SUPERBASE PROFESSIONAL

• Ofis programları
• Kurslar ve dersler

Merhaba, geçen ay söylediğim gibi, bu sayıda Superbase tanıtımını bitiriyoruz. Sizler de bizim gibi bu yazı dizisinin sonunu merakla bekler oldunuz herhalde. Neyse, işte final...

RAPOR HAZIRLAMAK: Forms Editor, bu form dizayn paketi ve ekran boyama aracı fonksiyonlarına ek olarak Superbase database dosyaları ile kullanılacak raporların üreticisi olarak da kullanılabilir.

Rapor, formun özel bir çeşididir. Mevcut bir form üzerinde çalışıyorsanız, Forms Editor Report menüyü kullanmanıza izin vermez. Project menüden New seçildiğinde ya da mevcut bir Report (rapor) formu yüklendiğinde, bu menüden seçim yapabilirsiniz. Bu aynı zamanda Set menüdeki Function seçeneği için de geçerlidir.

Bir rapor formunu kaydettiğinizde, Forms Editor düzenlediğiniz formun görünüş ve yapısal tanımlamalarını tutan ".sbv" uzantılı bir dosya yaratır. Fakat bir rapor yarattığınızda, Forms Editor başka bir dosya yaratarak isminin sonuna ".sbp" uzantısını ekler.

Report menüsünü kullanabilmek için, öncelikle Project New komutu ile Forms Editor'ü temizlemek ve bir dosya açmak gerekir. Artık bir rapor hazırlamak için Report menü seçeneklerini kullanabilirsiniz. Ekranda oluşturulan herbir kutu, raporun başlık türü bir kısmını tanımlar. İstediğiniz alanları seçip yerleştirebilir, kolon ve grup başlığı gibi yazılar ekleyebilirsiniz. Bitirdiğinizde, formu normal yoldan kaydedebilirsiniz. Raporu Superbase'i ilk yükleyişte kullanmak için, ya bir form gibi raporu açmak ya da bir rapor programını çalıştırmak gerekir.

Raporlar, Superbase'de kullanılmak üzere Forms Editor ile ASCII çıkış üretirler. Renk, desen ya da çizgi içermez; resim çıkışı vermez. Yazılar genellikle sistem fontları ile görünür. Printer destekliyorsa, değişik yazı stilleri de belirtilebilir ve bunlar raporda çıkar.

Adım Adım Bir Rapor Yaratmak: Project menüden New Form'u seçin. Raporda kullanılacak olan dosyalardan birini seçin. Bu, Report menü seçeneklerini ve Set Function'ı açar. Aynı zamanda raporda kullanılmayacak olan seçenekleri kapatır.

Birden fazla dosya açıp kullanacaksanız, alanlar arasında link işlemini yapmanız gerekir.

Yazdırılacak Alanların Seçimi: Report menüden Select'i seçin. Forms Editor, ekrana üstünde SELECT yazan bir kutu yerleştirecektir. Bu kutu 3 satıra 240 kolon boyutlarındadır. Bu 240 kolonun sağda kalan kısmı umursanmaz. Size seçeneği ile bu kutunun büyüklüğü (satır boyu) değiştirilebilir.

Şimdi SELECT kutusu içine bir ya da daha çok dosyadan alan alıp yerleştirmek için Set Field komutunu kullanın. Bir alanın yerini ve büyüklüğünü değiştirmek için Move ve Size'dan yararlanın. Alanın kutu içindeki pozisyonu, printer çıkışında yazının kağıt üzerine basılacağı yeri tanımlar.

Set Calculation komutu kullanılarak SELECT kutusuna türemiş alan ifadeleri yerleştirmek ve Set Text ile belirli mesajlar yazmak mümkündür.

SELECT kutusunun içine yerleştirdiğiniz her şey raporun vücudu olacaktır ve tekrarlanan her satır printer'dan çıkacaktır.

Rapor Başlığının Belirtilmesi: Report Heading menü seçeneği, raporun her sayfasının başına yazılacak yazıları tanımlamak için kullanılır. Forms Editor, üstünde HEADING başlığı bulunan bir kutuyu ekranın en üstüne yerleştirir. Bu kutunun boyutu da Size seçeneği ile değiştirilebilir.

Bu kutu içine rapor başlığı olarak istediğiniz yazıyı yazın. Standart sistem fontu ve klavye karakterleri ile sınırlısınız.

