkli kursorun bu sütundan daha sonra kaç numaralı sütuna sıçrayacağını gösterir. Bir örnekle inceleyelim:
Klavyeyle gezinmek için ← ve → tuşları.
Sayfa 38
Backwd: Enstrümanın grafiğini ters çevirir. Bu sayede enstrüman tersten çalar.
Upsamp: Enstrümanın tınısını 1 üst oktava çıkarır.
Dnsamp: Enstrümanın tınısını 1 alt oktava düşürür.
Pos: Bu parametrede bulunan rakam "sample" menüsünde bulunan enstrümanın grafiğinin üzerinde bulunan kursorun pozisyonunu gösterir.
Mod: Bu komut ile bir enstrümanın bir kısmını veya tamamını vibrasyona sokar. Parametre "0" değerinde ise sesin grafiğinde hiçbir değişiklik olmaz. Bu komutun işleyebilmesi için mutlaka sampler menüsüne girerek sesin bir kısmı veya tamamı üzerinde "RANGE" tanımlamalısınız. Bu tanımlamayı daha evvelce 3. sayıda yayınlanan "AUDIOMASTER D" yazısını okumuş olanlar yakından bilirler. Ama yine de "Sampler" menüsünü anlatırken bu konuya kısaca değineceğim.
Cutbeg: Bu komut her kullanılışında enstrümanın baş kısmını biraz keser atar.
Fu: Bu komut enstrümanın grafiği üzerinde ki kursorun bulunduğu yerden itibaren ses seviyesini 0 noktasından yavaş yavaş açar. Grafiği bu duruma göre tekrar düzenler.
Fd: Bu komut enstrümanın grafiği üzerinde ki kursorun bulunduğu yerden itibaren ses seviyesini tepe noktasından itibaren yavaş yavaş düşürür. Grafiği bu duruma göre tekrar düzenler.
Vol: Bu komut parametresinde belirtilen değere göre ses şiddeti seviyesini düzenler. Bu parametre "100%" değerinde ise komut işleme girdiğinde hiçbir değişiklik olmaz. Bu değer "100%"ün altında ise ses azalır, "100%"ün üzerinde ise ses seviyesi yükselir.
B-) Disk Operation Menüsü: Bu menüdeki tüm komutlar disk işlemleri için düzenlenmiştir. Bu komutların yardımıyla disketten enstrüman, modül yükleyebilir veya diskete kaydedebilirsiniz.
Format Disk: Bu komut sayesinde "CLI"ya dönmeden disketlerinizi formatlayabilirsiniz.
Rename File: Bu komut ile disket üzerindeki herhangi bir dosyanın ismini değiştirebilirsiniz.
Delete File: Bu komut yardımıyla disket üzerindeki herhangi bir dosyayı silebilirsiniz.
Load Module: Bu komut ile disketten daha önce diskete kaydedilmiş modülleri çağırabilirsiniz.
Load Song: Bu komut yardımıyla disketten daha önce diskete kaydedilmiş song datalarını çağırabilirsiniz.
NOT: "SONG" dataları sadece müzik parçasına ait notaları, parça kurgusuna ait bilgileri ve bir de parçada kullanılan enstrümanların isimlerini saklar. Bu durumda bu dosya tekrar çağrıldığında bu enstrümanları program sizden tekrar yüklemenizi ister. Parçayı ancak bu işlemleri tamamladığınızda tekrar dinleyebilir veya üzerinde çalışmaya devam edebilirsiniz.
Bu data saklama şekli müzik parçalarının disketinizde daha az yer kaplamasını sağlar.
"MODULE" dataları ise, song dataları ile aynı bilgilere sahiptir. Ancak parçalar diskete module olarak kaydedilirken, parçada kullanılan enstrümanlar da bu dosyaya eklenir. Bu sayede module tekrar yüklendiğinde tekrar enstrümanları tek tek yüklemenize gerek kalmaz. Bu tip veri saklama şekli kuşkusuz diskette daha çok yer kaplar ama demo ve oyun yapan kişiler tüm parçaları demolarda ve oyunlarda kullanabilmek için parçaları bu şekilde diskete kaydederler.
Load Sample: Disketten enstrüman yüklemenizi sağlar.
Save Module: Üzerinde çalıştığınız parçayı module olarak diskete kaydemenizi sağlar.
Save Song: Üzerinde çalışmakta olduğunuz müzik parçasını song datası olarak diskete kaydeder.
Save Sample: O sırada aktif olan enstrümanı diskete kaydeder.
Save (Raw-IFF): Enstrümanların diskete ne tip veri şeklinde kaydedileceğini gösterir. Bu parametre "RAW" konumunda ise enstrümanlar "RAW DATA" standardında diskete kaydedilir, "IFF" konumunda ise "IFF" bilgi standardında kaydedilir.