Başlıkta standart sistem tarihi ya da saatinin görüntülenmesini isterseniz, bir hesaplama alanı gibi düşünmeli ve HEADING kutusu içine Set Calculation seçeneği ile yerleştirmelisiniz. Aynı şey sayfa numaraları için de geçerli. Bunlar sistem değişkenleridir ve TODAY, NOW ve PG olarak tek kelime ile girilirler. Verilen isim raporda görünmeyeceği için, hesaplamayı herhangi bir takma adla atayabilirsiniz.

HEADING kutusu, Forms Editor alan isimlerini otomatik kolon başlığı olarak kullanmadığı için kolon başlıklarını içerebilir.

Rapora Dipnot Eklenmesi: Report Footing seçeneği, raporun her sayfasının altına eklenecek yazıyı belirtmek için kullanılır. Bu seçenekle ekrana ilk satırında FOOTING yazan bir kutu açılır. Bu kutunun boyutları değiştirilebilir.

Kutuya herhangi bir yazıyı ekleyebilir; sayfa numaralarını da HEADER yerine buraya yerleştirebilirsiniz.

Burada bir başlık, bir dipnot ve bir alan satırı içeren en basit rapor tipini adım adım hazırladık. Rapor formunuzu bu haliyle kaydedip, Superbase içinde kullanabilirsiniz. Fakat alt toplamlar ve başka hesaplamalar yapan daha ayrıntılı bir rapor yapısı oluşturmak isterseniz, kaydetmeden önce formunuza eklemeler yapmalısınız.

Gruplar: Grup, esasen rapor için yapı oluşturan bir yoldur. Raporlar grupsuz hazırlanabileceği gibi, tek ya da çok gruplu olarak hazırlanabilir. Bir rapor çok gruplu olduğunda, grupların her biri bir seviye olarak düşünülebilir. Mesela, bir Adresler raporu hazırlıyoruz. Ancak her şehir, bölge ve semt için ara toplam aldırıyoruz. Bu tür bir raporda üç seviye vardır.

Forms Editor'de rapor hazırlarken, istediğiniz kadar grup ya da seviye belirtebilirsiniz.

Bir Grup Belirlemek: Report menüdeki Group seçeneği ile, Forms Editor bir alan ismi seçmeniz için bir diyalog penceresi görüntüler. Bu alan, raporun gruplanacağı alandır. OK ile onayladığınızda, Forms Editor rapor yapısında SELECT kutusunun üstüne ve altına iki kutu açar. Üstteki kutu BEFORE GROUP, alttaki ise AFTER GROUP olarak etiketlenir ve başlıkların yanına seçilen alanın ismi eklenir.

BEFORE GROUP Kutusu: Bu kutu her grup değişiminde görüntülenmesini istediğiniz data ve yazıları içerir. Buraya SELECT kutusunda görüntülenmeyen alan adlarını koyabilirsiniz. Müşteri No, Müşteri Adı

Sipariş No, Sipariş Tarihi, Sipariş Miktarı Sipariş No, Sipariş Tarihi, Sipariş Miktarı Müşteri No, Müşteri Adı

Sipariş No, Sipariş Tarihi, Sipariş Miktarı Sipariş No, Sipariş Tarihi, Sipariş Miktarı Müşteri No, Müşteri Adı

Sipariş No, Sipariş Tarihi, Sipariş Miktarı Sipariş No, Sipariş Tarihi, Sipariş Miktarı

PROFESSIONAL

Sipariş No. Sipariş Tarihi. Sipariş Miktarı Burada, müşterinin adı veya hesap nosu gibi müşteri bilgileri bir BEFORE GROUP kutusuna yerleştirilmiştir. İşlem dataları ise bir alan grubu olarak SELECT kutusunda görüntülenir. AFTER GROUP Kutusu:

Bu kutuya, genel yazı ve data alanlarını yerleştirebilirsiniz; fakat ara toplamlar gibi özel rapor fonksiyonları da ekleyebilirsiniz. Her grup değişikliğinde AFTER GROUP işlevini yerine getirecektir.

Özel rapor fonksiyonlarını kullanmak isterseniz, Set Function seçeneğini kullanmalısınız. Bu seçenek Set Field veya Calculation seçeneklerine benzer bir yolla çalışır. Set Function’ı seçip AFTER GROUP içinde fonksiyonun görünmesini istediğiniz yerinde klik yapmalısınız. Fonksiyonlar, sadece AFTER GROUP ve AFTER REPORT kutularına yerleştirilebilirler. Set Function diyalog penceresi görüntülendiğinde, fonksiyon kutularından birini klikleyin. Seçtiğiniz kutudaki kelime seçim kutusuna kopyalanacaktır. Sonra bunu takip edecek alan ismini seçin. Aynı yerde birden fazla alan yazılamayacağı için, burada sadece bir alan seçebilirsiniz. OK’u seçtiğinizde, Forms Editor AFTER GROUP içinde kliklediğiniz pozisyona bir alan yerleştirir.

Çıkışı alınacak grupların herbiri için özel fonksiyonlar isteniyorsa, bu işlem tekrarlanır.

Bir değişim kaydetmiş Grup alanının içeriğine referans vermek isterseniz, GROUP kelimesini kullanın:

Last Group was for: GROUP Bu sahte bir adla bir hesaplama olarak girilmelidir.

Çoklu Gruplar. Eğer raporunuz çok sayıda grup veya seviye gerektiriyorsa, Report Group'u seçmeli ve herbiri için bir BEFORE GROUP ve bir AFTER GROUP kutusu hazırlamalısınız. Form Editör'ü otomatik olarak herbir yeni grup kutu çiftini Select kutusunun bir tarafına yerleştirecektir. Bu, raporun sıralanma düzenini belirler; bu yüzden grupları en büyükten en küçüğe doğru sıralanacak biçimde hazırlamalısınız.

Rapor Fonksiyonları belirtme: Raporun tek bir grup olarak görülmesinde bir düşünce yatar. Bir bütün olarak raporda toplamlar vb. elde etmek istiyorsanız bu gereklidir.

Report Menüden Report seçeneğini seçin. Form Editörü üst satırlarında BEFORE REPORT ve AFTER REPORT yazan fazladan iki kutu yaratır. BEFORE REPORT kutusuna okuyucuya bir not olarak rapor başlamadan önce görülmesini istediğiniz bir yazıyı koyabilirsiniz.

AFTER REPORT kutusunu ise rapor için tüm kayıtlar basıldıktan sonra, basılmasını istediğiniz herhangi yazı parçası, alan ve özel rapor fonksiyonlarını bastırmak amacıyla kullanabilirsiniz. Bunun için aynı grup seçiminde yaptığınız gibi gerekli olan tüm parçaları seçin.

RAPOR FİLTRESİ: Bir rapor filtre satırı, programın SELECT yönergesinin WHERE kısmı olarak gerektiğinde otomatik olarak yaratılır ve Superbase rapor programına yerleştirilir.

WHERE satırı, sadece raporda birden fazla dosya kullanıldığında birlikte kullanılacak dosyalarla ilgili bilgileri içerir. Rapor formunu kaydetmeden önce alan linklerini belirten tanımlamalar yapılmış olmalıdır. Sadece bir dosya kullanılıyorsa, WHERE satırı oluşturulmaz.

Rapor programını Superbase'in kendi içinden çalıştırdığınızda, program bir filtre diyalogu görüntüler: burada çalıştırdığınız anda kullanılmak üzere otomatik olarak üretilen filtre satırına ekstra şartlar ekleyebilirsiniz.

Hazırlanan bu geçici satırları rapor programına yazıp, isterseniz yeni bir isimle kaydetmek de mümkündür.

SIRALAMA: Gerektiğinde rapor için tanımlı bir sıralama esası üretilir. Forms Editor, bunu rapor yapısındaki Grupların sırasından türetir ve bir ORDER satırı oluşturarak Superbase rapor programı içine yerleştirir. Rapor yapısında hiç grup belirtilmemişse, ORDER satırı SELECT kutusundaki ilk alanın ismini içerir.

Filtrede olduğu gibi, rapor programını Superbase içinden çalıştırdığınızda, ORDER satırına ekstra satır eklemek isteyip istemediğinizi soran bir diyalog penceresi görüntülenir. Kayıtları içerisindeki tarih ya da miktar bilgilerine göre sıralama yapmak isteyebilirsiniz.

Sıralama için kullanılan tüm alanlar verilen düzene bağlı olarak dizilirler. ORDER satırını, programı çalıştırdığınızda değiştirebilirsiniz.