Path: Disk işlemleri yürütülürken hangi bilgi kayıt ortamıyla çalışıldığı ve bilgilerin hangi directory'den okunacağı burada yazılarak belirtilmelidir. "SETUP" menüsünde bu veriler daha önceden tek tek hazırlanabilir (Bkz. Setup Menüsü). "PATH" parametresinin yanında bulunan küçük yuvarlağa mouse pointer ile her dokunuşunuzda bu daha önceden hazırladığınız path tanımlamaları sırayla karşınıza gelir.
Parent: Bu komut ile girmiş olduğunuz directory'den bir üst directory'ye çıkabilirsiniz.
Free: Bu parametrede yazılan değer size o sırada sürücüde bulunan diskette veya hard diskte kaç byte'lık boş alan kaldığını gösterir.
Exit: Bu komut ile bu menüden çıkabilirsiniz. C -) Sampler Menüsü: Bu menüdeki tüm komutlar o sırada üzerinde çalıştığınız enstrümanın grafiği ve kendisini etkiler. Burada ki komutların işlevlerini anlatırken sık sık "RANGE tanımlamak" terimini kullanacağım. Bu yüzden komutların açıklanmasına geçmeden evvel bu tanımlamayı açıklamayı uygun görüyorum.
Range Tanımlamak: Bu menüdeki ve "Edit Op." menüsündeki birçok komut işleme konurken enstrümanın grafiğinin bir kısmının tıpkı bir araziyi çitle çevirir gibi ayrılması gerekir. Örneğin enstrümanın grafiğini ortasından sonuna kadar olan bir kısmını kesip çıkaracağız. İşte "Cut" (Tk. Kesmek) komutu işletmeden önce kesip atılacak kısmı diğer kısımlardan ayıran bir şey yapmamız gerekir. İşte bu ayırma işlemine "Range" (Tk. alan, bölge) olarak tanımlamalıyız. Enstrümanın grafiğinin bir kısmını range olarak tanımlamak için mouse'umuzu kullanacağız. İlk önce mouse pointer'ı grafik display'i üzerinde tanımlanacak kısmın başına getirmelisiniz. Daha sonra sol butona basılı tutarak sağa veya sola doğru mouse'u oynatırsanız grafiğin bir kısmının negatif şekle geldiğini göreceksiniz. Şimdi mouse'un sol düğmesini basılı tutmaya devam ederek tanımlayacağınız alanın sonuna getirin ve düğmeyi bırakın. Şimdi tanımladığınız alanı gördüğünüzü sanıyorum. İşte range tanımlamak bu kadar basit.
Waveform: Enstrümanın tümünü dinlemenizi sağlar.
Display: Bu komut o sırada sesin grafik display'inde görünen kısmını dinlemenizi sağlar.
Range: Bu komut sadece range olarak tanımlanmış kısmı size dinletir.
Cut: Range olarak tanımlanmış kısmı keser çıkarır. Copy: Bu komut range olarak tanımlanmış kısmı hafızasına alır. Bu ayrı hafıza bölgesine "Buffer" denir.
Paste: Buffer'daki grafiği kursorun bulunduğu yerden itibaren yerleştirir. Böylece Copy ve Paste komutlarını kullanarak sesin grafiğinin bir parçasını bir yerden bir başka bir yere taşıyabiliriz.
Show Range: Range olarak tanımlanmış kısmın içine zoom yapar ve burada ki sesi daha yakından inceleyebiliriz.
Show All: Eğer daha önceden "Show Range" komutunu kullandıysak grafiğin içerilerine dalmışsınız demektir. Bu komut ile tekrar grafiğin tamamını görebiliriz.
Zoom Out: Show Range komutunu kullandıktan sonra display'de sadece daha önceden range olarak tanımladığımız kısmını görebilmekteyiz. Bu komutu her kullanışımızda bir parça daha dışarı doğru çıkarak bir parça daha fazla geniş bir kısmı görebiliriz.
Range All: Eğer sese ait grafiğin tamamını range olarak tanımlamak istiyorsak bu komut sayesinde bu işi kolayca yapabiliriz.
Beg: Kursoru grafiğin en başına götürür. End: Kursoru grafiğin en sonuna götürür. Swap Buff: Buffer'a aktarılmış grafikle o sırada ekranda görülen grafiğin yerlerini değiştirir.
Tune Tone: O sırada üzerinde çalıştığınız ses standart tonda akortlu olmayabilir. Bu komut ile daha önceden "SETUP" menüsünde tanımlayabileceğiniz tonda bir sabit sinyal duyacaksınız. Bu sayede enstrümanın akordunu bu tona göre kulak yardımıyla yapabilirsiniz.