RAPOR FORMUNU KAYDETMEK: Project Menüdeki SAVE kullanılarak bir rapor formu tanımlanan tüm elemanları ile kaydedilir. Bu işlemle Forms Editor iki dosya oluşturur: Biri, raporu çalıştırmanıza izin veren sistem dosyası; diğeri de, Forms Editor içine yüklenerek değişiklik yapılabilecek olan dosya.

RAPORUN TANZİMİ: Raporunuza mevcut ekstra özellikleri ekleyerek görünüş ve kullanışlılık farklılıkları ekleyebilirsiniz.

SAYFA BAŞLIĞI Sayfa başlığının raporun her sayfasında yazılmasını isterseniz, Report Menüdeki Options seçeneklerinden "Page before Reports" seçeneğini işaretleyin. Böylece, BEFORE REPORT kutusunda yazılı olan başlık raporun her sayfasının başında tekrarlanacaktır.

SAYFA TOPLAMLARI:

Yine aynı seçenekle çıkan diyalog penceresindeki "Page Before Totals" seçilerek her sayfanın sonunda toplam alınmasını sağlayabilirsiniz.

RAPOR ÖZELİ: Options diyalog penceresindeki "Summarize" seçeneği, SELECT kutusunda belirtilen normal döküm ayrıntılarının yazılmamasını sağlayacaktır.

GRUPLARA GÖRE SAYFA ATLATMA: Rapor çıktısının her grubun dökümünden sonra sayfa atlamasını sağlayabilirsiniz. Bunun için Report Options seçeneğinin diyalog penceresindeki "Page On Group" seçeneği kullanılır. Bu seçeneğin yanındaki yuvarlak kliklendiğinde, çıkan pencereden istediğiniz alan ismini seçin. Bu seçimle, Forms Editor uygun AFTER GROUP kutusunun en üst satırına EJECT kelimesini yerleştirir.

FORM VE RAPORLARIN KULLANIMI:

Superbase formları kullanılarak birden fazla dosyayı kapsayan gerçekten kompleks uygulamalar tespit etmek ve herhangi bir programlama yapmadan birçok standart veri işleme aktivitelerini yapmak mümkündür.

Formlar, üç ana iş için tasarlanırlar: dosyaları gözden geçirmek, dosyalara data girmek ve raporlama için çatı oluşturmak.

Rapor formları, diğer formlardan farklıdır. Database içinden bir rapor formunu açtığınızda, onu göremezsiniz; ancak çıkışını alabilirsiniz. Bunun sebebi, bir rapor formunun sadece bir rapor programı üretme yolu olmasıdır. Bir raporu açmak, Superbase'in programı çalıştırmasına sebep olur.

Tabii ki programlama yapmadan başarabileceklerinizin sınırları vardır. Formları, kayıt yaratma ve çağırma için kullanabilirsiniz; fakat, dosya ve kayıtların değişik yollarla ters bağlandığı kompleks dosya yapıları isterseniz, amacınıza ulaşmak için Superbase programına ihtiyaç duyabilirsiniz. Bu yüzden programlama dili karmaşık uygulamalar için idealdir.

BİR FORMU AÇMAK: Superbase Professional disketini yükleyip Project menüdeki Open kaleminin alt menüsündeki FORM seçeneği ile çıkan diyalog penceresinde o anki directory'de bulunan mevcut form dosyaları listelenir. Bu pencereden istediğiniz form dosyasını seçin. Bu işlem form dosyası ile beraber forma bağlı tüm dosyaları açacaktır. Her dosya ilk indeksine göre indekslenir ve pencerenin başlık çubuğunda form yapısındaki master dosyanın adı görüntülenir.

Form kapatıldığında açık olan dosyalar kapanmaz. Form açıkken bellek miktarınız yettiği ölçüde yeni dosya açabilirsiniz.

Tek Dosyalı Formlar: Bir form içindeki alanlar sadece bir dosyadan alınıyorsa, anlamak ve kullanmak basittir. Bu durumda Form View ile olduğu gibi çalışabilirsiniz. Tüm inceleme işlemleri kontrol panelindeki düğmelerle aynı yolla yapılabilir. Farklı bir sıra için aynı anda başka bir indeks açabilirsiniz. Data girişi de aynı yolla yapılır.

Çok Dosyalı Formlar: Formda birden fazla alan kullanıldığında, durum biraz karışık. Farklı dosyalar arasındaki ilişkiyi iyi anlamak önemlidir.

Formda bir ya da daha çok alan kullanılır ve birbirine mantıksal bir yapıda bağlanabilir. Bu alanlar dosyalardan okunurken, alan uzunluğu çağrılan alana tutarlı olarak ölçülendirilir. Biliyorsunuz, bu yapı Superbase Forms Editor'de Set Link seçeneği ile oluşturulur.

Her çok dosyalı form, bir kaynak (master) dosyaya sahiptir. Bu dosyanın adı, pencerenin başlık çubuğunda görüntülenir ve onun indeksi ilk indeks olarak yerleştirilir. Kontrol paneli düğmeleri ile dosya incelemelerinde, çağrılan data sırası olarak da bu master dosyanın sırası kullanılır. Başka bir dosyanın geçici master dosya olarak seçilmesi mümkündür, fakat Forms Editor içinden değişiklik yapılmadıkça daha önceki yapı sabit kalır.

Master dosya olmayan dosyalar, bir alan linki ile yapıya bağlanabilirler. Bu, query'deki bağlantı işlemine benzer. Superbase data disketi içindeki "Clients" örnek dosyası, birçok mevduatın ayrıntılarını göstermek üzere düzenlenmiş bir master dosya olarak hizmet eder. "Deposits" dosyası, "Lastname" (soyadı) alanı ile buna bağlanmıştır: Lastname.CLIENTS = Lastname.DEPOSITS. Clients kayıtları arasında ilerledikçe, Superbase bağlı olan Deposits dosyasındaki kayıtları çağıracak ve görüntüleyecektir.

Eğer bir forma bağlı birden fazla dosya varsa, Forms Editor içinde herbiri için buna benzer bağlantılar kurulmalıdır.

BİR FORMU İNCELEMEK: Kontrol Paneli düğmeleri ile tanımlı görüntüde kullanılan yol, inceleme işlemi için en iyi yoldur. Bu düğmeleri klikleyerek master dosyadaki birinci, sonraki ya da bir önceki kaydı seçebilirsiniz. Diğer dosyalardan bulunacak olan alanlar varsa, Superbase onları otomatik olarak bulacak ve görüntüleyecektir. Bu işlem bazen çok kompleks dosya bağlantıları olduğunda, zaman alabilir.

Hızlı ileri ve geri düğmeleri de, aynı şekilde bir anda master dosyadan bir kayıt getirecek ve gereken yerde diğer dosyalardan kayıtları çağıracaklardır. Pause düğmesi ile işlemi bir an durdurup tekrar devam ettirebilir; Stop düğmesini klikleyerek tamamen durdurabilirsiniz.

AKTİF KAYIT/SAYFA SEÇİCİ:

O anki Kayıt (Current Record) düğmesi, çift fonksiyonludur. Form o anda görüntülenmiyorsa, bunun sebebi belki de System Status File gibi bir menü seçiminin yapılmış olmasıdır. Böyle durumlarda, formu yeniden görüntülemek için o anki kayıt düğmesine basılır.

Düğme, formunuz tek sayfalıksa normal şekilde çalışır. Ancak çok sayfalı bir form ise, o anki kayıt düğmesi bir sayfa seçici olarak da kullanılabilir. Düğmenin üzerinde sol mouse tuşuna basmak, ilk sayfada değilseniz formun bir önceki sayfasını; sağ mouse tuşuna basmak da bir sonraki sayfasını görüntüler.

İndeks Değiştirmek:

Dataların tanımlı olan sıradan farklı bir sırada görüntülenmesini isterseniz; Project Open Index'i seçerek çıkan pencereden istediğiniz anahtar alanı klikleyin. Superbase, değişikliği başlık çubuğunda gösterecektir. İnceleme kontrolları, artık master dosyadan kayıtları yeni indeks sırasına bağlı olarak seçecek ve bu sırada görüntüleyecektir.

Bağlı dosyalardaki kayıtlar, yine link yapısına bağlı olarak çağrılacaktır.

Master Dosyayı Geçici Olarak Değiştirmek:

Formları, master dosya olmayan bir dosyanın kayıt sırasına göre görüntülemek isteyebilirsiniz. Mesela faturalar formunu fatura numarası ya da müşteri numarasına göre incelemek isteyebilirsiniz. Fakat faturalarla müşteriler ayrı dosyalarda tutuluyor olabilir. İşte bu tür işlemlerde kaynak dosyanın geçici olarak değiştirilmesi gerekebilir.

Dosyaları, Project Open File seçeneğini kullanarak değiştirebilirsiniz. Açılan yeni dosyanın ismi, tanımlı indeksi ile beraber başlık çubuğunda görüntülenecektir.

Artık inceleme işlemleri bu yeni açılan dosyanın indeksine uygun kayıt sırasında görüntülenecek, fakat formun kayıtları yine linklere uygun olarak çağrılacaktır.

Lookup Düğmesi: Master dosyadaki ya da geçici olarak değiştirilmiş yeni dosyadaki belli bir kaydı çağırmak için Record Lookup düğmesi kullanılabilir. Bunu gerçekleştirmenin en kolay yolu, başlık çubuğunda görüntülenen dosya ismi ve indeksi kullanmaktır.

Superbase, istenen kaydı ya da verilen anahtarı bulamazsa anahtar değere en yakın bir diğerini çağıracak ve bağlı dosyalardan kayıtları erişerek görüntüleyecektir.

Filtreler: Filtreleme düğmesi, aktif dosya için bir filtreleme diyalogu çağırır. Filtreler, incelemenin önemli bir bölümünü oluşturur. İstediğiniz kayıt setini görüntülemek için kısıtlama koymak amacıyla, form tarafından kullanılan dosyaların hepsi için karmaşık şartlar tespit etmeniz mümkündür. Bu şartlar text, tarih, sayısal ya da zaman gibi herhangi bir alan tipi ile ve Superbase'in DML fonksiyonlarını içeren kompleks formüllerden oluşturulabilir. Bu kurallar için Filtreleme konusuna bakabilirsiniz.

Form tarafından kullanılan her dosya, kendi filtresine sahip olabilir. Bir filtre komut satırı farklı dosyalardan alan bildiremez.

Normal olarak, kullanıcının değişik zamanlarda farklı filtreler oluşturacağı düşünülerek filtre komut satırı kaydedilmez. Ancak sürekli kullanacağınız bir filtre komut satırı oluşturmak isterseniz, her dosya için filtre satırını bir fonksiyon tuşuna saklamak ve kullanmak mümkündür.

Bu, o anki dosya için bir filtre yaratan SELECT WHERE komutu ile yapılabilir. Tipik bir filtre satırı şöyle olabilir:

SELECT WHERE FILE "Adres- 
ler" SOYADI LIKE "[a-e]*"

Bu tanımlama yapıldıktan sonra, dosya için her zaman mevcut bir filtre oluşturulmuş olur.

Tanımlı Görüntüyü Değiştirmek:

Superbase'in Record, Table ya da Form View olarak tanımlanmış görüntülerinden birini kullanmak isterseniz, bunu formu kapatmadan yapabilirsiniz. Set menüden istediğiniz görüntü şeklini seçtiğinizde, form görüntüsü kapanacak ve istediğiniz görünüş ekrana yerleşecektir. Artık tüm inceleme ve menü işlemleri, bu formla ilişkisiz dosyada yapılacaktır.

Görünüş biçimini seçtiğinizde, normal olarak işlemleriniz için master dosya hazır olacaktır. Project menüden bu dosyayı değiştirmek ve işlemleri onun üzerinde yapmak mümkündür. Form, bundan etkilenmez ve forma döndüğünüz zaman master dosyayı tekrar açar. Formu Yeniden Seçmek: Tanımlı bir görünüş biçiminden form görüntüsüne dönmek için, Set menüdeki View seçeneği kullanılır.

Data Girişi ve Editleme: Bir form açıldığında, Record menü seçenekleri bir dosya yerine forma uygulanır. Bunun anlamı, formda birçok farklı dosyadan alanlar kullanırsanız, örneğin Record Save seçeneği ile tüm bu dosyalarda bir kayıt yaratılacağıdır. Bu şekilde Record menüdeki tüm seçenekler formda kullanılabilir. Alan Giriş Sırası:

Formdaki alanlara bilgi girişi, Forms Editor'de tanımlanan sıraya uygun olarak yapılır. Bu her girişten sonra RETURN tuşuna basmanız şartıyla, sizin önce sağ üst köşedeki, sonra ortadaki ve en sonunda da sol üst köşedeki bir alana bilgi girişi yapabilmenizi sağlar. RETURN, kursoru bir sonraki alana geçirirken; SHIFT ve RETURN tuş kombinasyonu sıralama düzeninde bir önceki alana geçiş sağlar.

Giriş sırası dışında giriş yapmak istemezseniz, istediğiniz alanı klikleyerek kursoru o alana yerleştirebilirsiniz.

Giriş sırası, Forms Editor içinden değiştirilebilir.

Data Girişi: Record New Açık form içine yeni data girişi yapmak isterseniz, Record New menü seçeneği kullanılır. Superbase, formu, tüm alanları boş ve kursor giriş sırasındaki ilk alana yerleşmiş olarak görüntüler. Data girişine başladığınızda, validation ve calculation alanları dahil her şeyin aynı olduğunu göreceksiniz.

Sayfadan sayfaya. Sayfa Seçici düğme ile geçebileceğiniz gibi, data giriş sırasını takip edebilir ya da herhangi bir alanı doğrudan seçebilirsiniz.

Kaydı Saklamak: Record Save Data girişini tamamladığınızda, 3 kayıt şeklinden birini kullanarak kaydı o anki directory içine saklayabilirsiniz:

. Amiga-S tuşları . Record Menu Save seçeneği . Mouse'un sol tuşuna iki kez basmak Her üç şekilde de işlemden önce doğrulama için bir diyalog penceresi görüntülenir.

Superbase, bir form içine data kaydettiği zaman, kaç kayıt yaratacağını ve bu kayıtları hangi dosyalar içinde oluşturacağını bulmak için formun çatısını kullanır. Form tek bir dosya kullanıyorsa, form sadece bir kayıt yaratacaktır. Dosyada tanımlanmış, ancak formda bulunmayan alanlar boş kalacaktır. Bu anahtar alan ise boşluklardan ibaret bir bilgi olarak uygun bir yere yerleştirilecektir.

Form birden fazla dosyadan oluşturulmuşsa, program, formda görüntülenen alanlardan her biri için ait olduğu dosyada datanın değişmediğine ya da boş olduğuna bakmaksızın bir kayıt yaratacaktır.

Kompleks bir form için kayıtları saklamak, özellikle disket kullanan sistemlerde biraz fazla zaman alabilir. Dikkatli sistem dizaynı bunu azaltacaktır tabii. Ama siz Record Menüden Batch'i seçerek mevcut RAM'i kullanarak, bir formun kaydedilip sonrakine geçişi arasındaki bekleme süresini kısaltabilirsiniz.

Bir Formu Editlemek: Formu editlemek için herhangi bir menü kalemini seçmek zorunda değilsiniz. Değiştirmek istediğiniz alanı seçip klikleyin ve alan bilgisinde gerekli değişiklikleri yapın. Formu kaydettiğinizde, Superbase sadece editlenen kaydı değiştirecektir.

Aynı işlemi, Record Edit menü seçeneğini kullanarak da yapabilirsiniz.

Kayıt Kopyalama: Record Duplicate Mevcut bir kayıtla benzer datalara sahip yeni bir kayıt yaratmak zaman zaman çok işe yarar. Aynı bilgileri bir kez daha yazmaktansa, kaydı kopyalayıp sadece gerekenleri değiştirmek daha anlamlı değil mi?

Record Menü'den Duplicate seçeneği, işte bu iş için kullanılır. Kopya kaydı kaydettiğinizde, Superbase tıpkı Record New'de olduğu gibi yeni kayıtlar yaratır.

Data Silmek: Remove Record

Bu seçenek, aktif master dosyadan o anki kaydı siler.

RAPORLAR: Rapor formları normal ekran formlarından farklıdır. Form, ekranda ya da printer'da görünmek üzere tasarlanmamıştır; sadece ekrana ya da printer'a çıkış verir.

Bir Raporu Çalıştırmak:

Bunun için iki yol vardır: rapor formunu açmak ya da rapor programını çalıştırmak.

Project Menüden Open Form'u seçerek istediğiniz rapor dosyasını açın. Rapor, disketten yüklenir yüklenmez çalıştırılacaktır.

İkinci yol, rapora diğer programlar gibi davranır. Program Open seçeneği ile istenen program ismi seçilerek yüklenir. Yüklenen program doğrudan çalıştırılır. Program kodu değiştirilmek ya da gözden geçirilmek istenirse, Program Edit seçilerek program editörü kullanılır.

Filtreleme Koşulu Eklemek: Forms Editor, rapor programının içinde rapor formunun iç yapısından türeyen tanımlı karşılaştırma ve sıralama bilgilerini içeren bir WHERE satırı üretir.

Tanımlı karşılaştırma bilgileri, sadece rapor formunda birden fazla dosya kullanıldığında üretilir. Form genellikle; WHERE Alan1.DOSYA-A = Alan2.DOSYA-B ASK şeklinde olur ve iki dosya arasında alanlar aracılığıyla kurulacak ilişkiyi belirtir. Satırın sonundaki ASK yönergesi, rapor programı çalıştırıldığında otomatik olarak tanımlı filtreye erişim sağlanır.

Superbase bu ifadeyi çalıştırdığında, Process Query Edit menü seçeneği istenmiş gibi, standart Query Filtre Tanımlama penceresini görüntüler. Filtre komut satırında değişiklik ya da ekleme yapmayacaksanız, OK'i kliklersiniz. Bu seçimden sonra sıralama düzenini belirtebileceğiniz Order diyalog penceresi görüntülenir.

Sıralama Koşulu Eklemek: Rapor üreticisi, rapor formundaki gruplardan ya da grup yoksa query'nin SELECT satırındaki birinci alandan bir sıralama düzeni oluşturur. Raporu çalıştırdığınızda, ASK komutunu da içeren bir ORDER satırı türetilir. Bu satır, bir Query Order diyalog penceresi görüntülenmesine sebep olur.

Order satırına fazladan alanlar ekleyebilir ya da belli bir alan için büyükten küçüğe/küçükten büyüğe sıralama şekline dönüştürülebilir.

OK düğmesine basıldığında, seçimlerinizi onaylamanız için bir başka diyalog penceresi görüntülenir.

Yazdırma / Görüntüleme Seçeneği: Çıkışa başlamadan önce, rapor programı çıkış cihazı olarak Screen (ekran) ya da printer seçmek için bir yönerge çalıştırır. Tercihinizi belirtip OK'i kliklediğinizde, rapor programı çalışmaya başlar.

Rapor Programını Değiştirme:

Bir rapor programında yapılabilecek değişiklikler, 3 alanda olabilir:

. Çıkış cihazı . Sabit ya da ekstra filtreleme koşulları . Sabit ya da ekstra sıralama koşulları

Çıkış Cihazı: Çıkış cihazı, aşağıdaki satırla seçilebilir: REQUEST "REPORT TO PRINTER?",

"",I,A%: 
IF A% THEN PRINT;

Çıkış cihazını printer olarak sabitlemek için, bu satırı kaldırın ve rapor programının sonuna TO PRINTER yönergesini ekleyin (varsa ENDSELECT komutundan önce).

Çıkış cihazını ekran olarak sabitlemek için ise satırı tamamen kaldırmanız yeterli; zira zaten tanımlı çıkış cihazı ekrandır.

Çıkışın diskette "tempfile" ismiyle bir dosyaya yapılmasını isterseniz, yine yukarıdaki gibi satırı kaldırın ve rapor programının sonuna TO FILE "tempfile" yönergesini ekleyin (varsa ENDSELECT komutunun ardına).

Filtre ve Sıralama: Tanımlı değer setinin sınırını genişletmek isterseniz, raporu her çalıştırışınızda farklı parametreleri eklemelisiniz.

Rapor programını düzenleyin. İstediğiniz koşulları WHERE satırına ekleyin. Rapor için sıralama parametreleri eklemek ya da varolanları değiştirmek için ise, aynı tür işlemler ORDER satırında yapılır.

FORMLAR VE PROJECT MENÜ: Open Fields: Her dosyanın kendi açık alan listesi vardır; fakat bunlar bir formun kullanılmasını etkilemezler.

Close Form: Görüntüdeki formu kapatmak için kullanılır. Form kapatıldığında dosyalar açık kalır ve diğer dosyalardan biri açılmadıkça formun master dosyası o anki aktif dosya olur.

Edit File: Bu seçenek, yine dosya tanımındaki karakteristikleri değiştirmek için kullanılır, ancak bu işlem için form kapatılır.

Remove File/Index: Formla bağlantılı bir dosyayı kapatmak isterseniz, bu seçimden önce formu kapatmalısınız. Bu dosyaların birinden bir indeksi kaldırabilirsiniz; ancak indeksin link bağlantısının bir kısmı olmamasına dikkat etmelisiniz.

Evet, tam 13 sayı süren Superbase Professional açıklamalarının sonuna geldik. Yazı dizisinin sizlere yararlı olduğunu umuyoruz. Program kullanımında herhangi bir probleminiz olduğunda bizden yardım alabileceğinizi tekrarlamamıza gerek yok herhalde. Hoşça kalın...